Historia wolnego oprogramowania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wolne oprogramowanie (ang. free software) to oprogramowanie, które zezwala wszystkim jego użytkownikom na uruchamianie go, studiowanie i zmianę kodu źródłowego, kopiowanie oraz dystrybucję zmodyfikowanych wersji bez żadnych restrykcji lub z restrykcjami mającymi zapewnić wszystkim jego użytkownikom takie same prawa. Niniejszy artykuł opisuje historię wolnego programowania począwszy od lat 80. XX wieku aż do początków wieku XXI.

System uniksopodobny – mianem tym określa się system operacyjny zbliżony budową do systemu Unix, jednakże niewywodzący się bezpośrednio lub pośrednio z kodu BSD lub System V. Oznacza to, że kod źródłowy systemu został napisany od zera lub został zaczerpnięty z innego systemu niebędącego systemem Unix. System taki posiada interfejs programistyczny i interfejs użytkownika zbliżony do standardów używanych przez systemy Unix lub oparty jest na standardach POSIX.Linus Benedict Torvalds (ur. 28 grudnia 1969 w Helsinkach) – fiński programista, twórca jądra Linux oraz systemu kontroli wersji git.

Przed rokiem 1983[ | edytuj kod]

Społeczności porównywalne z dzisiejszą społecznością Wolnego Oprogramowania istniały na długo przed istnieniem samego ruchu wolnego oprogramowania i terminu wolne oprogramowanie. Według Richarda Stallmana, środowisko dzielące się oprogramowaniem w Massachusetts Institute of Technology (MIT) istniało wiele lat przed tym, zanim on dołączył do niego w roku 1971:

Ian Murdock (ur. 28 kwietnia 1973 w Konstantz, w Niemczech) - założyciel projektu Debian oraz komercyjnej firmy i komercyjnej dystrybucji Progeny Linux Systems.Red Hat, Inc. NASDAQ: RHT – założona przez Marca Ewinga w 1993 roku amerykańska firma informatyczna; kojarzona głównie z wydania sztandarowego produktu – jednej z bardziej znanych dystrybucji linuksa – Red Hat Linux. Wspiera także inną – Fedora. Firma jest zaangażowana w ruch Wolnego Oprogramowania. W 1995 r. połączyła się z ACC Corporation, kierowaną przez Kanadyjczyka Roberta Younga, który po tym wydarzeniu objął kierownictwo nad firmą. Red Hat ma swoją siedzibę w mieście Raleigh w amerykańskim stanie Karolina Północna.
.mw-parser-output div.cytat{display:table;border:1px solid #aaa;padding:0;margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin-left:auto;margin-right:auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

Nie nazywaliśmy naszego oprogramowania „wolnym oprogramowaniem”, bo taki termin wówczas nie istniał. Ale właśnie takie ono było. Kiedy pracownicy innego uniwersytetu albo firmy chcieli przenieść jakiś program na swój system i korzystać z niego, to z chęcią się zgadzaliśmy. Kiedy widziało się kogoś korzystającego z nieznanego, interesującego programu, to zawsze można było poprosić o jego kod źródłowy — żeby go przeczytać, zmienić lub użyć jego fragmentów do stworzenia nowego programu.

Fork – sytuacja, w której rozwój projektu nie prowadzi już jedną drogą, ale rozwidla się na dwie lub więcej gałęzi. Patrick J. Volkerding (ur. 20 października 1966) jest twórcą i opiekunem najstarszej z wciąż aktualizowanych dystrybucji GNU/Linux – Slackware.
Richard M. Stallman, O projekcie GNU

Systemy operacyjne, takie jak wczesne wersje Uniksa, były szeroko rozprowadzane i opracowywane przez środowiska ich użytkowników. Kod źródłowy, możliwa do odczytania przez człowieka wersja oprogramowania, był dołączany do niego z powodu częstych modyfikacji programów przez użytkowników chcących poprawić błędy lub dodać nowe funkcje. W tym okresie większość oprogramowania była wolnym oprogramowaniem nie ze względu na starania programistów, a ze względu na rozpowszechnianie go przez społeczność użytkowników i zasady panujące w tych grupach.

