• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia geografii



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Horyzont geograficzny – termin określający granice obszarów kuli ziemskiej znanych danemu ludowi w danym okresie historycznym. Obszar taki, zamieszkany przez ludzi i przez nich wykorzystywany, nazywano ekumeną - w przeciwieństwie do nieznanej im i uważanej za niezamieszkaną anekumeny.Historia nauki – dziedzina wiedzy opisująca tworzenie się i rozwój wyspecjalizowanych nauk szczegółowych badających przebieg procesów przyrodniczych i społecznych. Jest to stosunkowo młoda dyscyplina uniwersytecka, trudna w uprawianiu na skutek konieczności łączenia dwu rodzajów kompetencji - orientacji w danej dziedzinie naukowej i umiejętności historyka. Trudność w opisie historii rozwoju nauki zaczyna się w momencie określenia jej przedmiotu. Nie istnieje bowiem nauka w ogóle, ale wyspecjalizowane dziedziny wiedzy, które wyodrębniły się z ogólnego tła religijno-filozoficznego, w różnym czasie, w różnych kręgach cywilizacyjnych, w różnych celach i wykształciły różnorodne, niesprowadzalne do wspólnego mianownika metody.
     Główny artykuł: geografia.
     Główny artykuł: historia nauki.

    Historia geografii to historia rozwoju wiedzy geograficznej człowieka od czasów starożytnych do współczesności.

    Geografia w | edytuj kod]

    Geografia starożytnego Wschodu (3000–1000 p.n.e.)[ | edytuj kod]

    W starożytnej geografii hinduskiej mitologiczne wyobrażenie świata przedstawione jest w poematach Ramajana i Mahabharata z IV–I w. p.n.e., z Ziemią wyobrażoną jako kwiat lotosu, kontrastuje z realną znajomością świata i zjawisk przyrodniczych. Hinduscy żeglarze z II tysiąclecia p.n.e. odbywali podróże morskie do ujścia Eufratu, Wietnamu pd.-zach. Arabii i wschodniej Afryki, wykorzystując kierunki wiatrów monsunowych, zimą udawali się na zachód, a latem na wschód. W I w. nawiązywali kontakty handlowe z Egiptem, a za jego pośrednictwem z Rzymem. Również Chińczycy w III w. p.n.e. posiadali obszerne wiadomości geograficzne o pd.-wsch. (Japonia, Tajwan, Korea, Wietnam) i centralnej Azji, Bliskim Wschodzie i Grecji, nabyte podczas wojen oraz wypraw dyplomatycznych i handlowych. W II wieku p.n.e. poprzez Azję Środkową utrzymywali kontakty handlowe z krajami wschodniej części basenu Morza Śródziemnego; w I wieku utrzymywali komunikację morską z Indonezją, Indiami, Sumatrą i Jawą, a z końcem II wieku p.n.e. odbyli trzy wielkie podróże lądowe do Mongolii i Gobii, na Wyżynę Irańską i w Hindukusz, nad Ganges. Chińska ekumena obejmowała 30 mln km² powierzchni. Z I tysiąclecia p.n.e. pochodzą opisy kraju i próby jego regionalizacji. Ziemię wyobrażano sobie jako płaską, okrągłą tarczę, otoczoną górami i kręgiem oceanu z cesarstwem chińskim w środku. Kartografia chińska stała na wysokim poziomie, znany był kompas, zasady niwelacji. Mapy rysowano w siatce kwadratów, ich treść była rysunkowa, ale zawierały informacje o wysokościach i odległościach. Najstarsze znane mapy chińskie pochodzą z VI w. p.n.e. Chiny osiągnęły wysoki stopień wiedzy geograficznej, który jednak nie wywarł wpływu na starożytne kultury europejskie ze względu na słabą łączność, ograniczoną do wymiany dóbr materialnych.

    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Półwysep Bałkański (Bałkany) – półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odesą.

    Geografia starożytnych kultur nadrzecznych (3000–1000 p.n.e.)[ | edytuj kod]

