• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • II Zakon franciszkański

    Przeczytaj także...
    Klara z Asyżu OSC, właśc. Chiara Offreduccio (ur. 16 lipca 1194 w Asyżu, zm. 11 sierpnia 1253 w klasztorze San Damiano k. Asyżu) – zakonnica, duchowa córka św. Franciszka z Asyżu, współzałożycielka klarysek, święta Kościoła katolickiego.Opat (łac. abbas – „ojciec”, aram. ‏abba‎ – „ojciec”) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.
    Mniszki Klaryski od Wieczystej Adoracji (początkowa nazwa Franciszkanki Najświętszego Sakramentu) – zakon klauzurowy powstały w 1854 roku we Francji, łączący ideał klariańskiego ubóstwa z wieczystą adoracją Najświętszego Sakramentu w duchu dziękczynienia i ekspiacji. Instytut przynależy do II Zakonu franciszkańskiego.

    II Zakon franciszkański, pot. klaryski to grupa zakonów żeńskich odwołujących się w swym charyzmacie i ustawodawstwie do postaci św. Franciszka i Klary z Asyżu i należąca do rodziny zakonów franciszkańskich. Siostry żyją według Reguły św. Klary, zatwierdzonej przez papieża Innocentego IV w 1253 r., bądź Reguły papieża Urbana IV (1263) Klasztory II Zakonu znajdują się pod opieką braci I Zakonu franciszkańskiego.

    Reguła św. Benedykta, reguła benedyktyńska, również regula monasteriorum, łac. Regula Benedicti (RB) – zbiór przepisów normujących cenobickie życie mnisze, zredagowanych przez Benedykta z Nursji ok. 540 r. na Monte Cassino, w oparciu o Pismo Święte, dzieła ojców Kościoła oraz doświadczenia monastycyzmu wschodniego i zachodniego. Reguła św. Benedykta rozpowszechniała się stopniowo, w dużej mierze za sprawą mnichów anglosaskich, później dzięki działaniom św. Benedykta z Aniane. Jest regułą zakonów benedyktyńskich, cystersów, kamedułów i innych.Sobór laterański IV – sobór powszechny Kościoła katolickiego, który miał miejsce w 1215 r. w Rzymie, na Lateranie.

    Podział[]

    Nazwa zakon jest nieprecyzyjna. Obejmuje ona szereg klauzurowych instytutów żeńskich, złączonych wspólnym charyzmatem i pochodzeniem. Należą do nich:

  • Ubogie Siostry Świętej Klary, pot. klaryski
  • Zakon Świętej Klary, pot. klaryski
  • Koletanki
  • Klaryski kapucynki, pot. kapucynki
  • Koncepjonistki
  • Anuncjantki
  • Klaryski od wieczystej Adoracji
  • Po II wojnie światowej upowszechniła się forma federacji klasztorów sióstr. Obecnie niewiele jest klasztorów, które nie wchodziłyby w skład jakiejś federacji klarysek.

    Franciszek z Asyżu, właśc. włos. Giovanni Bernardone, nazywany Biedaczyną z Asyżu (ur. 1181 lub 1182w Asyżu, zm. 3 października 1226 w Porcjunkuli koło Asyżu) – włoski duchowny katolicki, diakon, założyciel zakonu franciszkanów, a pośrednio także klarysek i tercjarzy, misjonarz, mistyk średniowieczny, stygmatyk, święty Kościoła katolickiego, uważany za prekursora ekologii.Zakony i zgromadzenia franciszkańskie – zakony i zgromadzenia zakonne Kościoła katolickiego, założone lub współzałożone przez św. Franciszka z Asyżu, bądź odwołujące się do jego osoby i duchowości. Obok nich istnieją zgromadzenia lub stowarzyszenia nawiązujące do św. Franciszka, ale pozostające poza obrębem Kościoła katolickiego.

    Według danych z 1994 r. na całym świecie istniało: 588 klasztorów na Regule św. Klary, 119 klasztorów urbanistek, 58 – koletanek, 184 – klarysek kapucynek, 165 – koncepcjonistek. Brak dokładnej statystyki odnośnie liczby sióstr.

