• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • I Zarząd Główny KGB



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Ambasador – szef misji dyplomatycznej pierwszej klasy, reprezentujący państwo wysyłające wobec władz innego państwa lub organizacji międzynarodowej.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    I Zarząd Główny KGB, Pierwszy Zarząd Główny Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ros. Первое главное управление Комитета государственной безопасности, ПГУ – struktura służb specjalnych ZSRR odpowiedzialna za wywiad zagraniczny.

    Przed utworzeniem KGB wywiadem zagranicznym zajmował się w ZSRR Drugi Zarząd Główny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Po rozwiązaniu Komitetu powstała samodzielna instytucja Centralna Służba Wywiadu, przekształcona w działającą do dziś Służbę Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej (SWR).

    Piotr (Wasilewicz) Fiodotow (ur. 1900 – zm. 1963), funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, wywiadu i kontrwywiadu OGPU/GUGB/NKWD/MGB/KI/MVD. Między innymi długoletni szef kontrwywiadu, czyli naczelnik Zarządu II Ludowego Komisariatu Bezpieczeństwa państwowego I Zarządu Głównego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, i II Zarządu Głównego KGB Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Symbol KGB

    Spis treści

  • 1 Historia radzieckiego wywiadu zagranicznego
  • 1.1 Szefowie wywiadu zagranicznego
  • 1.2 Pierwsze operacje
  • 1.3 Pierwsze rezydentury
  • 1.4 Era wielkich nielegałów
  • 1.5 Czystki
  • 1.6 Struktura Wydziału Zagranicznego Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego/INU NKGB-NKWD
  • 1.6.1 Struktura organizacyjna i kierownictwo 5 Wydziału Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego - koniec 1939
  • 2 I Zarząd Główny KGB
  • 2.1 Przysięga PZG
  • 2.2 Naczelnicy PZG
  • 2.3 Struktura KGB
  • 2.4 Struktura Pierwszego Zarządu Głównego
  • 2.5 Struktura rezydentury KGB
  • 3 Rozwiązanie KGB
  • 4 Zobacz też
  • 5 Uwagi
  • 6 Przypisy
  • 7 Bibliografia
  • Nikołaj Jewgieniewicz Chochłow, ros. Николай Евгеньевич Хохлов (ur. 7 czerwca 1922, zm. 2007), kapitan Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR, funkcjonariusz radzieckich służb specjalnych.Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.

    Historia radzieckiego wywiadu zagranicznego[]

    Patrz: Wywiad zagraniczny Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich

    Szefowie wywiadu zagranicznego[]

    Pierwszym szefem radzieckiego wywiadu zagranicznego, wówczas Wydziału Zagranicznego CzeKa był Jakow Dawtian, zawodowy rewolucjonista. Aresztowany w St. Petersburgu przez carską policję w 1908 i wypuszczony za kaucją, uciekł do Belgii, gdzie studiował na politechnice w Brukseli. Po wybuchu I wojny światowej i wkroczeniu wojsk niemieckich do Belgii został aresztowany i internowany, do Rosji powrócił dopiero po rewolucji. Uczestniczył w wojnie domowej i pracował dla Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych. Na stanowisko naczelnika INO został mianowany na polecenie ówczesnego szefa CzeKa, Feliksa Dzierżyńskiego.

    Oleg Gordijewski, ros. Олег Антонович Гордиевский (ur. 10 października 1938) - pułkownik Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego (KGB) ZSRR, współpracował z wywiadem brytyjskim (MI6) w latach 1974 - 1985. Został wydany przez Aldricha Amesa, szefa kontrwywiadu CIA na Związek Radziecki, współpracującego z KGB od 1985 roku. Gordijewski był jedynym agentem wskazanym przez Amesa, któremu udało się uciec.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Po odejściu z INO Dawtiana w 1921 roku na bardzo krótko nowym naczelnikiem został Solomon Mogilewski, który parę miesięcy później zginął w wypadku lotniczym.

    W 1922 jego miejsce zajął Michaił Abramowicz Trilisser, także rewolucjonista. Specjalizował się w tropieniu konfidentów i politycznych szpiegów w partii bolszewickiej, przed zajęciem stanowiska naczelnika INO prowadził sekcje Europy Zachodniej i Wschodniej. Pod rządami Trilissera wywiad radziecki rzeczywiście się rozwinął. Okres ten charakteryzuje werbowanie zagranicznych agentów, szerokie wykorzystanie emigrantów do zadań wywiadowczych, zorganizowanie sieci niezależnych agentów, rekompensujących szczupłość personelu etatowego i posługiwanie się tzw. łowcami talentów. Sam Trilisser był bardzo pracowity i aktywny, m.in. jeździł osobiście na spotkania za granicę z agentami, np. do Berlina, Paryża, twierdząc że musi mieć rozeznanie w terenie. Pozostał on na stanowisku szefa INO do 1930.

