• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Indus

    Przeczytaj także...
    Cywilizacja doliny Indusu, zwana także Kulturą Indusu, Cywilizacją Indusu-Saraswati, Kulturą harappańską, Kulturą Mohendżo-Daro itp. – pierwsza historyczna cywilizacja na obszarze subkontynentu indyjskiego, rozwijająca się w okresie 3300-1300 p.n.e. (w swej szczytowej formie 2600-1900 p.n.e.), w indyjskiej epoce brązu. Zajmowała obszar wielkości 650 tys. – 1,5 mln km² (według różnych źródeł) i była najrozleglejszą spośród czterech sobie współczesnych cywilizacji starożytności (Egiptu, Mezopotamii, Chin). Jej stanowiska rozmieszczone są na całym terytorium współczesnego Pakistanu, w północno-zachodnich Indiach (Dżammu i Kaszmir, Radżastan, Gudżarat, Maharasztra, Hariana, Pendżab) oraz we wschodnim Afganistanie. Pierwszego (przypadkowego) odkrycia związanego z jej historią dokonano w 1826 roku. Archeologami, którzy prowadzili dotyczące jej badania, byli m.in.: Alexander Cunningham, John Marshall, Mortimer Wheeler, George Dales, Jonathan M. Kenoyer oraz Richard Meadow. Dotychczas odkryto 1500-2600 (według różnych źródeł) stanowisk archeologicznych, przypisywanych tej cywilizacji, spośród których jedynie 2% zostało gruntownie przebadanych. Główne z nich to: Amri, Balakot, Banawali, Bhagatrav, Chanhudaro, Daimabad, Dholavira, Dwarka (Dvaraka), Ganweriwala (Ganeriwala), Gola Dhoro, Harappa, Kot Bala, Kot Diji, Kalibangan, Lakhmirwala, Lothal, Mohendżo-Daro, Nausharo, Pir Shah Jurio, Pirak, Rakhigarhi, Rangpur, Rehman Dheri, Rojdi, Rupnagar, Shortugai, Sokhta Koh, Sothi, Sutkagen Dor (Sutkagan Dor) itd.Thar (znana również jako Wielka Pustynia Indyjska) – pustynia położona w zachodnich Indiach oraz południowo-wschodnim Pakistanie. Thar jest głównie położona w indyjskim stanie Radżastan, choć rozciąga się ona również w południowych częściach stanów Haryana oraz Pendżab, jak również w północnej części stanu Haryana. W Pakistanie pustynia pokrywa wschodni fragment prowincji Sindh oraz południowo-wschodnią część pakistańskiej prowincji Pendżab, gdzie jest znana pod nazwą pustyni Cholistan. Położona na osłoniętej przez Wyżynę Dekan części Niziny Indusu, w jej lewobrzeżnej części. Rozciąga się z kierunku północno-wschodniego na południowy zachód, na długości ok. 850 km. W większości pokryta piaszczystymi równinami z barchanami.
    Hindukusz (paszto: هندوکش; lub Hindu Kūh = هندوکوه i Kūh-e Hind = کوه هند) – system górski w środkowej części Azji mieszczący się w północno-zachodnim Pakistanie oraz centralnym i wschodnim Afganistanie. Hindukusz graniczy z górami Safed Koh na zachodzie, natomiast od wschodu – z wyżyną Pamiru, górami Karakorum oraz z Himalajami.

    Indus (dewanagari सिन्धु नदी, trl. sindhu nadī ) – rzeka w Chinach, Indiach i Pakistanie.

    Wypływa spod góry Kajlas w Transhimalajach na północ od jeziora Mapam Yumco. Ma długość 3180 kilometrów. Powierzchnia dorzecza 960 tys. km². W górnym biegu płynie głęboką doliną, pomiędzy Himalajami a Hindukuszem. W środkowym i dolnym biegu tworzy szeroką dolinę, rozpościerającą się w zachodniej części Niziny Hindustańskiej (na krawędzi pustyni Thar). Uchodzi do Morza Arabskiego, tworząc deltę o powierzchni około 8 tys. km².

