Historia informatyki w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Historia polskich komputerów, lata 1948–1967[ | edytuj kod]

Wstęp[ | edytuj kod]

W roku 1958 zbudowany został w Polsce pierwszy komputer nazwany XYZ. W roku 1961 ruszyła seryjna produkcja komputerów ZAM 2, a w roku 1963 – komputerów Odra 1003. W okresie tu omawianym komputery nazywane były w Polsce maszynami matematycznymi. Do roku 1967 najbardziej znaczącymi jednostkami organizacyjnymi w zakresie budowy komputerów były: Instytut Maszyn Matematycznych, krótko IMM, jednostka Polskiej Akademii Nauk (PAN), Katedra Budowy Maszyn Matematycznych, krótko Katedra BMM, jednostka Politechniki Warszawskiej (PW), oraz Wrocławskie Zakłady Elektroniczne ELWRO.

Andrzej Wiśniewski (ur. 27 listopada 1955 w Warszawie) – współczesny polski naukowiec, profesor nauk fizycznych ze specjalnością fizyka magnetyków, profesor nadzwyczajny w Instytucie Fizyki PAN, członek Rady Naukowej Instytutu.Elwro 800 Junior – 8-bitowy mikrokomputer domowy z procesorem Zilog Z-80, zaprezentowany na Międzynarodowych Targach Poznańskich w roku 1986 i od tego też roku produkowany przez zakłady Elwro z przeznaczeniem dla szkół.

Instytut Maszyn Matematycznych PAN[ | edytuj kod]

Za początek procesu powstawania komputerów w Polsce można uznać seminarium entuzjastów, które odbyło się w gmachu Instytutu Fizyki Doświadczalnej, przy ulicy Hożej w Warszawie, dnia 23 grudnia 1948.

W powstającym w 1948 roku Państwowym Instytucie Matematycznym (od roku 1952 w PAN) zdecydowano się na rozpoczęcie prac perspektywicznych nad budową chociażby jednej maszyny porównywalnej do amerykańskiego ENIAC. W tym celu powołano Grupę Aparatów Matematycznych tego Instytutu (GAM). Pierwszym inżynieryjnym pracownikiem GAM był Leon Łukaszewicz, a wkrótce potem dołączyli do niego jego koledzy ze studiów, Romuald Marczyński i Krystyn Bochenek. Kierownikiem GAM został logik i statystyk Henryk Greniewski. Dla zbudowania takiego komputera nie było środków – ani zaplecza technicznego, ani sprzętu elektronicznego, ani doświadczenia. Jedyną szansę dawały entuzjazm i domniemany talent kilku dopiero co promowanych inżynierów.

Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk – instytucja państwowa utworzona w 1946 (pierwotnie, od 19.01.1945, pod nazwą Centralne Biuro KPPiW), która zajmowała się kontrolą i weryfikacją publikacji prasowych, radiowych i telewizyjnych, wydawnictw książkowych, filmów, spektakli teatralnych, widowisk, wystaw itp. Jego centrala mieściła się w Warszawie, przy ulicy Mysiej.Pamięć taśmowa (ang. tape memory) – typ masowej pamięci zewnętrznej, w której jako nośnik informacji jest wykorzystywana taśma magnetyczna.

Pierwszym osiągnięciem GAM było zbudowanie w roku 1954 analogowego Analizatora Równań Różniczkowych (można go zobaczyć w Muzeum Techniki w Warszawie). Składał się on z ośmiu sumatorów, ośmiu integratorów, sześciu multiplikatorów i sześciu transformatorów funkcji. Wkrótce ARR znalazł wielu użytkowników w zakresie badania drgań w nieliniowych układach mechanicznych. Eksploatacja ARR skupiła wokół siebie wielu matematyków, w tym Antoniego Mazurkiewicza i Tomasza Pietrzykowskiego.

Warszawskie Zakłady Radiowe „Rawar” – polskie nieistniejące obecnie przedsiębiorstwo przemysłu radiotechnicznego, wytwarzające urządzenia radiolokacyjne dla wojska. Centrum Naukowo-Produkcyjne Systemów Sterowania MERASTER – polskie przedsiębiorstwo informatyczne, specjalizujące się w latach 1977-1990 w projektowaniu, przygotowaniu wyrobów do produkcji, produkcji, kompleksowych dostawach i serwisie systemów mini- i mikrokomputerowych.

Analizator ARR był dowodem, że budowa dużych maszyn liczących w Polsce jest możliwa. Uznanie, z jakim spotkał się ARR, wyraziło się przyznaniem za niego w 1955 roku Nagrody Państwowej II stopnia dla Leona Łukaszewicza i jego współpracowników, którymi byli: Andrzej Łazarkiewicz, Andrzej Świtalski, Antoni Ostrowski i Jan Ławrynowicz.

MKJ-28 – nazwa prototypu minikomputera III generacji o 16-bitowym słowie maszynowym, który produkowany był od 1975 roku, początkowo jako SMC-3, a następnie jako PRS-4. Prototyp powstał w drugiej połowie 1973 r. w Zakładzie Automatyzacji Powierzchniowej wchodzącym w skład Zakładów Konstrukcyjno-Mechanizacyjnych Przemysłu Węglowego w Katowicach. Prototyp, według pomysłu dr. inż. Jerzego Pilcha-Kowalczyka (wtedy magistra), zaprojektował, skonstruował i uruchomił dr inż. Krystian Żymełka (wtedy magister). Pomysł polegał na zaprojektowaniu sprzętu w sposób zapewniający pełną zgodność logiczną z minikomputerami Hewlett Packard: HP2114B, HP2115A, HP2116C. Pozwoliło to na wykorzystanie oprogramowania systemowego i narzędziowego tych komputerów, dzięki czemu czas realizacji od pomysłu do działającego prototypu skrócono do ~5 miesięcy. W projekcie uczestniczył także mgr inż. Marek Mokrosz, który zaprojektował dekoder rozkazów oraz zespół pomocniczy montujący poszczególne moduły minikomputera. Podstawowym źródłem informacji pozwalających zrealizować projekt był podręcznik programisty „A Pocket Guide to Hewlett Packard Computers” (wydanie Hewlett Packard Company 11000 Wolfe Road, Cupertino, California 95014 z 07/1970 r.).Odra 1300 – seria polskich komputerów mainframe z serii Odra produkowanych w Elwro na licencji angielskiej firmy ICL.

Kierowana przez Romualda Marczyńskiego pierwsza próba budowy komputera, nazwanego EMAL, nie została doprowadzona do końca. Zasadniczym tego powodem była zła jakość dostępnych lamp elektronowych i łączówek. Programy dla komputera EMAL przygotowali Adam Empacher i Andrzej Wakulicz.

XYZ z 1958 r.

W początku 1956 roku wszystkie siły GAM zostały połączone w jeden zespół, kierowany przez Leona Łukaszewicza, z zadaniem ponowienia próby zbudowania komputera. W rezultacie został zaprojektowany, wykonany i w roku 1958 uruchomiony pierwszy komputer działający w Polsce, nazwany XYZ.

Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, została powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jest zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities z lipca 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 526. pośród wszystkich typów uczelni.S-1 (S1) – projekt cyfrowego przelicznika, opracowany przez zespół Jerzego Gradowskiego w Zakładzie Aparatów Matematycznych PAN. Model tej maszyny opracowany został w latach 1958–1959. Był to komputer cyfrowy II generacji tzn. taki, którego konstrukcję oparto na tranzystorach. Komputer ten z założenia przeznaczony był do współpracy z układami sterowania. Oparta była na nim logika komputera Odra 1001.

Wydarzenie to, jedno z ważniejszych w historii polskiej informatyki, dowodziło, ze budowa takich komputerów w kraju jest możliwa. Wywołało ono zainteresowanie szerszych kręgów społeczeństwa, ośrodków naukowych, a również władz gospodarczych. Przydzielono więc znaczne środki na rozwój komputerów.

W zespole projektującym XYZ wziął udział Leon Łukaszewicz, jako jego kierownik, a również Stanisław Majerski, Zdzisław Pawlak, Jerzy Fiett, Wojciech Jaworski i Zygmunt Sawicki.

ZAM-2 to polski komputer pierwszej generacji zbudowany na lampach, wersja produkcyjna polskiego komputera XYZ. Przeznaczony przede wszystkim do obliczeń numerycznych był także używany do przetwarzania danych np w Towarzystwie Ubezpieczeń i Reasekuracji WARTA, a w NRD współpracował z maszynami analitycznymi.Centralny Związek Osadników Wojskowych (CZOW) – związek powołany w marcu 1922 roku w Warszawie przez osadników wojskowych na Kresach Wschodnich, którzy osiedli tam na mocy ustawy o nadaniu ziemi żołnierzom Wojska Polskiego.

