• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia Mezoameryki



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Kukurydza (Zea) – rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych. Przedstawiciele występują naturalnie w Meksyku, Gwatemali i Nikaragui. Liczy 5 gatunków, wśród których najważniejsza pod względem ekonomicznym jest kukurydza zwyczajna (Zea mays), która jest zarazem gatunkiem typowym rodzaju.Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.
    Mezoameryka

    Historia Mezoameryki

    Naukowcy badający historię kultur prekolumbijskich Mezoameryki ustalili podział dziejów regionu na pięć okresów. W związku z niewielką liczbą zachowanych tekstów źródłowych i dowodów archeologicznych, a także ze względu na ogromny obszar i znaczne odległości między kulturami, poszczególne okresy należy traktować jedynie orientacyjnie. W poniższym szkicu przyjęto taki właśnie podział.

    Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.. Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.

    Na terenach współczesnego Meksyku istniało kilka cywilizacji prekolumbijskich, m.in. Olmekowie, Zapotekowie, Majowie, Toltekowie i najbardziej znani – Aztekowie. Ci ostatni stworzyli potężne imperium ze stolicą w Tenochtitlán (czyt. tenocztitlan), położoną w miejscu obecnego miasta Meksyk. Państwo Azteków istniało od ok. połowy XIII w. do początków XVI w. i obejmowało w szczytowym okresie potęgi znaczną część tzw. Mezoameryki. Cywilizacja i imperium Azteków zostały zniszczone przez hiszpańskich konkwistadorów pod wodzą Hernána Cortésa w latach 1519-1525.

    Piramida Księżyca (hiszp. Pirámide de la Luna) – piramida położona w starożytnym mieście Teotihuacán w Meksyku. Jest drugą co do wielkości budowlą w mieście, po Piramidzie Słońca i jedną z najstarszych w Mezoameryce. Zbudowana została przy Alei Zmarłych, która razem z Piramidą Słońca i Cytadelą otoczoną mniejszymi świątyniami tworzy centrum kultowe miasta. Swoim wyglądem przypomina kształt masywu górskiego Cerro Gordo, który otacza pobliską dolinę. Budowla bywa czasem nazywana Tenan, co w języku Nahuatl oznacza „matkę” lub „kamień ochronny”.Kwietne wojny (nah. xochiyaoyotl) – wojny toczone w XV wieku przez plemiona azteckie po okresie suszy, która miała miejsce w Meksyku w latach 1450-1454.

    Przyczyn upadku cywilizacji mezoamerykańskich jest wiele. Na pierwszym miejscu wymienia się zazwyczaj przewagę technologiczną hiszpańskich najeźdźców (broń palna) oraz traktowanie przybyszów jak wysłańców bogów, co osłabiało wolę oporu. Jednak właściwą przyczyną były niedostatki rozwoju cywilizacyjnego, gdzie na pierwszym miejscu należy wymienić niewynalezienie koła, co wiązało się z brakiem w Ameryce zwierząt pociągowych i wierzchowych, jak koń i wielbłąd, które wymarły mniej więcej w czasie przybycia pierwszych ludzi na kontynent amerykański. Ponadto imperium Azteków obejmowało wiele ludów podbitych, które wcale nie chciały walczyć za Montezumę, a wręcz przeciwnie, sprzymierzyli się z najeźdźcami przeciwko Aztekom. Po stronie konkwistadorów, poza kilkuset Hiszpanami walczyło wiele tysięcy Indian.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Okres paleoindiański[ | edytuj kod]

    (od przybycia ludzi do 8 000 lat p.n.e.)

    Cywilizacja Majów – rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, stworzona w czasach prekolumbijskich na obszarach Mezoameryki przez ludy z grupy językowej Majów.Tlatoani [tɬaʔtoˈwaːni] (w nah. ten który mówi; l.m. tlatoque [tɬaʔˈtoʔkeʔ]) – tytuł przysługujący najwyższym władcom ludów Nahua. Kobiety nosiły tytuł cihuatlatoani ([siwaːtɬaʔtoˈ(w)aːni]). W przypadku gdy władca władał wieloma miastami-państwami (tak jak w przypadku Mexików), nazywany był huey tlahtoani. Tlatoque byli wybierani przez możnych i sprawowali swą funkcję dożywotnio. Termin tlatoani nie występował jedynie u Azteków, lecz był powszechnie stosowany przez wiele ludów Nahua. Władca uznawany był za świętego; aby jego stopy nie dotykały zwykłej ziemi – wszędzie był noszony. Poddanym wolno było patrzeć na niego jedynie w święta i uroczystości.

