• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia gospodarcza



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Proletariat (z łac. proletarius „należący do najuboższej klasy, niepłacący podatków, dający państwu tylko potomstwo” od proles „latorośl, potomstwo”) – jedna z wyróżnianych w socjologii klas społecznych. Michael Moissey Postan (1898 - 21 grudnia 1981), brytyjski historyk, syn Efima Postana. Urodził się w Besarabii i studiował na Uniwersytecie w Kijowie. Po rewolucji październikowej opuścił ojczyznę i osiadł w Wielkiej Brytanii. Pracował w London School of Economy. W 1937 r. został profesorem historii ekonomii na Uniwersytecie w Cambridge.
    Historia gospodarcza w Polsce[ | edytuj kod]

    W Polsce rozwój historii gospodarczej wiąże się przede wszystkim z działalnością redaktorów Roczników Dziejów Społecznych i GospodarczychFranciszka Bujaka, twórcy tzw. szkoły lwowskiej (badania nad historią osadnictwa, klęskami elementarnymi, historią cen, wielką własnością ziemską) oraz Jana Rutkowskiego, założyciela szkoły poznańskiej (dzieje wsi i folwarku).

    Witold Kula (ur. 18 kwietnia 1916, zm. 12 lutego 1988) – polski historyk, w latach 1950–1986 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Marksistowskiego Zrzeszenia Historyków. Witold Kula był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej szkoły historii społeczno-gospodarczej.Demografia historyczna – dziedzina wiedzy historycznej, w tradycyjnej koncepcji historii pojmowana czasami jako jej nauka pomocnicza, bywa też traktowana jako dział demografii. Zajmuje się badaniem dziejów populacji ludzkich.