    Michaił Trilisser właśc. Мейер Абрамович Трилиссер, Mejer Abramowicz Trilisser (ur. 1883 w Astrachaniu, zm. 2 lutego 1940) – działacz sowiecki narodowości żydowskiej.GRU (ros. ГРУ, Главное Разведывательное Управление; Gławnoje Razwiedywatielnoje Uprawlenije (Główny Zarząd Wywiadowczy)), w pełni oficjalnie polskie tłumaczenie Główny Zarząd Rozpoznawczy (względnie Wywiadowczy) Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich/ Federacji Rosyjskiej, Jednostka Wojskowa 44388 – instytucja wywiadu wojskowego ZSRR a następnie Federacji Rosyjskiej. Po rozpadzie ZSRR, wobec znaczącej redukcji aparatu i ograniczenia zakresu działalności cywilnych służb specjalnych wyrosłych na gruzach KGB, znaczenie GRU znacznie wzrosło.

    Na miejsce Trilissera przyszedł Artur Artuzow, były szef Departamentu Kontrwywiadu (KRO) OGPU oraz główny inicjator operacji „Trust”.

    W 1936 Artuzowa zastąpił Abram Aronowicz Słucki, komisarz bezpieczeństwa państwowego II rangi. Kiedy stanął na czele wywiadu zagranicznego (od 1936 Departament VII Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD), w radzieckich organach bezpieczeństwa i wywiadu rozpoczęły się czystki prowadzone na rozkaz Józefa Stalina przez ówczesnego Ludowego Komisarza Spraw Wewnętrznych Związku Radzieckiego Nikołaja Jeżowa. Słucki zakończył swoje urzędowanie w grudniu 1938 roku z powodu nagłej śmierci na zawał serca; naprawdę został zaproszony do gabinetu Michaiła Frinowskiego, szefa Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego, I zastępcy ówczesnego szefa NKWD, i otruty.

    SZON (ros. ШОН – Школa особого назначения, Szkoła Osobogo Naznaczenija) – szkoła radzieckiego cywilnego wywiadu zagranicznego (INO/INU/PGU), utworzona w 1938, po upadku ZSRR przemianowana na Akademię Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej (w 1994 roku).Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR - (ros. Министерство внутренних дел, Ministierstwo Wnutriennych Dieł MWD) - radziecki urząd centralny administracji rządowej odpowiedzialny za utrzymywanie porządku i bezpieczeństwa publicznego (poza sprawami bezpieczeństwa państwowego, do których właściwymi – oprócz krótkiego okresu jednego roku w okresie 1953-1954 – były początkowo Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, a potem Komitet Bezpieczeństwa Państwowego). Pod daną nazwą funkcjonowało w latach 1946-1960 oraz 1968-1991, a pod inną – w latach 1962-1968.

    W ostatnim miesiącu 1938 roku zostali zamordowani kolejni dwaj szefowie, Zelman Pasow i Siergiej Szpigelglas. Wówczas na stanowisku szefa wywiadu (jako pełniący obowiązki) stanął Paweł Sudopłatow, stary doświadczony NKWDysta, wykonawca zamachu na Jewhena Konowalca przywódcę UON. Sprawował tę funkcję tylko przez 3 tygodnie.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Wasilij S Riasnoj (ur. 1904 - zm. 1995 roku), generał, wysoki funkcjonariusz Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Związku Radzieckiego MWD.

    Pod koniec 1938 zastąpił go Władimir Diekanozow, wcześniej zastępca przewodniczącego Gruzińskiej Rady Komisarzy Ludowych i późniejszy ambasador ZSRR w Berlinie. Diekanozow opuścił swoje stanowisko już w 1939 roku, nie dlatego, że nie miał pojęcia o rzemiośle wywiadowczym, lecz ponieważ został ambasadorem w Berlinie.

    Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Kontrwywiad – działalność mająca na celu neutralizowanie działalności obcych służb wywiadowczych, jak też przeciwdziałanie szpiegostwu w ogólności. Często ujmuje się tu również działania mające na celu ochronę i obronę przed dywersją i sabotażem. Kontrwywiadem przeważnie zajmują się służby cywilne, policyjne i wojskowe, potocznie określane również mianem kontrwywiad. W Polsce kontrwywiadem cywilnym zajmuje się Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a wojskowym Służba Kontrwywiadu Wojskowego.

    Zastąpił go urodzony w 1907 roku major bezpieczeństwa państwowego Paweł Michajłowicz Fitin. Nie wywodził się z organów bezpieczeństwa jak jego poprzednicy, z zawodu był rolnikiem, absolwentem wyższej szkoły rolniczej, zastępcą dyrektora naczelnego wydawnictwa rolniczego Sielchozgiz. Oddelegowany przez Komitet Centralny WKP(b) do osłabionego czystkami NKWD trafił do wywiadu. Swoją pracę w wywiadzie zaczął po zakończeniu 5-miesięcznego kursu w Centralnej Szkole NKWD (Szkoła Specjalnego Przeznaczenia, SZON), został oficerem wywiadu, już 1 listopada 1938 został jednym z zastępców Diekanozowa, a już 13 maja 1939 szefem wywiadu, czyli 5 Oddziału Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego. Pozostał na tym stanowisku przez całą II wojnę światową i przetrwał wszystkie reorganizacje struktur NKWD/NKGB aż do 1946. Nie miało to nic wspólnego z jego fachowością w dziedzinie prowadzenia wywiadu zagranicznego o globalnym zasięgu; był na tyle inteligentny że oparł się na doświadczeniu i radach swoich zastępców (Pawła Matkowa, Maksima Prudnikowa, Pawła Sudopłatowa i Mitrofana Dubowika i Wasilija Zarubina).