    Najstarsze centra cywilizacyjne w kręgu kultury europejskiej powstały na Bliskim Wschodzie: w Egipcie, Asyrii, Babilonii, na Krecie, w Kartaginie i Fenicji. Choć rozwijały się niezależnie od siebie mają wiele cech wspólnych, takich jak ograniczona znajomość świata, czy mitologiczny charakter ogólnych pojęć i wyobrażeń o Ziemi i Wszechświecie, ukształtowany na podstawie bezpośrednich obserwacji otaczającego świata. Wyobrażenia te znalazły odbicie w prymitywnych mapach Ziemi, przedstawionej w postaci nieruchomej, płaskiej powierzchni, o kształcie prostokąta (Egipt) lub wydłużonej tarczy, w centrum której znajduje się dany kraj (Babilonia). Od około 2500 roku p.n.e. w Egipcie i Babilonii prowadzono pomiary kraju i sporządzano plany miast, kopalń, pól oraz szkice terenowe wzdłuż dróg. Najszerszy horyzont geograficzny, wyznaczony obszarem politycznego panowania i kontaktów handlowych posiadali Fenicjanie – odkrywcy Madery, Wysp Kanaryjskich i Azorskich. Oni także odbyli dwie największe w czasach antycznych wyprawy wokół Afryki (610-594 p.n.e.) i nad Zatokę Gwinejską (525-450 p.n.e.). Wyniki tych wypraw wykraczały poza ówczesne pojęcia, szybko uległy więc zapomnieniu. Dalekie podróże między innymi do krainy Punt, odbywali także Egipcjanie (od 1500 p.n.e.). Na wysokim poziomie stała wiedza astronomiczna zwłaszcza w Egipcie i Babilonii, gdzie na podstawie ruchu ciał niebieskich określano długość roku, doby, wyznaczano dni przesilenia Słońca, daty zaćmień Słońca i Księżyca. W żadnym jednak ośrodku, mimo sporej ilości wiadomości geograficznej (znane pojęcia kierunków, odległości, czasu) nie dokonano uogólnień ani nie podjęto prób stworzenia systemów, obejmujących całokształt wiedzy o Ziemi.

    Teoria – z gr. theoría- oglądanie, rozważanie. System pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń ustalających relacje między tymi pojęciami i aksjomatami, tworzący spójny system pojęciowy opisujący jakąś wybraną fizyczną lub abstrakcyjną dziedzinę.William Gilbert (ur. 24 maja 1544 w Colchester - zm. 10 grudnia 1603 w Londynie) — angielski fizyk i lekarz, odkrywca zjawiska magnetyzmu ziemskiego, indukcji magnetycznej i elektryzowania się ciał na skutek tarcia. Jako pierwszy przeprowadził ok. 1600 roku szczegółowe badania magnetyzmu i wykazał, że oprócz bursztynu można naelektryzować jeszcze wiele materiałów. Gilbert wprowadził do języka angielskiego nowe terminy, takie jak biegun magnetyczny, siła magnetyczna czy przyciąganie magnetyczne. Jako pierwszy spopularyzował termin "elektryczność".

    Geografia w okresie | edytuj kod]

    Najwcześniejsze, religijno-mitologiczne wyobrażenia świata, uformowane na podstawie wiadomości przejętych od cywilizacji Bliskiego Wschodu znalazło odzwierciedlenie w Iliadzie i Odysei Homera (VIII w. p.n.e.). Wyzwolenie od wyobrażeń mitologicznych nastąpiło w okresie wielkiej kolonizacji greckiej w VI w. p.n.e., w jońskiej szkole filozofii przyrody. Filozofowie jońscy, których poglądy opierały się nie na doświadczeniach, ale na przypuszczeniach filozoficzno-przyrodniczych, próbowali wyjaśnić budowę Wszechświata i początek wszechrzeczy przyczynami naturalnymi. Greków pasjonowały zagadnienia Ziemi i Wszechświata, do wielkich osiągnięć wiedzy greckiej zaliczyć należy udowodnienie kulistości Ziemi (Arystoteles), zmierzenie długości południka ziemskiego (Eratostenes, Poseidonios), wyznaczenie położenia geograficznego (Dikearach, Hipparch, Poseidonios). Przystąpiono do rozwiązywania problemów przyrodniczych: charakterystyki, przestrzennego zróżnicowania, przyczynowości i klasyfikacji zjawisk przyrodniczych. Przeprowadzono strefowy podział Ziemi, zwrócono uwagę na wpływ klimatu na życie społeczne, gospodarcze i polityczne. Celem podróży było nie tylko odkrywanie nowych ziem, ale także wzbogacanie wiedzy. Około 280 r. p.n.e. powstało Muzeum Aleksandryjskie ze słynną biblioteką, największa instytucja naukowa starożytności.Choć geografia nie wyodrębniła się jeszcze jako osobna gałąź wiedzy, to ukształtowały się jednak jej dwie podstawowe kierunki: ogólnogeograficzna, jako składowa przyrodniczych koncepcji filozoficznych i regionalny, opisowo-empiryczny, wpływający z potrzeb praktycznych. Rozwój nauk teoretycznych osiągnął tak wysoki stopień, że nie został on przekroczony przez następne 1500 lat.

