• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Honduras



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.

    Honduras (Honduras, Republika Hondurasu; República de Honduras) – państwo w Ameryce Północnej, pomiędzy Morzem Karaibskim a Oceanem Spokojnym (Fonseca (zatoka)), o łącznej długości wybrzeża 820 km. Honduras graniczy na zachodzie z Gwatemalą (dł. granicy 256 km), na południowym wschodzie z Nikaraguą (922 km) i na południowym zachodzie z Salwadorem (342 km). Do Hondurasu należą również przybrzeżne wyspy, z których największe to Wyspy Bahia (Islas de la Bahia). Od 1972 roku do Hondurasu należą Islas Santanilla.

    Tiburcio Carías Andino (ur. 5 marca 1876 w Tegucigalpa, Honduras, zm. 23 grudnia 1969), honduraski generał i polityk, założyciel (1916) i wieloletni przewodniczący Partii Narodowej (NPH), przywódca konserwatystów w wojnie domowej w 1924, minister spraw wewnętrznych w latach 1924-1928, prezydent Hondurasu w okresie 1933-1949, dyktator.Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.

    Geografia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Geografia Hondurasu.

    Honduras, podobnie jak inne kraje Ameryki Środkowej, to kraj wyżynno-górzysty. Tereny górzyste zajmują prawie 4/5 powierzchni kraju i ciągną się od wybrzeża Zatoki Honduraskiej nad Morzem Karaibskim po zatokę Fonseca nad Pacyfikiem. Wąski pas równin u wybrzeża Pacyfiku ma zaledwie 70 km długości. Wewnątrz kraju ciągnie się kilka pasm górskich pochodzenia wulkanicznego, z których najwyższy jest położony w zachodniej części grzbiet ze szczytem Cerro Las Minas (2890 m n.p.m.).

    Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.

    Klimat[ | edytuj kod]

    Na wybrzeżu Pacyfiku panuje klimat równikowy wilgotny o suchych zimach. Średnia temperatura wynosi 28 °C, a średnia suma opadów na wyżynach waha się między 1500 a 3000 mm. Na wiecznie wilgotnej nizinie nad Morzem Karaibskim przeciętna temperatura wynosi 25 °C.

    Suma opadów jest większa na północy. Na wybrzeżu północnym latem występują trąby powietrzne. Nizinę nad Morzem Karaibskim (do wysokości 1500 m n.p.m.) porasta las tropikalny. Na położonych wyżej obszarach w głębi kraju przeważają suche sawanny i mniej od nich rozległe wilgotne lasy górskie. Osłonięte kotliny porasta busz i sawanna, z przewagą ciernistych krzewów. Na równinie u wybrzeży Pacyfiku występują suche lasy, z kolei na samych wybrzeżach spotyka się namorzyny. Do przedstawicieli fauny należą niedźwiedzie, jaguary, pumy. W lasach tropikalnych żyją liczne owady oraz krokodyle, węże i jaszczurki.

    Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Bogactwa naturalne[ | edytuj kod]

    Bogactwami naturalnymi są: drewno, złoto, srebro, miedź, ołów, cynk, ruda żelaza, antymon, węgiel kamienny, ryby i energia wodna.

    Historia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: historia Hondurasu.

    W okresie prekolumbijskim Honduras był objęty wpływami cywilizacji Majów, a także innymi kulturami indiańskimi w tym Arawaków mieszkających na karaibskim wybrzeżu kraju. W 1502 roku kraj został odkryty przez wyprawę na czele z Krzysztofem Kolumbem. W 1524 roku Honduras został podbity przez Hiszpanów, a w 1535 roku stał się częścią wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. W 1821 roku Honduras uzyskał niepodległość, a od 1823 wchodził w skład Zjednoczonych Prowincji Ameryki Środkowej, z których wystąpił w 1838. W początkowym okresie istnienia niepodległej republiki trwał konflikt między zwolennikami federacji a jej przeciwnikami, a więc między ruchem liberalnym i konserwatywnym. Słabość kolejnych rządów i stałe kryzysy ekonomiczne doprowadziły do uzależnienia się państwa od Wielkiej Brytanii które w latach 50. XIX wieku okupowały honduraskie Wyspy Zatokowe. Honduras osłabiony został również przez konflikty graniczne z Gwatemalą oraz Nikaraguą. W okresie rządów Marco Aurelio Soto lat 1876–1883 miały miejsce reformy w duchu liberalizmu, wprowadzono wówczas reformy gospodarcze, nową konstytucję oraz dokonano sekularyzacji własności Kościoła. Dalszej modernizacji dokonał liberalny prezydent Manuel Bonilla rządzący na początku XX wieku. W 1902 roku z inicjatywy prezydenta Bonilli doszło do rozłamu w Partii Liberalnej i utworzenia ruchu manuelistowskiego będącego prekursorem Partii Narodowej uformowanej w 1916 roku. Od początku XX wieku nasilał się wpływ koncernów amerykańskich, które opanowały eksport bananów i hodowlę zwierząt. Stany Zjednoczone kilkakrotnie interweniowały zbrojnie w obronie swych interesów – w latach 1905–1915 armia amerykańska w obronie wpływów gospodarczych dokonało rozbicia antyrządowych manifestacji i strajków chłopskich. Władze w kraju próbował kilkukrotnie przejąć dzięki rebeliom generał Francisco Ferrera.

    Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.Antymon (Sb, łac. stibium) – pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów. Występuje w czterech odmianach alotropowych: antymon żółty, srebrzystobiały antymon metaliczny, antymon czarny i antymon wybuchowy. Znany jest od starożytności.
     Osobny artykuł: wojna futbolowa.

    W 1924 roku na krótko władzę objął wywodzący się z prawicy Tiburcio Carías Andino, został on jednak odsunięty od władzy – doprowadziło to do kolejnych starć oraz wojny domowej. W 1932 roku starcia zakończyły się ustanowieniem dyktatury Caríasa Andino która trwała do 1948 roku. Dyktator ustabilizował kraj jednocześnie jednak doprowadził do nasilonych represji opozycji a okres jego rządów to czas kryzysu gospodarczego. W 1933 roku doszło do konfliktu gwatemalsko-honduraskiego. Gdy w 1948 roku dyktatura upadła, władzę przejęli umiarkowani konserwatyści. Lata 40. i 50. były okresem destabilizacji, konfliktu między prawicową Partią Narodową a liberałami oraz licznymi strajkami i wystąpieniami chłopów. Od lat 50. XX wieku coraz większą rolę w polityce odgrywa armia a władze na krótko przejęła junta wojskowa. W 1957 roku odbyły się wybory prezydenckie które zwyciężył Ramón Villeda Morales. Villeda Morales przeprowadził reformę rolną i zwiększył politykę interwencji państwa w gospodarce co doprowadziło do konfliktu jego rządu z oligarchami, Stanami Zjednoczonymi i armią. Armia próbowała odsunąć od władzy Villeda poprzez częste próby puczów. Villeda ostatecznie odsunięty został od władzy w wyniku puczu z 1963 roku. Władzę w wyniku puczu objął Oswaldo López Arellano. López Arellano doprowadził kraj do kolejnych problemów gospodarczych i wystąpień chłopskich (tłumionych poprzez represje). Reżim okazał się silnie skorumpowany a prezydent pomnażał swój prywatny majątek drogą defraudacji finansowych. Agresywna polityka doprowadziła do tzw. wojny futbolowej z 1969 roku i kryzysu w relacjach amerykańsko-honduraskich.

    Zatoka Fonseca (hiszp. Golfo de Fonseca) – zatoka Oceanu Spokojnego, w Ameryce Środkowej. Nad zatoką leżą: Salwador, Honduras i Nikaragua.Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia lub grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny.

