• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • II Rzeczpospolita



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Wojna polsko-ukraińska (ukr. Польсько-українська війна) – konflikt zbrojny o przynależność państwową Galicji Wschodniej, zamieszkanej przez Polaków i Ukraińców.Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) polskiego parlamentu. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.
    Mapa rozmieszczenia ludności polskiej Eugeniusza Romera 1921, wykorzystana przez delegację Polski na konferencji paryskiej
    Herb Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1927
    Gęstość zaludnienia II Rzeczypospolitej według spisu powszechnego w 1931 roku
    Republika Polska w połowie listopada 1918 roku
    Obwieszczenie o utworzeniu Urzędu Skarbu Narodowego, Kalisz, 1918
    Nowy gmach Sejmu, ulica Wiejska 1930
    Wystawa światowa, Paryż, 1925, pawilon polski
    Wystawa światowa, Paryż, 1937, pawilon polski
    Wystawa światowa, Nowy Jork, 1939, pawilon polski
    Château de Pignerolle w Angerseksterytorialna rezydencja władz RP na uchodźstwie XII 1939- VI 1940

    II Rzeczpospolita (II RP) – nieoficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1918–1945 (nazwa oficjalna: Rzeczpospolita Polska), od odzyskania suwerenności (1918) do wycofania uznania międzynarodowego dla rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (1945), które było konsekwencją wykonania porozumień zawartych na konferencji jałtańskiej (1945) między mocarstwami wielkiej trójki.

    Republika Łotewska (1918-1940) – pierwszy okres państwowości w historii państwa łotewskiego (łot. Latvijas Republika), mający miejsce w latach 1918–1940, pomiędzy ogłoszeniem niepodległości a okupacją przez Armię Czerwoną w czerwcu 1940 i aneksją przez ZSRR w sierpniu 1940.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Nazwa podkreśla ciągłość z I Rzecząpospolitą (1569–1795), zlikwidowaną traktatami rozbiorowymi zawartymi pomiędzy Austrią, Prusami i Rosją w drugiej połowie XVIII wieku (1772–1795). Urzędowym językiem II Rzeczypospolitej był polski, a walutą najpierw marka polska, a dopiero od 1924 złoty polski. Od 1939 roku, po agresji III Rzeszy i ZSRR, państwo znalazło się w stanie okupacji wojennej, posiadało jednak konstytucyjne organy władzy państwowej (w tym tajną administrację cywilną i sądownictwo na terenie okupowanego kraju - Polskie Państwo Podziemne) i siły zbrojne, działające równolegle w podziemiu (Armia Krajowa) i na uchodźstwie, dzięki czemu de iure i de facto II Rzeczpospolita istniała do 5 lipca 1945.

    Granica polsko-litewska – granica między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską istniejąca formalnie od momentu uzyskania niepodległości Litwy od Związku Radzieckiego, tj. od 6 września 1991 roku. Do 1991 roku obecna granica z Litwą, licząca 104 km, stanowiła część granicy z ZSRR i miała identyczny przebieg.Obrona Warszawy – bitwa powietrzno-lądowa stoczona w obronie Warszawy w czasie kampanii wrześniowej przez Wojsko Polskie i ludność cywilną z oddziałami 3 i 4 Armii Wehrmachtu oraz jednostkami 1 i 4 Floty Powietrznej Luftwaffe.

    W czasie II wojny światowej (1939–1945) terytorium państwowe II Rzeczypospolitej było okupowane przez Niemcy, ZSRR, Słowację i Litwę. II Rzeczpospolita zachowała suwerenność państwową, w stosunkach dyplomatycznych reprezentowana była przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie, który uzyskał schronienie w Paryżu i Angers (na zasadzie eksterytorialnej do czerwca 1940), a następnie w Londynie, gdzie przeniósł swą siedzibę po klęsce i kapitulacji Francji przed III Rzeszą.

    Wrocławskie Przedmieście – historyczna dzielnica Kalisza, obecnie lewobrzeżna część Śródmieścia położona na południowy zachód od kaliskiej starówki, ograniczona Prosną oraz ulicami: Czaszkowską, Nowym Światem, Harcerską, Mikołaja Kopernika; graniczy z Czaszkami, Kalińcem, Widokiem, Ogrodami, Piskorzewiem; stanowi cenny zespół obiektów zabytkowych (barokowych, klasycystycznych, secesyjnych, modernistycznych); w granicach administracyjnych od 1785; pełni funkcje mieszkaniowo-usługowe.Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.

