• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia Szwecji



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Interglacjał lub okres międzylodowcowy lub okres interglacjalny to okres między dwoma glacjałami, w którym wskutek ocieplenia czyli wzrostu temperatury powierzchnia lodowca cofa się lub ustępuje z danego obszaru (deglacjacja). Okres ten charakteryzuje się również wzrostem poziomu oceanu światowego i przesuwaniem się stref roślinnych ku biegunom.

    Historia Szwecji. Za początek osadnictwa w Szwecji przyjmuje się zwykle początek cofania się lądolodu, ok. 13 tys. lat temu. W ślad za topniejącym lądolodem posuwały się od południa, przez obecną Danię, grupy myśliwych i zbieraczy. Zasiedlanie całej obecnej Szwecji zajęło kilka tysięcy lat. Wielkim przełomem było przybycie do Skandynawii pierwszych plemion rolniczych, ok. 4000 p.n.e. oraz początek epoki brązu (ok. 1800 p.n.e.), a następnie epoki żelaza (ok. 500 p.n.e.).

    Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:Unia kalmarska (duń., szw., norw. Kalmarunionen) – unia personalna zawarta latem 1397 na zamku w Kalmarze pomiędzy Danią, Szwecją i Norwegią.

    Szwecja początkowo podzielona była na wiele luźno powiązanych ze sobą obszarów, zwykle ze wspólnym władcą, ale różnymi prawami dzielnicowymi. W okresie średniowiecza kraj został zjednoczony i schrystianizowany, pojawiła się administracja centralna. Od 1397 aż do 1. połowy XVI wieku Szwecja wchodziła w skład unii kalmarskiej, często jednak rządzona była przez własnego króla lub namiestnika. Na XVII wiek przypada okres mocarstwowości szwedzkiej i jej największego zasięgu terytorialnego. Większość jednak zdobytych obszarów została utracona w XVIII wieku Finlandia oraz Pomorze odpadło od Szwecji na pocz. XIX wieku W 1814 Szwecja zawarła unię personalną z Norwegią, rozwiązaną w 1905. Od 1814 Szwecja nie prowadziła żadnej wojny, zachowując konsekwentnie neutralność w toczących się wokół niej konfliktach.

    Mösspartiet (partia czapek) - prorosyjskie stronnictwo polityczne w Szwecji XVIII wieku (era wolności (1718-1772) . Kierował nim Arvid Horn, choć za jego rządów nazywano ją raczej partią dworu ((szw) Hovpartiet).Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

    Spis treści

  • 1 Prehistoria Szwecji
  • 2 Średniowiecze
  • 3 XVI wiek
  • 4 XVII wiek
  • 5 XVIII wiek
  • 6 XIX wiek
  • 7 XX wiek
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • Prehistoria Szwecji[]

    Obszar Skandynawii w okresie czwartorzędu przynajmniej trzy razy pokryty był lodem. Poszczególne okresy lodowe trwały po ok. 100 tys. lat i przedzielone są 4 okresami międzylodowcowymi, interglacjałami, trwającymi po ok. 10 – 20 tys. lat. Ostatni okres zlodowacenia, nazywany zlodowaceniem Wisły, trwał od około 115 000 do ok. 10 000 p.n.e. Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił interglacjał współczesny – holocen. Jedynie zachodnia Jutlandia oraz Lofoty w północnej Norwegii wolne były od lodu.

    III wojna północna (wielka wojna północna) toczyła się w latach 1700-1721 pomiędzy Królestwem Danii i Norwegii, Rosją, Saksonią, Prusami i Hanowerem (od 1715) z jednej strony a Szwecją z drugiej. Rzeczpospolita Obojga Narodów formalnie pozostawała neutralna aż do 1704 roku, ale faktycznie znaczna część walk toczyła się na jej terytorium i jej kosztem już od 1700 roku. Zakończyła się podpisaniem pokoju w Nystad, w wyniku którego wzrosło znaczenie Rosji, a Szwecja utraciła status europejskiego mocarstwa.Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.

    Szwecja pokryta była grubą (max 3000 m) warstwą lodu, który zaczął ustępować z jej terytorium ok. 12 000 p.n.e. Proces topnienia pokrywy lodowej postępował raz szybciej, raz wolniej, w zależności od wahań klimatycznych i zakończył się ok. 6500 p.n.e. Pokryta lodem powierzchnia została uformowana pod jego ciężarem i na skutek jego topnienia. Po jego ustąpieniu wgnieciona skorupa ziemska zaczęła wolno wznosić się w stosunku do poziomu morza. Proces ten przebiega najszybciej na północy, wolniej na południu. Nieprzerwanie też następowały duże zmiany klimatyczne.