Na bazie XYZ powołano Biuro Obliczeń i Programów, krótko BOP. Był to pierwszy w Polsce ogólnie dostępny ośrodek usługowy stosujący komputer do obliczeń naukowych i technicznych. Pomimo że XYZ pracował na trzy zmiany, popyt na usługi BOP szybko przekroczył jego możliwości. Kierownikami BOP byli Jerzy Waśniewski, a po nim Krzysztof Moszyński. W tym czasie GAM przekształcił się najpierw w samodzielny Zakład Aparatów Matematycznych PAN, w skrócie ZAM, a wkrótce potem, w IMM. Do roku 1966 kierował nimi Leon Łukaszewicz.

Prof. Zdzisław I. Pawlak (ur. 10 listopada 1926 w Łodzi - zm. 7 kwietnia 2006 w Warszawie), matematyk, informatyk, twórca teorii zbiorów przybliżonych, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk.Zakłady Konstrukcyjno - Mechanizacyjne Przemysłu Węglowego (ZKMPW) - dawna państwowa jednostka naukowo-badawcza z siedzibą w Gliwicach przy ul. Pszczyńskiej 37 i oddziałami w innych miastach.

Po budowie XYZ jego twórcy przystąpili, z dużym rozmachem, do próby przemysłowego wdrożenia swych osiągnięć. W tym celu utworzono Zakład Produkcji Doświadczalnej Maszyn Matematycznych przy IMM, w skrócie Zakład Doświadczalny IMM. Zatrudniono w nim wkrótce zespół inżynierów o dużym doświadczeniu w produkcji profesjonalnego sprzętu elektronicznego.

Komputer (z ang. computer od łac. computare – liczyć, sumować; dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) – maszyna elektroniczna przeznaczona do przetwarzania informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.Henryk Greniewski - (ur. 11 października 1903 w Warszawie r., zm. 23 kwietnia 1972 r. w Pekinie) – polski matematyk, logik i informatyk (sam siebie określał mianem cybernetyk).

Pierwszym zadaniem tego Zakładu było powielenie udoskonalonej wersji XYZ, nazwanej ZAM 2. W latach 1961–1964 wyprodukowano w Zakładzie Doświadczalnym IMM serię dwunastu tych komputerów. Komputery ZAM 2 miały, podobnie jak XYZ, pamięci bębnowe (prekursory pamięci dyskowych), a ponadto szybkie pamięci ultrasoniczne. W tych ostatnich średni czas oczekiwania na jedno zapisane słowo wynosiło 0,5 milisekund. Zakładając, że na wykonanie jednej operacji arytmetycznej na liczbach 8-cyfrowych potrzebne są dwa dostępy do pamięci szybkiej, komputery ZAM 2 wykonywały do około 1000 operacji na sekundę. Natomiast wszystkie inne komputery budowane do roku 1965 włącznie miały jedynie pamięci bębnowe, w których to średni czas oczekiwania wynosił około 5 milisekund. Wobec tego komputery te wykonywały do około 100 operacji na sekundę.

MSD-80 (Modułowy System Dyspozytorski) był systemem monitorowania typu SCADA, przeznaczonym do zastosowania w kopalniach węgla kamiennego. Został opracowany na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, w Zakładzie Systemów Sterowania (BS-3) Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Systemów Mechanizacji, Elektrotechniki i Automatyki Górniczej SMEAG w Katowicach.ENIAC (od ang. Electronic Numerical Integrator And Computer – Elektroniczny, Numeryczny Integrator i Komputer) – komputer skonstruowany w latach 1943-1945 przez J.P. Eckerta i J.W. Mauchly’ego na Uniwersytecie Pensylwanii w USA. Zaprzestano jego używania w 1955.

Nie było to wtedy mało. Licząc, że jeden rachmistrz pracując w biurze wykonuje jedną operację arytmetyczną średnio w 20 sekund i pracuje przez 8 godzin dziennie. Wtedy, teoretycznie, jeden komputer pracujący na trzy zmiany, jeśli ma pamięć jedynie bębnowa, może zastąpić do 6000 rachmistrzów, a komputer ZAM 2 – do 60.000 rachmistrzów. Ponadto komputery liczą na ogół bez pomyłek.

SAKO (System Automatycznego Kodowania Operacji) to język algorytmiczny polskich komputerów: XYZ, ZAM-2, ZAM-21 i ZAM-41 nastawiony na otrzymywanie efektywnego kodu. Początkowo wspomagał tylko obliczenia w stałym przecinku. W wersji dla ZAM-21 i ZAM-41 dodano zmienny przecinek.Rząd Tadeusza Mazowieckiego – gabinet pod kierownictwem pierwszego solidarnościowego premiera Tadeusza Mazowieckiego, powołany przez Sejm 12 września 1989 i zastąpiony przez rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego na początku 1991 roku.

Maszyny ZAM 2 były też w latach 1961–1965 najlepiej oprogramowanymi komputerami produkowanymi w Polsce. W szczególności zawierało ono System Adresów Symbolicznych SAS oraz System Automatycznego Kodowania SAKO zwany też polskim Fortranem. Implementacja SAKO na komputerach tak niewielkich jak XYZ i ZAM 2 było nie lada sztuką. Okazało się to być osiągnięciem pionierskim w stosunku do wszystkich sąsiadów naszego kraju. W szczególności, zdaniem prof. M. Kiełdysza, prezesa Akademii Nauk ZSRR, system ten przewyższał wszystkie podobne systemy wdrożone do praktyki w Związku Radzieckim.

UMC-10 (Uniwersalna Maszyna Cyfrowa) to polski komputer tranzystorowy opracowany i wykonany w 3? egzemplarzach na Politechnice Warszawskiej (prototyp uruchomiony w 1965 r.). Wersja tranzystorowa komputera UMC-1.Zakład Ubezpieczeń Społecznych (oficjalny skrót: ZUS) – państwowa instytucja publicznoprawna realizująca zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce.

SAS i SAKO opracowane zostały w latach 1957–1960 przez zespoły w których, w różnych okresach, brali udział Leon Łukaszewicz, Antoni Mazurkiewicz, Jan Borowiec, Ludwik Czaja, Jowita Koncewicz, Maria Łącka, Tomasz Pietrzykowski, Stefan Sawicki, Jerzy Swianiewicz, Piotr Szorc, Alfred Szurman, Józef Winkowski i Andrzej Wiśniewski.

R-32 (EC 1032) (początkowa nazwa R-30) to polski komputer z rodziny RIAD, programowo zgodnych z rodziną IBM 360, produkowany seryjnie w zakładach elektronicznych Elwro od 1975 r. (seria prototypowa w 1974 r).SAS (System Adresów Symbolicznych) - rodzina makroasemblerów polskich komputerów XYZ, ZAM-2 i ZAM-41, oraz radzieckiego komputera Urał 2.

Za osiągnięcia związane z XYZ i ZAM 2 pracownicy IMM zostali nagrodzeni w roku 1964 drugą z kolei Nagrodą Państwową II stopnia jaka była przyznaną pracowników IMM. W jego skład wchodzili, jako kierownik zespołu, Leon Łukaszewicz oraz inni najbardziej wyróżniający się współtwórcy tych osiągnięć. W szczególności:

Instytut Maszyn Matematycznych (IMM) w Warszawie – instytut badawczy nadzorowany przez ministra właściwego do spraw gospodarki.MERA-60 – polski mikrokomputer opracowany w drugiej połowie lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku w Instytucie Systemów Sterowania w Katowicach. Bazowa wersja systemu produkowana była przez Centrum Naukowo-Produkcyjne Systemów Sterowania MERASTER, generalnym dostawcą systemu było Biuro Generalnych Dostaw CNPSS. Specjalizowane moduły sprzętowe i programowe do zastosowań specjalnych produkował Zakład Modeli i Prototypów Instytutu Systemów Sterowania. Seryjną produkcję systemu rozpoczęło w 1979 r., był produkowany do końca lat osiemdziesiątych i masowo eksportowany do krajów RWPG, na przykład w roku 1984 z 427 wyprodukowanych egzemplarzy sprzedano za granicę 351. W Polsce znajdował zastosowania między innymi w armii, badaniach jądrowych i wyższych uczelniach. W trakcie rozwoju opracowywane były wersje o różnych mechanicznych i elektronicznych charakterystykach, nazywane MERA-6xx.
  • Zygmunt Sawicki zasłużył się szczególnie jako kierownik realizacji XYZ oraz pierwszego egzemplarza ZAM 2 – w przyszłości miał się wyróżnić również przy opracowaniu ZAM-41.
  • Antoni Mazurkiewicz był kierownikiem realizacji SAKO, reprezentując przy tym liczny zespół matematyków. Eugeniusz Nowak został wyróżniony jako niestrudzony konstruktor bębnów magnetycznych.
  • Jerzy Rossian oraz Eligiusz Rosolski reprezentowali konstruktorów i technologów Zakładu Doświadczalnego IMM który walnie przyczynił się do sukcesu ZAM 2.
  • W skład nagrodzonego zespołu weszli ponadto: Stanisław Kowalski, Stanisław Majerski, Krzysztof Moszyński, Jakub Jarych, Jerzy Swianiewicz, Tadeusz Zemła i Władysław Ciastoń.

