• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Imperium mongolskie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Xanadu (mong.: ᠱᠠᠨᠠᠳᠦ, Шанду; chiń.: 上都; hanyu pinyin: Shàngdū) – letnia stolica przedstawicieli dynastii Yuan do czasu, kiedy siedzibą stało się miasto Zhongdu (chiń: 中都), położona w Mongolii Wewnętrznej, ok. 275 km na północ od Pekinu i ok. 28 km na północny zachód od miasta Duolun.Tołuj (ok. 1190–1232) – czwarty i najmłodszy syn Czyngis-chana i Börte. Jeden z wodzów imperium mongolskiego. W latach 1227-1229 regent imperium mongolskiego. Mąż Sorkaktani-beki. Ojciec Mongkego, Kubilaja, Aryka Böge i Hulagu-chana.

    Imperium mongolskie (mong. ᠶᠡᠺᠡ ᠮᠣᠨᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ jeke monggol ułus – Wielki Ułus Mongołów) – trzynastowieczne państwo mongolskie, w szczytowym momencie swojego rozwoju terytorialnego obejmujące Azję Środkową, południową Syberię, północne Chiny, Ruś i Bliski Wschód. W szczytowym okresie swojej potęgi zajmowało około 33 mln km², przez co było największym państwem w historii po Imperium Brytyjskim.

    Baskak – urzędnik administracji Chanatu Kara Kitajów i imperium mongolskiego. Do jego obowiązków należało egzekwowanie obciążeń podatkowych, posiadał także ograniczone kompetencje wojskowe i nadzorcze.Kara Hülëgü (? - zm. 1252) – chan sprawujący władzę nad ułusem Czagataja w latach 1244/1245 do 1246 i ponownie w latach 1251 - 1252.

    Nazwa[ | edytuj kod]

    Pieczęć Gujuka na liście do papieża Innocentego IV. Tekst w piśmie mongolskim głosi: "Mocą Wiecznego Nieba [Tengri]. Rozkaz [jarłyk] panującego nad światem władcy [kana] wielkiego państwa mongolskiego [jeke monggol ułus]. Kiedy dotrze do ludzi poddanych i ludzi nie poddanych, niechaj go słuchają i boją się"

    Najwcześniejsze zachowane do dzisiaj źródło w którym znajdujemy nazwę jeke monggol ułus ("Wielki Ułus Mongołów"), jaką Mongołowie mieli określać swoje państwo, to ukończone w roku 1216/1217 Jianyan yilai chaoye zaji ("Zapiski o dworze i prowincjach od 1127") chińskiego historyka związanego z Południową dynastią Song, Li Xinchuana. Nazwa jeke monggol ułus występuje tam oczywiście w formie chińskiej, jako Da Menggu guo (大蒙古國), to jest "Wielki Naród [albo państwo] Mongołów". Li Xinchuan zaznacza, że Mongołowie nazwali sami siebie Da Menggu guo w czasie inwazji Jin, to jest nie wcześniej niż w roku 1211. Także nieco późniejszy autor z epoki Song, Huang Zhen (ok. 1255), zauważa, że w roku 1211 Mongołowie zaczęli nazywać swój lud Da Menggu guo "łącząc swoje imię i określenie" - jak bowiem stwierdzają zarówno Li jak i Huang (za tym pierwszym) imieniem Mongołów aż do tej pory było po prostu Menggu guo, czyli "Ułus Mongołów", a nowe określenie lub epitet to "Wielki" (da/jeke). Trzeba tutaj zauważyć, że Dżurdżeni nazywali swoje państwo Da Jin guo (大金國), "Wielki Naród Jin". Aż do roku 1210 lub 1211 Czyngis-chan (1206 - 1227) uznawał nominalną zwierzchność Dżurdżenów. Stąd przyjęcie nazwy Da Menggu guo, będącej kalką nazwy państwa Dżurdżenów, w momencie inwazji na Jin, należy uznać za świadomą demonstrację własnej niezależności i postawienie się na równej stopie z dotychczasowym suwerenem. Zdawał sobie z tego sprawę Zhao Hong, autor pierwszego chińskiego dzieła szczegółowo opisującego Mongołów, pochodzącego z 1221 Meng-Da beilu ("Kompletne opisanie Mongołów-Tatarów"), według którego Mongołowie uważając swoje państwo za potężne nazwali je Da Menggu guo, "czego nauczyli ich zbiegli urzędnicy Dżurdżenów". Nazwa jeke monggol ułus nie występuje w Tajnej historii Mongołów, co zdaje się wskazywać na to, iż chociaż korzystano z niej w relacjach z Chinami, to nie używano jej wśród samych Mongołów w czasach Czyngis-chana – prawdopodobnie dlatego, ponieważ zarówno sam chan jak i jego otoczenie myśleli jedynie w kategoriach plemiennych, to jest obce było im pojęcie "narodu" czy "państwa" jako pewnej organicznej całości. Ta sytuacja miała się zmienić za czasów następców Czyngis-chana. Nazwa jeke monggol ułus znajdowała się m.in. na oficjalnej pieczęci Gujuka (1246 - 1248), która została odciśnięta na jego liście do papieża Innocentego IV (1243 - 1254).

    Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane „Syberyjskim morzem” i "Błękitnym okiem Syberii", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto – pod względem powierzchni – drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.Kajdu (albo Chajdu) (ur. ok. 1235/1236, zm. ok. 1301) – chan Mongołów z rodu Ugedeja, panujący w Turkiestanie i części Syberii od roku 1263 aż do śmierci.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kurułtaj - rada chanów mongolskich zbierająca się dla odbycia narad politycznych lub wyboru nowego wielkiego chana. Kompetencje tej rady nie były ściśle wyznaczone.
    Ludy tureckie (także turkijskie, turkskie, turskie, turańskie) – rodzina ludów wspólnego pochodzenia i kultury, posługujących się językami tureckiej rodziny językowej. Zamieszkują rozległe terytoria ciągnące się pasem od Azji Mniejszej przez Kaukaz, Azję Środkową i południową Syberię (pas ten ogólnie pokrywa się z Wielkim Stepem) aż niemal po Czukotkę oraz liczne izolowane terytoria w Europie wschodniej, na Bliskim Wschodzie i w Chinach. Ludy tureckie liczą dziś około 150 milionów ludzi.
    Kodeks (z łac. codex: księga, spis) – akt normatywny zawierający logicznie usystematyzowany zbiór przepisów regulujących określoną dziedzinę stosunków społecznych. Obecnie w Polsce kodeksy są wydawane w formie ustaw; w II RP kilka kodeksów wydano w formie rozporządzenia z mocą ustawy. Kodeks może mieć moc prawną równą ustawie zwykłej (tak jest obecnie w polskim prawie), ale w niektórych systemach prawnych jego pozycja może być wyższa, wskutek czego przepisy innych ustaw sprzeczne z kodeksem podlegają uchyleniu. Normy kodeksowe, nawet jeśli są równe innym ustawom, mają jednak szczególne znaczenie ze względu na kompleksowość normowanych spraw i proces interpretacji przepisów.
    Mongołowie – plemię mongolskie, które na przełomie XII i XIII wieku podbiło inne ludy Wyżyny Mongolskiej, odtąd od jego nazwy zbiorczo określane Mongołami. Jednocześnie język którym mówiło plemię Mongołów, wspólny z innymi plemionami Wyżyny, zaczął być nazywany językiem mongolskim.
    Chorezm – historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Iranu.
    Karakorum – stolica mongolskiego imperium w XIII wieku. Początkiem była baza wojenna założona przez Czyngis-chana w 1220. Stolicą została za wielkiego chana Ugedeja w 1234. Karakorum zbudowano w północnej Mongolii nad Orchon gol (Orchonem), w uświęconym tradycjami rejonie głównych siedzib władców imperiów koczowniczych od czasów Xiongnu. Do zasług Ugedeja należy rozbudowa tego ośrodka do rozmiarów rozległego, aczkolwiek niezbyt gęsto ani też niezbyt wspaniale zabudowanego miasta. Wyjątek stanowiły takie większe budowle, jak pałac wielkiego chana lub dwory innych książąt, czy też najwyższych dostojników państwowych. Poza częścią pałacową miasto posiadało dzielnicę kupiecką, gdzie przeważali muzułmanie, i rzemieślniczą, którą zamieszkiwali głównie Chińczycy. W Karakorum można było spotkać mistrzów rzemieślniczych uprowadzonych z krajów Azji zachodniej, Bliskiego Wschodu, a nawet Europy.
    Lista największych państw w historii – największe terytorialnie imperia i państwa jakie istniały na przestrzeni dziejów i – porównawczo – Polski (Rzeczypospolitej w największym osiągniętym terytorium w 1618 roku).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.234 sek.