    Harappa – starożytna osada protomiejska na terenie należącym do cywilizacji doliny Indusu, pochodząca z 2. połowy III tysiąclecia p.n.e. Położona na lewym brzegu rzeki Ravi w Pendżabie, na terenie dzisiejszego Pakistanu. Odkryta w latach 20. XX wieku w czasie badań prowadzonych przez Indyjską Służbę Archeologiczną. Następnie w roku 1946 prowadził tutaj wykopaliska Mortimer Wheeler. Ostatnie wykopaliska były prowadzone przez archeologów pakistańskich i amerykańskich w ostatnich dwóch dekadach XX wieku.Gilgit (urdu دریائے گلگت) – rzeka w administrowanej przez Pakistan jednostce administracyjnej Gilgit-Baltistan, dopływ Indusu. Jej źródła znajdują się w łańcuchu górskim Hindu Raj, gdzie jest zasilana przez topniejące lodowce i śnieg. Od swoich źródeł Gilgit płynie na północ, następnie na wschód i południowy wschód, gdzie przepływa przez miasto Gilgit. Na południowy wschód od miasta do rzeki wpływa Hunza. Gilgit płynąc dalej w kierunku południowego wschodu uchodzi do Indusu. Całkowita długość rzeki wynosi około 240 km, a powierzchnia jej dorzecza wynosi 26 000 km².

    Głównymi dopływami Indusu są: Satledź (Pańdżnab; lewy dopływ), Gilgit i Kabul (prawe dopływy). Od marca do września stan wód wysoki, związany z roztopem śniegów w strefie górnego biegu i monsunami w dolnym biegu. Od grudnia do lutego stan wód niski. Od miasta Dera Ismail Khan żeglowna. W 1973 miała miejsce katastrofalna powódź spowodowana wylewającym Indusem.

    Kajlas (ang.: Mount Kailash; dewanagari: कैलाश पर्वत, trl. Kailāśa Parvata; tyb.: གངས་རིན་པོ་ཆེ, Wylie: gangs rin po che, ZWPY: Kangrinboqê; chin.: 冈仁波齐峰, pinyin: Gāngrénbōqí Fēng) – szczyt w paśmie Gangdisê w Transhimalajach na Wyżynie Tybetańskiej, wierzchołek wznosi się na wysokość 6714 m. n.p.m. (wybitność: 1319 m). Leży w Chinach, w Tybecie. W pobliżu położone są jeziora Manasarowar i Rakshastal.Kabul, Kābul – rzeka w Afganistanie i Pakistanie, prawy dopływ Indusu; długość 460 km; źródła w górach Kuh-i Baba (Hindukusz); główne dopływy: Panczszir, Kunar, Swat (lewe), Logar (prawy); żeglowna 120 kilometrów od ujścia; wykorzystywana do nawadniania; doliną rzeki przebiega częściowo szosa łącząca miasto Kabul (Afganistan) z Peszawarem (Pakistan).

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Cywilizacja doliny Indusu
  • Harappa
  • Mohendżo Daro
  • Rzeki Azji
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Encyklopedia Powszechna PWN. T. 2. G-M. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 276.
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Monsun, (z grec. μουσώνες - zmienny) układ wiatrów, które zmieniają swój kierunek na przeciwny w zależności od pory roku. Są to wiatry sezonowe między oceanem a lądem.




    Warto wiedzieć że... beta

    Dera Ismail Khan – miasto w środkowym Pakistanie, w prowincji Chajber-Pasztuntwa. W 2010 roku miasto liczyło 111,871 osób, głównie Pasztunów.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Mohendżo-Daro (urdu موئن جودڑو, sindhi موئن جو دڙو, "Kopiec zmarłych") – osada protomiejska w pobliżu brzegu Indusu (nie nad samą rzeką), znajdująca się na obszarze cywilizacji doliny Indusu, obecnie leżąca na terenie Pakistanu. Odkryta w latach 20. XX wieku przez angielskiego archeologa Johna Marshalla.
    Transhimalaje (chiń.: 冈底斯山脉; pinyin: Gāngdǐsī Shānmài) – góry w Chinach na południu Wyżyny Tybetańskiej.
    Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari) – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.
    Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².
    Pakistan, Islamska Republika Pakistanu (ang. Islamic Republic of Pakistan; urdu trl. Islāmī Jamhūriyat Pākistān, trb. Islami Dźamhurijat Pakistan) – państwo w południowej części Azji, położone nad Morzem Arabskim, ze stolicą w Islamabadzie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.