    RODAN, to system zarządzania bazą danych, przeznaczony do stosowania na komputerach systemów zgodnych z JS EMC (np. R-32 pod kontrolą systemu operacyjnego OS JS), oraz IBM 360 i IBM 370 (OS/MVT). System dostępny był w wydaniach RODA79 i RODA80. System RODAN stanowił polską implementację baz danych opartych o zalecenia międzynarodowego komitetu badawczego DBTG CODASYL. System przeznaczony był do tworzenia dużych baz danych, zawierających duże ilości zarówno samych danych jak i powiązań między nimi. Do końca 1978 r. w Polsce zainstalowano 19 systemów RODAN m. in. w sześciu ośrodkach ZETO, przedsiębiorstwach, a także dwóch uczelniach wyższych: Akademii Ekonomicznej i Uniwersytecie Toruńskim.Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Politechnika Warszawska zajmuje od lat 1. miejsce w Polsce w "Rankingu Szkół Wyższych" wśród uczeni technicznych publikowanym przez miesięcznik edukacyjny "Perspektywy". Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 2. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 374. pośród wszystkich typów uczelni.

    W roku 1961 Instytut dostał zadanie opracowania nowoczesnego komputera do przetwarzania masowej ilości danych i nadającej się przez to np. do zarządzania przedsiębiorstwami, do rozliczeń bankowych i do prowadzenia racjonalnej gospodarki komunalnej.

    W tym celu w roku 1963 powstał prototypowy komputer ZAM-41. Wyposażony on był w opracowane w Instytucie szybkie pamięci ferrytowe, pamięci bębnowe oraz pamięci na taśmach magnetycznych. Te ostatnie były dość powolne, lecz mogły służyć do przechowywania bardzo dużej ilości danych. Ponadto komputer ZAM 41 mógł wykonywać kilka niezależnych zadań jednocześnie.

    System informatyczny HADES – jeden z modułów systemu dyspozytorskiego MSD-80, opracowany na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, w Zakładzie Systemów Sterowania (BS-3) Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Systemów Mechanizacji, Elektrotechniki i Automatyki Górniczej SMEAG w Katowicach. Bazą sprzętową systemu był minikomputer PRS-4 wyposażony w wydzielony kanał przemysłowy i oprogramowanie, umożliwiające akwizycję sygnałów dwustanowych, których źródłem były zainstalowane w podziemiach kopalni czujniki stanu pracy maszyn i urządzeń.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    W latach 1967–1970 seria szesnastu komputerów ZAM-41 została wyprodukowana przez Zakład Doświadczalny IMM. Były to w tym okresie jedyne komputery krajowe o wymienionych wyżej możliwościach. Wokół każdej z nich zorganizowany został ośrodek obliczeniowy, który wykształcił wielu specjalistów w zakresie zastosowań informatyki do celów gospodarczych. W przeciwieństwie do dzisiejszych komputerów osobistych, komputery takie jak ZAM 2 oraz ZAM 41 składały się z kilku do kilkunastu dużych szaf i były, wraz z ich eksploatacją, bardzo kosztowne. Natomiast ich szybkość liczenia i pojemność pamięci bębnowych były, w porównaniu z obecnymi, niewielkie. Pomimo to rozwiązywano na nich dość duże i trudne zadania.

    CD Projekt SA (początkowo Optimus SA) – polska spółka akcyjna zajmująca się produkcją i dystrybucją gier wideo za pośrednictwem swoich jednostek zależnych.MVS - system operacyjny systemów Mainframe. Skrót rozwijany jako Multiple Virtual Storage. Jest kolejnym członkiem rodziny systemów wsadowych (OS/360, OS/VS2). Wspierał zarówno przetwarzanie wsadowe (ang. batch) jak i transakcyjne. Nowym elementem w stosunku do poprzedników było wprowadzenie koncepcji wirtualnej przestrzeni adresowej. Został zastąpiony przez OS/390.

    W roku 1963 Instytut liczył już, wraz z jego Zakładem Doświadczanym, około 800 pracowników. W tym też roku Instytut został przeniesiony w całości z PAN do urzędu Pełnomocnika Rządu do spraw informatyki. Miało to zapewnić Instytutowi lepszą opiekę, lecz nadzieje te nie zostały spełnione.

    Po roku 1966 produkcja różnych komponentów komputerów, rozpoczęta w Zakładzie Doświadczalnym IMM, zaczęła stopniowo, wraz z kadrą, przechodzić do przemysłu. Przykładowo, pamięci taśmowe typu PT-2, zapoczątkowane w IMM, były następnie wyprodukowane w ilości około pięciuset egzemplarzy w Zakładach Radiowych Rawar. Technologia wytwarzania rdzeni ferrytowych, opracowana w Zakładzie Doświadczalnym IMM, przekazana została do Zakładów Materiałów POLFER. Produkcja pamięci bębnowych PB-7 przeszła wraz ze znaczną częścią IMM i jego Zakładu Doświadczalnego do Zakładów ERA, tworząc w nich niezależny pion informatyki. Ostatecznie, przeważająca część IMM i cały jego Zakład Doświadczalny zostały wchłonięte przez przemysł.

    Stanisław Kowalski (ur. 6 sierpnia 1938 w Złotowie, zm. 20 grudnia 1987 w Gdańsku) – dr inż. telekomunikacji, nauczyciel akademicki, uczony, logik, filozof, publicysta, więzień polityczny.EMAL-2 (Elektroniczna Maszyna Automatycznie Licząca-2) – komputer Romualda Marczyńskiego. Powstał w Grupie Aparatów Matematycznych (GAM) Państwowego Instytutu Matematycznego w Warszawie w latach 1957–58.

    Katedra Budowy Maszyn Matematycznych PW[ | edytuj kod]

    Katedra ta powstała z połączenia w roku 1963 Katedry Konstrukcji Telekomunikacyjnych i Radiofonii PW oraz Katedry Technologii Sprzętu Elektronicznego PW. W istocie była to ciągle jedna i ta sama placówka o prawie niezmieniającej się liczbie około 140 pracowników dydaktycznych, naukowych, warsztatowych i administracyjnych.

    System informatyczny SYLOK (SYstem LOKalizacji) był jednym z modułów systemu dyspozytorskiego MSD-80. SYLOK powstał w Zakładzie Systemów Dyspozytorskich ZB-7 (wcześniej Zakład Systemów Sterowania BS-3) Centrum Naukowo-Produkcyjnego Elektrotechniki i Automatyki Górniczej EMAG w Katowicach, na początku lat 80. XX wieku. Bazą sprzętową systemu był minikomputer PRS-4 wyposażony w wydzielony kanał przemysłowy, umożliwiający akwizycję sygnałów analogowych, których źródłem były zainstalowane w podziemiach kopalni sejsmometry. Prototyp systemu zainstalowano w kopalni SZOMBIERKI, w lutym 1983 roku. Pozytywne rezultaty doświadczalnej eksploatacji spowodowały instalację systemu SYLOK w 16 polskich kopaniach zagrożonych tąpaniami. W połowie lat 80. XX stulecia sprzedano do Chin 5 systemów SYLOK oraz licencję na jego wytwarzanie (podobnie jak systemu SAK). Był to wtedy jedyny w Polsce przypadek sprzedaży licencji systemu komputerowego.Od początku lat 90. XX wieku system SYLOK zastępowany był przez następną generację urządzeń nazwaną ARAMIS, ale w wielu kopalniach SYLOK wykorzystywany jest do tej pory.UMC-1 (Uniwersalna Maszyna Cyfrowa) – pierwszy komputer produkowany seryjnie przez Elwro od 1962 r. Elwro wyprodukowało i uruchomiło 25 szt. maszyn seryjnych, w tym jedną na eksport na Węgry.

