• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia Salwadoru



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Partia Pojednania Narodowego, PCN (hiszp. Partido de Conciliación Nacional) - konserwatywna partia polityczna w Salwadorze.Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.

    W historii Salwadoru możemy wyróżnić kilka okresów, które miały wpływ na obecny stan gospodarczy, polityczny i społeczny tego kraju. Przed przybyciem na kontynent amerykański konkwistadorów hiszpańskich, obszar dzisiejszego Salwadoru był zamieszkany przez różne ludy indiańskie, które już wtedy stworzyły tam skomplikowane organizmy państwowe. Wraz z rozpoczęciem konkwisty, charakter regionu był kształtowany z jednej strony przez współpracę, z drugiej – przez podbój siłą – do chwili, gdy dotychczasowa Provincia de San Salvador uniezależniła się od Imperium Hiszpańskiego w II dziesięcioleciu XIX wieku, a charakter samodzielnego organizmu państwowego przyjęła w 1841 roku. W roku 1931 rozpoczął się okres dyktatury wojskowej, który trwał do 1979 r. W latach 80. XX w. trwała wojna domowa, która kosztowała kraj ogromną liczbę zmarłych i zaginionych. Koniec tej wojny (tzw. porozumienia pokojowe z Chapultepec z 1992 r.) rozpoczęły nową epokę w dziejach Salwadoru. Obecna sytuacja ekonomiczna i społeczna jest wciąż zbyt trudna, aby naród salwadorski mógł ją poprawić samodzielnie.

    Terror (łac., dosł. strach, groza), stosowanie przemocy, gwałtu, ucisku, okrucieństwa w celu zastraszenia, zniszczenia przeciwnika; okrutne, krwawe rządy.Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.

    Spis treści

  • 1 Epoka prekolumbijska
  • 1.1 Indianie Pipil
  • 1.2 Majowie
  • 1.3 Organizacja polityczna regionu przed konkwistą
  • 2 Podbój Salwadoru (1524-1530)
  • 2.1 Hiszpanie – zdobywcy Salwadoru
  • 3 Epoka kolonialna (1530-1821)
  • 3.1 Organizacja terytorium Salwadoru jako kolonii
  • 4 Odzyskiwanie niepodległości (1811-1821)
  • 5 Niepodległość i Zjednoczone Prowincje Ameryki Środkowej (1821–1841)
  • 6 Konflikty między liberałami a konserwatystami (1841-1876)
  • 6.1 Caudillismo
  • 7 Kawowa republika (1876–1931)
  • 8 Autorytaryzm wojskowy (1931–1979)
  • 8.1 Dyktatura Martíneza (1931–1944)
  • 8.2 Era PRUD (1948–1960)
  • 8.3 Rządy PCN (1962–1979)
  • 9 Wojna domowa (1980–1992)
  • 10 Okres powojenny (od 1992 do czasów obecnych)
  • 11 Zobacz też
  • 12 Przypisy
  • 13 Bibliografia
  • 14 Linki zewnętrzne
  • Chalatenango - jeden z 14 departamentów Salwadoru, położony w północnej części kraju przy granicy z Hondurasem. Został ustanowiony 14 lutego 1855. Jego stolicą jest miasto Chalatenango (15,3 tys.). Jest jednym z największych, a zarazem najrzadziej zaludnionych regionów Salwadoru.Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.

    Epoka prekolumbijska[]

    Pierwsi ludzie zamieszkujący teren obecnego Salwadoru przybyli tu w końcu zlodowacenia Würm (w terminologii amerykańskiej – Wisconsin, w polskiej – zlodowacenie północnopolskie) – ok. 10 tys. lat p.n.e. i były to ludy zbieracko-łowieckie, którym później nadano nazwę paleoindiańskich. Zajmowały się polowaniem na duże zwierzęta. Jednym z najlepiej zachowanych stanowisk archeologicznych jest Cueva del Espíritu Santo w dep. Morazán. Po wytępieniu ostatnich wielkich zwierząt (ok. 8000 lat p.n.e.) grupy koczowników poświęciły się głównie zbieractwu, a potem rolnictwu, co umożliwiło im przejście na tryb osiadły. Najstarszą osadą na terytorium Salwadoru jest El Carmen w dep. Ahuachapán, którą datuje się na rok 1590 p.n.e. (z błędem ± 150 lat). Wraz z przejściem ludności na tryb osiadły rozpoczyna się okres preklasyczny (1500 r. p.n.e. – 250 r. n.e.). W tym czasie powstały kultury Majów i Indian Lenca. Na ludność duży wpływ miała kultura Olmeków. Główne miasta tego okresu to Chalchuapa (założona ok. 1200 r. p.n.e) i Quelepa. W Chalchuapa były wytwarzane ceramiki, znane obecnie jako ceramiki Usulután. Około 250 r. n.e. miał miejsce wybuch wulkanu, w którym znajduje się jez. Ilopango, co spowodowało zniszczenie dużej części strefy centralnej i zachodniej oraz przeprowadzkę ludności na wyższe tereny.