    Franciszek Bujak (1875-1953) należał do pierwszych polskich historyków dziejów gospodarczych i dziejów wsi. W pierwszym dwudziestoleciu XX wieku poświęcił się na analizie stosunków ekonomicznych w Galicji. Po nowatorskich metodycznie socjologicznych opisach zbiorowości terytorialnej, uwzględniających genezę ich stanu demograficznego i społeczno-gospodarczego (Maszkienice, wieś powiatu brzeskiego, 1901, Limanowa, miasteczko powiatowe w Zachodniej Galicji. Stan społeczny i gospodarczy, 1902, Żmiąca, wieś powiatu limanowskiego. Stosunki gospodarczo-społeczne 1903, Maszkienice od roku 1900 do 1911, 1914). Następnie prowadził badania nad różnymi aspektami wsi galicyjskiej aż do czasów mu współczesnych (Wieś zachodniogalicyjska u schyłku XIX wieku, 1904, Uwagi o społeczeństwie galicyjskim, 1907, Galicja, t. 1-2, 1908-1910, Rozwój gospodarczy Galicji 1772-1914, 1917). W tych ostatnich badaniach łączył analizę historyczną dotyczącą zwłaszcza stosunków gospodarczych z podejściem i metodyka socjologiczną. Dzięki tym pracom, w dużej mierze zwrócił uwagę na źródła skarbowe, kościelne księgi metrykalne oraz sądowe księgi wiejskie. Wydobywając znaczenie tych źródeł dla historii gospodarczej, nakreślił program ich publikacji i zasygnalizował konieczność szerokich badań nad przemianami demograficznymi, historią cen, metrologią historyczną oraz kroniką klęsk elementarnych. O ile te postulaty podobnie jak krytyka teorii stadiów rozwoju ekonomicznego przedstawianych przez ekonomistów niemieckich, stanowiły adaptację do stosunków polskich, osiągnięć obcych, o tyle połączenie przez Bujaka analizy ekonomiczno-socjologicznej było jego oryginalnym osiągnięciem. Inspirowany początkowo pozytywizmem, przyjmował jako oczywisty postulat wykrywanie praw szczegółowych rządzących zjawiskami historycznymi, był przeciwnikiem „historii zdarzeniowej”. Choć zajmował się głównie rolą czynnika ekonomicznego w dziejach, nie uznawał w zasadzie hierarchii czynników wśród zjawisk społecznych i jako jeden pierwszych podważał teorię szczebli rozwojowych sformułowaną przez uczonych niemieckich – W. Sombarta, K. Buchera i innych. Po raz pierwszy w nauce polskiej sprecyzował koncepcję historii gospodarczej jako odrębnej dyscypliny. Za najważniejsze jej zadania uważał badanie cen (Historia stosunków gospodarczych, 1906). W tym kierunku prowadził szereg prac swych uczniów. Jego działalność pedagogiczna pozwoliła na stworzenie wielu serii: „Biblioteki Puławskiej (1927-1931), „Badania Dziejów Społecznych i Gospodarczych” (od 1925), „Bibliotekę Dziejów i Kultury Wsi” (od 1936), „Wieś i państwo” (od 1938). Założył też z Janem Rutkowskim w 1931 roku „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”. Ta szeroka działalność pozwoliła na stworzenie własnego zespołu badawczego. Organizował i kierował cyklami badań monograficznych w zakresie historii wielu dziedzin życia społecznego i gospodarczego. Dążył do stworzenia podstaw dla całościowego ujęcia gospodarczych dziejów Polski. Zakładał, że wspólne wyznaczniki zapewniają porównywalność wyników studiów nad przemianami w ciągu kilku wieków na różnych obszarach. Uważał jednak, że zapomniano jednak w tych badaniach, że w poszczególnych okresach układy ekonomiczne „są wypadkową istniejącego wówczas ugrupowania czynników i motorów gospodarczych, co zmienia znaczenie i rolę tych samych czynników różnych czasach. Ostrą krytyką min. S. Arnolda, J. Rutkowskiego i W. Kuli wywołał dyskusję w sposobie konstruowania średnich cen przeliczanych w kruszcu i wskaźników zmiany cen. Wskazywał na znaczenie ruchu cen nominalnych, konieczność stosowania średnich ważonych, znaczenie udziału składników pieniężnych w dochodach i wydatkach, w konsumpcji i inwestycjach dla zrozumienia zmian cen. W ten sposób zostały postawione jednolite metody badawcze dla swojej szkoły historii gospodarczej. Był razem J. Rutkowskim współtwórcą polskiej szkoły historii gospodarczej. Jan Rutkowski (1886-1949) obok F. Bujaka był współtwórcą polskiej historii gospodarczej jako odrębnej dyscypliny. Jako uczony odznaczał się dążeniem do ujęć modelowych i wysoko rozwiniętą świadomością metodologiczną. W centrum jego zainteresowań znalazły się dzieje agrarne Polski w okresie nowożytnym. Już w pierwszych pracach: Studia nad położeniem włościan w Polsce w XVII w. (1914), Przebudowa wsi w Polsce po wojnach z połowy XVII w. (1916), Statystyka zawodowa ludności wiejskiej w Polsce w drugiej połowie XVI w. (1918) dążył do uogólnień, przedstawiając skład zawodowy ludności, położenie prawne chłopów i organizację wielkiej własności ziemskiej. W tych pracach wykazał gruntowne przygotowanie w zakresie statystyki i zrobił wiele dla wprowadzenia tej metody do historii gospodarczej. Szeroko stosował metodę porównawczą. W 19121 roku wydał monografię Poddaństwo włościan w XVIII wieku w Polsce i w niektórych innych krajach Europy, pierwszą analizę porównawczą stosunków agrarnych polskich i zachodnioeuropejskich, w której podniósł także zagadnienie dochodu społecznego – jednego z najbardziej istotnych problemów w późniejszych jego badaniach, jak i jego uczniów. Określił tam również zakres i zadania historii gospodarczej. W 1923 roku ukazał się jego Zarys gospodarczych dziejów Polski w czasach przedrozbiorowych (wyd.2 i 3 – 1946 i 1947 jako: Historia gospodarcza Polski, t.1). Sprecyzował tam przedmiot badań historii gospodarczej i jeszcze wyraźniej sformułował postulat badania podziału dochodu społecznego. Kilka jego prac dotyczyło genezy i rozwoju folwarku pańszczyźnianego w Polsce, badał w różnych aspektach dochody wielkiej własności ziemskiej. Podział dochodu społecznego uznał za czynnik warunkujący wszystkie dziedziny ustroju społeczno-gospodarczego i uczynił go zwornikiem swej syntezy, uznawanej do dziś za najlepsze opracowanie tematu (Historia gospodarcza Polski, t. 1-2, 1946-1950). Stwierdziwszy w Polsce jasno istnienie feudalizmu, wiele uwagi poświęcił temu zagadnieniu (Wokół teorii ustroju feudalnego. Prace historyczne, 1982, wydana w serii Klasycy Historiografii). Twórczość Rutkowskiego na wskroś nowoczesna, charakteryzowała się akcentowaniem teorii w badaniach, dążnością do ujęć modelowych oraz tendencją do kwantyfikacji. Franciszek Bujak i Jan Rutkowski założyli czasopismo „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”. Był to rocznik wydawany we Lwowie od 1931 do 1939 roku przez Lwowskie Towarzystwo Naukowe. Publikowano tam prace autorów o różnych poglądach i stanowiskach metodologicznych, propagowano badanie zjawisk za pomocą metod statystycznych. Informowano o tendencjach i osiągnięciach historii gospodarczej w innych krajach. Blisko 2/3 periodyku zajmował dział bibliograficzny dający szeroki i systematyczny przegląd krajowych i dużej części obcych publikacji z zakresu historii gospodarczej. Od 1946 roku pismo wydawane jest w Poznaniu. Uczniem Franciszka Bujaka był Roman Rybarski (1887-1942), ekonomista, historyk dziejów gospodarczych i polityk związany z endecją. Był wybitnym teoretykiem ekonomii, zwolennikiem austriackiej szkoły ekonomicznej, próbował łączyć jej teorie z historyzmem i rozważaniami dotyczącymi instytucji gospodarczych. Jego prace ściśle związane z ideologią i programem ekonomicznym Narodowej Demokracji okazały się mniej trwałe niż jego dorobek w zakresie historii gospodarczej. Podejmował ważne problemy naukowe do dziś dyskutowane w nauce (min. lichwy, handlu czy skarbowości polskiej). Pracę jego przerwała tragiczna śmierć w Oświęcimiu podczas wojny.

