• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Horwacki Wierch

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Dolina Białki (słow. Bielovodská dolina, dolina Bialky, niem. Bialkatal, węg. Bialka-völgy) – druga co do wielkości z tatrzańskich dolin walnych, położona w Tatrach Wysokich w granicach Polski i Słowacji. Cały jej obszar to ok. 63,5 km², z czego do Polski należy ok. 38,2 km², a do Słowacji 25,3 km².
    Morskie Oko (słow. Morské oko, niem. Fischsee, Meerauge, węg. Halas-tó) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.

    Horwacki Wierch (słow. Horvátov vrch, Horvátský vrch, niem. Horvath-Kuppe, węg. Horvát-kúp, 1902 m n.p.m.) – niewybitny szczyt w słowackich Tatrach Wysokich. Wznosi się w północno-zachodnim ramieniu Szerokiej Jaworzyńskiej (Široká, 2210 m) oddzielającym Dolinę Białej Wody (Bielovodská dolina) i Dolinę Białki od Doliny Szerokiej (Široká dolina) – dużej gałęzi Doliny Jaworowej (Javorová dolina). Od Spismichałowej Czuby (Zámky, 2010 m) oddzielony jest płytką Spismichałową Przełęczą, a od Zadniej Kopy (Zadná kopa, 1674 m) – Przełęczą pod Zadnią Kopą (sedlo Močidlá, 1596 m).

    Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.Granitoidy (granitoid) – skały plutoniczne, kwaśne (bogate w krzemionkę SiO2). Zbudowane są z widocznych gołym okiem kryształów minerałów skałotwórczych: kwarcu, skaleni potasowych, plagioklazów i łyszczyków. Granitoidy powstają podczas powolnego krzepnięcia gorącej magmy w głębi ziemi na głębokości od kilku do kilkunastu tysięcy metrów.

    Horwacki Wierch jest zwornikiem dla biegnącego na północny zachód grzbietu oddzielającego dolinę Rozpadlinę (Rozpadliny) od Doliny Spismichałowej (Spismichalova dolina). Położone jest w niej siodło Niżniego Spismichałowego Przechodu, przez które biegnie dawna ścieżka myśliwska z Doliny Spismichałowej na Przełęcz pod Zadnią Kopą. Dolina Rozpadlina jest jedną z odnóg Doliny Białki, a Dolina Spismichałowa pierwszym od dołu odgałęzieniem Doliny Białej Wody. Grzbiet ten w swej środkowej części opada do Doliny Spismichałowej wysokimi wapiennymi urwiskami, które są dobrze widoczne np. z drogi do Morskiego Oka.

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Dolina Białej Wody (słow. Bielovodská dolina, Podúplazská dolina, niem. Poduplaskital, Alpengrund, węg. Poduplaszki-völgy) – prawe odgałęzienie Doliny Białki. Położona jest na terytorium Słowacji, po północnej stronie Tatr Wysokich.

    Wierzchołek Horwackiego Wierchu jest łagodny, pokryty łąkami wysokogórskimi (halami). Zachodnie stoki grzbietu schodzącego do Przełęczy pod Zadnią Kopą są porośnięte miejscami aż do wysokości ok. 1660 m górnoreglowym lasem. Sam szczyt i fragment północnych stoków zbudowany jest z granitoidów (czapka krystaliczna), ale przeważającą część masywu tworzą wapienie. Rozwinęły się tu liczne zjawiska krasowe. Można wśród nich wymienić lej krasowy o średnicy ponad 20 m w południowo-zachodnich stokach oraz jaskinie – Spismichałową (Spismichalova jaskyňa) oraz Cień Księżyca (Mesačný tieň). Ta ostatnia została odkryta 26 czerwca 2004 r. i po zaledwie kilku latach eksploracji stała się najdłuższą jaskinią w Tatrach z 30,5 km poznanych korytarzy (stan na październik 2012). Ma co najmniej 451 m głębokości.