Ubuntu – kompletna dystrybucja systemu operacyjnego GNU/Linux, przeznaczona przede wszystkim do zastosowań biurowych i domowych (ang. desktop), choć powstała również wersja serwerowa oraz na netbooki. Rozwój tej ostatniej zakończył się w 2011 roku, gdyż zdecydowano o połączeniu wydań dla komputerów biurowych i domowych z wersją dla netbooków, jednocześnie dodając nową powłokę graficzną – Unity – będącą w rzeczywistości nakładką na popularnego GNOME.Uniwersytet Kalifornijski w Berkeley (University of California, Berkeley), skrótowo nazywany UC Berkeley lub po prostu Berkeley czy Cal – najstarszy i najważniejszy spośród dziesięciu kampusów Uniwersytetu Kalifornijskiego. Położony w Berkeley w Kalifornii nad Zatoką San Francisco.

W późnych latach 70. i wczesnych latach 80. XX wieku ze względu na rosnące skomplikowanie oprogramowania na rynku zaczęły pojawiać się programy objęte prawem autorskim, co nie pozwalało użytkownikom na jego modyfikacje, redystrybucje i kopiowanie zgodnie z prawem. Zaczęto też udostępniać tylko binarne wersje oprogramowania, by uniemożliwić użytkownikom jego modyfikacje i obejrzenie kodu źródłowego:

Linux Mint – dystrybucja systemu GNU/Linux oparta na Ubuntu oraz Debianie, skierowana do początkujących użytkowników. Dystrybucja kładzie nacisk na prostotę użytkowania, przydatne aplikacje i pełne ich wsparcie zaraz po instalacji. Twórcy zadbali o dodanie wielu graficznych nakładek. Na standardowej płycie instalacyjnej znajduje się większość popularnego własnościowego oprogramowania - wtyczka Adobe Flash Player, Java oraz duży zbiór kodeków audio i wideo pozwalających odtworzyć wszystkie popularne pliki muzyczne i filmowe, nawet korzystając z wersji Live CD (w Ubuntu takie oprogramowanie trzeba zainstalować samodzielnie).Definicja intuicyjna: Kod źródłowy to zapis programu komputerowego w formie czytelnej dla człowieka umożliwiający jego modyfikację i rozwój.

Na przykład, czuliśmy się usprawiedliwieni instalując na naszym komputerze Uniksa w latach 80., ponieważ wykorzystywaliśmy go do pisania jego wolnego zastępnika.

Projekt GNU, Kategorie Wolnego i Niewolnego Oprogramowania

Ubyło talentów programistycznych, a członkowie rady wydziału naciskali na zakup Twenexu, komercyjnego systemu operacyjnego stworzonego przez Digital.

Sam Williams, tłum. Krzysztof Masłowski, W obronie wolności: krucjata hakera na rzecz Wolnego Oprogramowania

W roku 1976 zmianę czasów zasygnalizował Bill Gates w swoim liście otwartym do hobbystów - hakerów z Domowego Klubu Komputerowego, pisząc, że to, co nazywają dzieleniem się, jest w jego przekonaniu kradzieżą:

William Henry Gates III (ur. 28 października 1955) – amerykański przedsiębiorca, filantrop oraz współzałożyciel, główny architekt oprogramowania i były prezes zarządu korporacji Microsoft. Podczas swojej kariery w Microsofcie obejmował stanowiska dyrektora generalnego oraz głównego architekta oprogramowania i pozostaje największym indywidualnym udziałowcem przedsiębiorstwa z ponad 9 procentami akcji zwykłych..Manjaro Linux (lub po prostu Manjaro) – dystrybucja Linuksa bazująca na Arch Linux, stworzona przez Rolanda Singera, Guillaume Benoita i Philipa Müllera.

