• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Iberowie

    Przeczytaj także...
    Periplus (gr. περίπλους, w tłumaczeniu dosłownym żeglować wokół) – w nawigacji starożytnej Grecji, Fenicji i starożytnego Rzymu rękopis wyliczający kolejne porty i charakterystyczne elementy wybrzeża danego akwenu (morza, zatoki itp.) z określeniem przybliżonych odległości pomiędzy nimi. Do dnia dzisiejszego zachowały się niektóre takie dokumenty m.in.:Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).
    Rzemiosło – zawodowe wykonywanie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, posiadającą udokumentowane kwalifikacje do wykonywania danej działalności gospodarczej we własnym imieniu i na swój rachunek, przy zatrudnieniu niewielkiej liczby pracowników, których praca ma na celu wspieranie działalności rzemieślnika. O tym, czy dana działalność jest rzemiosłem decydują jej właściwości,charakter, niewielka skala i rozmiar oraz brak cechy uciążliwości środowiskowej oraz społecznej typowej dla działalności przemysłowej lub też produkcyjnej w znacznym rozmiarze. Jako przykład rzemiosła można podać artystyczny wyrób cegieł prowadzony w niewielkim rozmiarze, a jako działalność przemysłową- produkcję materiałów budowlanych w specjalnie przeznaczonych do tego urządzeniach prowadzona w znacznych rozmiarach w sposób zorganizowany i ciągły.
    Przybliżony obszar zamieszkiwany w starozytności przez Iberów

    Iberowie − lud nieznanego pochodzenia, prawdopodobnie berberskiego i w starożytności zasiedlający wschodnie wybrzeże Półwyspu Iberyjskiego. W połowie V wieku p.n.e. zmieszali się z Celtami, przybyłymi z terenów dzisiejszej Francji przez przełęcze w Pirenejach. W wyniku tego powstał lud Celtyberów.

    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.Awienus - własciwie Rufus Festus Avienus (IV wiek n.e.), geograf rzymski i poeta. Autor m.in. pierwszego znanego opisu wybrzeży zachodniej Europy Ora maritima, czyli "Brzeg morski". Zachowała się część pierwszej księgi, zawierająca opis wybrzeża Brytanii, Francji i Hiszpanii. Orbis terrae descriptio, czyli "Opis ziemi" - przekład z języka greckiego dzieła Dionizjosa Periegety.

    Kultura[ | edytuj kod]

    Kultura iberyjska ukształtowała się w V wieku p.n.e. pod znacznym wpływem kultury greckiej. Iberowie zamieszkiwali miasta otoczone potężnymi kamiennymi murami. W miastach mieszkali w czworokątnych domach z kamienia, rozwijali handel i rozmaite rzemiosła (w szczególności związane z obróbką szlachetnych kamieni). Stworzyli również własne pismo, wykorzystując alfabet fenicki.

    Alfabet fenicki, będący modyfikacją istniejącego wcześniej pisma proto-kananejskiego jest najstarszym zachowanym alfabetem świata. Uważa się, że powstał około 1050 p.n.e., najprawdopodobniej dla potrzeb rozwijającego się handlu. Służył do zapisu fenickiego, języka z grupy północno-semickiej, używanego w starożytności na terenie dzisiejszego Libanu oraz w licznych fenickich koloniach. Zapis ten, poprzez oparte na nim pisma greckie i hebrajskie, dał początek wszystkim alfabetom stosowanym współcześnie na terenie Europy oraz arabskiemu, a nawet dewanagari używanemu obecnie w Indiach.Języki paleohispanickie, paleoiberyjskie – języki autochtoniczne, używane na Półwyspie Iberyjskim przed przybyciem Rzymian. Użycie terminu autochtoniczne jest nieco kontrowersyjne, ponieważ nie wiadomo, czy wszystkie były miejscowego pochodzenia. Uważa się, że języki nieindoeuropejskie mają charakter substratowy, a języki indoeuropejskie są wiązane z nowszą warstwą ludnościową, która przybyła na Półwysep Iberyjski w dobie prehistorycznej. Rozważa się wpływy języka fenickiego, greki i iliryjskiego na języki paleoiberyjskie. Bardzo prawdopodobne, że większość z tych języków wyszła z użycia, nie pozostawiając po sobie śladu, jednak w niektórych regionach Półwyspu Iberyjskiego zachowały się krótkie inskrypcje, zapisane przy użyciu tzw. pism paleoiberyjskich lub alfabetu łacińskiego. Większość z inskrypcji paleohispanickich datuje się na okres od V w. p.n.e., a nawet VII w. p.n.e., aż do I wieku p.n.e lub początków I wieku n.e.. Do ich opisu, często stosuje się terminy języki cząstkowe albo języki fragmentaryczne (niem. Restsprachen albo Trümmersprachen), wymyślone przez niemieckiego językoznawcę Jürgena Untermanna.
    Dama z Bazy, sztuka iberyjska, IV wiek p.n.e.

