• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historyczne krainy Szwecji

    Przeczytaj także...
    Finlandia Południowo-Zachodnia fiń. Varsinais-Suomi (Finlandia Właściwa) to region Finlandii w prowincji Finlandia Zachodnia. Głównym miastem jest Turku (szw. Åbo).Wyspy Alandzkie, szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z dużą autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.
    Bohuslän – historyczna kraina (szw. landskap), położona na południowym zachodzie Szwecji, w regionie Västra Götaland nad cieśniną Skagerrak Morza Północnego. Jego nazwa pochodzi od Twierdzy Bohus (szw. Bohus Fästning).
    Prowincje (landskap) królestwa Szwecji i Finlandii (1353–1808)

    Historyczna kraina Szwecji (szw. landskap) – część Szwecji, która pojawiła się w którymś z dawniejszych podziałów politycznych tego kraju. Ze względu na dużą stabilność władzy w tym rejonie świata zwykle krainy historyczne wyróżniają się odrębnym charakterem kulturowym i geograficznym przy czym jednocześnie wielu ludzi współcześnie identyfikuje się z nimi. Główna reforma podziału terytorialnego Szwecji miała miejsce w roku 1634. W roku tym Axel Oxenstierna zastąpił stary podział nowym podziałem na regiony. Podział Oxenstierny dotyczył także Finlandii i zachował się tam do roku 1997, mimo iż kraje te nie stanowią jednego organizmu państwowego od 1809.

    Karelia (fin. Karjala) – kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, rozciągająca się między Morzem Bałtyckim a Białym, zamieszkiwana przez lud Karelów.Smalandia (szw. Småland) – jedna z dwudziestu pięciu tradycyjnych prowincji Szwecji, położona w jej południowo-wschodniej części, stanowiąca część Gotalandii.

    Historia[ | edytuj kod]

    Początki szwedzkiego podziału na prowincje sięgają wczesnych monarchii, które istniały przed i w czasie zjednoczenia Szwecji w latach 800–1000 n.e. Po zjednoczeniu oraz ustanowieniu jednego monarchy każdy z tych mini-krajów miał swoje własne prawa, własne zgromadzenie ogólne (ting) i w zasadzie rządził się sam. Prowincjom historycznym po zjednoczeniu nadano status księstw, natomiast prowincje nowo zdobywane stawały się księstwami.

    Unia kalmarska (duń., szw., norw. Kalmarunionen) – unia personalna zawarta latem 1397 na zamku w Kalmarze pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

    Spośród ziem pozyskanych w wyniku zerwania Unii kalmarskiej w 1523 tylko niektóre zostały włączone jako prowincje. Najtrwalszy charakter miały nabytki uzyskane w wyniku Pokoju w Roskilde, który sprawił, że dotychczasowe obszary duńskiej Skanii – prowincje Skania, Blekinge oraz Halland – wraz z norweskimi Bohuslän, Jämtland i Härjedalen weszły w posiadanie szwedzkiej monarchii i stopniowo zintegrowały się z resztą kraju. Inne obce terytoria były zarządzane jako szwedzkie dominia, pozostając pod berłem monarchy szwedzkiego czasem przez dwa lub nawet trzy stulecia. Norwegia w XIX w. była złączona ze Szwecją unią personalną, jednak nigdy nie stała się integralną jej częścią.

    Domena (łac. dominium, posiadłość, prawo własności) – w systemie feudalnym były to posiadłości ziemskie należące w całości do pana feudalnego (np. rycerza, możnowładcy, monarchy).Södermanland (lub Sörmland) – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w południowo-wschodniej części Svealand.

    Podział krainy Västerbotten, który miał miejsce w wyniku odłączenia Finlandii na początku XIX w. spowodował powstanie nowej jednostki administracyjnej o nazwie Norrbotten, która z czasem została uznana za krainę historyczną na równi z pozostałymi obszarami. W roku 1995 nadano jej nawet własne godło.

    Uusimaa, Nyland (odpowiednio fiń. i szw. Nowy Kraj), to region w Finlandii o powierzchni 9 097 km² oraz liczbie ludności wynoszącej 1 517 542 osób. Gęstość zaludnienia to 167 osoby/km² (dane z 2009 roku). W Uusimaa położone są Helsinki, największe miasto i stolica administracyjna Finlandii.Gästrikland – prowincja historyczna (landskap) w środkowej Szwecji, położona w południowo-wschodniej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa i wschodu z Uppland, od południa z Västmanland, od zachodu z Dalarna oraz od północy z Hälsingland.