    Historia[]

    Początki Zakonu Ubogich Sióstr wiążą się z osobą św. Klary Offreduccio, która w nocy z 18 na 19 marca 1212 otrzymała welon z rąk św. Franciszka, ślubując mu posłuszeństwo. Pierwszym stałym miejscem ich pobytu był klasztor św. Damiana pod Asyżem. Trudno powiedzieć z całą pewnością, jaki styl życia prowadziły pierwsze klaryski. Z Legenda Maior (12, 2) wynika, że było to życie kontemplacyjne, różniło się jednak od życia innych kontemplacyjnych zakonów żeńskich. Ubogie Panie - jak je zwano - nie przyjmowały żadnych stałych dochodów utrzymując się z pracy rąk.

    Życiorys większy św. Franciszka, Legenda większa, łac. Legenda maior s. Francisci - życiorys św. Franciszka z Asyżu napisany przez św. Bonawenturę w latach 1260-1263 na prośbę braci z zakonu franciszkańskiego. Zawiera chronologicznie i tematycznie uporządkowane fakty z życia świętego od urodzenia aż do jego kanonizacji, a także opis cudów.Koleta Boylet, Koleta z Corbie (właściwie Nicolette Boylet) (ur. 13 stycznia 1381 w Corbie we Francji, zm. 6 marca 1447 w Gandawie w Belgii) – mistyczka, zakonnica, zapoczątkowała gałąź klarysek - koletanki, święta katolicka, dziewica.

    Sobór laterański IV nakazał ujednolicenie prawodawstwa zakonnego; klaryski miały przyjąć Regułę św. Benedykta, a Klara – otrzymać tytuł ksieni (opatki). Było to wbrew zamierzeniom samej założycielki, pragnącej zachować ducha ubóstwa, bez uposażeń i własności. Z inicjatywy kard. Hugolina klasztorowi św. Damiana i innym wspólnotom (nazywanym damianitkami) zostały narzucone przepisy wzięte od cystersek, z pominięciem idei franciszkańskich. Kardynał już jako papież Grzegorz IX dokładał starań, by klaryski przyjmowały stałe dochody i posiadłości; zaledwie kilka wspólnot wyłamało się spod tego prawa, uzyskując przywilej ubóstwa. Były to klasztory: klasztor św. Damiana w Asyżu, klasztor w Perugii, klasztor Monticelli we Florencji, oraz klasztor w Pradze.

    I Zakon franciszkański to grupa zakonów męskich żyjących według Reguły św. Franciszka zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III w 1223 r. Nazwa „zakon” jest nieprecyzyjna; odnosi się do czasów niepodzielonego I Zakonu św. Franciszka, Ordo Fratrum Minorum (1209 -1517).Grzegorz IX (łac. Gregorius IX, właśc. Ugolino di Conti di Segni; ur. pomiędzy 1160, a 1170 w Anagni, zm. 22 sierpnia 1241 w Rzymie) – papież w okresie od 19 marca 1227 do 22 sierpnia 1241.

    W latach 40. XIII w. podstawą prawną funkcjonowania klarysek była Reguła św. Franciszka, a II Zakon niejako włączony do I Zakonu franciszkańskiego. Zainspirowana tym św. Klara pisze własną Regułę, opartą na Regule niezatwierdzonej św. Franciszka. Papież Innocenty IV zatwierdza ją 9 sierpnia 1253, na dwa dni przed śmiercią Założycielki. Reguła ta, o tytule: Sposób życia Zakonu Sióstr Ubogich założonego przez św. Franciszka, zwana Regułą św. Klary, dotyczyła jedynie mniszek z klasztoru św. Damiana w Asyżu. Dla pozostałych klasztorów mniszek-klarysek normatywną stała się Reguła Urbana IV, ułożona przez kard. Gaetano Orsini i zatwierdzona przez Urbana IV w 1263. Reguła Urbana IV ustaliła nazwę zakonu: Zakon Świętej Klary, OSC. Definitywnie siostry zostały podzielone na dwie rodziny: klaryski czyli Ubogie Siostry Świętej Klary, zwane „klaryskami pierwszej Reguły” oraz klaryski-urbanistki czyli Zakon Świętej Klary, zwane „klaryskami drugiej Reguły”. Między tymi rodzinami klarysek istniała jednak więź duchowa, wyrażająca się w listach okólnych. Obie rodziny otrzymały klauzurę papieską i opiekę kapelanów I Zakonu.