    Przed rokiem 1958 Katedra BMM specjalizowała się w budowie niezawodnego sprzętu elektronicznego. Wszystko to stanowiło znakomite przygotowanie projektantów, konstruktorów i technologów do wkroczenia w dziedzinę komputerów. Doświadczenia te przekształciły się w konkretne działania z chwilą przejścia z Zakładu Aparatów Matematycznych PAN do Katedry BBM Zdzisława Pawlaka wraz z propozycją realizacji jego koncepcji komputera pracującego w arytmetyce minus dwójkowej. Koncepcja ta została dopracowana w szczegółach umożliwiających rychłe rozpoczęcie montażu części elektronicznej.

    Antoni Kiliński (ur. 20 października 1909 w Antonowie na Litwie, zm. 6 maja 1989) – polski inżynier, cybernetyk, profesor Politechniki Warszawskiej, w latach 1969-1970 rektor.Tranzystor – trójelektrodowy (rzadko czteroelektrodowy) półprzewodnikowy element elektroniczny, posiadający zdolność wzmacniania sygnału elektrycznego. Nazwa urządzenia wywodzi się od słów transkonduktancja (transconductance) z "półprzewodnikowym" przyrostkiem -stor jak w warystor (varistor).

    Badania modelu laboratoryjnego tego komputera, nazwanego EMC, zostały zakończone w 1960 roku. W tymże roku zbudowany został prototyp komputera UMC-1, a po skompletowaniu jego dokumentacji technologicznej została uruchomiona produkcja pięciu komputerów tego typu. Odbiorcami ich były między innymi Instytut Geodezji i Kartografii, Akademia Górniczo-Hutnicza i Politechnika Warszawska.

    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.PESEL – skrótowiec od nazwy Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności, który został wprowadzony w Polsce w 1979 przez organy państwa na mocy ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1974 r. Nr 14, poz. 85 ze zm.). Ustawa ta zostanie uchylona 1 stycznia 2015 ustawą z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2010 r. Nr 217, poz. 1427), która zachowa prawną ciągłość jego prowadzenia. Zawiera dane osób przebywających stale na terytorium RP, zameldowanych na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, a także osób ubiegających się o wydanie dowodu osobistego lub paszportu, a także osób, dla których odrębne przepisy przewidują potrzebę posiadania numeru PESEL. Po 1 stycznia 2016 dane o zameldowaniu nie będą przechowywane w zbiorze PESEL. Numer PESEL można zmienić . Powodem do zmiany są przypadki, gdy nastąpiła zmiana płci, osoba ma nowy akt urodzenia lub decyzja urzędu okazała się błędna.

    W roku 1961 Dyrekcja ELWRO zwróciła się do Katedry BMM o przekazanie dokumentacji komputera UMC 1 w celu uruchomienia jego produkcji. Już na jesieni 1962 roku zbudowano w ELWRO pierwszy egzemplarz UMC 1, a w latach 1962–1964 wyprodukowano serię 24 tych komputerów.

    Maszyny UMC 1 wyposażone były w pamięci jedynie bębnowe. Po uruchomieniu produkcji następnych bębnów tego typu okazało się, że zapotrzebowanie na nie jest znacznie większe niż przewidywano. W sumie wyprodukowano 51 pamięci tego typu, między innymi dla ELWRO, Wojskowej Akademii Technicznej i Akademii Górniczo-Hutniczej, a także na eksport do Jugosławii i na Węgry.

    Informatyka – dyscyplina nauki zaliczana do nauk ścisłych oraz techniki zajmująca się przetwarzaniem informacji, w tym również technologiami przetwarzania informacji oraz technologiami wytwarzania systemów przetwarzających informację. Początkowo stanowiła część matematyki, później rozwinęła się do odrębnej dyscypliny – pozostaje jednak nadal w ścisłej relacji z matematyką, która dostarcza informatyce podstaw teoretycznych.Siemens ˈziːməns, oficjalnie Siemens AG, zapis stylizowany SIEMENS – międzynarodowy koncern z branży energetycznej, elektrotechnicznej i telekomunikacyjnej. Główne siedziby przedsiębiorstwa znajdują się w Monachium i w Berlinie. Siemens AG notowany jest na Frankfurckiej Giełdzie Papierów Wartościowych.

    Wersją tranzystorową UMC 1 był komputer UMC-10. Po uruchomieniu i przebadaniu jego prototypu w roku 1965, w latach 1966–1967 zbudowano jeszcze trzy egzemplarze tych komputerów, jeden dla Instytutu Meteorologicznego i dwa dla Politechniki Warszawskiej.

    Minus dwójkowa reprezentacja liczb w komputerach UMC dawała tylko nieznaczne oszczędności sprzętowe, natomiast wyraźnie utrudniała ich oprogramowanie. Z tego względu pomysł ten nigdzie potem nie był stosowany. Inną cechą komputerów UMC była ich wysoka niezawodność, w czym mogły służyć jako wzór godny naśladowania.

    ZAM 41 – pierwszy polski komputer do przetwarzania danych zaprojektowany w Instytucie Maszyn Matematycznych (IMM) w Warszawie, a produkowane przez Zakład Doświadczalny Instytutu.Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego (WAT) – publiczna, cywilno-wojskowa uczelnia techniczna z siedzibą w Warszawie.

    W roku 1970 Katedra BMM została przemianowana na Instytut Maszyn Matematycznych PW, a w roku 1975 – na Instytut Informatyki PW.

    Wrocławskie Zakłady Elektroniczne ELWRO[ | edytuj kod]

    Zakłady ELWRO powstały w 1959 roku. Kierowali nimi początkowo Marian Tarnkowski, a od roku 1963 Stefan Rylski. W tym momencie we Wrocławiu w technice komputerowej zorientowanych było zaledwie kilka osób skupionych w Politechnice Wrocławskiej wokół prof. Jerzego Bromirskiego. Natomiast środowisko warszawskie miało już kilka zespołów, które budowały użytkowe modele matematycznych maszyn cyfrowych. Uznano więc w ELWRO, że najlepszym wyjściem będzie przeszkolenie tam kilkunastu inżynierów i matematyków mających zająć się techniką komputerową. W tym celu utworzono dwie grupy z których jedna, liczniejsza, była szkolona w Zakładzie Maszyn Matematycznych PAN pod kierownictwem Leona Łukaszewicza, a druga – w Instytucie Badań Jądrowych PAN pod kierunkiem Romualda Marczyńskiego. Przeszkolenie to miało decydujące znaczenie dla szybkiego rozpoczęcia w ELWRO prac konstrukcyjnych nad maszynami cyfrowymi.

    Jacek Rafał Karpiński, ps. Mały Jacek (pseudonim powstańczy), (ur. 9 kwietnia 1927 w Turynie, zm. 21 lutego 2010 we Wrocławiu) – polski inżynier elektronik i informatyk, żołnierz Szarych Szeregów w Batalionie Zośka, uczestnik powstania warszawskiego, trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Projektant minikomputera K-202. Jeden z założycieli Polskiego Towarzystwa Informatycznego i wiceprezes jego pierwszego Zarządu Głównego. Był synem Adama Karpińskiego i Wandy Czarnockiej-Karpińskiej.Piotr Władysław Fuglewicz (ur. 29 czerwca 1954 w Siemianowicach Śląskich) – działacz społeczny, przedsiębiorca, informatyk.

    Po powrocie obu grup ze szkolenia utworzony został w Biurze Konstrukcyjnym jeden zespół który przystąpił do prac nad wykonaniem maszyny cyfrowej. Kierownikiem zespołu był najpierw prof. Jerzy Bromirski, a następnie Zbigniew Wojnarowicz. Początkowo miał to być przelicznik S-1 opracowany w ZAM przez zespół Jerzego Gradowskiego. Do ELWRO przekazane zostały dokumentacja logiczna przelicznika oraz opracowanie elementów podstawowych. Nie była to jednak dokumentacja konstrukcyjna.

