• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • In iure cessio

    Przeczytaj także...
    Kodeks Justyniana (łac. Codex Iustinianus) – jedna z trzech części wielkiej kompilacji prawa rzymskiego podjętej w latach 528 – 534 przez cesarza Justyniana I Wielkiego.Spadek – ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych (spadkobierców) w drodze dziedziczenia. Za elementy spadku są uznawane także stany faktyczne wpływające na sytuację prawną osoby, tj. np. posiadanie rzeczy, ekspektatywy nabycia praw.
    Adoptio (łac. przysposobienie) – w prawie rzymskim jeden ze sposobów (obok arrogacji) przyjęcia osoby obcej do rodziny i pod władzę ojcowską (patria potestas).

    In iure cessio (od łac. cedere = „ustąpić”, „odchodzić”) – w prawie rzymskim odstąpienie prawa przed pretorem, jeden ze sposobów pochodnego nabycia własności kwirytarnej.

    Geneza i przebieg in iure cessio[ | edytuj kod]

    In iure cessio była dwustronną czynnością prawną, dokonywaną w formie pozornego procesu windykacyjnego. Wywodziła się ona z postępowania legis actio sacramento in rem, tj. procesu, którego przedmiotem było prawo o charakterze bezwzględnym (np. własność). Nabywca występujący jako pozorny powód, stwierdzał przed pretorem – na pierwszym etapie procesu (in iure) – dotykając jednocześnie nabywany przedmiot laską, iż dana rzecz należy do niego. Zbywający występujący jako pozorny pozwany, uznawał powództwo, potwierdzając roszczenia powoda lub milcząco się z nimi zgadzając. W konsekwencji przegrywał proces, na zasadzie confessio in iure. Nie było potrzeby kontynuowania postępowania, a pretor przyznawał „sporną” rzecz powodowi (nabywcy).

    Postępowanie legisakcyjne (per legis actiones) - najstarsza forma cywilnego postępowania sądowego w prawie rzymskim. Było jedynym rodzajem postępowania sądowego przewidywanym przez Ustawę XII Tablic i pozostawało jedynym rodzajem postępowania zwyczajnego aż do uchwalenia lex Æbutia (poł. II w. p.n.e.), dopuszczającej proces formułkowy jako postępowanie zwyczajne. Stopniowo wypierane przez nowocześniejsze postępowanie formułkowe, postępowanie legisakcyjne zostało ostatecznie zniesione przez cesarza Oktawiana Augusta w 17 p.n.e. (leges Iuliæ iudiciorum publicorum et privatorum).Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.

    Charakter in iure cessio[ | edytuj kod]

    Ponieważ do dokonania in iure cessio konieczne było wszczęcie procesu legisakcyjnego, jego uczestnikami mogli być jedynie obywatele rzymscy, mający prawo uczestniczenia w takim procesie (zdolność sądową). In iure cessio była sformalizowaną czynnością prawną o charakterze abstrakcyjnym. Ponadto nie można jej było obwarować warunkiem (condicio) ani terminem (dies), gdyż należała do tzw. actus legitimi.

    Warunek - to zawarte w treści czynności prawnej zastrzeżenie, które uzależnia powstanie lub ustanie skutku prawnego od zdarzenia przyszłego i niepewnego.Termin można zdefiniować jako nazwę, o umownie ustalonym znaczeniu, przyporządkowaną do pojęcia wchodzącego w zakres zainteresowań określonej dziedziny: nauki, techniki, gospodarki, działalności zawodowej, działalności wychowawczej, sportu itp.

    In iure cessio wyszła z użycia w IV w., a ostatecznie została zniesiona w kodyfikacji justyniańskiej.