    Spismichałowa Przełęcz – płytka przełęcz znajdująca się w północno-zachodnim ramieniu Szerokiej Jaworzyńskiej w słowackiej części Tatr Wysokich. Swoim płytkim siodłem oddziela Spismichałową Czubę od Horwackiego Wierchu i leży tuż pod jego wierzchołkiem. Na Spismichałową Przełęcz nie prowadzą żadne znakowane szlaki turystyczne. Powodem tego jest jej położenie w rezerwacie ścisłym, którym objęty jest cały masyw Szerokiej Jaworzyńskiej wraz z jej ramionami.Przełęcz pod Zadnią Kopą (słow. Močidlá) – wybitna przełęcz położona na wysokości ok. 1596 m n.p.m. znajdująca się w słowackich Tatrach Wysokich. Leży w ramieniu odchodzącym od Szerokiej Jaworzyńskiej na północny wschód. Oddziela ona Horwacki Wierch od Zadniej Kopy Jaworzyńskiej. Jest to jedna z ważniejszych przełęczy w grupie Szerokiej Jaworzyńskiej, ponieważ prowadzi przez nią ważna droga łącząca Dolinę Białki z Doliną Jaworową (dalej przez Suchą Przełęcz Jaworową). Przełęcz pod Zadnią Kopą leży w strefie rezerwatu ścisłego obejmującego Dolinę Szeroką Jaworzyńską.

    Nazwa Horwackiego Wierchu pochodzi od węgierskiego rodu Horváth-Palocsay, który w latach 1589–1856 był właścicielem Tatr Jaworzyńskich. Na szczyt nie prowadzi żaden znakowany szlak turystyczny, przez wierzchołek przechodzi natomiast stara ścieżka myśliwska na Szeroką Jaworzyńską. Na Horwacki Wierch wchodzili od dawna pasterze i myśliwi. Pierwszego znanego wejścia zimowego dokonał Gyula Komarnicki 3 stycznia 1913 r.

    Hala – cały, położony w górach obszar nadający się do wypasu. Termin ten stosuje się dla Alp i gór Europy Środkowej. Hale występują na właściwym piętrze halnym, powyżej piętra kosodrzewiny, ale także niżej, na sztucznie otrzymanych w wyniku działalności człowieka terenach powstałych po wyrębie lub wypaleniu kosodrzewiny lub lasu.Spismichałowa Czuba (słow. Zámky, niem. Burgberg, węg. Zamki) – szczyt o wysokości 2012 m n.p.m. znajdujący się w grani bocznej odchodzącej od Szerokiej Jaworzyńskiej na południowy zachód, w słowackich Tatrach Wysokich. Jest to najwyższy wierzchołek tej grani. Od Szerokiej Jaworzyńskiej oddzielony jest Niżnią Szeroką Przełęczą, a od Horwackiego Wierchu – Spismichałową Przełęczą.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
    2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    3. GeoPortal TATRY – TPN. [dostęp 2008-11-14].
    4. Komín Adri, Mesačný tieň (słow.). [dostęp 2012-11-23].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XV. Mały Jaworowy Szczyt – Szeroka Jaworzyńska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1972, s. 177–178.
    2. Vysoké Tatry 1:25 000, podrobná turistická mapa. Harmanec: VKÚ, 2004. ISBN 80-8042-392-X.
    3. Geologická mapa SR M 1:50 000. [dostęp 2008-11-14].
    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.




    Warto wiedzieć że... beta

    Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz.
    Dolina Szeroka (słow. Široká dolina, niem. Širokatal, Sirokatal, Breitberg-Tal, węg. Siroka-völgy) – największe (powierzchnia ok. 9,3 km², długość ok. 5,7 km) z zachodnich (lewostronnych) odgałęzień Doliny Jaworowej (Javorová dolina) w słowackich Tatrach Wysokich. Wcina się w masyw Szerokiej Jaworzyńskiej (Široká, 2210 m n.p.m.).
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Regiel górny - piętro roślinne usytuowane powyżej regla dolnego a poniżej piętra kosodrzewiny, czyli poniżej górnej granicy lasu.
    Cień Księżyca lub Jaskinia w Horwackim Wierchu (słow. Mesačný tieň) – jaskinia w słowackich Tatrach Wysokich, w masywie Szerokiej Jaworzyńskiej (Široká). Jest to w chwili obecnej najdłuższa znana jaskinia całych Tatr. Jej otwór znajduje się na wysokości 1767 m n.p.m. w górnej części Doliny Spismichałowej (Spišmichalova dolina), na południowo-zachodnim zboczu Horwackiego Wierchu (Horvátov vrch).
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Dolina Rozpadlina (słow. Rozpadliny) – wschodnia odnoga Doliny Białki o długości ok. 1 km znajdująca się w słowackiej części Tatr Wysokich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.