• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Husytyzm w Polsce

    Przeczytaj także...
    Wojna polsko-krzyżacka w latach 1431–1435 – jeden z konfliktów zbrojnych między Polską a zakonem krzyżackim, zakończony pokojem w Brześciu Kujawskim zawartym 31 grudnia 1435. Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
    Inkwizycja w Polsce – instytucja kościelna powołana w XIII wieku do zwalczania herezji, której stałe struktury na ziemiach polskich zostały utworzone w pierwszej połowie XIV wieku i w zwalczaniu herezji zawsze pełniły rolę podrzędną w stosunku do trybunałów biskupich, które zajmowały się zwalczaniem heretyków w Polsce już w połowie wieku XIII. Ostateczny kres ich istnieniu przyniosła reformacja i zwycięstwo idei tolerancji religijnej w Polsce w drugiej połowie XVI wieku.
    Dyskusja husyckich teologów w obecności króla Władysława Jagiełły

    Husytyzm nie ograniczał się do obszaru Czech – przeniknął również do Niemiec, Polski i na Węgry.

    W Polsce doktryna Jana Husa (szczególnie hasła przeciwko władzy politycznej papieża i duchowieństwa oraz ustrojowi feudalnemu) znalazły posłuch wśród biedoty miejskiej na Śląsku, chłopów i części feudałów w tym Spytka III z Melsztyna, Mikołaja Lanckorońskiego z Brzezia, Henryka Andreasa Kamienieckiego i innych. Król Władysław II Jagiełło udzielił poparcia politycznego i wojskowego umiarkowanym husytom, jednak pod wpływem władz kościoła katolickiego potępił w 1424 husytyzm edyktem wieluńskim.

    Jan Hus (ur. 1370 w Husincu, spalony na stosie 6 lipca 1415 w Konstancji) – czeski duchowny i bohater narodowy, filozof, reformator Kościoła, prekursor protestantyzmu, profesor Uniwersytetu Praskiego. Działalność Husa, inspirowana myślą Johna Wycliffe’a, była zapowiedzią podobnego wystąpienia Marcina Lutra sto lat później.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Działania władz kościelnych w tym biskupa Zbigniewa Oleśnickiego udaremniły też podjęte przez husytów próby ofiarowania korony czeskiej Władysławowi Jagielle lub Witoldowi. W 1433 Jagiełło skorzystał jednak z pomocy wojsk husyckich (rejzy husyckie) w wojnie z zakonem krzyżackim. Problem husycki wywołał wtórnie biskup Zbigniew Oleśnicki, nazywając husytami swych przeciwników politycznych: Abrahama ze Zbąszynia i Spytka III z Melsztyna. Sporadyczne procesy kościelne o „husytyzm” w czasach inkwizycji dotyczyły najczęściej osób niewiele mających wspólnego z doktryną husycką, a będących w konflikcie z lokalnym duchowieństwem.

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austrii, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.

    Ciosem dla polskich husytów była bitwa pod Grotnikami w maju 1439 podczas konfederacji Spytka z Melsztyna. Husytyzm w Polsce przetrwał do końca XV wieku.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ewa Maleczyńska: Ruch husycki w Czechach i w Polsce. Książka i Wiedza, Warszawa: 1959.
  • Paul de Vooght: L'hérésie de Jean Huss. Paryż: 1960.
  • Tadeusz Łepkowski: Słownik historii Polski. Warszawa: 1973.
  • Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.Zbigniew Oleśnicki herbu Dębno (ur. 5 grudnia 1389 w Siennie, zm. 1 kwietnia 1455 w Sandomierzu) – biskup krakowski w latach 1423-1455, od 1449 pierwszy kardynał narodowości polskiej, doradca Władysława II Jagiełły i Władysława III Warneńczyka, mówca.




    Warto wiedzieć że... beta

    Rejzy husyckie – zbrojne wyprawy na tereny krajów sąsiadujących z Czechami, organizowane i przeprowadzane przez wyznawców nauki Jana Husa w okresie wojen husyckich.
    Edykt wieluński – dokument wydany w roku 1424 w Wieluniu przez Władysława II Jagiełłę, uznający husytyzm za nielegalny w Polsce.
    Konfederacja Spytka z Melsztyna 1439 – konfederacja zawiązana 3 maja 1439 w Nowym Mieście Korczynie przez proczeską opozycję szlachecką pod wodzą Spytka z Melsztyna; jeden z przejawów kryzysu wewnętrznego po śmierci Władysława II Jagiełły (1434), wywołanego rywalizacją między obozem oligarchicznym biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego, faktycznie rządzącym w okresie małoletniości (1434-38) króla Władysława III (Warneńczyka), a stronnictwem dworskim królowej Zofii Holszańskiej.
    Husytyzm – ruch religijny i polityczny zapoczątkowany działalnością kaznodziejską, między innymi praskiego teologa Jana Husa.
    Bitwa pod Grotnikami – starcie zbrojne, które miało miejsce 4 maja 1439 w pobliżu miejscowości Grotniki koło Nowego Korczyna w obecnym województwie świętokrzyskim, nad Nidą, podczas konfederacji Spytka z Melsztyna. Wtedy to konfederaci husyccy pod wodzą Spytka z Melsztyna ponieśli klęskę z rąk armii królewskiej dowodzonej przez biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Bitwa ta doprowadziła do upadku ruchu husyckiego w Polsce.
    Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa „Książka i Wiedza” – polskie wydawnictwo powstałe w 1948 z połączenia Spółdzielni Wydawniczej „Książka”" (utworzonej przez działaczy PPR) i wydawnictwa "Wiedza" (związanego z PPS). W 1973 wydawnictwo weszło w skład koncernu RSW Prasa-Książka-Ruch, którego częścią pozostawało do likwidacji konglomeratu w 1990 r.
    Królestwo Niemieckie (łac. Regnum Teutonicum, niem. Königreich Deutschland) − średniowieczne i nowożytne państwo na terenie dzisiejszych Niemiec, Austrii, Holandii, Belgii, Luksemburga, Słowenii oraz częściowo Szwajcarii i Francji. Instytucjonalnie tożsame z Królestwem Wschodniofrankijskim – nazwę Królestwo Niemieckie stosuje się dla epoki po wymarciu dynastii Karolingów. Od 962 roku część składowa i rdzeń terytorialny Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.697 sek.