    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Pierre Goubert (ur. 25 stycznia 1915, zm. 16 stycznia 2012) - francuski historyk. Zaliczany do drugiej generacji Szkoły Annales. Był badaczem dziejów wieku XVII.

    Po II wojnie światowej doszło w Polsce do znacznego ożywienia badań z zakresu historii gospodarczej, w czym istotną rolę odegrało z jednej strony znaczenie jakie przywiązywali do niej marksiści, a z drugiej, uznanie jej za mniej wrażliwą ideologicznie niż historia polityczna. Najważniejsi przedstawiciele dziedziny to:

    Kapitał: krytyka ekonomii politycznej (niem. Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) – główne dzieło Karla Marksa, w którym dał on wykład podstaw swych poglądów ekonomicznych i zaznaczył główne rysy krytyki współczesnego mu społeczeństwa oraz kapitalistycznego sposobu produkcji i jego następstw. Franciszek Bujak (ur. 16 sierpnia 1875 we wsi Maszkienice, pow. Brzesko, zm. 21 marca 1953 w Krakowie) – polski historyk dziejów gospodarczych i społecznych Polski.
  • Witold Kula, który choć bliski historiografii marksistowskiej zachował w swych koncepcjach znaczną samodzielność i wywarł duży wpływ na światową historię gospodarczą. Pod wpływem szkoły Annales zapoczątkował w Polsce badania struktur społecznych w okresie rozwoju kapitalizmu, które zaowocowały licznymi pracami jego uczniów. Był światowej skali znawcą metrologii historycznej i wywarł wpływ na rozwój tej nauki na świecie. Jego wpływ na historię gospodarczą, zwłaszcza agrarną jest również duży. Jest on najczęściej tłumaczonym i cytowanym historykiem polskim. Jego „Teoria ekonomiczna ustroju feudalnego” (1962) miała rekordową liczbę wydań w wielu językach.
  • Marian Małowist utrzymujący bliskie stosunki ze szkołą Annales. W swoich zainteresowaniach gospodarczych był całkowicie niezależny od szkoły lwowskiej F. Bujaka i poznańskiej J. Rutkowskiego. Koncentrował się na badaniach historii gospodarczej na styku z polityczną, żywo zainteresowany historią powszechną. Był twórcą przyjętej w nauce tezy o regresywnych konsekwencjach gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej. Zajmował się też kolonializmem i handlem. Był obok F. Braudela, inspiracją dla I. Wallersteina przy tworzeniu teorii „europejskiej gospodarki światowej”. Unikał deklaracji metodologicznych, z koncepcji marksistowskiej nie przemawiała do niego teoria walki klas i nie podejmował tej tematyki. Pomimo że od lat 50. związany był ze szkołą Annales zachował odrębny, indywidualny styl badań. Ujmował problemy porównawczo i zawsze, jak u M. Blocha problem nie granice chronologiczne czy geograficzne zakreślały dlań ramy tematu.
  • Jerzy Topolski wywodzący się ze szkoły poznańskiej;
  • Andrzej Wyczański związany ze szkołą Annales.
  • Podstawowe opracowania[ | edytuj kod]