    Agustín Farabundo Martí Rodríguez (wym. [faɾaˈβundo marˈti]; ur. 5 maja 1893 w Teotepeque, zm. 1 lutego 1932) - salwadorski polityk komunistyczny, wojskowy, działacz chłopski oraz marskistowsko-lenininistowski, założyciel (1931) i przywódca Komunistycznej Partii Salwadoru, rewolucyjny przywódca powstania chłopskiego od 1930 do 1932.Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

    Okres klasyczny trwał w latach 250-900. Zostały wtedy ponownie zasiedlone obszary, wyludnione po wybuchu wulkanu Ilopango. W okolicach Chalchuapa rozpoczęto budowę miasta Majów – Tazumal, zaś dominującą rolę strefy centralnej przejęło miasto, którego ruiny znajdują się dziś na stanowisku San Andrés (departament La Libertad). Miasta strefy zachodniej i środkowej handlowały i znajdowały się pod dużym wpływem (głównie architektonicznym) Copán i Teotihuacán, natomiast strefa wschodnia – z doliną Ulúa i Veracruz w obecnym Hondurasie. W okresie klasycznym późnym rodzi się kultura Cotzumalhuapa, której dowody w Salwadorze odkryto w Cara Sucia (dep. Ahuachapán). Narody i plemiona zamieszkujące Salwador w tym czasie to Indianie Lenca, Ulúa, Cacaopera, Majowie (Chortí i Poqomchi), Xinca i Chorotega. Wiele miast zostało pod koniec okresu wyludnionych (nawet San Andrés); wówczas rozpoczął się okres postklasyczny (900–1524). Wczesny okres postklasyczny (900–1200) to przybycie Indian Pipil. Główne ich osady to Cihuatan i Las Marías (dep. San Salvador), Chalchuapa, Loma China (dep. Chalatenango). Główne miasta strefy zachodniej i środkowej znajdowały się pod wpływem Tolteków, zwłaszcza Cihuatan y Chalchuapa. Większość osad była ufortyfikowana i położona na wzniesieniach. W późnym okresie postklasycznym (1200–1524) – bezpośrednio przed konkwistą – terytorium Salwadoru było zajęte przez trzy duże państwa, z których za najsilniej zjednoczone i najbardziej rozwinięte uznawano Cuzcatlán, pod silnymi wpływami imperium Azteków – jego stolicą było miasto Cuzcatlán. Główne ludy indiańskie tego okresu to Lenca, Chorti, Xinca, Cacaopera, Chorotega, Pocomam i Pipil, wszystkie należące do kręgu kulturowego Ameryki Środkowej.

    Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.Tomas Regalado (ur. 7 listopada 1861 w Santa Ana, zm. 7 lipca 1906 w Gwatemali), generał armii Salwadoru, polityk, przywódca zamachu stanu 1898, na skutek którego wycofany został Salwador z federacji z Hondurasem i Nikaraguą, prezydent kraju od 14 listopada 1898 do 1 marca 1903, następnie naczelny dowódca armii. W 1906 wziął udział w zatargach z Gwatemalą po tym, jak Pedro José Escalón wsparł próbę obalenia tamtejszego dyktatora. Regalado poległ na polu bitwy.

    Indianie Pipil[]

    Około roku 900 na teren Salwadoru przybyli z terenu Meksyku Indianie Pipil. Miasta znajdujące się pod ich największym wpływem to Tazumal i Cihuatán. Około 1200 r. miasta te zostały opuszczone. Natomiast w 1400 r. Pipil zdobyli państwo Indian Pocomam ze stolicą w Atiquizaya (dep. Ahuachapán). Państwo to zajmowało dużą część dep. Ahuachapán i Santa Ana. Kultura Indian Pipil była podobna do kultur innych narodów środkowej Mezoameryki, zwłaszcza Tolteków. Indianie Pipil przewodzili licznym społecznościom regionu. Spośród nich największą hegemonię zdobyło Cuzcatlán, jednocząc pod swoją władzą teren środkowego i zachodniego Salwadoru jako federację, zwaną Señorío de Cuzcatlán. Podbite społeczności przetrwały w niej jako departamenty zależne od kacyka Cuzcatlán.