    Gustaw III (ur. 24 stycznia 1746 w Sztokholmie, zm. 29 marca 1792 tamże) – król Szwecji z dynastii Holstein-Gottorp od 1771 roku; zwolennik absolutyzmu oświeconego.Magnus Stenbock (ur. 12 maja 1663, zm. 23 lutego 1717 w Kopenhadze) – hrabia i oficer szwedzki (generał-lejtnant 1704, generał 1705, generalny gubernator Skanii 1705, feldmarszałek 1713), jeden z najwybitniejszych szwedzkich dowódców w trakcie III wojny północnej.

    W ślad za topniejącym i cofającym się na północ lodem, w poszukiwaniu pastwisk, do Skandynawii przybywają od południa renifery, a za nimi pierwsi ludzie – łowcy reniferów. Najstarsze znane pojedyncze znaleziska w Skanii pochodzą z ok. 12 000 p.n.e., kiedy lód zaczął topnieć na tym obszarze. Na ślady człowieka (ok. 12 000 p.n.e.) natrafiono nad jeziorem Finjasjön w północnej Skanii (m.in. krzemienne ostrza strzał) oraz w Segebro na północ od Malmö (11 000 – 10 500 p.n.e.). Ludzie ci przybyli od południowego zachodu, od strony obecnej Danii, która połączona była lądem ze Skanią. Zaliczani są oni do paleolitycznej kultury Bromme-Lyngby, najstarszej znanej kultury archeologicznej związanej z pierwszymi mieszkańcami Szwecji, którzy przy krawędzi topniejącego lądolodu budowali swoje tymczasowe obozowiska.

    Tranzyt – w transporcie przewóz ludzi lub towarów przez terytorium jakiegoś państwa (z jednego obcego kraju do drugiego).Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.

    Na tereny Szwecji myśliwi przybywali początkowo w małych grupach, polując latem i wycofując się na zimę do swych siedzib bardziej na południe. Na trudnej do przeżycia tundrze prowadzili oni nomadyczny tryb życia. Na zachodnim wybrzeżu Szwecji (Västkusten) odkryto ślady po osadach rybackich, datowane na okres ok. 10 000 p.n.e.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Karol XVI Gustaw, Carl Gustaf Folke Hubertus (ur. 30 kwietnia 1946 w Solnie) – król Szwecji od 15 września 1973 roku. Jedyny syn i najmłodsze dziecko księcia szwedzkiego Gustawa Adolfa (1906–1947), syna króla Szwecji Gustawa VI Adolfa, i Sybilli Koburg (1908–1972), prawnuczki królowej Wielkiej Brytanii Wiktorii (1819–1901). Zasiadł na tronie Szwecji po śmierci swego dziadka, króla Gustawa VI Adolfa (1882–1973).

    Około 10 000 p.n.e. następuje nawrót arktycznego zimna i nie jest pewne, czy na wolnym od lodu obszarze przybywają na stałe ludzie. Po 8200 p.n.e. klimat stał się cieplejszy i lasy liściaste rozciągały się aż do Mälaru. Renifer został zastąpiony przez zwierzęta leśne, takie jak: jeleń, sarna, łoś, dzika świnia, bóbr; wzrosła liczba gatunków ptaków.

    Szwedzka Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (szw. Sveriges socialdemokratiska arbetareparti (SAP), potocznie Socialdemokraterna) – największa partia polityczna w Szwecji (zarówno pod względem członkostwa jak i miejsc w parlamencie).Tabor kolejowy – pojazdy kolejowe przystosowane do kursowania samodzielnie lub w składzie pociągu, przeznaczone do przewozu osób i rzeczy lub służące do prac remontowo-budowlanych i ratunkowych.

    Z okresu mezolitu pochodzi bardzo duża liczba odkrytych śladów po osadach. Sprzyjający klimat z bogactwem roślin i zwierząt dawał większe możliwości niż dotąd. Rosła liczba ludności, napływającej od południa. Warunki dla przenoszących się z miejsca na miejsce plemion łowieckich stały się lżejsze. Nadal jednak osadnictwo miało charakter prymitywny i przypadkowy. Zajmowano się łowiectwem, zbieractwem oraz rybołówstwem.