    Villeda Morales został odsunięty od władzy w wyniku sojuszu pomiędzy Partią Liberalną i Partią Narodową. W 1971 roku partie te utworzyły rząd jedności narodowej a prezydentem kraju został Ramón Ernesto Cruz Uclés. Rząd jedności narodowej upadł na skutek skandali finansowych i niezgodności partii wchodzących w jego skład. Sytuacja ta doprowadziła do powrotu w do władzy Lópeza Arellano. Okres rządów byłego dyktatora charakteryzował się prowadzeniem interwencjonizmu gospodarczego, rozwojem przemysłu, wzrostem gospodarczym oraz wdrożeniem w życie reformy rolnej. W 1975 roku Arellano został obalony w wyniku zamachu stanu zainspirowanego przez Stany Zjednoczone. W następstwie przewrotu prezydentem został pułkownik Juan Alberto Melgar Castro. Junta przyczyniła się do odnowienia kryzysu ekonomicznego oraz narastających konfliktów społecznych, w 1975 roku junta krwawo stłumiła manifestacje chłopskie. W 1978 na skutek przewrotu pałacowego władzę objął inny pułkownik, Policarpo Paz García. Junta wycofała się z reform okresu początków lat 70. i zaostrzyła kurs represji. W 1980 roku odbyły się wybory parlamentarne a rok później prezydenckie. Rządy cywilne zostały przywrócone a formalną władzę objął Roberto Suazo Córdova, w praktyce jednak władzę sprawowała armia z generałem Gustavem Álvarezem Martínezem. W latach 80. armia utworzyła szwadrony śmierci które zabiły i porwały tysiące rzeczywistych lub domniemanych przeciwników jej wpływów w państwie. Nieodłącznym elementem życia politycznego Hondurasu był ciągły kryzys gospodarczy. Rządzący od 1986 do 1990 José Azcona del Hoyo z Partii Liberalnej podjął się nieudanej próby ograniczenia rządów wojskowych oraz włączył kraj do środkowoamerykańskiego procesu pokojowego. Oprócz armii coraz większe wpływy w państwie mieli funkcjonariusze byłego reżimu Nikaragui obalonego przez rewolucję sandinistowską. W rezultacie rząd zgodził się na stacjonowanie w kraju proamerykańskich i antysandinistowskich partyzantów contras podejmujących akcje przeciwko rewolucyjnemu rządowi Nikaragui. Polityka ta doprowadziła do narastania sporu między Hondurasem a Nikaraguą oraz incydentami zbrojnymi między armiami tych państw. Konflikt odbił się na sytuacji wewnętrznej Hondurasu – w latach 80. powstały zbrojne guerille antyrządowe, z których najsilniejszy był powstały pod koniec dziesięciolecia Front Wyzwolenia Hondurasu im. Morazana (do ostatniego ataku tej partyzantki doszło w 1995 roku). W 1989 roku guerilla przeprowadziła udany zamach na szefa armii, Álvareza Martíneza.

    Rberto Suazo Cordova (ur. 17 marca 1927), honduraski polityk i lekarz, przewodniczący Konstytuanty w 1980, prezydent w latach 1982-1986 z ramienia Liberalnej Partii Hondurasu (LPH).Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki – República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą – 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.

    W 1989 roku został przyjęty plan pokojowy dla Ameryki Środkowej, na mocy którego siły contras zostały wycofane. Wybory w 1990 roku wygrała Partia Narodowa która tym samym odsunęła od władzy liberałów. Prawica wdrożyła radykalny program oszczędnościowy który poskutkował napięciami społecznymi i wojskowymi represjami wobec protestujących. Pogorszeniu uległo przestrzeganie praw człowieka. W 1992 roku został rozwiązany konflikt graniczny z Salwadorem. W 1993 roku władzę ponownie przejęli liberałowie którzy przeprowadzali politykę stopniowej demilitaryzacji kraju oraz reform w neoliberalnym stylu. Od 2001 roku ponowne rządy prawicy pod przewodnictwem Ricardo Maduro, okres ten naznaczony był narastająca falą przemocy dokonywanej przez gangi uliczne maras.

    Zatoka Honduraska (hiszp. Golfo de Honduras, ang. Gulf of Honduras) - otwarta zatoka Morza Karaibskiego, położona u wybrzeży Belize, Gwatemali i Hondurasu. W zachodniej części znajduje się mniejsza zatoka Amatique. Maksymalna głębokość zatoki wynosi 54 m. Temperatura wód powierzchniowych wynosi 27 °C, a średnie zasolenie - 36‰. Wysokość pływów dochodzi do 70 cm. Na wodach Zatoki Honduraskiej znajdują się liczne wyspeki, skały i rafy, z których najbardziej znane są Pelican Cays.Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