    Cywilizacja Majów – rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, stworzona w czasach prekolumbijskich na obszarach Mezoameryki przez ludy z grupy językowej Majów.Ferdynand VII (ur. 14 października 1784 w Escorialu, zm. 29 września 1833 w Madrycie) – król Hiszpanii w latach 1813-1833 z dynastii Burbonów.

    Majowie[]

    W połowie wieku XI Majowie Chorti – którzy zajmowali przez długi czas region na północ od rzeki Lempa (dep. Santa Ana i Chalatenango) – stworzyli królestwo Payaquí, które zajmowało również część Gwatemali i Hondurasu. W wieku XIII wpływ Indian Pipil wzrósł na tyle, że z chwilą przybycia Hiszpanów na te regiony ludność mówiła językiem, który łączył w sobie elementy języka chortí i nahuatl (którym mówili Pipil). W wieku XIV Indianie Lenca zjednoczyli się, tworząc państwo zwane Chaparrastique. Podobnie, jak królestwo Payaquí, była to federacja.

    Carlos Mauricio Funes Cartagena (ur. 18 października 1959, w San Salvador) – salwadorski dziennikarz. Prezydent Salwadoru od 1 czerwca 2009.Kakao (nah. cacahuatl – ziarno kakaowe) – nasiona z owoców kakaowca, z których proszek stosowany jest jako składnik wielu wyrobów cukierniczych: tabliczek czekolady, napojów, polew, wiórków czekoladowych, mas czekoladowych, cukierków.

    Organizacja polityczna regionu przed konkwistą[]

    Przed i podczas konkwisty terytorium obecnego Salwadoru było podzielone na 3 części:

  • królestwo Payaquí (Indianie Chorti) – rozciągało się na północ od rzeki Lempa, jak również na terytoria obecnej Gwatemali i Hondurasu
  • Señorío de Cuzcatlán – zajmowało zachodni i środkowy region Salwadoru (między rzekami Paz i Lempa)
  • Chaparrastique (Indianie Lenca) – zajmowało całą strefę wschodnią Salwadoru i część Hondurasu
  • Front Wyzwolenia Narodowego im. Farabunda Martíego (hiszp. Frente Farabundo Martí de Liberación Nacional, FMLN) – lewicowa partia polityczna (od 1992) w Salwadorze wywodząca się z organizacji partyzanckiej o tej samej nazwie powstałej w 1980 roku.Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki – República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą – 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kacyk – określenie dla przywódcy plemienia, szlachcica indiańskiego, na obszarze Ameryki Łacińskiej, sprawującego opiekę nad wsią bądź osadą, razem z kapłanami, szamanami i starszyzną wojowników, mającego do tego prawo z tytułu posiadania ziemi. Kacyk reprezentował także swoich poddanych w kontaktach z władzami hiszpańskimi. Sama nazwa wywodzi się od hiszpańskiego określenia cacique.
    José María Lemus Lopez (ur. 22 lipca 1911 w La Unión, zm. 31 marca 1993 w San José) – podpułkownik armii salwadorskiej i polityk. Prezydent kraju w latach 1956-1960.
    Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:
    Roberto D’Aubuisson Arrieta (ur. 23 sierpnia 1943 w Santa Tecla, zm. 20 lutego 1992 w San Salvador) – salwadorski polityk, dowódca okresu wojny domowej w Salwadorze.
    La Paz - jeden z 14 departamentów Salwadoru, położony w południowej części kraju nad Oceanem Spokojnym. Został utworzony w lutym 1852. Jego stolicą jest miasto Zacatecoluca (31,1 tys.).
    Hernando de Soto (ur. 1496 lub 1500, zm. 21 maja 1542) – hiszpański żeglarz, odkrywca i konkwistador, pierwszy Europejczyk, który zbadał Florydę.
    Teologia wyzwolenia – ruch teologiczny w Kościele katolickim powstały po Soborze watykańskim II. Szczególnie rozpowszechniona jest w Ameryce Łacińskiej oraz wśród jezuitów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.13 sek.