    Sidney George Reilly, właśc. Sigmund Grigorjewicz Rosenblum (ur. 24 marca 1874, zm. 5 listopada 1925) - funkcjonariusz Scotland Yardu, a następnie Secret Intelligence Service.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    W 1946 zastąpił go Piotr Kubatkin, który był naczelnikiem jedynie przez trzy miesiące. W lipcu 1946 zastąpił go Piotr Wasilewicz Fiodotow. Na miejsce Fiodotowa w 1949 roku przyszedł Siergiej Sawczenko, a jego w 1951 roku zastąpił generał Jewgienij Pitowranow, długoletni funkcjonariusz radzieckiego wywiadu i kontrwywiadu, w latach 1950-1951 zastępca ówczesnego ministra Bezpieczeństwa Państwowego Wiktora Abakumowa.

    Tuwa, Republika Tuwy (ros. Тува lub Тыва, tuwin. Тыва; historyczne nazwy: Tannu-Tuwa, Урянхайский край – Kraj Urianchajski) – republika autonomiczna w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej. Graniczy z Mongolią oraz rosyjskimi jednostkami administracyjnymi: Republiką Ałtaju, Chakasją, Krajem Krasnojarskim, obwodem irkuckim i Buriacją.Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.

    Po śmierci Stalina i włączeniu Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego (MGB) do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MWD) stojący wówczas na czele MWD Ławrientij Beria postawił na stanowisku naczelnika wywiadu swojego człowieka – Wasilija Riasnoja. Po aresztowaniu Berii został on usunięty ze stanowiska naczelnika i zastąpiony przez Aleksandra Paniuszkina, byłego ambasadora ZSRR w USA, który stał na czele wywiadu zagranicznego aż do powołania KGB i jego I Zarządu Głównego.

    Petre Atanases dze Szaria (gruz. პეტრე ათანასეს ძე შარია; ros. Пётр Афанасьевич Шария, Piotr Afanasjewicz Szarija; ur. 1902 we wsi Tagiloni w okręgu suchumskim, zm. 1983) - radziecki działacz partyjny i państwowy, funkcjonariusz NKWD, wykładowca na komunistycznych uniwersytetach w ZSRR.Kryptologia (z gr. κρυπτός – kryptos – "ukryty" i λόγος – logos – "słowo") – dziedzina wiedzy o przekazywaniu informacji w sposób zabezpieczony przed niepowołanym dostępem. Współcześnie kryptologia jest uznawana za gałąź zarówno matematyki, jak i informatyki; ponadto jest blisko związana z teorią informacji, inżynierią oraz bezpieczeństwem komputerowym.

    Pierwsze operacje[]

    Pierwsze operacje wywiadu radzieckiego skupiały się w największym stopniu na rosyjskich wojskowych i politycznych organizacjach emigracyjnych. Zgodnie z wytycznymi Lenina na początku i w połowie lat dwudziestych wywiad zagraniczny obrał za główny cel swoich operacji zagranicznych białogwardzistów, których największe środowiska znajdowały się w Berlinie, Paryżu i Warszawie. Przeprowadzano wówczas gry wywiadowczo-dezinformacyjne, które trwały długie lata, lecz kończyły się pełnym sukcesem.

    Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (ros. Министерство государственной безопасности – Ministierstwo Gosudarstwiennoj Biezopasnosti, MGB) – organ bezpieczeństwa działający w Związku Radzieckim w latach 1946–1953.Instytucja (nauki o zarządzaniu) - zgodnie z definicją T.Pszczołowskiego to organizacja będąca zespołem współdziałających osób wyposażonych w zasoby. Pojęcie instytucji jest tożsame z pojęciem organizacji w znaczeniu rzeczowym. W tym sensie dla przykładu J.Zieleniewski używa terminu instytucja rozumiejąc ją jako twór społeczny czyli "rzecz zorganizowaną", w kórej skład wchodzą ludzie i ich aparatura. Również A. Bednarski pojęcia organizacja używa zamiennie z pojęciem instytucja. Analogiczna sytuacja wystepuje w innych podręcznikach i monografiach z zakresu nauk o zarządzaniu lub nauk o organizacji.
    Struktura działalności Oddziału zagranicznego (INO), CzeKa/OGPU/NKWD/NKGB
  • SINDIKAT
  • Tak było w przypadku operacji „Sindikat”, której głównym celem był Boris Sawinkow, najgroźniejszy jak sądzono w Moskwie białogwardzista, były terrorysta z partii socjalistów-rewolucjonistów, który w Rządzie Tymczasowym, obalonym przez rewolucję bolszewicką, zajmował stanowisko wiceministra obrony. W czasie wojny polsko-bolszewickiej Sawinkow organizował asenterunek do Rosyjskiej Armii Ludowej, która walczyła pod polskim dowództwem przeciwko Armii Czerwonej. Po wojnie Sawinkow osiadł w Warszawie, gdzie założył Ludowy Związek Obrony Ojczyzny i Wolności – NSZRiS. Operację „Sindikat” podzielono na dwie fazy. W pierwszej do organizacji Sawinkowa wprowadzono agenta CzeKa i aresztowano 44 osoby z kierownictwa NSZRiS, którzy w 1921 roku usiedli na ławie oskarżonych w pokazowych procesach. W drugiej fazie operacji, która rozpoczęła się w lipcu 1923 roku, postanowiono aresztować i postawić pod sądem samego Sawinkowa. Sawinkow zwabiony podstępem przekroczył granicę 15 sierpnia 1924 roku, natychmiast został aresztowany i już 27 sierpnia (1924) stanął przed sądem.