    Godła[ | edytuj kod]

    Godła wszystkich krain historycznych Szwecji zostały po raz pierwszy zestawione razem na pogrzebie króla Gustawa I Wazy w 1560. Po oddzieleniu Finlandii od Szwecji tradycje związane z godłami w obu państwach poszły różnymi drogami. I tak na przykład 18 stycznia 1884 roku w Szwecji przyjęto, że godła wszystkich szwedzkich prowincji będą ozdobione koronami księstwa, jednocześnie na terenie Finlandii rozróżnienie między hrabstwami a księstwami pozostało niezmienione. Dodatkową komplikację wprowadzał tutaj fakt, że wygląd książęcych i hrabiowskich koron w godłach fińskich przypominał wygląd szwedzkich koron niższego rzędu – odpowiednio hrabiowskich i baronowskich. Co więcej podział Laponii wymusił wprowadzenie rozróżnienia między godłami części szwedzkiej i fińskiej.

    Norrbotten – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w północnej części Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Västerbotten, od zachodu z Lappland oraz od wschodu z Finlandią.Österland (lub Österlanden; fiń. Itämaa) – historyczne określenie jednego z czterech tradycyjnych krajów Szwecji, obejmującego współczesną południową część Finlandii. Od północy obszar Österland graniczył z Österbotten, zaliczanym do Norrland. Termin ten wyszedł stopniowo z użycia już w późnym średniowieczu, w czasach unii kalmarskiej.
    Historyczne kraje Szwecji z uwzględnieniem Finlandii

    Krainy historyczne a kraje Szwecji[ | edytuj kod]

    Oprócz tradycyjnego podziału na krainy historyczne występuje w Szwecji obecnej i historycznej (obejmującej także Finlandię) podział na kraje (szw. land), które są jednostkami nadrzędnymi w stosunku do krain historycznych.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Västerbotten – prowincja historyczna (landskap) w północnej części Szwecji, położona w Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Ångermanland, od zachodu z Lappland oraz od północy z Norrbotten.

    Götaland[ | edytuj kod]

    Götaland składa się z następujących dziesięciu krain znajdujących się w granicach obecnej Szwecji:

  • Blekinges vapen.svg Blekinge (Blechingia)
  • Bohusläns vapen.svg Bohuslän (Bahusia)
  • Dalslands vapen.svg Dalsland (Dalia)
  • Gotlands vapen.svg Gotlandia (Gotlandia)
  • Hallands vapen.svg Halland (Hallandia)
  • Ölands vapen.svg Olandia (Oelandia)
  • Östergötland vapen .svg Östergötland (Ostrogothia)
  • Skånes vapen.svg Skania (Scania)
  • Smålands vapen.svg Smalandia (Smalandia)
  • Västergötlands vapen.svg Västergötland (Westrogothia)
  • Svealand[ | edytuj kod]

    Prowincje Szwecji w dniu dzisiejszym
    Krainy historyczne Szwecji na terenie obecnej Finlandii

    Svealand składa się z następujących sześciu prowincji, z których wszystkie znajdują się w obrębie obecnej Szwecji:

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Norrland (lub Norrlandia, fin. Norlanti) to nazwa najbardziej na północ wysuniętej części Szwecji, jeden z czterech historycznych krajów Szwecji. Nie jest ona żadną administracyjnie wyróżnioną jednostką, jednak występuje powszechnie w codziennym języku. Ludzie z południowej części Szwecji określają często w ten sposób bliżej nieokreśloną "północną Szwecję". Jednak taka swoboda w określaniu jest często traktowana przez mieszkańców północy z dużą rezerwą, gdyż nie ma podobnego określenia na bliżej nieokreślone południowe rejony państwa.
  • Dalarnas vapen.svg Dalarna (Dalecarlia)
  • Närkes vapen.svg Närke (Nericia)
  • Södermanlands vapen.svg Södermanland (Sudermannia)
  • Upplands vapen.svg Uppland
  • Värmlands vapen.svg Värmland (Wermelandia)
  • Västmanlands vapen.svg Västmanland (Westmannia)
  • Norrland[ | edytuj kod]

    Norrland składa się z następujących dziewięciu prowincji, z których Västerbotten i Laponia są podzielone między współczesną Szwecję i Finlandię, zaś Österbotten w całości znajduje się po stronie fińskiej:

