• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hrabstwo

    Przeczytaj także...
    Raków (biał. Ракаў; Raków Mołodecki) – miasteczko w rejonie wołożyńskim w obwodzie mińskim, 36 km na zachód od Mińska. W okresie międzywojennym był miasteczkiem granicznym na wschodniej rubieży II Rzeczypospolitej, wchodząc w skład województwa wileńskiego; miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Raków. Po II wojnie światowej włączony do Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i graf, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.
    Inwazja Normanów na Anglię była ostatnią, zakończoną sukcesem próbą podboju Brytanii. Przyczyną była bezpotomna śmierć 5 stycznia 1066 roku w Westminsterze króla Anglii Edwarda Wyznawcy. Król Edward, zajmujący się więcej religią niż sprawami państwa, który mimo posiadania żony żył niczym w celibacie, obiecał na wiele lat przed swoją śmiercią następstwo tronu dalekiemu kuzynowi ze strony matki, księciu Normandii Wilhelmowi, jednak na łożu śmierci ustanowił następcą swojego szwagra Harolda, hrabiego Wesseksu, który w dzień po śmierci króla koronował się.

    Hrabstwo – jednostka podziału administracyjnego, najczęściej odpowiadającą polskiemu powiatowi. Podział terytorialny na hrabstwa przetrwał do dziś w krajach anglosaskich, m.in. w Wielkiej Brytanii, Irlandii, Stanach Zjednoczonych (ang. county) i na Węgrzech (komitatwęg. megye).

    Hłusk, Głusk (biał. Глуск) − osiedle typu miejskiego na Białorusi, w obwodzie mohylewskim, siedziba rejonu hłuskiego.Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej.

    W państwie Franków od czasów Merowingów oraz w średniowieczu w państwach Europy Zachodniej terytorialna jednostka administracyjna podległa hrabiemu (łac. comes, fr. comte, niem. Graf). W okresie feudalizmu we Francji oraz Niemczech hrabstwa uniezależniły się stanowiąc odrębne państwa.

    Święte Cesarstwo Rzymskie (łac. Sacrum Romanum Imperium lub Sacrum Imperium Romanum (S.I.R.) od 1254, niem. Heiliges Römisches Reich, potocznie (od 1441) łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation) – nazwa państwa stanowiącego kontynuację cesarstwa zachodniorzymskiego, odwołująca się zarówno do idei jak i kształtu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy. Składało się formalnie z rdzenia którym było Królestwo Niemieckie oraz z równoprawnych mu formalnie Królestwa Włoch (de facto do 1648) i Królestwa Burgundii (od 1032, de facto do 1378).Stany Zjednoczone Ameryki – państwo związkowe złożone z 50 stanów, w tym 48 tzw. stanów kontynentalnych oraz stanu Alaska – oddzielonego od pozostałych stanów kontynentalnych obszarem Kanady – i stanu Hawaje, położonego na archipelagu o tej samej nazwie. W 1791 roku wydzielony został dodatkowo okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii, potocznie zwany Waszyngtonem), będący oficjalną stolicą państwa.

    Historia[]

    Początkowo hrabia sprawował władzę tylko militarną, jako lokalny dowódca i zwołujący pospolite ruszenie, później był także przedstawicielem króla lub cesarza w sprawach sądowych, skarbowych i administracyjnych. System podziału na hrabstwa przyjął się we wszystkich krajach podległych Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu, a po inwazji Normanów także w Anglii, Wielkiej Brytanii i innych krajach anglosaskich.

    Bychów (biał. Быхаў, ros. Быхов) – miasto rejonowe na wschodniej Białorusi, w obwodzie mohylewskim, położone nad Dnieprem, 44 km na południe od Mohylewa, stolica rejonu bychowskiego. Ludność 17 tys. mieszkańców (2010).Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.

    Hrabstwa leżące na rubieżach cesarstwa pełniące szczególną rolę, zwłaszcza militarną, nazywane były marchiami, a ich zwierzchnik nosił tytuł margrabiego, tj. hrabiego marchii, wyższy rangą od zwykłego hrabiego.

    W okresie rozdrobnienia dzielnicowego wiele hrabstw, a prawie wszystkie marchie cesarstwa uzyskały częściową lub pełną suwerenność. Od XV w. hrabstwem zaczęto nazywać także dobra posiadane przez hrabiego, niezależnie od dawnych podziałów administracyjnych.

    W Rzeczypospolitej Obojga Narodów, w której stan szlachecki był równy w prawach, nie rozwinęła się drabina feudalna, zarówno tytuły hrabiowskie jak i w następstwie tego – hrabstwa – były rzadkością. Wyjątek stanowiło Wielkie Księstwo Litewskie, w którym w XVIII wieku rozwinęły się liczne hrabstwa, czyli zorganizowane dominia magnackie. Co ciekawe, nazwę taką nosiły nawet majątki książęce, np. hrabstwo rakowskie ks. Sanguszków czy hrabstwa kojdanowskie i mirskie ks. Radziwiłłów. Były też hrabstwa ilskie i iwienieckie - Sołłohubów (utworzone przez podskarbiego wielkiego litewskiego Sołłohuba), gieranońskie Gasztoldów, Chodkiewiczów w Hłusku, w Bychowie, w Lachowiczach.