    Narodowo-Pracowniczy Związek Rosyjskich Solidarystów, NTS (ros. Народно-трудовой союз российских солидаристов) – rosyjskie emigracyjne ugrupowanie polityczne o charakterze nacjonalistycznym, solidarystycznym i antykomunistycznym w latach 1930–1996.Siergiej Romanowicz Sawczenko (ur. 1904 - zm. 1966 roku), generał-lejtnant, oficer (funkcjonariusz) radzieckich organów bezpieczeństwa i wywiadu, m.in. w latach czterdziestych na czele Ludowego Komisariatu Bezpieczeństwa Państwowego (NKGB) Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej oraz zastępca przewodniczącego Komitetu Informacji (1949-1951), tym samym naczelnik wywiadu KI i (1951-1952) zastępca ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRR, tym samym naczelnik I Zarządu Głównego (wywiad) MGB.
  • TRUST
  • Drugą z bardzo znanych i głośnych operacji radzieckiego wywiadu, wymierzoną także przeciwko emigracji rosyjskiej, była przeprowadzona w latach 20. operacja dezinformacyjno-wywiadowcza o kryptonimie „Trust”. Po zakończeniu wojny domowej, obawiając się możliwości penetracji aparatu radzieckiego przez silne i cieszące się wsparciem służb specjalnych państw zachodnich wojskowe i polityczne organizacje emigracyjne takie jak Ogólnorosyjski Związek Wojskowy (ROWS) czy Bractwo Białego Krzyża, ówczesny szef radzieckich służb specjalnych, Feliks Dzierżyński, z inicjatywy szefa kontrwywiadu CzeKa Artura Artuzowa (przyszłego szefa Wydziału Zagranicznego OGPU i VII Zarządu Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego), postanowił do ich zwalczania zastosować prowokację. W tym celu powołano fikcyjną Monarchistyczną Organizację Rosji Środkowej, która nawiązała potajemne stosunki z białymi na Zachodzie. Spodziewano się w ten sposób zdemaskowania ich potencjalnej agentury w Rosji, wprowadzenia własnych ludzi do struktur emigracyjnych i organizacji, i – na koniec – pełnej kompromitacji całego ruchu. Cele te do roku 1927, gdy operacja „Trust” prowadzona pod nadzorem Biura ds. Dezinformacji Zjednoczonego Państwowego Zarządu Politycznego OGPU dobiegła końca, zrealizowano z nawiązką. W książce Chekisty: A History of the KGB, John Dziak pisze:

    Solomon Grigoriewicz Mogilewski, ros. Соломон Григорьевич Могилевский (ur. 1885, zm. 22 marca 1925 w pobliżu Tbilisi) – funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa i wywiadu.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Trust dla osiągnięcia swych kontrwywiadowczych celów wykorzystywał nie tylko prowokację, ale również rozpowszechniał sfałszowane podejrzane dokumenty oraz raporty wywiadowcze, dyskredytując środowisko emigracyjne i zachodnie służby wywiadowcze.

    W trakcie operacji zwabiono do Związku Radzieckiego, skazano na śmierć i zamordowano najgłośniejszego wówczas agenta brytyjskiego, Sidneya Reilly’ego. W szczytowym okresie w operacji zaangażowano niewyobrażalną na tamte czasy liczbę 5 tysięcy agentów i funkcjonariuszy.

  • Penetracja projektu Manhattan
  • Za jeden największych sukcesów radzieckiego wywiadu zagranicznego bez wątpienia należy uznać penetrację amerykańskiego projektu budowy pierwszej bomby atomowej – projekt Manhattan (ang. Manhattan Project). Dostarczone wówczas informacje wywiadowcze z siatek wywiadowczych NKWD i NKGB rozmieszczonych w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Wielkiej Brytanii pozwoliły naukowcom radzieckim przeprowadzić pierwszy próbny wybuch własnej bomby atomowej już w 1949 roku.