Kto może pozwolić sobie na wykonanie profesjonalnej pracy za darmo? Jaki hobbysta może poświęcić trzy lata robocze na programowanie, odnajdowanie wszystkich błędów, pisanie dokumentacji i rozpowszechnianie swojego produktu za darmo? Prawda jest taka, że nikt poza nami nie zainwestował tyle pieniędzy w oprogramowanie hobbystyczne. Napisaliśmy BASIC 6800, piszemy APL 8080 i APL 6800, ale nic nie zachęca nas do tego, by udostępnić je dla hobbystów. Szczerze mówiąc, to, co robicie, to kradzież.

System operacyjny (ang. Operating System, skrót OS) – oprogramowanie zarządzające systemem komputerowym, tworzące środowisko do uruchamiania i kontroli zadań użytkownika.Free Software Foundation (Fundacja Wolnego Oprogramowania) – najważniejsza instytucja sponsorująca Projekt GNU, założona w 1985 roku przez Richarda Stallmana. Misją FSF jest tworzenie, ochrona i promocja wolności użytkowania, kopiowania, modyfikowania i rozprowadzania programów komputerowych oraz obrona praw użytkowników Wolnego Oprogramowania.
Bill Gates, An Open Letter to Hobbyists

Niektóre przykłady wolnego oprogramowania opracowane przed rokiem 1983, a będące w użytku także wiele lat później, to np. system profesjonalnego składu drukarskiego TeX czy program do analizy układów elektronicznych SPICE.

Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia Multics, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny rozwijany od 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. W latach 70. i 80. zdobył bardzo dużą popularność, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji. Część z nich, w szczególności Linux oraz OS X, jest w użyciu do dziś. UNIX jest zarejestrowanym znakiem towarowym The Open Group.Debian – projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux oraz GNU/kFreeBSD realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, inne odmiany BSD a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Windows.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

Jądro systemu operacyjnego (ang. kernel) – podstawowa część systemu operacyjnego, która jest odpowiedzialna za wszystkie jego zadania.
OpenBSD – wolnodostępny system operacyjny typu UNIX z rodziny BSD zgodny z normą POSIX. Projekt powstał w 1995 roku jako efekt rozłamu w zespole NetBSD, jego inicjatorem był kanadyjski programista Theo de Raadt.
Projekt GNU – przedsięwzięcie mające na celu stworzenie kompletnego, wolnego, uniksopodobnego systemu operacyjnego GNU, zapoczątkowane w styczniu 1984 roku przez Richarda Matthew Stallmana.
NetBSD – wysoce przenośny, dostępny na wiele architektur system operacyjny z rodziny BSD (Unix), zgodny z normą POSIX.
Otwarte oprogramowanie (ang. open source movement, dosł. ruch otwartych źródeł) – odłam ruchu wolnego oprogramowania (ang. free software), który proponuje nazwę open source software jako alternatywną dla free software, głównie z przyczyn praktycznych, a nie filozoficznych.
SPICE (ang. Simulation Program with Integrated Circuits Emphasis) – oprogramowanie do modelowania oraz symulacji elektronicznych układów analogowych i cyfrowych, zaprojektowany głównie z myślą o analizie obwodów z układami scalonymi.
FreeBSD — system operacyjny z rodziny Unix. Do wersji 2.0 wywodził się z systemu 4.3BSD, kolejne wersje wywodziły się z 4.4BSD Lite2; obu stworzonych przez Computer Systems Research Group (CSRG) na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. Podobnie jak NetBSD, jest bezpośrednią pochodną 386BSD – systemu będącego pierwszą próbą przeportowania systemu Unix z gałęzi BSD na architekturę IA-32.Początkowo znany pod nazwą Unofficial 386BSD Patchkit.

Reklama