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Skania (szw. Skåne län) to jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (län). Graniczy z regionami Halland, Kronoberg i Blekinge. Region połączony jest z duńską wyspą Zelandią i Kopenhagą mostem nad cieśniną Sund (Öresundsbron). Siedzibą jego władz (residensstad) jest Malmö, lecz niektóre biura zarządu regionu (länsstyrelsen) znajdują się także w Kristianstad.

    Około 4000 p.n.e. w Szwecji pojawiła się neolityczna kultura rolnicza. Rolnictwo wraz z hodowlą krowy i świni oraz stałym osadnictwem zmieniło warunki życia, warunki przeżycia stały się lżejsze. Klimat był łagodniejszy niż obecnie. Zaczęto budować duże grobowce kamienne, tzw. grobowce megalityczne. Zmarłych chowano razem z przedmiotami codziennego użytku.

    Malmö – miasto (tätort) w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund w południowo-zachodniej części prowincji historycznej (landskap) Skania. Siedziba władz (residensstad) regionu administracjnego (län) Skåne, powstałego w 1997 po połączeniu dotychczasowych regionów Malmöhus i Kristianstad. Ośrodek administracyjny (centralort) gminy Malmö (Malmö kommun lub Malmö stad). Do obszaru tätortu Malmö zalicza się także Arlöv, siedzibę władz (centralort) sąsiedniej gminy Burlöv.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Epoka brązu rozpoczęła się w Skandynawii po 1800 p.n.e.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kultura Bromme-Lyngby - genezę kultury archeologicznej wiąże się z migracjami ludności kultury hamburskiej na północ. Jej nazwa związana jest z duńskimi eponimicznymi stanowiskami Bromme i Lyngby położonymi w Zelandii. Rozwój niniejszej kultury wyznacza okres interstadiału Allerod 12-11 tys lat temu. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z kulturą Bromme-Lyngby obejmuje strefę lasotundry która rozciągała się na przestrzeni od Wysp Brytyjskich przez szelf Morza Północnego i wyspy duńskie aż po Litwę. Gospodarka niniejszej kultury opierała się na sezonowych polowaniach na stada reniferów. Inwentarz krzemienny kultury Bromme-Lyngby reprezentowany jest m.in. przez groty trzoneczkowate wykonywane z wiórów.
    Gamla Uppsala ("Stara Uppsala") to parafia i miejscowość w okolicy Uppsali w Szwecji. Parafia liczy 17 164 mieszkańców (2004).
    Pomorze Szwedzkie (szw. Svenska Pommern) – posiadłość Korony Szwedzkiej od XVII do XIX w., położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego.
    Hattpartiet (partia kapeluszy) – powstała w Szwecji gdy rozpoczęła się tzw. era wolności (1718-1772) , po śmierci Karola XII. Założył ją Daniel Niklas von Höpken. Partia kapeluszy nie była partią w dzisiejszym tego słowa znaczeniu, gdyż jej nazwa był jedynie potoczna i nie miała spisanego statutu. Jej stronnicy dążyli do maksymalnego uniezależnienia Szwecji od wpływów zwycięskiej Rosji, przez sojusz z Francją.
    Gustaw IV Adolf (ur. 1 listopada 1778 w Sztokholmie, zm. 7 lutego 1837 w Sankt Gallen, Szwajcaria) – król Szwecji i wielki książę Finlandii w latach 1792-1809, syn Gustawa III i Zofii Magdaleny Oldenburg. Uczestnik koalicji antynapoleońskiej. W 1809 roku utracił Finlandię na rzecz Rosji, został obalony i wygnany z kraju.
    Wikingowie – skandynawscy wojownicy­­­­­, którzy od VIII wieku podejmowali dalekie wyprawy o charakterze kupieckim, rabunkowym lub osadniczym.
    Budowle megalityczne (megality) występują na obszarze całego świata, w tym również w Europie i Polsce. Początki megalityzmu na terenach Europy sięgają V tysiąclecia p.n.e. Stopniowy zanik idei obserwuje się około 2 tysiąclecia p.n.e. Czasem jednak budowle megalityczne funkcjonowały jeszcze w epoce brązu. Stonehenge straciło swe znaczenie kultowe około 1400 r p.n.e. Szczególnym typem budowli megalitycznej były megaksylony (gr., mega = wielki; ksylon = drzewo), zbudowane według podobnej idei, ale z innego materiału – z drewna i ziemi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.