    Odra 1305 to polski komputer trzeciej generacji serii Odra, produkowany seryjnie od 1973 r. w Zakładach Elektronicznych Elwro we Wrocławiu. Prototyp powstał w 1971 r.Hewlett-Packard Company (HP), NYSE: HPQ - amerykańska firma informatyczna z siedzibą w Palo Alto w Kalifornii. W 2010 roku druga pod względem obrotów największa firma informatyczna świata. Producent m.in. komputerów osobistych, serwerów, drukarek i urządzeń poligraficznych oraz dostawca usług IT. W 1999 z HP wyodrębniono działy produkujące elektroniczny sprzęt pomiarowy, podzespoły oraz sprzęt medyczny i naukowy, formując osobną spółkę Agilent Technologies. W 2002 firma przejęła konkurenta Compaq Computer. W roku 2010 firma zatrudniała na całym świecie ok. 324 tys. osób.

    W ten sposób rozpoczęła się budowa modelu maszyny cyfrowej Odra 1001. Konstrukcja bębna, jedynej pamięci tej maszyny, została oparta na rozwiązaniu Romualda Marczyńskiego z IBJ PAN. Wprowadzono jednak zmiany pozwalające zwiększyć jego pojemność z 512 do 2048 słów. O tempie prac świadczą następujące daty: założenia techniczne – kwiecień 1960, zakończenie montażu – grudzień 1960, uruchomienie – czerwiec 1961.

    Pamięć bębnowa – historyczny typ pamięci operacyjnej i masowej, wykorzystujący do przechowywania danych cienką warstwę magnetyczną naniesioną na powierzchnię wirującego walca. Działa podobnie jak magnetofon, zapisując dane na powierzchni wirującego bębna magnetycznego zamiast na taśmie magnetycznej. Wyparta została przez pamięć dyskową,Władysław Ciastoń (ur. 16 grudnia 1924 w Krakowie) – generał dywizji Służby Bezpieczeństwa, wiceminister spraw wewnętrznych PRL.

    Kończąc uruchomienie Odry 1001 zdawano sobie sprawę z tego, że nie nadaje się ona jeszcze do produkcji seryjnej wskutek zbyt dużej zawodności tej maszyny. Dlatego już w maju 1961 opracowano założenia techniczne dla komputera Odra 1002. Zawężono granice parametrów technicznych i poprawiono konstrukcje elementów podstawowych. Rozpoczęto sztuczne starzenie tranzystorów i diod, staranną ich selekcję oraz dokładne sprawdzanie pakietów. W grudniu 1961 roku zakończono montaż Odry 1002, a w czerwcu 1962 roku jej uruchomienie. Niezawodność Odry 1002 była wprawdzie większa niż Odry 1001, ale oceniono, że jest ona jeszcze niewystarczająca. Tak więc, również Odra 1002 nie znalazła się w produkcji. Jej egzemplarz znajduje się obecnie w Muzeum Techniki w Warszawie.

    Jednolity System Elektronicznych Maszyn Cyfrowych (JS EMC, Riad) – systemy komputerowe, opracowywane i produkowane przez kraje RWPG w latach 1970–1991.Narodowe Muzeum Techniki w Warszawie, do 2017 Muzeum Techniki i Przemysłu NOT – muzeum historii techniki założone w 1950 w Warszawie, od 1955 mieści się w Pałacu Kultury i Nauki.

    W połowie 1961 roku kierownictwo WZE ELWRO doszło do wniosku, że z istniejących w kraju modeli maszyn cyfrowych do produkcji nadaje się najlepiej maszyna UMC 1 opracowana w Katedrze BMM kierowanej przez prof. Antoniego Kilińskiego. W celu uruchomienia tej produkcji powołano w ELWRO zespół konstrukcyjno-technologiczny pod kierownictwem Eugeniusza Bilskiego. W jego skład weszli: Jan Bocheński, Stanisław Gacek, Zbigniew Krukowski, Stanisław Lepetow, Andrzej Niżankowski i Henryk Pluta. W trakcie prac doszło jeszcze dwóch absolwentów Politechniki Wrocławskiej, Bronisław Piwowar i Jerzy Pacholarz. Ze strony Politechniki Warszawskiej w uruchomieniu produkcji udział wzięli: Jerzy Połoński, Jerzy Szewczyk, E. Terlecki oraz panie Łącka i Pajkowska.

    Tomasz Strzyżewski, na emigracji znany również jako Thomas Starski (ur. 21 grudnia 1945 w Lublinie) – niezależny publicysta, działacz emigracyjny. W 1977, po emigracji do Szwecji, opublikował Czarną Księgę Cenzury PRL, ujawniającą mechanizmy funkcjonowania cenzury w PRL.Kombinat - organ zarządzania przedsiębiorstwem wielozakładowym w okresie PRL (od 1969). Organizacyjnie były podporządkowane zjednoczeniom branżowym, szereg z nich bezpośrednio ministerstwom.

    W roku 1962 zmontowano i uruchomiono w ELWRO pierwszy egzemplarz UMC 1. Montaż i uruchomianie następnych UMC 1 odbywały się już nie w laboratoriach badawczych, lecz na wydziale produkcyjnym, wyposażonym w urządzenia technologiczne do starzenia, selekcji oraz pomiarów elementów i podzespołów maszyn. Była to więc, obok produkcji ZAM 2, jedna z pierwszych i nielicznych w krajach bloku sowieckiego przemysłowa produkcja maszyn cyfrowych.

    Zakład Automatyzacji Powierzchniowej (CPA) został utworzony w końcu lat 60. XX wieku, w ramach Zakładów Konstrukcyjno-Mechanizacyjnych Przemysłu Węglowego. Nazwa zakładu zmieniała się kilkakrotnie. Od października 1974 roku był Zakładem Systemów Automatyzacji (CSA), a od maja 1975 roku Zakładem Kompleksowej Automatyzacji (SK). Po reorganizacji zaplecza badawczego górnictwa i utworzeniu, w styczniu 1976 roku, Centrum Naukowo-Produkcyjnego Elektrotechniki i Automatyki Górniczej EMAG kontynuował działalność w nowych strukturach jako Zakład Systemów Sterowania (BS-3), a od stycznia 1982 jako Zakład Systemów Dyspozytorskich (ZB-7).Mikrokomputer – komputer o niewielkich rozmiarach, z pojedynczym mikroprocesorem, pracujący oddzielnie lub jako jeden z elementów złożonego układu, np. komputer osobisty, laptop.

    Pierwsza maszyna UMC 1 została zainstalowana w Instytucie Geodezji i Kartografii w Warszawie, gdzie dzięki współpracy z Politechniką Warszawską umiano ją dobrze wykorzystać. Łącznie w latach 1963 i 1964 wyprodukowanych zostało 24 komputerów UMC 1.

    Równolegle z uruchomieniem produkcji UMC 1, w Biurze Konstrukcyjnym opracowywano w roku 1963 model nowej maszyny Odra 1003. Była to już konstrukcja dojrzała, posiadająca pełne walory użytkowe oraz uwzględniająca wymogi technologiczne produkcji seryjnej. Zmieniona została technika realizująca podstawowe układy logiczne, zastosowano nową pamięć bębnową o dwukrotnie większej pojemności i radykalnie zmniejszono wymiary tego komputera w stosunku do Odry 1002. Model Odry 1003 został wykonany w grudniu 1962 roku, a prototyp w 1963 roku. W 1964 roku rozpoczęto produkcję, a w 1965 roku eksport maszyn Odra 1003 do krajów bloku sowieckiego.

    Instytut Badań Jądrowych im. Andrzeja Sołtana – polski instytut naukowy powstały w latach 50. XX wieku, podzielony w 1982 na trzy oddzielne instytuty związane z atomistyką:Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona 19 listopada 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według The Times Higher Education Supplement (QS World University Rankings). W rankingu szanghajskim (ARWU) z 2012 roku uczelnia została sklasyfikowana na miejscach 301-400. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 234. pośród wszystkich typów uczelni. Corocznie uniwersytet zajmuje 1-2 miejsce w rankingu polskich uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

    W 1966 roku opracowano, a następnie produkowano już Odrę 1013, która oprócz pamięci bębnowej miała szybką pamięć ferrytową o pojemności 256 słów. Dzięki temu uzyskano wielokrotnie większą szybkość niż w Odrze 1003. W tym czasie była to jedna z najbardziej udanych małych maszyn produkowanych w krajach bloku sowieckiego. Z ogólnej liczby 84 wyprodukowanych maszyn Odra 1003, aż 53 zostało wyeksportowanych.