    Leonid Romanowicz Kwasnikow (ros. Леони́д Романо́вич Квасников, ur. 2 czerwca 1905 w Uzłowej w guberni tulskiej, zm. 15 października 1993 w Moskwie) – funkcjonariusz radzieckich służb specjalnych, pułkownik, Bohater Federacji Rosyjskiej (1996).Fiodor Konstantinowicz Mortin, ros. Федор Константинович Мортин (ur. 2 maja 1918, zm. 31 grudnia 1991 roku), oficer radzieckich organów bezpieczeństwa i wywiadu, generał lejtnant.

    Pierwsze rezydentury[]

    W początkowych latach istnienia Sowieckiej Rosji, Moskwa nie dysponowała wieloma misjami zagranicznymi, które mogły zapewnić oficjalny kamuflaż dla legalnej placówki wywiadu zwanej rezydenturą, dlatego też INO polegało głównie na tzw. nielegałach. W miarę zakładania w zagranicznych stolicach sowieckich przedstawicielstw dyplomatycznych i handlowych tworzono w nich legalne rezydentury pod kierownictwem rezydenta, którego tożsamość ujawniano oficjalnie jedynie ambasadorowi lub posłowi, jeżeli przedstawicielstwo nie miało rangi ambasady. Jeśli w danym kraju działało kilku nielegałów, grupowali się czasami w nielegalną rezydenturę, działając bez osłony immunitetu dyplomatycznego lub oficjalnego przykrycia i kierowali meldunki bezpośrednio do centrali w Moskwie.

    Główny Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros.) Главное Управление Государственной Безопастности НКВД СССР, ГУГБ НКВД СССР – jeden z radzieckich organów bezpieczeństwa państwowego.Ludowy Komisariat Obrony ZSRR (Народный Комиссариат Обороны CCCP - НКО) - w okresie 1934-1946 jeden z ludowych komisariatów Związku Radzieckiego, resortu będącym odpowiednikiem obecnego ministerstwa, który nadzorował siły zbrojne.

    Era wielkich nielegałów[]

    Początki i połowa lat trzydziestych przeszły w historii radzieckiego wywiadu zagranicznego jako era wielkich nielegałów. Elita najzdolniejszych wielkich nielegałów nie składała się z Rosjan, lecz z władających wieloma językami kosmopolitów z Europy Środkowej, którzy zanim przeszli do OGPU, pracowali w podziemiach Kominternu i żyli urojoną wizją komunistycznego milenium. Arnold Deutch, czołowy werbownik studentów i młodych absolwentów na uniwersytecie w Cambridge, był austriackim żydem. Dokonania jego i innych nielegałów zachowały się w historii radzieckiego wywiadu jako piątka z Cambridge (zob. Siatka szpiegowska Cambridge). Jurij Iwanowicz Modin (ur. 1921), jeden z najlepszych oficerów prowadzących w historii radzieckiego wywiadu, prowadził m.in. członków Siatki Szpiegowskiej Cambridge.

    Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.Gen. armii Jurij Władimirowicz Andropow (ros. Юрий Владимирович Андропов; ur. 15 czerwca 1914, zm. 9 lutego 1984 w Moskwie) – radziecki działacz partyjny i państwowy. Sekretarz Generalny KPZR w latach 1982–1984, szef KGB (1967–1982), ambasador ZSRR na Węgrzech.

    Czystki[]

    Era wielkich nielegałów skończyła się wraz z rozpoczęciem przez Stalina czystek w Armii Czerwonej, organach bezpieczeństwa i wywiadu. Zostali rozstrzelani oficerowie wywiadu tacy jak Abram Słucki, komisarz bezpieczeństwa państwowego II rangi, szef 7 Zarządu Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego, czyli wywiadu zagranicznego. Słucki w grudniu 1938 roku został zaproszony do gabinetu zastępcy ówczesnego szefa NKWD Nikołaja Jeżowa, Michaiła Frinowskiego, potem wyniesiono jego ciało oświadczając, że zmarł na zawał serca. Prawdopodobnie został otruty kwasem cyjanowodorowym. Zginęli też jego następca, Zelman Pasow, następca Pasowa i przełożony Pawła Sudopłatowa Siergiej Szpigelglas. Po szefach INO przyszedł czas na wysokich oficerów wywiadu pracujących w centrali na Łubiance. W więzieniach znaleźli się m.in. major bezpieczeństwa państwowego Leonid Eitingon, główny organizator akcji zamordowania Trockiego, oraz wielu innych oficerów wywiadu zagranicznego. Pod byle pretekstem wzywano rezydentów, agentów, którzy po powrocie natychmiast trafiali do moskiewskich więzień, a następnie, po wielodniowym katowaniu, pod plutony egzekucyjne NKWD. Niektórzy, domyślając się, że powrót do kraju równa się z wyrokiem śmierci, odmówili powrotu. Tak było z byłym szefem Głównego Zarządu Wywiadu – GRU, Aleksandrem Orłowem.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Władimir Diekanozow, Владимир Георгиевич Деканозов (ur. w czerwcu 1898 w Baku, zm. 23 grudnia 1953) – działacz partyjny WKP(b), m.in. zastępca przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych Gruzji, zastępca członka Komitetu Centralnego WKP(b) wybrany na XVIII Zjeździe (1939) oraz członek Rady Najwyższej ZSRR pierwszej i drugiej kadencji. Wysoki funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa.