    Gaius Plinius Secundus zwany Starszym (Maior) (ur. 23 r. n.e. w Comum Novum, dzisiaj Como we Włoszech, zm. 25 sierpnia 79 n.e. w Stabiach, dzisiaj Castellammare di Stabia) – historyk i pisarz rzymski.Philipp Apian, znany także jako Philipp Bennewitz lub Bienewitz (ur. 14 września 1531 w Ingolstadt; zm. 15 listopada 1589 w Tybindze) - niemiecki matematyk, lekarz i kartograf.
    Mapa z XV w. oparta na odwzorowaniu Ptolemeusza

    Geografia w okresie | edytuj kod]

    Geografia rzymska przejęła zdobycze nauki podbitych narodów, głównie greckiej, Rzymianie jednak, w przeciwieństwie do Greków, nie wykazywali większego zainteresowania rozważaniami teoretycznymi nad kształtem i wymiarami Ziemi, czy zjawiskami przyrodniczymi, mimo sporego zasobu wiadomości na temat procesów rzeźbotwórczych (Seneka, Pomponiusz Mela, Pliniusz Starszy, Strabon) i stref klimatycznych. Wojny, a następnie zarządzanie imperium wymagały głównie wiedzy praktycznej. Większość opracowań zawierała głównie materiał z zakresu nazewnictwa i ograniczała się do przekazania informacji o ludach i ekonomicznej przydatności krajów (Warron, Cyceron) potrzebnych do zarządzania. Zarzucenie naukowej strony poznania oznaczało zahamowanie i upadek wiedzy geograficznej. Rzymianie nie tylko nie rozwinęli geografii, ale niejednokrotnie zapomnieli o osiągnięciach greckich, kwestionując nawet kulisty kształt Ziemi (Lukrecjusz, Tacyt), naiwnie tłumacząc zjawiska przyrodnicze, wprowadzając fantastyczne wyobrażenia o ludziach zamieszkujących krańce ekumeny. Również osiągnięcia kartografii greckiej zastosowali Rzymianie do celów praktycznych, nie licząc się z odwzorowaniami, położeniem geograficznym, kierunkami świata, poprawnym przedstawieniem powierzchni Ziemi. Przywiązywali wagę tylko do dokładnego przedstawienia odległości. Na tle geografii rzymskiej wybijają się postacie Strabona i Klaudiusza Ptolemeusza, Greków z pochodzenia, reprezentujących różne kierunki geografii: regionalnej opisowej i matematycznej. Ptolemeusz, autor jednego z największych dzieł starożytności na długo ugruntował pogląd o geocentrycznej budowie świata, nieruchomości Ziemi, jej niewielkich rozmiarach i wielkim nieznanym lądzie południowym (Terra Australis Incognita), a jego mapa świata, przedstawiona w nowym, opracowanym przez niego odwzorowaniu, była przedrukowywana jeszcze do połowy XVI wieku.

    Empiryzm (od stgr. ἐμπειρία empeiría – "doświadczenie") – doktryna filozoficzna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są wyłącznie lub przede wszystkim bodźce zmysłowe docierające do naszego umysłu ze świata zewnętrznego, zaś wszelkie idee, teorie itp. są w stosunku do nich wtórne.Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, Darja-je Chazar; ros. Каспийское море, Kaspijskoje morie; azer. Xəzər dənizi; kaz. Каспий теңізі, Kaspij tengyzy; turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie. W epoce antycznej i przez znaczną część średniowiecza powszechnie uważano, że Morze Kaspijskie stanowi zatokę wielkiego oceanu północnego (pogląd taki głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela, Izydor z Sewilli).
    Regionalizacja - proces wydzielania regionów, forma klasyfikacji, w której występuje dodatkowe kryterium sąsiedztwa przestrzennego. Dokonując regionalizacji wydzielamy większe terytoria złożone z mniejszych obszarów o podobnych, badanych cechach (region strefowy) lub skupione wokół jakiegoś ośrodka (region węzłowy). Procesy międzynarodowej integracji gospodarczej.
    Muzeum Aleksandryjskie, Muzejon, Musejon (gr. Μουσεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας, Μουσεῖον Mouseíon ‘świątynia muz’) – największy w starożytności instytut naukowy.
    Brytyjska szkoła geograficzna – szkoła naukowa, której powstanie wiązało się eksploracją terenów Imperium Brytyjskiego (Indie, Afryka Płd., Australia, Nowa Zelandia), choć równie owocny był udział geografów brytyjskich w badaniach Arktyki i Antarktydy. Dużymi osiągnięciami szczyciła się brytyjska geomorfologia, glacjologia, oceanografia, regionalizacja geograficzna, geografia społeczno-ekonomiczna.
    Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.
    Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).
    Terra Australis (dokładniej Terra Australis Incognita, łac. Nieznany Południowy Ląd) – legendarny kontynent umieszczony przez Ptolemeusza na jego mapie z II w. n.e. Ptolemeusz oparł się na przemyśleniach Arystotelesa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.192 sek.