IC 10

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

IC 10 (również PGC 1305 lub UGC 192) – karłowata galaktyka nieregularna w konstelacji Kasjopei, odległa o około 2,4 miliona lat świetlnych od Układu Słonecznego. Jej średnica wynosi około 5000 lat świetlnych. Galaktyka ta należy do Lokalnej Grupy Galaktyk. Odkrył ją Lewis A. Swift 8 października 1887 roku.

Układ współrzędnych astronomicznych – sferyczny układ współrzędnych stosowany w astronomii. Umożliwia jednoznaczne określenie położenia obiektu na sferze niebieskiej przez podanie jego współrzędnych. Zdefiniowanie układu sprowadza się do ustalenia podstawowego koła wielkiego i ustalenia punktu na tym kole, od którego liczy się pierwszą współrzędną. Oś układu (tj. prosta prostopadła do koła podstawowego) przecina sferę niebieską w punktach nazwanych biegunami, natomiast południk przechodzący przez punkt początkowy jest nazwany południkiem początkowym.Galaktyka gwiazdotwórcza (ang. Starburst galaxy) – galaktyka, w której zachodzi wyjątkowo intensywny proces formowania nowych gwiazd w porównaniu z procesem powstawania gwiazd obserwowanym w większości galaktyk. Proces ten jest zwykle skutkiem kolizji lub bliskiego spotkania dwóch galaktyk. Przykładami galaktyk, w których występują niezwykle intensywne procesy powstawania gwiazd, są Galaktyka Cygaro, Galaktyki Czułki, IC 10 czy Haro 11.

Galaktyka IC 10 jest przesłonięta pyłem oraz gwiazdami znajdującymi się w płaszczyźnie Drogi Mlecznej. Pomimo tego można w niej zaobserwować żywą aktywność gwiazdotwórczą. Jest to najbliższa, znana galaktyka gwiazdotwórcza. Porównując IC 10 do innych galaktyk Grupy Lokalnej, posiada ona dużą populację nowo powstałych gwiazd, masywnych i zarazem bardzo jasnych.

Grupa Lokalna Galaktyk (lub po prostu Grupa Lokalna, Układ Lokalny; ang. Local Group) – grupa co najmniej 54 galaktyk, do której należy również nasza galaktyka – Droga Mleczna. Grupa ta rozciąga się na obszarze około jednego megaparseka (10 pc). Jest częścią Supergromady Lokalnej, znanej też jako Supergromada w Pannie.Index Catalogue (IC) – katalog astronomiczny zawierający mgławice, gromady gwiazd oraz galaktyki. Został opublikowany po raz pierwszy w 1885 roku jako suplement do New General Catalogue. Katalog zawiera 5386 obiektów znanych jako „obiekty IC”.