    PT-2 - opracowana w Instytucie Maszyn Matematycznych PAN i produkowana od 1967 r. przez Rawar, a następnie Zakłady MERA-MAT, taśmowa pamięć zewnętrzna stosowana w komputerach ZAM 21, ZAM 41, Odra 1204 i Odra 1304. Była to dziewięciościeżkowa pamięć szpulowa o gęstości zapisu 8 lub 16 znaków/mm. Używała szpul z taśmą magnetyczną o szerokości 1/2 cala i maksymalnej długości ok. 730 m. Pojemność teoretyczna szpuli do 10 milionów, praktyczna 4 mln znaków (ok. 4 MB).Odra 1013 - tranzystorowy komputer drugiej generacji skonstruowany i produkowany w Zakładach Elektronicznych Elwro od 1966 roku. Komputer przeznaczony był do obliczeń naukowo-technicznych i sterowania procesami technologicznymi.

    Twórcami maszyn Odra 1001, Odra 1002, a później Odra 1003 byli, w zakresie logiki – Thanasis Kamburelis, techniki układów logicznych – Andrzej Zasada, pamięci początkowo bębnowej a później ferrytowej – Janusz Książek i Andrzej Niżankowski, konstrukcji mechanicznej – Jakub Markiewicz. Całość prac koordynował Jan Markowski.

    Odra 1304 – tranzystorowy komputer drugiej generacji skonstruowany w latach około 1968-1969 w Zakładach Elektronicznych Elwro we Wrocławiu; w roku 1970 wyprodukowano pierwszych 8 egzemplarzy, a potem do 1973 w kolejnych latach: 25, 37 i 20 szt., łącznie 90. Maszyna zgodna logicznie i programowo z ICL 1904, wyposażana w system operacyjny EXEC z nakładką GEORGE 2 albo GEORGE 3 i narzędzia ICL do tworzenia aplikacji.PRS-4 to uniwersalny, modułowy minikomputer III generacji o 16-bitowym słowie, zbudowany w oparciu o układy scalone podstawowej (SSI) oraz średniej (MSI) skali integracji. Prototyp minikomputera, nazwany MKJ-28 powstał, w drugiej połowie 1973 roku w Zakładzie Automatyzacji Powierzchniowej (CPA), który wchodził w skład Zakładów Konstrukcyjno Mechanizacyjnych Przemysłu Węglowego w Katowicach. Został zaprojektowany w sposób zapewniający pełną logiczną zgodność z rodziną minikomputerów firmy Hewlett-Packard (HP2114, HP215, HP2116, HP2100). Minikomputer produkowano w Zakładzie Elektroniki Górniczej w Tychach w latach 1975-1987, początkowo jako SMC-3 (seria informacyjna licząca 17 egzemplarzy), a od 1979 r., po modernizacji wykonanej przez Zakład Systemów Sterowania (BS-3), jako PRS-4 (produkcja seryjna obejmująca ponad 150 egzemplarzy). Nazwę minikomputera zmieniono na PRS-4 (Programowany RejeStrator) aby obejść obowiązujące w PRL-u rozporządzenie pozwalające na produkcję komputerów jedynie przez ELWRO i Zjednoczenie MERA.

    W 1966 roku zmontowano w ELWRO dwa komputery ZAM-21 na podstawie dokumentacji z IMM w Warszawie. Egzemplarze te uznano jednak jako zawodne wobec czego produkcji seryjnej tych maszyn nie podjęto. (Jednak komputery ZAM 21 zbudowane w IMM były niezawodne).

    Odrębna grupa konstruktorów ELWRO przygotowała wspólnie z Wojskową Akademią Techniczną produkcję maszyn analogowych ELWAT 1, której twórcą był Józef Kapica. Łącznie w latach 1967–1969 wyprodukowano 50 tych maszyn. Do około roku 1970 były one znacznie szybsze i tańsze od komputerów cyfrowych. Potem, wobec możliwości jakie zaczęły dawać coraz to nowsze, komputery, zainteresowanie maszynami analogowymi szybko malało.

    Thanasis Kamburelis gr. Θανάσης Καμπουρέλης (ur. 18 stycznia 1932 w Grecji, Tracja) – Grek, emigrant do Polski, matematyk, projektant komputerów Odra w ELWRO, informatyk, doktor nauk technicznych, prof. Uniwersytetu Kreteńskiego w Grecji. ARR (Analizator Równań Różniczkowych) – komputer analogowy, pierwszy elektroniczny komputer zbudowany w Polsce w 1953. Powstał w GAM w Warszawie, pod kierunkiem Leona Łukaszewicza.

    Wszystkie wspomniane powyżej maszyny cyfrowe Odra stosowane były prawie wyłącznie do obliczeń naukowo-technicznych. W tym celu już w roku 1961 utworzony został Ośrodek Zastosowań Maszyn Cyfrowych. Jego kierownikiem został Roman Zuber. Ośrodek ten przygotował obszerną bibliotekę programów dla Odry 1003 oraz, wspólnie z prof. Stefanem Paszkowskim z Uniwersytetu Wrocławskiego, autokod MOST 1.

    Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.SMC-3 to nazwa serii informacyjnej minikomputera PRS-4. Po uzyskaniu pełnej zgodności prototypu MKJ-28 z minikomputerem HP2114B, przygotowano dokumentację ideową i uzupełniono asortyment kart interfejsu o:

    W 1965 roku ośrodek ten został przekształcony w Ośrodek Prób i Zastosowań Maszyn Cyfrowych, Rozpoczęto w nim prace nad zastosowaniem maszyn cyfrowych do zarządzania. Kierownikiem tego ośrodka został prof. Bronisław Pilawski.

    W roku 1965 powstała grupa serwisowa przekształcona następnie w Zakład Serwisowy ELWRO. Kierownikiem tego zakładu został Jarosław Adamc

    W roku 1967 opracowany został w ELWRO komputer Odra 1204 o parametrach znacznie przewyższających parametry komputera Odra 1013. Jego konstruktorami byli twórcy komputerów Odra 1003 i Odra 1013 oraz nowa grupa inżynierów, w tym Bronisław Piwowar, Alicja Kuberska, Adam Urbanek, i czworo absolwentów Politechniki Warszawskiej: Bogdan Kasierski, Ryszard Fudala, Kazimiera Hejnał i Grażyna Węgrzyn – wychowankowie prof. Antoniego Kilińskiego. Komputer był wyposażony w pamięć ferrytową oraz pamięć bębnową opracowaną przez zespół Eugeniusza Nowaka w IMM. Łącznie wyprodukowano 179 tych komputerów, z czego wyeksportowano 114 egzemplarzy.

    Prokom Software SA – nieistniejące już (od 1 kwietnia 2008) przedsiębiorstwo informatyczne, założone w 1987 przez Ryszarda Krauzego, oferujące rozwiązania informatyczne dla dużych i średnich podmiotów gospodarczych i instytucji publicznych. Zajmowało się m.in. informatyzacją ZUS-u.ZAM-21 (Alfa) – doświadczalny komputer IMM rozwijany budowany równolegle z ZAM-3 i produkowany w Elwro w latach 1961—64.

    Również w roku 1967 ELWRO zawarło z firmą angielską ICL umowę (nie licencję) software’ową. W wyniku tej umowy, w oparciu o strukturę logiczną komputera ICL 1904 oraz technikę komputera Odra 1204, opracowano i uruchomiono produkcję komputera Odra 1304, który w pełni akceptował oprogramowanie podstawowe i aplikacyjne komputera ICL 1904. Opracowanie wykonali programiści ELWRO przy wsparciu IMM.

    Pamięć ferrytowa – pamięć komputerowa (pamięć o dostępie swobodnym) przechowująca dane w postaci kierunku namagnesowania rdzeni ferrytowych o prostokątnej pętli histerezy. Prawie wyłącznie oparta jest na rdzeniach toroidalnych. Przy próbie zastąpienia pierścieni otworami w płytce ferrytowej nie udało się uzyskać wymaganej powtarzalności właściwości magnetycznych otworów. Zastąpienie pierścieni rdzeniami wielootworowymi okazało się zbyt drogie i trudne technologicznie. Jedynie pamięci na dwuotworowych biaksach zdobyły niewielką popularność.Cenzura w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – zjawisko nadzoru władz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nad informacjami (prasą, publikacjami naukowymi i kulturalnymi, widowiskami) przeznaczonymi do rozpowszechnienia. Cenzura w Polsce Ludowej trwała w okresie od 1944 do 1990 i funkcjonowała pod postacią instytucji Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (GUKPPiW) powołanego dekretem z 1946, a od lipca 1981 ze zmienioną nazwą – "Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk".

    Łącznie wyprodukowano w ELWRO 587 komputerów Odra 1304 oraz ich udoskonalonych wersji i 1325 komputerów Odra 1305.