  • Chodyła Z., Rutkowski Jan, w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, pod red. A. Mączaka, t. 2, s. 222–223.
  • Dziedzictwo Witolda Kuli, Warszawa 1990.
  • Grabski A. F., Franciszek Bujak i historia gospodarcza, w: A. F. Grabski, Kształty historii, Łódź 1985.
  • Kaliński J., Historia gospodarcza XIX i XX wieku, Warszawa 2008
  • Kochanowicz J., Teoria ekonomiczna ustroju feudalnego w oczach krytyków, w: W. Kula, Teoria ekonomiczna ustroju feudalnego w oczach krytyków, wyd.2, Warszawa 1983.
  • Kofman J., Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych, w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, pod red. A. Mączaka, t. 2, s. 185.
  • Kula Witold, Problemy i metody historii gospodarczej, 1963.
  • Kula Witold, Teoria ekonomiczna ustroju feudalnego: próba modelu, 1962.
  • Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1-2, pod red. Antoniego Mączaka, Warszawa 1981.
  • Landau Z., Rybarski Roman, w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, pod red. A. Mączaka, t. 2, s. 223.
  • Madurowicz – Urbańska H., Franciszek Bujak – o nowy kształt historii, w: Bujak F., Wybór pism, Warszawa 1976, t. 1.
  • Pomorski Jan, Paradygmat „New economic history”: studium z teorii rozwoju nauki historycznej, 1985.
  • Sosnowska Anna, Zrozumieć zacofanie. Spory historyków o Europę Wschodnią, 2004.
  • Topolski Jerzy, Narodziny kapitalizmu w Europie XIV-XVII wieku, 1987.
  • Topolski Jerzy, Jan Rutkowski, w: Wybitni historycy wielkopolscy, praca zbiorowa, Poznań 1989.
  • Topolski Jerzy, Od Achillesa do Beatrice de Planissolle. Zarys historii historiografii, Warszawa 1998.
  • Topolski Jerzy, O nowy model historii. Jan Rutkowski (1886-1949), Warszawa 1986.
  • Trawkowski S., Bujak Franciszek, w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, pod red. A. Mączaka, t. 1, s. 77–78.
  • Wrzosek W., Historia – kultura – metafora. Powstanie nieklasycznej historiografii, Wrocław 1995.
  • Noniewicz Cz., Historia gospodarcza Polski Odrodzonej, 2004
  • Statystyka (niem. Statistik, „badanie faktów i osób publicznych”, z łac. [now.] statisticus, „polityczny, dot. polityki”, od status, „państwo, stan”) – nauka, której przedmiotem zainteresowania są metody pozyskiwania i prezentacji, a przede wszystkim analizy danych opisujących zjawiska, w tym masowe.Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych czasopismo naukowe poświęcone historii społecznej i gospodarczej, założone w Poznaniu od roku 1931 przez Franciszka Bujaka i Jana Rutkowskiego. Obecnie jest wydawane wspólnie przez Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Instytut Historii PAN.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Andrzej Wyczański (ur. 13 kwietnia 1924 roku w Warszawie, zm. 22 marca 2008 roku w Warszawie) – polski historyk, profesor Instytutu Historii PAN i Uniwersytetu w Białymstoku, członek PAN.
    Ekonomia – nauka społeczna analizująca oraz opisująca produkcję, dystrybucję oraz konsumpcję dóbr. Słowo „ekonomia” wywodzi się z języka greckiego i tłumaczy się jako oikos, co znaczy dom i nomos, czyli prawo, reguła. Starożytni Grecy stosowali tę definicję do określania efektywnych zasad funkcjonowania gospodarstwa domowego.
    Karl Heinrich Marx (ur. 5 maja 1818 w Trewirze, zm. 14 marca 1883 w Londynie) – niemiecki filozof, ekonomista i działacz rewolucyjny. Twórca socjalizmu naukowego, współzałożyciel I Międzynarodówki.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Fernand Braudel (ur. 24 sierpnia 1902; zm. 27 listopada 1985) – francuski historyk czasów nowożytnych, przedstawiciel szkoły Annales.
    Marc Bloch (Marc Léopold Benjamin Bloch; ur. 6 lipca 1886, zm. 16 czerwca 1944) – francuski historyk średniowiecza, członek francuskiego ruchu oporu, rozstrzelany przez hitlerowców, współzałożyciel szkoły Annales.
    Historia społeczna – dziedzina badań historycznych zajmująca się dziejami społeczeństw oraz funkcjonujących w ich ramach klas i grup społecznych. Szczególnie bliskie związki łączą ją z socjologią, antropologią, demografią historyczną, historią kultury materialnej oraz historią gospodarczą, z którą często jest określana wspólnie jako historia społeczno-gospodarcza

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.839 sek.