    Czystki stalinowskie w jeszcze większym stopniu dotknęły wywiad wojskowy Armii CzerwonejGRU.
    Generał Dimitrij Wołkogonow, autor książki Trockij (tom II, Moskwa 1992), na stronie 222 pisze:

    W latach 1937-1938 aresztowania w strukturach wywiadu i kontrwywiadu NKWD oraz GRU objęły około 32 tysiące funkcjonariuszy. Uwięziono, a następnie rozstrzelano prawie połowę pracowników wywiadu, w tym czterech szefów GRU – Jana Berzina, Siemiona Urickiego, Siemiona Giendina, Iwana Proskurowa, prawie wszystkich ich zastępców, oraz większość naczelników wydziałów w centrali wywiadu wojskowego. Uratował się jedynie Aleksandr Orłow, uciekając na Zachód.

    Boris Wiktorowicz Sawinkow, ros. Борис Викторович Савинков (ur. 19 (31) stycznia 1879 w Charkowie, zm. 7 maja 1925 w Moskwie) – rosyjski pisarz, polityk, terrorysta.Policja – umundurowana i uzbrojona formacja przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej głównych zadań należy pilnowanie przestrzegania prawa i ściganie przestępców, jak również zapewnienie ochrony i pomocy w sytuacjach kryzysowych zarówno wobec ludzi jak i mienia. Jeżeli jest to konieczne, policja nadzoruje na poziomie operacyjnym także wszelkie służby ratownicze.

    Struktura Wydziału Zagranicznego ]

    Po kolejnych reorganizacjach strukturalnych radzieckich organów bezpieczeństwa państwowego (patrz niżej), rozwijał się także wywiad zagraniczny, liczebnie i strukturalnie. Do 1934 roku kiedy powstało NKWD ZSRR, INO podlegało od 1927 roku bezpośrednio przewodniczącemu OGPU, którym był wówczas Wiaczesław Mienżyński. W 1934 roku INO wprowadzono w struktury Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego.

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.Wiktor Siemionowicz Abakumow, właściwie Aba Kum (ros. Виктор Семёнович Абакýмов, ur. w Moskwie w 1908, stracony 24 grudnia 1954, w Leningradzie) – Ormianin, generał-pułkownik sowieckiego aparatu bezpieczeństwa, jeden z największych zbrodniarzy stalinowskich, w stalinowskim aparacie terroru zasłynął m.in. z własnoręcznego torturowania i wymuszania zeznań na skazanych, radziecki oficer, funkcjonariusz organów wywiadu, kontrwywiadu i bezpieczeństwa wewnętrznego, m.in. szef kontrwywiadu wojskowego Smiersz (1943-1946), minister bezpieczeństwa państwowego Związku Radzieckiego, od maja 1946 do lipca 1951. Skazany i stracony za udział w tzw. sprawie leningradzkiej.

    Struktura organizacyjna i kierownictwo 5 Wydziału ]

  • Szef Wydziału Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego: st. major BP Paweł Fitin
  • 4 zastępców
  • pułkownik Mitrofan Dubowik 10.05.1939 – 27.02.1941
  • kapitan/major BP Paweł Sudopłatow 10.05.1939 – 26.02.1941
  • major BP Maksim Prudnikow 14.07.1939 – 27.02.1941
  • major BP Nikołaj Mjelnikow 01.12.1939 – 27.02.1941
  • Piony Pomocnicze
  • Sekretariat
  • Sekcja Kadr
  • Sekcja Finansowa
  • Sekcja Gospodarcza
  • Piony operacyjne

    Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).Aleksandr (Siemionowicz) Paniuszkin (ur. 14 sierpnia 1905 - zm. 12 listopada 1974) - w latach 1947 - 1952 ambasador Związku Radzieckiego w Stanach Zjednoczonych, (Waszyngton).
  • 1 Oddział (Niemcy, Węgry, Dania) szef major BP: Paweł Żurawlew
  • 2 Oddział (Polska)
  • 3 Oddział (Francja, Belgia, Szwajcaria, Holandia)
  • 4 Oddział (Anglia)
  • 5 Oddział (Włochy)
  • 6 Oddział (Hiszpania)
  • 7 Oddział (Rumunia, Bułgaria, Jugosławia, Grecja)
  • 8 Oddział (Finlandia, Szwecja, Norwegia, Spitsbergen)
  • 9 Oddział (Łotwa, Estonia, Litwa)
  • 10 Oddział (USA, Kanada, Ameryka Południowa, Meksyk)
  • 11 Oddział (Japonia, Mandżuria)
  • 12 Oddział (Chiny, t Sinciang)
  • 13 Oddział (Mongolii, Tuwy)
  • 14 Oddział (Turcja, Iran, Afganistan)
  • 15 Oddział (wywiad naukowo-techniczny) szef porucznik BP Leonid Kwasnikow 5.1940-26.02.1941
  • 16 Oddział (zabezpieczenie operacyjno-techniczne)
  • 17 Oddział (wizowy i ewidencja obcokrajowców)
  • Na początku lutego 1941 roku doszło do likwidacji Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego. Likwidacje rozpoczęto od kontrwywiadu wojskowego którym zajmował się 4 Wydział Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego. Na podstawie byłego 4 Wydziału (Specjalnego) powstały trzy odrębne piony zajmujące się kontrwywiadem wojskowym: 3 Zarząd Ludowego Komisariatu Obrony, który przejął największą część wydziałów i personelu byłego 4 Wydziału Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego, 3 Zarząd Ludowego Komisariatu Marynarki Wojennej, oraz 3 Wydział Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych pod kierownictwem Wiktora Abakumowa, który kierował nim do lipca 1941 roku, kiedy LKSW ZSRR ponownie przejął cały kontrwywiad wojskowy pod nazwą Zarząd Oddziałów Specjalnych Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR, a następnie Smiersz.
    Z pozostałych Wydziałów byłego Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego utworzono nowy Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR, na którego czele stanął bardzo bliski współpracownik Ławrientija Berii, Wsiewołod Mierkułow.