    Marchia, margrabstwo (łac., niem. mark) – teren przygraniczny Imperium Karolińskiego, a później Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zorganizowany jako struktura feudalno-wojskowa. Celem istnienia marchii była ochrona cesarstwa przed najazdami z zewnątrz, dlatego tworzono je na szczególnie zagrożonych odcinkach granic. Pan feudalny marchii – margrabia (markgraf) – podlegał bezpośrednio cesarzowi i miał większy zakres samodzielności, niż hrabia zarządzający hrabstwem w głębi kraju.Dzierżyńsk, Kojdanów (biał. Дзяржынск, ros. Дзержинск; hist. Kojdanów, biał. Койданаў, ros. Койданов) – miasto i centrum administracyjne rejonu dzierżyńskiego w obwodzie mińskim Białorusi; 25,2 tys. mieszkańców (2010).

    Stany Zjednoczone[]

    48 z 50 stanów USA dzieli się na hrabstwa, chociaż nigdy nie istniał tam urząd hrabiego, przynajmniej od chwili uzyskania niepodległości. Dwa wyjątki to Alaska i Luizjana; w Luizjanie bezpośrednim odpowiednikiem hrabstwa jest parafia cywilna (ang. parish), na Alasce odpowiednik nie istnieje - części stanu należą do tzw. boroughs ("okręgi" lub "miejscowości"), jednak większość powierzchni nie ma administracji lokalnej. Zasady powstawania, likwidowania, dzielenia i łączenia hrabstw są ustalane przez poszczególne parlamenty stanowe, podobnie jak i zakres ich kompetencji.

    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Ilia (biał. Ільля, ros. Илья) - wieś na Białorusi, w rejonie wilejskim obwodu mińskiego, położona nad rzeką o tej samej nazwie.

    Zobacz też[]

  • gau
  • Uwagi

    1. Polonia amerykańska tłumaczy to słowo jako powiat.

    Przypisy

    1. Hrabstwo w encyklopedii WIEM
    2. Raków w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom IX (Pożajście – Ruksze) z 1888 r.
    3. Ilia w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
    Gieraniony (Gieranojny, Gieranony, Geranony) (biał. Геранёны) – wieś w rejonie iwiejskim obwodu grodzieńskiego na Białorusi.Gau (goc. - gawi, hol. - Gouw) – w średniowiecznych Niemczech jednostka administracyjno-sądownicza. Terminem "Gau" określano również terytorium zasiedlone przez grupy germańskich plemion na wzór słowiańskiego opola (jednostkę osadniczą). W okresie III Rzeszy jednostka administracji NSDAP, później także państwowa. Na jej czele stał gauleiter. Na terenach anektowanych (z reguły niewchodzących w skład Niemiec przed 1938 r.), np. Kraj Sudecki, Kraj Warty czy Gdańsk-Prusy Zachodnie nosiła nazwę Reichsgau. Ze względu na liczne pomyłki należy dodać, iż liczba mnoga od słowa "Gau" to "Gaue"



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Iwieniec (biał. Івянец) – istniejące od XVI wieku miasteczko na Białorusi w rejonie wołożyńskim obwodu mińskiego nad rzeką Wołmą, w ZSRR i BSSR jako osiedle typu miejskiego; 4,3 tys. mieszkańców (2010).
    Komes, także palatyn (łac. comes lub comes palatinus) – pierwotnie, w okresie Cesarstwa rzymskiego dostojnik skupiający władzę administracyjną i wojskową wyznaczonego okręgu. W średniowiecznej Europie zachodniej – zwierzchnik hrabstwa (okręgu). Z czasem tytuł komesa przerodził się w Europie w dziedziczny arystokratyczny tytuł hrabiego.
    Jan Michał Sołłohub herbu Prawdzic (zm. 8 maja 1748) – podskarbi wielki litewski w latach 1731–1746, wojewoda brzeskolitewski w latach 1746–1748, łowczy wielki litewski w latach 1724–1731, marszałek Trybunału Litewskiego w 1730 i 1747 roku, brygadier wojsk litewskich, podkomorzy gostyninski, starosta jezierzyski i przeroslaski.
    Lachowicze (biał. Ляхавічы, Lachawiczy ros. Ляховичи) – miasto nad rzeką Wiedźmą (ros. Ведзьма), stolica rejonu w obwodzie brzeskim Białorusi. 11,0 tys. mieszkańców (2010).
    Kraje anglosaskie (ang. Anglosphere – anglosfera) – kraje, w których system prawny i ustrój polityczny oparte są na brytyjskim systemie parlamentarnym, kultura i obyczaje są w dużej mierze zakorzenione w kulturze i obyczajowości brytyjskiej, ludność w dużym stopniu wywodzi się z obszaru Wysp Brytyjskich, a urzędowym i narodowym językiem jest angielski. Do krajów anglosaskich należą: Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Australia, Nowa Zelandia, oraz częściowo Kanada, Irlandia i Afryka Południowa. Wszystkie one były niegdyś brytyjskimi koloniami i oprócz USA należą obecnie do Wspólnoty Narodów.
    Frankowie (łac. gens Francorum lub Franci) – nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj. w III w. n.e., zamieszkującą tereny na północ i wschód od dolnego Renu. Między trzecim, a piątym wiekiem część Franków najeżdżała terytorium cesarstwa rzymskiego, gdy inna część weszła w skład rzymskich wojsk w Galii. Tylko Frankowie saliccy utworzyli królestwo na terenach rzymskich. Pod wodzą rodzimej dynastii Merowingów podbili niemal całą Galię. Pod władzą Karolingów państwo to stało się wiodącą siłą chrześcijańskiego Zachodu. Jego rozpad dał początek dwóm wiodącym siłom średniowiecza: królestwu Francji i Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu.
    Merowingowie – dynastia królów panująca w państwie frankijskim w latach 481–751, wywodząca się od władcy Franków salickich Merowecha (Meroweusza).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.