    W roku 1968 na spotkaniu w Moskwie postanowiono, że wszystkie komputery szerokiego przeznaczenia produkowane w krajach bloku sowieckiego mają być komputerami Jednolitego Systemu RIAD, wzorowanemu na amerykańskich komputerach IBM 360. Oznaczało to, że w najbliższej przyszłości produkcję komputerów trzeba będzie całkowicie przestawić na komputery RIAD. W latach 1972–1973 prowadzone były w ELWRO równoległe prace nad komputerami 1305 i 1305 oraz modelem R32. Strategia ta zapewniała kontynuację produkcji komputerów Odra 1300 oraz uwzględniała ówczesne uzależnienie Polski od bloku sowieckiego: odmowa prac nad modelem R32 groziła przerwaniem prac nad komputerami Odra.

    Tomasz Pietrzykowski (ur. 6 października 1973 w Raciborzu) – polski prawnik, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, w latach 2005–2007 wojewoda śląski.Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i kanał La Manche. Stolicą Anglii jest Londyn.

    W roku 1973 na Targach w Brnie odbyło się porównanie wszystkich modeli RIAD skonstruowanych w bloku sowieckim. W tym celu w Czechosłowackiej Akademii Nauk przygotowano mieszankę miliona operacji i zmierzono czasy jej wykonania przez te modele. W wyniku, R32 okazał się najsprawniejszym, w stosunku do jego rozmiarów, komputerem z serii RIAD.

    Odra 1001 to prototyp lampowego komputera pierwszej generacji wykonany w Zakładach Elektronicznych Elwro w latach 1960-61. Konstrukcja komputera oparta była na niedokończonym projekcie przelicznika S-1, opracowanego przez zespół Jerzego Gradowskiego w Zakładzie Aparatów Matematycznych PAN. Bębnowa pamięć operacyjna była modyfikacją pamięci komputera EMAL-2, konstrukcji Romualda Marczyńskiego.Leon Łukaszewicz (ur. 20 listopada 1923 w Warszawie, zm. 5 marca 2013 w Warszawie) – polski profesor informatyki, jeden z pionierów informatyki w Polsce.

    W roku 1990 zarówno projektowanie nowych komputerów, jak i ich produkcja zostały nieoczekiwanie przerwane, gdyż Zakłady ELWRO zostały wówczas sprzedane firmie Siemens. Zaraz potem działalność ELWRO w dziedzinie komputerów została przez tę firmę zlikwidowana.

    Inne komputery[ | edytuj kod]

    Niezależnie od komputerów wymienionych powyżej w latach 1961–1966 i następnych zaprojektowano i ewentualnie produkowano następujące komputery i analizatory:

    Wrocławskie Zakłady Elektroniczne "Elwro" (także Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów "Mera-Elwro") – istniejące w latach 1959 – 1993 zakłady zlokalizowane przy ul. Ostrowskiego 30 we Wrocławskim Grabiszynku, produkujące urządzenia elektroniczne, między innymi kalkulatory (w tym pierwszy polski kalkulator biurowy Elwro 105LN), komputery serii Odra i RIAD, osprzęt komputerowy – m.in. pamięci ferrytowe, elementy elektroniki wojskowej i inne.Stefan Sawicki – polski prawnik, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, specjalista w zakresie prawa międzynarodowego publicznego.
    AKAT-1 Jacka Karpińskiego
    1. W Wojskowej Akademii Technicznej opracowano w roku 1960 komputer BINUZ. Była to konstrukcyjna modyfikacja komputera EMC zbudowanego w Katedrze BMM.
    2. W Katedrze Układów Elektro-Energetycznych Politechniki Warszawskiej opracowano i zbudowano komputer EMAL-2, którego projektantem i kierownikiem budowy był Romuald Marczyński. Komputer ten uruchomiono w 1961 roku przy współpracy Instytutu Badań Jądrowych. Niezawodność EMAL 2 była bardzo wysoka, lecz jego pamięcią była jedynie pamięć bębnowa o pojemności 1024 słów. EMAL 2 służył jako pierwszy komputer zainstalowany w Centrum Obliczeniowym PAN.
    3. W Wojskowej Akademii Technicznej opracowano w 1960 roku konstrukcyjną modyfikację komputera UMC 1 pod nazwą BINUZ.
    4. W tejże Akademii w roku 1963 ukończono prace nad programowanym cyfrowym analizatorem równań różniczkowych 2 JAGA.
    5. W Instytucie Automatyki Sieci Elektrycznych Politechniki Warszawskiej opracowano komputer EMMA, którego model uruchomiono w 1963 roku.
    6. W Instytucie Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego uruchomiono w roku 1965 minikomputer KAR 65. Był on zaprojektowany przez Jacka Karpińskiego i wykonany pod jego kierunkiem. Minikomputer ten był następnie używany w dydaktyce i badaniach. Zastosowano w nim nowoczesne wtedy tranzystory przywiezione z Anglii. Dzięki temu KAR 65 był szybszy od wielu innych minikomputerów krajowych. Nie mógł on jednak być produkowany w Polsce, gdyż legalny zakup tych tranzystorów był wówczas niemożliwy.
    7. W Zakładach Konstrukcyjno-Mechanizacyjnych Przemysłu Węglowego w Gliwicach i Katowicach, pod koniec lat 60. XX wieku, rozpoczęto prace nad systemem kompleksowej automatyzacji S, przeznaczonym do monitorowania (kontroli i sterowania) procesu technologicznego kopalni węgla kamiennego z wykorzystaniem maszyny cyfrowej. W 1970 system S zastosowano w zautomatyzowanej kopalni JAN, a w 1973 w kopalni SIERSZA. Istotną część prac (układ sprzężenia maszyny cyfrowej z obiektem) wykonali pracownicy Zakładu Automatyzacji Powierzchniowej CPA. W zakładzie tym zaprojektowano w 1973 prototyp minikomputera nazwany MKJ-28, w pełni zgodny logicznie z minikomputerem HP 2100 firmy Hewlett-Packard. W latach 1975–1977 wykonano, liczącą 17 sztuk, serię informacyjną minikomputera pod nazwą SMC-3, a od 1978 produkowano minikomputer pod nazwą PRS-4 (ponad 150 sztuk). Minikomputer PRS-4 wykorzystano do monitorowania procesu produkcyjnego i stanu bezpieczeństwa kopalni, realizowanego przez system dyspozytorski MSD-80, który tworzyły podsystemy: CMC1/2 przeznaczony do zabezpieczenia metanometrycznego, HADES przeznaczony do kontroli produkcji i wybranych parametrów bezpieczeństwa, SAK przeznaczony do oceny zagrożeń tąpaniami, SYLOK przeznaczony do lokalizacji wstrząsów. W polskich kopalniach węgla kamiennego zastosowano 89 minikomputerów PRS-4 (w systemie dyspozytorskim MSD-80), a blisko 34 wyeksportowano za granicę, głównie do Chin. W połowie lat 80. XX stulecia sprzedano do Chin także licencję na produkcję podsystemów SAK i SYLOK. Był to wtedy jedyny w Polsce przypadek sprzedaży licencji systemu komputerowego. Pozostałe egzemplarze minikomputera PRS-4 zastosowano w górnictwie miedzi, w kombinatach górniczo-hutniczych metali kolorowych, w kolejnictwie, a także w placówkach naukowo-badawczych.

    Cenzura komunistyczna[ | edytuj kod]

    W okresie PRL wszelkie informacje dotyczące informatyzacji oraz komputerów podlegały cenzurze. W 1974 roku Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk w zaleceniach dla cenzorów wydaje instrukcje na ten temat. W swojej książce o cenzurze w PRL Tomasz Strzyżewski publikuje treść tajnego dokumentu przeznaczonego dla cenzury: „W opracowaniach, notatkach itd. nt. przemysłu elektronicznego w Polsce nie należy dopuszczać do publikowania: a) materiałów krytykujących program rozwoju elektroniki i sugerujących oparcie tego programu nie o współpracę z ZSRR, a z krajami kapitalistycznymi. b) wiadomości zawierających szczegółowe dane technologiczne (nie dotyczy danych katalogowych) – mikrokomputerów IV generacji, – materiałów elementów półprzewodnikowych, – elektroniki kwantowej (lasery, masery)... c) informacji o imporcie elementów stosowanych w mikrokomputerach...”.