    Aleksandr Michaiłowicz Sacharowski (ros. Александр Михайлович Сахаровский, ur. 3 września 1909, zm. 12 października 1983) – generał pułkownik, funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa w tym wywiadu, m.in. naczelnik I Zarządu Głównego KGB w latach 1956 - 1971.Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.

    NKGB ZSRR był zorganizowany w ponumerowane Zarządy i Wydziały, wywiad zagraniczny otrzymał status Zarządu i nadano mu numer 1, lecz nazywany był w skrócie INU (INostrannoje Uprawlenije) lub 1 Zarząd NKGB.
    1 Zarząd NKGB ZSRR odgrywał ważną rolę organizując wywiad ofensywny za granicą, w czasie swojego kródkiego istnienia (luty-lipiec 1941 roku) do w jego skład wchodziło kierownictwo m.in.: st. major BP Paweł Fitin, zastępcy P. Sudopłatow, Wasylij Zarubin, szef sekretariatu Jewgienij Pinczukow, oraz 8 Oddziałów Operacyjnych zorganizowanych według klucza geograficznego i dwa Wydziały A i B. Za wywiad na ziemiach byłej II Rzczpospolitej odpowiedzialny był Oddział Środkowoeuropejski (także nazywany 1 Oddziałem), który odpowiedzialny był także za Niemcy, okupowaną Czechosłowację, sojusznicze w obec Niemiec Węgry oraz po ataku Niemiec na ZSRR dodano tereny zajętej Ukrainy.

    Bogusław Wołoszański (ur. 22 marca 1950 w Piotrkowie Trybunalskim) – dziennikarz i popularyzator historii, autor wielu książek o tematyce historycznej. Pomysłodawca i autor programu telewizyjnego i radiowego "Sensacje XX wieku".Jānis Bērziņš (ros. Jan Karłowicz Berzin, Ян Карлович Берзин, właśc. Pēteris Ķuzis; ur. 13 listopada 1889, zm. 29 lipca 1938) – radziecki komunista pochodzenia łotewskiego, szef wywiadu wojskowego GRU w latach 1924–1935 i w 1937, wojskowy doradca sowiecki w czasie hiszpańskiej wojnie domowej, jeden z twórców Gułagu.

    W wyniku ataku III Rzeszy na ZSRR i w celu usprawnienia działalności organów bezpieczeństwa na czas wojny z niemcami, 20 lipca 1941 roku NKGB ZSRR na mocy dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR zostało włączone w struktury NKWD ZSRR pod kierownictwem Ł. Berii. Ławrientij Beria jako Ludowy Komisarz Spraw Wewnętrznych rozkazem nr 00983 i 00984 z dnia 31.07.1941 roku, ustanowił szefostwo głównych zarządów zarządów, oddziałów i innych jednostek organizacyjnych NKWD ZSRR. Wywiad zagraniczny występujący w struktuże NKWD ZSRR jako 1. Zarząd NKWD ZSRR, jego strukturę, kierownictwo m.in. naczelnik, zastępcy naczelnika, naczelnicy oddziałów, wydziałów i strukturę oraz stan liczebny który wynosił w centrali 248 osób został wprowadzony w życie w nocy z 11 na 12 sierpnia 1941 roku rozkazem NKWD ZSRR nr 001059. Struktura organizacyjna 1. Zarządu NKWD ZSRR i kierownictwo na 12 sierpnia 1941 r. przedstawiała się następująco