    Większość terytorium państwowego II RP anektowanego przez ZSRR i Litwę w 1939 została w 1945 wcielona do Ukraińskiej SRR, Białoruskiej SRR i Litewskiej SRR.

    Daty graniczne[ | edytuj kod]

    Za symboliczny początek II Rzeczypospolitej przyjmuje się wydarzenia z 11 listopada 1918 roku, uznane za odzyskanie niepodległości przez Polskę, kiedy to Józef Piłsudski objął władzę wojskową z rąk Rady Regencyjnej w Warszawie. Trzy dni później (14 listopada) przejął również władzę cywilną, a zarówno Rada Regencyjna, jak i Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej rozwiązały się, przekazując władzę Piłsudskiemu, wkrótce Tymczasowemu Naczelnikowi Państwa.

    Polonizacja – proces przyswajania języka lub kultury polskiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Polonizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją.Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.

    Po agresji na Polskę III Rzeszy i ZSRR (kampanii wrześniowej) i okupacji wojennej terytoriów II RP przez obu agresorów (we wrześniu 1939) legalną kontynuacją władz II Rzeczypospolitej, uznawaną na arenie międzynarodowej przez cały okres II wojny światowej był Rząd RP na uchodźstwie, a jako podległa mu administracja w okupowanym kraju – Polskie Państwo Podziemne i jego struktury polityczne i wojskowe (Armia Krajowa).

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Polskie Siły Zbrojne – zorganizowane formacje wojskowe, utworzone jesienią 1939 poza granicami Polski, na podstawie międzysojuszniczych umów podpisanych przez Wielką Brytanię i Francję. Polskimi Siłami Zbrojnymi dowodził Naczelny Wódz.

    Wycofanie uznania dyplomatycznego dla rządu RP na uchodźstwie przez Wielką Brytanię i USA 5 lipca 1945 roku (a następnie przez wszystkie pozostałe kraje świata zrzeszone w konstytuującej się wówczas Organizacji Narodów Zjednoczonych – jedynie Hiszpania, Kuba, Liban, Irlandia i Watykan jeszcze przez pewien czas po wojnie uznawały rząd RP na uchodźstwie) i w konsekwencji utratę podmiotowości prawnomiędzynarodowej należy uznać za formalny i faktyczny koniec II Rzeczypospolitej.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.

    Ostatnim, symbolicznym aktem formalnego istnienia II Rzeczypospolitej było przekazanie 22 grudnia 1990 roku insygniów prezydenckich II Rzeczypospolitej i oryginału konstytucji kwietniowej przez Ryszarda Kaczorowskiego – ostatniego prezydenta II Rzeczypospolitej na uchodźstwie – pierwszemu wybranemu w wolnych wyborach prezydentowi RPLechowi Wałęsie.

    Agresja (łac. aggressio – napaść, natarcie) – w prawie międzynarodowym określenie zbrojnej napaści (najazdu, ataku) jednego lub kilku państw na inne. Państwo, które pierwsze dokonało aktu agresji na inne określa się mianem agresora. Agresja powoduje zazwyczaj rozpoczęcie wojny. Ofiara agresji ma prawo do samoobrony, w której mogą pomagać jej też inne państwa.Województwo śląskie – jedyna autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922–1939. W 1945 roku autonomia została formalnie zniesiona.

    Uznanie międzynarodowe[ | edytuj kod]

    Józef Piłsudski niezwłocznie po objęciu władzy cywilnej, tj. 16 listopada 1918 r., wystosował depesze do państw Ententy, informując je o powstaniu niepodległego państwa polskiego. Natomiast jako pierwsze istnienie niepodległego państwa polskiego uznały 20 listopada 1918 r. Niemcy, jednak już 15 grudnia 1918 roku Polska zerwała z tym państwem stosunki dyplomatyczne. Szersze uznanie niepodległości Polski na arenie międzynarodowej związane było z postawą Francji i Wielkiej Brytanii. Wkrótce po rozejmie w Trewirze i zawieszeniu broni na froncie polsko-ukraińskim, uznały rząd Polski: Rada Najwyższa Mocarstw Sprzymierzonych (21 lutego 1919 r.), Francja (24 lutego) oraz Wielka Brytania (25 lutego). Japonia 22 marca 1919 roku i 27 marca tego samego roku niepodległość Polski uznała Stolica Apostolska.