    Laponia (fiń. Lappi, szw. i norw. Lappland, ros. Лапландия, lapońskie Sápmi) – region w północnej Europie, obejmujący swoim zasięgiem Półwysep Kolski w Rosji oraz północne tereny trzech państw nordyckich: Finlandii, Szwecji i Norwegii. Zajmuje obszar ok. 380 000 km².Ångermanland – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w Norrland nad Zatoką Botnicką. Graniczy od południa z Medelpad, od zachodu z Jämtland oraz od północy z Lappland i Västerbotten.
  • Ångermanlands vapen.svg Ångermanland (Angermannia)
  • Gästrikland vapen .svg Gästrikland (Gestricia)
  • Hälsinglands vapen.svg Hälsingland (Helsingia)
  • Härjedalens vapen.svg Härjedalen (Herdalia)
  • Jämtlands vapen.svg Jämtland (Jemtia)
  • Lappland vapen.svg Laponia (Laponia)
  • Medelpads vapen.svg Medelpad (Medelpadia)
  • Ostrobothnia coat of arms.svg Österbotten (Ostrobothnia)
  • Västerbottens vapen.svg Västerbotten (Westrobothnia)
  • Norrbottens vapen.svg Norrbotten (pierwotnie takiej prowincji nie było, jednak obecnie w Szwecji jest uważana za krainę historyczną)
  • Österland[ | edytuj kod]

    Österland składa się z następujących siedmiu krain, które obecnie znajdują się na terenie Finlandii:

    Dalsland – prowincja historyczna (landskap) w Szwecji, położona w północno-zachodniej części Götalandu na zachód od jeziora Wener. Värmland – historyczna prowincja w środkowej Szwecji. Graniczy z Norwegią oraz ze szwedzkimi prowincjami: Västergötland, Dalsland, Dalarna, Västmanland i Närke.
  • Coat of arms of Åland.svg Wyspy Alandzkie (Alandia)
  • Varsinais-Suomen.vaakuna.svg Egentliga Finland (Finlandia Właściwa)
  • Coat of arms of historical province of Karelia in Finland.svg Karelia (Karelia)
  • Uudenmaan historiallisen maakunnan vaakuna.svg Nyland (Nylandia)
  • Satakunta.vaakuna.svg Satakunda (Satakunda)
  • Savo.vaakuna.svg Savolaks (Savonia)
  • Häme.vaakuna.svg Tavastland (Tavastia)



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ostrobotnia (fiń. Pohjanmaa, szw. Österbotten, łac. Ostrobothnia) − region historyczny w centralnej Finlandii, dawna prowincja szwedzka. Graniczy z Karelią, Sawonią, Häme (Tavastia) i Satakunta na południu, Västerbotten i Laponią na północy, Rosją na wschodzie oraz Zatoką Botnicką na zachodzie. Obecnie rozdzielona jest między fińskie prowincje: Finlandia Zachodnia, Laponia i Oulu.
    Księstwem państwo, którego panujący monarcha nosi tytuł księcia lub księżnej królewskiej krwi (łac. Princeps). Księstwem jest też feudalna, lub terytorialna część większej monarchii. Określenie pojawiło się w średniowieczu, gdyż wtedy ta forma monarchii była powszechna.
    Halland – jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Västra Götaland, Jönköping, Kronoberg oraz Skania. Siedzibą jego władz (residensstad) jest Halmstad.
    Satakunta - region na zachodzie Finlandii. Główne miasto regionu to Pori. Jest to obszar głównie rolniczy, charakteryzujący się odrębnością i własnymi tradycjami.
    Härjedalen – prowincja historyczna (landskap) w środkowej Szwecji, położona w Norrland. Graniczy od południa z Dalarna, od zachodu z terytorium Norwegii, od północy z Jämtland oraz od wschodu z Medelpad i Hälsingland.
    Blekinge - jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Skåne, Kronoberg i Kalmar oraz Morzem Bałtyckim. Siedzibą jego władz (residensstad) jest Karlskrona.
    DaniaKrólestwo Danii (duń. Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też formalnie Grenlandia oraz Wyspy Owcze, które posiadając szeroką autonomię tworzą z kontynentalną Danią Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet). Dania graniczy od południa z Niemcami, zaś przez cieśninę Sund sąsiaduje ze Szwecją.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.