    Zakon Świętej Klary (Ordo Sanctae Clarae – OSC) zwany potocznie zakonem klarysek – żeńskie klauzurowe zgromadzenie zakonne II Zakonu franciszkańskiego. Powołany w 1211 roku przez św. Franciszka z Asyżu i św. Klarę z Asyżu (1193-1253).Urban IV (łac. Urbanus IV), właśc. Jacques Pantaléon lub Jakub leodyjski; ur. ok. 1200 w Troyes, zm. 2 października 1264 w Perugii) – papież w okresie od 29 sierpnia 1261 do 2 października 1264.

    W chwili śmierci Klary istniało już łącznie 111 klasztorów, a w 1300 – 413. Liczbę sióstr szacuje się w owym czasie na 15 tys. Liczne były owoce świętości pierwszego wieku istnienia II Zakonu: 11 świętych i błogosławionych.

    Ruch obserwancki w łonie I Zakonu wywarł też wpływ na siostry, owocując podobną mozaiką form życia franciszkańskiego. We Francji reformą klasztorów – odrzucenia wpływów monastycyzmu benedyktyńskiego i powrotu do życia opartego na Ewangelii - zajęła się św. Koleta. W momencie jej śmierci (1447) istniały już 22 zreformowane klasztory. O ważności tej reformy świadczy fakt, iż pociągnęła ona za sobą reformę klasztorów I Zakonu, rodząc odłam zwany koletanami. We Włoszech na Regułę św. Klary przechodziły liczne klasztory urbanistek oraz tercjarek regularnych. W Hiszpanii istniały dwie niezależne gałęzie „sióstr bosych”, a w Neapolu narodziły się klaryski kapucynki (1538).

    Ubogie Siostry Świętej Klary (Zakon Świętej Klary – Ordo Sanctae Clarae – OSC) – na początku nazywane damianitkami (nazwa od pierwszego klasztoru San Damiano w Asyżu), a po śmierci św. Klary klaryskami (od imienia św. Klary) – kontemplacyjne mniszki klauzurowe drugiego zakonu franciszkańskiego, założonego w roku 1212 w Asyżu (Włochy) przez św. Franciszka; św. Klarze przypada rola współzałożycielki zakonu.Miniszki Klaryski Kapucynki (Moniales Clarisae Cappucinae) – zakon kontemplacyjny, habitowy, żeńska gałąź kapucynów obejmująca mniszki, należące do wielkiej rodziny świętych Franciszka i Klary z Asyżu.

    Należy jeszcze wspomnieć o dwóch gałęziach kontemplacyjnych, przez swą duchowość i okoliczności powstania włączonych integralnie w II Zakon franciszkański. Są to: koncepcjonistki, założone w Portugalii przez św. Beatrycze Meneses z Silva (zm. 1492), początkowo na regule cystersek, potem przeniesione na Regułę św. Klary, oraz anuncjatki, założone we Francji przez św. Joannę z Valois i jej spowiednika Gabriela Marię (zm. 1532), obserwanta.

    W 1700 r. istniało około 1100 klasztorów wszystkich gałęzi II Zakonu. Ruch likwidacji klasztorów związany z prądami oświecenia spowodował spore straty, doprowadzając w niektórych krajach do totalnej kasaty klasztorów. W drugiej poł. XIX w. pojawiły się tendencje odnowy. Jednym z licznych zgromadzeń powstałych w tamtym czasie są Ubogie Klaryski od Wieczystej Adoracji, powiązane z kapucynami.

    Przypisy

    1. L. Iriarte, Historia franciszkanizmu, s. 495, Kraków 1998
    2. L. Iriarte, Historia franciszkanizmu, ss. 463-495, Kraków 1998



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.