    EMAL (EMAL-1) (Elektroniczna Maszyna Automatycznie Licząca) – doświadczalny komputer pierwszej generacji Romualda Marczyńskiego pod względem organizacyjnym wzorowany na angielskim EDSAC. Powstawał w Grupie Aparatów Matematycznych (GAM) Państwowego Instytutu Matematycznego w Warszawie w latach 1953-55.Polska Akademia Nauk (PAN) – państwowa instytucja naukowa będąca z jednej strony placówką skupiającą najwybitniejszych polskich uczonych, na wzór Francuskiej Akademii Nauk, a z drugiej - siecią wspólnie zarządzanych państwowych instytutów naukowych, których celem jest prowadzenie badań naukowych o możliwie najwyższym poziomie naukowym.

    Zakończenie[ | edytuj kod]

    Sposób produkcji komputerów zmienił się radykalnie. Ich podstawowe komponenty, w szczególności jednostki centralne i pamięci dyskowe, produkowane są dziś masowo jako układy scalone przez wyspecjalizowane firmy przemysłowe, przeważnie amerykańskie. Mało kto, nie tylko w Polsce, może z nimi konkurować.

    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.XYZ (1957/1958) – pierwszy elektroniczny komputer cyfrowy zbudowany i uruchomiony w Polsce. Wyprzedził o kilka miesięcy EMAL-2, a wcześniejszy EMAL nie został w pełni uruchomiony. Poprzedziły go: lampowy komputer analogowy ARR oraz nieelektroniczne komputery zerowej generacji: dydaktyczny GAM-1 i użytkowy PARK.

    Dzisiejsze firmy informatyczne składają jedynie komputery z gotowych już komponentów, a następne sprzedają je i zapewniają serwis swoim klientom. Są także takie firmy krajowe, na przykład firma Optimus z siedzibą w Nowym Sączu. Dostarczane przez nie komputery pokrywały niegdyś dużą część potrzeb krajowych.

    Pozostał natomiast problem coraz to nowych zastosowań informatyki. Pierwsi polscy specjaliści w tym zakresie wykształcili się na dawnych maszynach, takich jak ZAM i Odra, a następnie przekazali swe doświadczenia swoim licznym następcom. W ten sposób poniesione niegdyś nakłady i trudy pionierów informatyki w Polsce owocują także do dzisiaj.

    EMMA – narzędzie sprawdzające pokrycie kodu aplikacji napisanych w Javie. Publikowane jest na licencji Common Public License.ELWAT - rodzina komputerów analogowych skonstruowanych w Wojskowej Akademii Technicznej i produkowanych przez zakład Elwro we Wrocławiu od 1967 r.

    Najciemniejszą stroną przemian w Polsce po roku 1989 była likwidacja wielu bogatych w aparaturę i specjalistów zakładów produkcyjnych, jak m.in. ELWRO, TEWA, TOMI, Fonika. Wrocławskie Elwro było jednym z wzorcowych zakładów w Polsce Ludowej. W latach siedemdziesiątych był to liczący się w krajach demokracji ludowej producent maszyn liczących i innego sprzętu elektronicznego. Klawiatury do komputerów produkowanych w ELWRO miały estetyczny wygląd, a klawisze były nieścieralne, wykonane techniką wtrysku dwu tworzyw o różnych barwach jednocześnie.

    Kompatybilność elektromagnetyczna (ang. ElectroMagnetic Compatibility – EMC) – zdolność danego urządzenia elektrycznego lub elektronicznego do poprawnej pracy w określonym środowisku elektromagnetycznym i nie emitowanie zaburzeń pola elektromagnetycznego zakłócającego poprawną pracę innych urządzeń pracujących w tym środowisku.System informatyczny SAK (System sejsmoAKustyczny) był najbardziej rozpowszechnionym modułem systemu dyspozytorskiego MSD-80, opracowanym na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, w Zakładzie Systemów Sterowania Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Systemów Mechanizacji, Elektrotechniki i Automatyki Górniczej SMEAG w Katowicach. Bazą sprzętową systemu był minikomputer PRS-4 wyposażony w wydzielony kanał przemysłowy, umożliwiający akwizycję sygnałów analogowych, których źródłem były zainstalowane w podziemiach kopalni geofony. Prototyp systemu zastosowano po raz pierwszy w kopalni SZOMBIERKI, w lutym 1980 roku. Pozytywne rezultaty doświadczalnej eksploatacji spowodowały instalację systemu SAK we wszystkich, 32 polskich kopaniach zagrożonych tąpaniami. W połowie lat 80. XX stulecia sprzedano do Chin 5 systemów SAK oraz licencję na jego wytwarzanie (podobnie jak systemu SYLOK). Był to wtedy jedyny w Polsce przypadek sprzedaży licencji systemu komputerowego. Od przełomu lat 80. i 90. XX wieku stopniowo zastępowany przez następne generacje urządzeń nazwane ARES. Ostatnie egzemplarze systemu SAK wykorzystywano jeszcze w XXI wieku.

    W drugiej połowie lat osiemdziesiątych powstał program produkcji mikrokomputerów. W owym programie była prognoza, że nastąpi lawinowa komputeryzacja kraju, którą należy oprzeć o własny sprzęt, którego produkcja daje zatrudnienie 7 tysięcy ludzi. W latach osiemdziesiątych ELWRO produkowało komputery biurkowe PC Elwro 801 AT, nie ustępujące jakością komputerom amerykańskim. W końcu lat osiemdziesiątych Elwro przygotowywało się do produkcji komputerów PC nowej generacji, konstrukcja opracowana przez polskich fachowców. Do tego celu wybudowano najnowocześniejszą halę produkcyjną w Europie. Procesory oparte na mikropłytkach wykonanych z kryształów krzemu najczystszej jakości produkowanych w hucie aluminium Skawina. Do produkcji nowej generacji komputerów zakupiono za granicą najnowocześniejsze linie produkcyjne. ELWRO miało szansę stać się największym producentem komputerów PC w Europie.

    Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик [СССР], trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, [SSSR]) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.Implementacja (wdrożenie, przystosowanie, realizacja, łac.ang. implementation) – w informatyce – proces przekształcania abstrakcyjnego opisu systemu lub programu na obiekt fizyczny: komputer lub działający program zapisany w konkretnym języku programowania; także obiekt fizyczny będący efektem takiego przekształcenia, np. implementacja systemu operacyjnego (wdrożenie systemu) lub kompilatora dla konkretnego typu komputera.

    Prace przygotowawcze do produkcji komputerów PC nowej generacji szybko postępowały naprzód. Zaczęły przychodzić w kontenerach zamówione za granicą nowoczesne maszyny. Nie zdążono ich nawet rozpakować, gdyż rząd premiera Mazowieckiego podjął decyzję o sprzedaży ELWRO niemieckiej firmie Siemens.

    Efektem działań firmy Siemens było zwolnienie ponad 6000 pracowników i wywiezienie do Niemiec wszystkich kontenerów z zakupionymi przez ELWRO liniami produkcyjnymi do produkcji komputerów PC nowej generacji. Następnie zaczęto demontować nowoczesne maszyny produkcyjne. Po wywiezieniu do Niemiec całego parku maszynowego z wyjątkiem dwóch pras wykrawających RUSKIN sterowanych numerycznie produkcji szwajcarskiej, niemiecki właściciel przystąpił do wyburzania zakładu ELWRO. Na początku zburzono najnowszą halę produkcyjną. Następnie zaczęto wyburzać pozostałe budynki. W ten sposób na początku lat dziewięćdziesiątych wyburzono około 60 procent budynków ELWRO. Dzieła zniszczenia dokończono po roku 2000.

    Odra 1003 - tranzystorowy komputer drugiej generacji skonstruowany i produkowany w Zakładach Elektronicznych Elwro od 1964 roku (skonstruowany w 1963 roku). Komputer przeznaczony był do obliczeń naukowo-technicznych i sterowania procesami technologicznymi. Jej następcą była Odra 1013.Jerzy Edward Fiett (ur. 11 sierpnia 1928 w Komorowie, zm. 7 kwietnia 2021 w Warszawie) – polski taternik, wioślarz, współtwórca pierwszego polskiego komputera XYZ, pracownik Instytutu Maszyn Matematycznych oraz dyrektor Przemysłowego Instytutu Telekomunikacji.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Odra 1204 - tranzystorowy komputer drugiej generacji skonstruowany i produkowany w Zakładach Elektronicznych Elwro od 1967 roku. Komputer przeznaczony był do obliczeń naukowo-technicznych i sterowania procesami technologicznymi w czasie rzeczywistym.

    Reklama