    W 2006 roku wybory wygrał Manuel Zelaya z Partii Liberalnej. Manuel Zelaya zdobył 49,9% głosów poparcia i pokonał Porfirio Lobo Sosę z Partii Narodowej Hondurasu (46,2% głosów). Porfirio Lobo Sosa uznał zwycięstwo Zelayi dopiero po 10 dniach, zarzucając wcześniej komisji wyborczej błędy przy zliczaniu głosów. W marcu 2008 roku po tym jak USA wstrzymały import honduraskich melonów doszło do scysji między Hondurasem i USA. Prezydent uznał spór za natury politycznej i określił go mianem zemsty za nawiązanie przez Honduras bliższych relacji z Wenezuelą Hugona Cháveza. W sierpniu 2008 Honduras zgodził się uczestniczyć w porozumieniu gospodarczym ALBA. W czerwcu 2009 roku doszło do zamachu stanu w trakcie którego prezydent został aresztowany przez armię i przewieziony do Kostaryki. Władzę w kraju objął rząd tymczasowy, p.o. prezydenta został mianowany przewodniczący parlamentu Roberto Micheletti. ONZ wyraził silne poparcie dla krajowych instytucji demokratycznych i potępił aresztowanie konstytucyjnego prezydenta. 29 czerwca 2009 odbyło się specjalne posiedzenie Zgromadzenia Ogólnego ONZ, poświęcone wydarzeniom w Hondurasie. 30 czerwca Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję wzywającą do przywrócenia na stanowisko prezydenta Zelayi. Rezolucja wzywała wszystkie państwa członkowskie ONZ do nieuznawania innego rządu niż prezydenta Zelayi. Również Organizacja Państw Amerykańskich na specjalnym szczycie potępiła zamach stanu. Zamach doprowadził do pogorszenia się relacji Hondurasu z pozostałymi krajami Ameryki Łacińskiej a szczególnie z Nikaraguą i Wenezuelą, rząd tymczasowy z prezydentem Roberto Michelettim oskarżył nawet Nikaraguę o chęć dokonania inwazji na Honduras. Po zamachu stanu odbyły się wybory prezydenckie w których zwyciężył Porfirio Lobo Sosa, w wyborach udziału nie wziął obalony prezydent który zmuszony został do wyjazdu z kraju. Zwolennicy obalonego prezydenta skupili się w lewicowej partii LIBRE która stała się główną siłą opozycji. Partia została poddana represjom a kilkunastu jej kandydatów oraz członków ich rodzin zostało zabitych w trakcie kampanii wyborczej. W 2014 roku prezydentem został Juan Orlando Hernández.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Frente Sandinista de Liberación Nacional (FSLN), Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (sandiniści) – centrolewicowa, lewicowo-chrześcijańska i socjaldemokratyczna partia polityczna w Nikaragui, wywodząca się z ugrupowania partyzanckiego, które zdobyło władzę w wyniku powstania narodowego w 1979 roku, zwanego rewolucją nikaraguańską lub sandinistowską. Swoją nazwę przyjęła na część Augusto Sandino, lidera nikaraguańskiego ruchu oporu walczącego z okupacją Stanów Zjednoczonych w latach 30.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    José Manuel „Mel” Zelaya Rosales (ur. 20 września 1952 w Catacamas) – honduraski polityk, prezydent Hondurasu od 27 stycznia 2006 do 28 czerwca 2009. Odsunięty od władzy w wyniku wojskowego zamachu stanu.
    Honduras jest jednym z kilku państw leżących w kontynentalnym pasie Ameryki Środkowej i drugim co wielkości w tym regionie. Kraj od północy oblewają wody Morza Karaibskiego, a od południa wody Oceanu Spokojnego. Honduras jest najbardziej górzystym krajem Ameryki Północnej, który cechuje się klimatami okołorównikowymi i dobrze zachowaną roślinnością. Wybrzeża dzisiejszego Hondurasu zostały odkryte przez Ameriga Vespucciego w 1498 roku.
    Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologia
    Contras – antyrządowa, antykomunistyczna partyzantka i organizacja terrorystyczna walcząca w Nikaragui przeciwko reformom, które wprowadzali sandiniści i ich sojusznicy. Wspierani nielegalnie przez USA (Kongres USA w 1985 roku zabronił administracji Reagana ich wspierania) mieli swoje bazy w Hondurasie i Kostaryce. W swoich działaniach Contras atakowali nie tylko samych sandinistów, ale i sprzyjającą im ludność cywilną. Nazwa Contras jest skrótem hiszpańskiego słowa contrarevolucionario.
    Cerro Las Minas – szczyt w paśmie Cordillera de Celaque, we wschodnim Hondurasie. Jest najwyższym szczytem tego kraju. Na niektórych mapach szczyt ten nazywany jest Pico Celaque, a jego wysokość podawana jest jako 2849 m.
    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.
    Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.124 sek.