    Religia Iberów charakteryzowała się sanktuariami umieszczanymi w jaskiniach, gdzie spalone zwłoki umieszczano w sarkofagach często o kształcie kobiety (np. Dama z Bazy).

    Źródła historyczne[ | edytuj kod]

    Pierwsze wzmianki o Iberach zostały znalezione we fragmentach Periplusa Massalskiego zawartego w poemacie Ora Maritima autorstwa Awienusa. Następnie plemiona Iberów wymieniane są przez w Ges Periodos autorstwa greckiego historyka i geografa Hekatajosa z Miletu. Kolejne informacje o Iberach podaje Herodot.

    Aleksander Krawczuk (ur. 7 czerwca 1922 w Krakowie) – polski historyk starożytności i eseista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, były minister kultury, poseł na Sejm I i II kadencji.Handel – proces gospodarczy polegający na sprzedaży czyli na wymianie dóbr i usług na pieniądze. Proces ten jest realizowany przez zawodowych pośredników w celu osiągnięcia zysku.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Języki paleoiberyjskie
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Tadeusz Miłkowski, Paweł Machcewicz: Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 17. ISBN 83-04-04403-X.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Praca zbiorowa pod redakcją Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, ss. 457, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ​ISBN 83-85719-84-9​.
    Pireneje (hiszp. Pirineos, kat. Pirineus; franc. Pyrénées; gask. Pirenèus; arag. Perineus; bask. Pirinioak) – należą do Alpidów Zachodnich, trzeci pod względem wysokości po Alpach i Górach Betyckich łańcuch górski w Europie, znajdujący się w północno-wschodniej części Półwyspu Iberyjskiego. Jego naturalne przedłużenie stanowią od zachodu Góry Kantabryjskie. Pireneje rozciągają się pomiędzy Atlantykiem na zachodzie i Morzem Śródziemnym na wschodzie, osiągając długość 450 km. W większej części Pirenejów grzbiet pasma tworzy granicę francusko-hiszpańską, przebiegając także przez Andorę. Wyjątkiem jest Val d’Aran, która należy do Hiszpanii, mimo że znajduje się po północnej stronie pasma. Do innych drobnych orograficznych anomalii zalicza się na przykład Cerdanya oraz hiszpańska eksklawa Llívia. Szerokość pasma w kierunku północ – południe waha się od 50 do 150 km. Berberowie (Berberzy, Amazygowie) – rdzenna ludność Berberii w północnej Afryce i na Saharze, pochodzenia chamito-semickiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hekatajos, wł. Hekatajos z Miletu (ur. ok. 550 p.n.e., zm. między 480, a 475 p.n.e.) – grecki historyk pochodzący z Miletu.
    Półwysep Iberyjski (Półwysep Pirenejski, hiszp. i port. Península Ibérica, kat. Península Ibèrica, bask. Iberiar penintsula; w starożytności i średniowieczu Hiszpania) to półwysep znajdujący się w południowo-zachodniej części Europy. Od pozostałej części kontynentu oddzielają go Pireneje, od zachodu i częściowo północy otacza go Ocean Atlantycki, a od wschodu i południa Morze Śródziemne. Od Afryki oddziela go Cieśnina Gibraltarska. Powierzchnia półwyspu wynosi 583 254 km².
    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.
    Sarkofag (gr. σαρκoφάγος / sarkophagos; z gr. σάρξ / sarx - 1. „mięso”, 2. „ciało” + gr. φαγειν / phagein - „zjeść, pożreć”) – zdobiona trumna w kształcie skrzyni ceramicznej lub kamiennej, dekorowana techniką malarską lub rzeźbiarską, znana od czasów starożytnych.
    Starożytna Grecja – cywilizacja, która w starożytności rozwijała się w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na wyspach okolicznych mórz (Egejskiego, Jońskiego), wybrzeżach Azji Mniejszej, a później także w innych rejonach Morza Śródziemnego. Starożytna Grecja uważana jest za kolebkę cywilizacji zachodniej. Grecka kultura, sztuka, mitologia, filozofia, nauka zostały za pośrednictwem Rzymian przekazane Europie i wywierały na jej mieszkańców ogromny wpływ w różnych okresach dziejów.
    Paweł Machcewicz (ur. 27 kwietnia 1966 w Warszawie) – polski historyk, nauczyciel akademicki, główny doradca premiera Donalda Tuska.
    Celtyberowie a raczej Celtoiberowie to nazwa ludu, który zamieszkiwał centralną część Hiszpanii w okresie preromańskim. Byli wynikiem asymilacji ludów celtyckich zamieszkujących północną część Półwyspu Iberyjskiego i Iberów, osiadłych na południu i wschodzie. Posługiwali się językiem należącym do grupy języków celtyckich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.