Odkryto w niej również rentgenowski układ podwójny, prawdopodobnie zawierający czarną dziurę, znany jako IC 10 X-1.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Index Catalogue
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. IC 10 w NASA/IPAC Extragalactic Database (ang.)
    2. IC 10 w serwisie SEDS.org (Revised NGC and IC Catalog) (ang.)
    3. R.B. Tully et al.: IC 10 (ang.). W: Cosmicflows-2 catalog [on-line]. VizieR, 2013. [dostęp 2016-04-14].
    4. IC 10 w serwisie APOD: Astronomiczne zdjęcie dnia
    5. Courtney Seligman: IC 10 (ang.). W: Celestial Atlas [on-line]. [dostęp 2014-01-06].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • IC 10 w bazie SIMBAD (ang.)
  • Droga Mleczna – galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. nasz Układ Słoneczny. Droga Mleczna nazywana jest też po prostu Galaktyką. Ale wtedy dla odróżnienia od innych galaktyk pisana wielką literą "G". Zawiera od 100 (według starszych szacunków) do 400 miliardów (według nowszych szacunków) gwiazd. Ma średnicę około 100 000 lat świetlnych i grubość ok. 1000 lat świetlnych.Czarna dziura – obszar czasoprzestrzeni, którego, z uwagi na wpływ grawitacji, nic, łącznie ze światłem, nie może opuścić. Zgodnie z ogólną teorią względności, do jej powstania niezbędne jest nagromadzenie dostatecznie dużej masy w odpowiednio małej objętości. Czarną dziurę otacza matematycznie zdefiniowana powierzchnia nazywana horyzontem zdarzeń, która wyznacza granicę bez powrotu. Nazywa się ją "czarną", ponieważ pochłania całkowicie światło trafiające w horyzont, nie odbijając niczego, zupełnie jak ciało doskonale czarne w termodynamice. Mechanika kwantowa przewiduje, że czarne dziury emitują promieniowanie jak ciało doskonale czarne o niezerowej temperaturze. Temperatura ta jest odwrotnie proporcjonalna do masy czarnej dziury, co sprawia, że bardzo trudno je zaobserwować w wypadku czarnych dziur o masie gwiazdowej bądź większych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Rentgenowskie układy podwójne – klasa gwiazd podwójnych charakteryzujących się silną emisją promieniowania w zakresie rentgenowskim. Układ tworzy gwiazda zwarta - czarna dziura lub gwiazda neutronowa oraz towarzysz - gwiazda ciągu głównego. Emisja rentgenowska powstaje w wyniku opadania materii, czyli jej akrecji na gwiazdę zwartą, o silnym polu grawitacyjnym, co powoduje ogrzanie opadającej materii do wysokich temperatur, rzędu 10 K a nawet wyższych. Znanych jest kilkadziesiąt takich układów w naszej Galaktyce. Najjaśniejszym przedstawicielem tej klasy gwiazd jest źródło Cygnus X-1 (Cyg X-1).
    Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej. Przynajmniej przez część swojego istnienia gwiazda w sposób stabilny emituje powstającą w jej jądrze w wyniku procesów syntezy jądrowej atomów wodoru energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego, w szczególności światło widzialne. Gwiazdy zbudowane są głównie z wodoru i helu, prawie wszystkie atomy innych cięższych pierwiastków znajdujące się we Wszechświecie powstały w efekcie zachodzących w nich przemian jądrowych lub podczas wieńczących ich istnienie wybuchów.
    Galaktyka karłowata – mała galaktyka zawierająca, zazwyczaj, od miliona do kilku miliardów gwiazd. Nie ma ściśle określonych rozmiarów, wyznaczających górną granicę dla galaktyk karłowatych, ale galaktyka o średnicy poniżej 40 000 lat świetlnych może być uważana za karłowatą. Do tej klasy galaktyk zaliczane są m.in. Mały Obłok Magellana i Wielki Obłok Magellana.
    Układ Słoneczny – układ planetarny składający się ze Słońca i powiązanych z nim grawitacyjnie ciał niebieskich. Ciała te to osiem planet, ponad 160 znanych księżyców planet, pięć znanych (a prawdopodobnie kilkadziesiąt) planet karłowatych i miliardy (a być może nawet biliony) małych ciał Układu Słonecznego, do których zalicza się planetoidy, komety, meteoroidy i pył międzyplanetarny.
    IC 10 X-1 – układ podwójny znajdujący się w galaktyce IC 10 w gwiazdozbiorze Kasjopei położony około 1,8 miliona lat świetlnych od Ziemi, składający się z gwiazdy Wolfa-Rayeta oraz niezwykle ciężkiej czarnej dziury o masie gwiazdowej. Czarna dziura znajdująca się w tym układzie jest najcięższą znaną czarną dziurą typu gwiazdowego – jej masa wynosi przynajmniej 24 masy Słońca. Obiekty okrążają środek masy układu w ciągu 34,4 godzin.
    SIMBAD (the Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data) – baza danych obiektów astronomicznych spoza Układu Słonecznego sporządzana i zarządzana przez Centre de Données astronomiques de Strasbourg (CDS) we Francji.
    Rok świetlny – jednostka odległości stosowana w astronomii. Jest równy odległości, jaką pokonuje światło w próżni w ciągu jednego roku juliańskiego (365,25 dnia, 31 557 600 sekund).

    Reklama