    Paweł Anatoliewicz Sudopłatow (ukr. Судоплатов Павло Анатолійович, ros. Павел Анатольевич Судоплатов; ur. 7 lipca 1907 (jul.?) w Melitopolu, zm. 26 września 1996) – Ukrainiec, radziecki generał lejtnant NKWD (1945), długoletni wysoki funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa i wywiadu, m.in. wykonawca zamachu na Jewhena Konowalca, przywódcę Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, na krótko naczelnik Departamentu VII (INO - wywiad zagraniczny) Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego przy Ludowym Komisariacie Spraw Wewnętrznych (GUGB-NKWD).Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.
  • naczelnik 1 Zarządu NKWD ZSRR: starszy major BP (od 14 lutego 1943 Komisarz BP 3 rangi) – Paweł Fitin →31.07.1941-12.05.1943
  • zastępcy naczelnika 1. Zarządu NKWD ZSRR
  • st. major BP (od 14 lutego 1943 roku, Komisarz BP 3 rangi) – Piotr Szarija → 11.08.41– 12.05.43 lub do [14.05.43]
  • st. major BP – Paweł Sudopłatow →11.08.41–18.01.42
  • major BP – Wasylij Zarubin → 11.08.1941-10.10.1941
  • st. major Bezpieczeństwa Państwowego – Naum Eitingon → 11.08.1941–01.09.1941
  • st. major BP – Nikołaj Mjelnikow → 01.09.41–30.11.41
  • Paweł Sudopłatow → 21.11.42–14.05.43
  • Sekretariat: Nikołaj Bondarenko
  • 1. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (Niemcy, Węgry, Polska, Czechosłowacja, Ukraina) Paweł Żurawlejew jako (p.o)
  • 2. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (Bałkany)
  • 3. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (Europa Zachodnia)
  • 4. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (Skandynawia)
  • 5. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (Anglo-Amerykański)
  • 6. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (1. Dalekiego Wschodu – Japonia, Mandżuria, Korea)
  • 7. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (2. Dalekiego Wschodud – Chiny, Tajlandia, Xinjiang, Mongolii, Tuwy)
  • 8. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (Bliski Wschód, Kaukaz emigracja)
  • 9. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (technika operacyjna, informacje, wizy wjazdu i wyjazdu)
  • 10. Oddział 1. Zarządu NKWD ZSRR (łączność)
  • Grupa A
  • Grupa B
  • Szkoła specjalnego Przeznaczenia naczelnik kapitan BP → Władimir Szarmazanaszwili
  • Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.Iwan Josifowicz Proskurow, ros. Иван Иосифович Проскуров (ur. 18 lutego 1907 we wsi Małaja Tokmaczka, zm. 28 października 1941 w Kujbyszewie) – Ukrainiec, radziecki dowódca wojskowy, generał-lejtnant pilot, szef radzieckiego wywiadu wojskowego (1939–1940), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1. kadencji (1937–1941), Bohater Związku Radzieckiego (1937).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ludowy Komisariat Marynarki Wojennej ZSRR (Народный Комиссариат Военно-Морского Флота CCCP - НКВМФ) - jeden z urzędów centralnych w Związku Radzieckim, odpowiednik ministerstwa, który w okresie od 30 grudnia 1937 do 25 lutego 1946 nadzorował morską marynarkę wojenną.
    Włodzimierz Aleksandrowicz Krjuczkow, ros. Владимир Александрович Крючков (ur. 29 lutego 1924 w Carycynie, zm. 23 listopada 2007 w Moskwie) – generał armii, polityk radziecki, wysoki rangą funkcjonariusz radzieckiej służby specjalnej KGB ZSRR, m.in. w latach 1974-1988 roku Naczelnik I Zarządu Głównego KGB (wywiad zagraniczny), następnie w latach 1988-1991 Przewodniczący Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR.
    Wasilij Michajłowicz Zarubin (ros. Василий Михайлович Зарубин; ur. 1894, zm. 1972) – funkcjonariusz radzieckich służb specjalnych (Czeka, OGPU, NKWD, MGB), w 1940 roku pełnomocnik operacyjny w obozie kozielskim dla polskich jeńców wojennych, w latach 1941–1944 szef rezydentury radzieckiego wywiadu w Waszyngtonie, generał major (od 1945 roku).
    Siemion Grigorjewicz Giendin (ros. Семён Григо́рьевич Ге́ндин, ur. 1902 w Dyneburgu, zm. 23 lutego 1939 w Moskwie) - funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa i kontrwywiadu Armii Czerwonej, szef kontrwywiadu Armii Czerwonej GRU (1937-1938).
    Służby specjalne – ogólna nazwa opisująca instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym. Domeną służb specjalnych jest pozyskiwanie i ochrona informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego bezpieczeństwa państwa. W państwach demokratycznych działania służb specjalnych wymykają się niekiedy spod kontroli organów nadzorczych. Kontrowersje budzą niektóre techniki stosowane przez służby specjalne, szczególnie te niedozwolone przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, tortury, skrytobójstwo oraz nielegalny handel bronią i narkotykami. Praktyki te są niekiedy usprawiedliwiane ochroną interesów państwa i jego obywateli i dotyczą służb specjalnych zarówno krajów demokratycznych (np. tortury porwanych przez CIA), jak i reżimów dyktatorskich (np. likwidacja opozycjonistów przez radzieckie KGB).
    Andrzej Grajewski (ur. 8 października 1953 w Bielsku-Białej) – polski politolog, były członek Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej.
    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.085 sek.