    Granica polsko-radziecka - w okresie 1922-1991 Polska graniczyła ze Związkiem Radzieckim, granicę tę, jako granicę z Ukraińską SRR i Białoruską SRR sformalizowano w roku 1921 traktatem ryskim. W 1922 roku formalnie powstał ZSRR. W okresie II wojny światowej nie istniała ze względu na okupację Polski. Po wojnie wytyczona na nowo wzdłuż tzw. linii Curzona. Faktycznie granica wschodnia odchyla się w niektórych przypadkach od tej linii na niekorzyść Polski np. w rejonie Grodna (o blisko 20 km), chociaż formalnie (propagandowo) w umowie granicznej z 1945 r. (art. 1) stwierdzano jedynie o odchyleniach na rzecz Polski od linii Curzona "od pięciu do ośmiu kilometrów" ("to Zachód wymyślił tę linię, a my jeszcze od niej odstępujemy na rzecz Polski").Grzegorz Piotr Hryciuk (ur. 8 września 1965 r.) - polski historyk, specjalizujący się w historii Europy Wschodniej, historii najnowsza, historii politycznej XX w., historii Polski i powszechnej XX w., stosunkach polsko-ukraińskich w XX w.; nauczyciel akademicki związani z Uniwersytetem Wrocławskim.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]




    Warto wiedzieć że... beta

    Pogrom – tradycyjnie, w znaczeniu słownikowym tyle co „zadanie komuś klęski”, „rozgromienie” (np. wrogich wojsk), „unicestwienie”, „wybicie”. Współcześnie, za rosyjskim погром, słowo to jest używane najczęściej w odniesieniu do zbiorowych, brutalnych ataków na przedstawicieli mniejszości narodowych, a potocznie, zwłaszcza w języku publicystyki, bywa uogólniane jako wszelki grupowy akt przemocy skierowany przeciw jakiejś grupie narodowościowej lub religijnej, często połączony z niszczeniem własności jej członków (domów, miejsc pracy, miejsc kultu).
    Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.
    Traktat ryski (lub inaczej pokój ryski), Traktat pokoju między Polską a Rosją i Ukrainą, podpisany w Rydze dnia 18 marca 1921 r. (Dz.U. Nr 49, poz. 300) – traktat pokojowy zawarty przez Polskę i RFSRR oraz USRR, ratyfikowany przez Naczelnika Państwa 16 kwietnia 1921; obowiązywał od 30 kwietnia 1921, tj. wymiany dokumentów ratyfikacyjnych przez strony. Podpisanie traktatu miało miejsce 18 marca 1921 o godz. 20.30 w pałacu Czarnogłowców w Rydze.
    Zajścia w Brześciu – zamieszki antyżydowskie w Brześciu nad Bugiem. Wybuchły 13 maja 1937 roku i były spowodowane zamordowaniem przez żydowskiego rzeźnika Welwela Szczebowskiego polskiego policjanta Stefana Kędziory.
    Bank Polski Spółka Akcyjna – bank prywatny z prawem emisji z siedzibą w Warszawie, założony 15 kwietnia 1924 (a faktycznie działający od 28 kwietnia 1924), na mocy ustawy o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej, w formie spółki akcyjnej z kapitałem 100 mln zł. Później kapitał podniesiono do 150 mln, podzielonych na 1,5 mln akcji po 100 zł każda.
    Dziennik Praw Państwa Polskiego (1918-1919) - dziennik urzędowy Rady Regencyjnej, wcześniej ukazujący się pod nazwą Dziennik Praw Królestwa Polskiego (1918), od nr-u 16 z 8 listopada 1918 r. wydawany był pod zmienioną nazwą. Pod tym tytułem dziennik urzędowy ukazywał się do nr-u 65 z 14 sierpnia 1919 r. Od nr-u 66 z 16 sierpnia 1919 r. wydawany był pod tytułem Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W zeszycie nr 66 ogłoszono ustawę z dnia 31 lipca 1919 r. w sprawie wydawania Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W okresie 1918 - 1919 stosowana była jednolita ciągła numeracja zeszytów dziennika. W okresie tym wydano 98 zeszytów. Jednolitą numeracje w ramach rocznika wprowadzono od 1920 r.
    Orawa (słow. Orava, węg. Árva, niem. Arwa) – kraina historyczna w Europie Środkowej w dorzeczu rzeki Orawy. Przeważająca część Orawy znajduje się obecnie w granicach Słowacji, natomiast jej północno-wschodnia część należy do Polski. Otacza Tatry od zachodu i północnego zachodu, graniczy z Podhalem i Liptowem. Głównymi miejscowościami części polskiej są Jabłonka i Lipnica Wielka, zaś na Słowacji: Dolný Kubín, Trzciana, Námestovo, Twardoszyn, a także ośrodki wypoczynkowe: Zuberzec i Orawice.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.137 sek.