    Zastosowanie in iure cessio[ | edytuj kod]

    Za pomocą in iure cessio:

  • nabywano własność kwirytarną (w szczególności na res mancipi),
  • ustanawiano służebności,
  • powierniczo przenoszono własność rzeczy,
  • dokonywano darowizny,
  • wyzwalano niewolników (manumissio vindicta),
  • dokonywano adopcji,
  • odstępowano spadek (in iure cessio hereditatis).
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Marek Kuryłowicz, Adam Wiliński, Rzymskie prawo prywatne, Kraków: „Zakamycze”, 1999, ISBN 83-7211-089-1, OCLC 830208116.
  • Władysław Rozwadowski "Prawo rzymskie" Wydanie II. Poznań 1992 ​ISBN 83-01-10031-1
  • <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Manumissio vindicta (łac. manumissio – wyzwolenie, uwolnienie spod władzy manus; vindicta – rodzaj laski, którą dotykano niewolnika na znak uwolnienia go) – w prawie rzymskim jest jednym ze sposobów wyzwolenia niewolnika, bardzo formalnym i odbywającym się przez pretorem (lub konsulem) i za jego zgodą (addictio) w postaci pozornego procesu o wolność. W procesie brać udział musiały trzy osoby – niewolnik mający zostać wyzwolony, właściciel tegoż niewolnika oraz osoba postronna (adsertor lub assertor libertatis – uznający za wolnego), której zadaniem w procesie było twierdzenie, że dany niewolnik jest osobą wolną.




    Warto wiedzieć że... beta

    Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię, itd.) lub instytucji (państwo, świątynia itp.), mogących nimi swobodnie rozporządzać.
    Czynność prawna – czynność konwencjonalna (skonstruowana przez normę prawną) podmiotu prawa cywilnego, zawierająca treść określającą konsekwencje prawne zdarzenia prawnego. Jest to całość zdarzenia prawnego, w skład którego wchodzi co najmniej jedno oświadczenie woli.
    Własność – najszersze, podstawowe prawo rzeczowe, pozwalające właścicielowi korzystać z rzeczy i rozporządzać nią z wyłączeniem innych osób (w jego ramach właściciel korzysta z maksimum uprawnień względem rzeczy). Oznaką korzystania z rzeczy są uprawnienia do posiadania, używania, pobierania pożytków i innych dochodów z rzeczy (pożytki rzeczy – naturalne, np. płody, jabłka z sadu i cywilne, np. czynsz z tytułu dzierżawy lub najmu, odsetki od pożyczki albo leasingu itp.) oraz dysponowania faktycznego rzeczą (przetwarzanie rzeczy, zużycie, a nawet zniszczenie). Z kolei przez rozporządzanie rozumie się uprawnienia do wyzbycia się własności (np. przeniesienie, zrzeczenie, czy rozrządzenie na wypadek śmierci) i do obciążenia rzeczy poprzez ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, np. zastaw, hipoteka lub poprzez dokonanie czynności – zobowiązań dotyczących rzeczy o skutkach obligacyjnych tj. oddanie w dzierżawę, najem, pożyczkę, leasing. Uprawnienia te nie stanowią granic prawa własności, które zakreśla obowiązujące ustawodawstwo.
    Własność kwirytarna (łac. dominium ex iure Quiritium, proprietas) – własność przysługująca tylko obywatelom rzymskim (uroczyście nazywanych Kwirytami, Quirites).
    Fiducia (od łac. fides - wiara, zaufanie) - kontrakt powiernictwa, powiernictwo, fiducja. W prawie rzymskim fiducja była kontraktem realnym, dwustronnie zobowiązującym, niezupełnym, który polegał na przeniesieniu własności określonej rzeczy na powiernika (fiducjariusza), przy czym powiernik zobowiązywał się postępować z rzeczą w określony sposób oraz przenieść z powrotem - w oznaczonych okolicznościach - własność tej rzeczy na powierzającego.
    Prawo rzymskie – termin oznaczający najczęściej prawo starożytnego Rzymu, które rozwijało się od czasów prawa zwyczajowego, aż do kodyfikacji Justyniana I Wielkiego (VI wiek n.e.). Prawo rzymskie miało istotny wpływ na rozwój prawodawstwa europejskiego (tzw. recepcja prawa rzymskiego) w postaci prawa powszechnego (ius commune) w średniowieczu, pandektystykę która osiągnęła swoje apogeum w XIX wieku, a także na współczesną naukę, rozwijaną jako przedmiot uniwersytecki.
    Res mancipi (łac. "rzecz podlegająca mancypacji") – w prawie rzymskim kategoria rzeczy stanowiących – zwłaszcza w okresie wczesnej republiki – podstawę rzymskiej gospodarki. Ze względu na swój charakter, obrót tymi rzeczami podlegał szczególnemu reżimowi prawnemu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.729 sek.