    Przybycie człowieka[ | edytuj kod]

    Brak świadectw archeologicznych uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie, którędy i kiedy pierwsi ludzie dotarli na teren Ameryki. Zazwyczaj przyjmuje się, że pierwsi ludzie dotarli do Ameryki Północnej przez most lądowy Beringa ok. 13 500 - 11 000 lat temu. Najstarszych niezbitych dowodów działalności człowieka dostarczają prymitywne narzędzia łowieckie odkryte w dolinie rzeki La Vegas (stanowisko Tule Springs) datowane na 28 000 lat narzędzia oraz groty włóczni tzw. Kultury Clovis datowanej na 13 500 - 12 900 lat temu. Paleonindianie wędrowali przez wolny od lodów most Beringii, a następnie jedną z dwóch dróg na południe: wąskim pasem lądu na wybrzeżu Pacyfiku lub wąskim korytarzem doliny rzeki Yukon pomiędzy masami lodowców na zachód i na wschód od niej, zwanymi odpowiednio Cordilleran Ice Sheet i Laurentide Ice Sheet. Po dotarciu do południowej Alberty drogi poszczególnych grup wędrowców rozdzielały się w poszukiwaniu najdogodniejszych miejsc do osiedlenia się.

    Jadeit – minerał z gromady krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów. Minerał należy do grupy minerałów rzadkich.Mezoameryka – region obejmujący terytoria zamieszkane przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich oraz ich wpływu kulturalnego, ekonomicznego i politycznego. Rozciąga się w przybliżeniu od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski.

    Poza Indianami w Ameryce północnej mieszkali też Eskimosi, którzy mogli przybyć lądem lub częściowo lądem, a częściowo kajakami płynąc od wyspy do wyspy lub wzdłuż lądu, podobnie jak później część mieszkańców Polinezji.

    Przypuszcza się, że do Zatoki Meksykańskiej pierwsi Paleoindianie dotarli w 350-500 lat od opuszczenia wschodniej Syberii. Jak dowodzą znaleziska archeologiczne Kultury Folsom 10 000 lat temu mieszkańcy Mezoameryki byli nomadami – łowcami i zbieraczami.

    Okres archaiczny (formatywny)[ | edytuj kod]

    (9 000 lat p.n.e. do 2 000 lat p.n.e.)

    Lateks – koloidalny roztwór kauczuku naturalnego (lateks naturalny) lub syntetycznego (lateks syntetyczny) w substancji płynnej. W nomenklaturze przemysłu chemicznego termin "lateks" oznacza wszelkie emulsje polimerów, w tym gumy syntetyczne i plastiki.Rozwój sztuki Mezoameryki zapoczątkowało pojawienie się na początku II tysiąclecia p.n.e. pierwszych osad rolniczych na tym terenie. W wyniku prowadzonych prac archeologicznych, najstarsze znaleziska to odkryte w grobach gliniane figurki kobiece oraz naczynia uformowane ręcznie. Naczynia mają trójnożne podstawy, zdobione są prostymi, nacinanymi geometrycznymi wzorami. Figurki kobiet przedstawiają postacie o szerokich biodrach, łączy to je z kultami płodności lub urodzaju. Niektóre figurki kobiet są celowo przełamane ("zabite"), znaleziono też figurki o dwóch głowach, trojgu oczu czy dwóch ustach. Nieznana jest symbolika tych znalezisk. Na terenach zachodniego Meksyku okres związany z ceramiką figuralną trwał aż do początków naszej ery. W południowej części Zatoki Meksykańskiej już ok. 1200 r. p.n.e. powstała i zaczęła rozwijać się sztuka olmecka. Z centralnym płaskowyżem związane jest centrum kulturowe Teotihuacan, oddziałujące na inne plemiona Mezoameryki w okresie od II w. p.n.e. do II w. n.e. Z terenem Mezoameryki związane są także:

    Początki osadnictwa, pierwsze społeczności osiadłe i powstanie rolnictwa, a w związku z tym także gwałtowny przyrost populacji obu Ameryk. Pod koniec tego okresu pojawiają się pierwsze przykłady użycia ceramiki. Początki upraw kukurydzy – według archeologa Richarda S. MacNeisha pierwszym miejscem uprawy tego "zboża Ameryki" była Dolina Tehuacán. MacNeish doszedł do takiego wniosku po znalezieniu w jaskini Coxcatlan około 10 tysięcy kolb traw teosinte z rodzaju Zea, którego taksonem jest dziś uprawiana kukurydza.

    Maxtla - wódz tepaneków z Azcapotzalco syn Tezozomoca. Panował w latach od 1425 do 1428. Władzę zdobył zabijając swego brata Tayauha. Rozkazał zabić władcę Azteków Chimalpopocę. Pokonany i zabity przez koalicję trzech państw: Tenochtitlan, Texcoco i Tlacopán.Muł (szlam) – niezlityfikowana skała klastyczna, tworząca się w naturalnych zbiornikach wodnych, zbudowana z mieszaniny pyłu i iłu o różnym składzie mineralnym (ziarna o średnicy od 0,01 do 0,1 milimetra) z dodatkiem substancji organicznych. Muł zlityfikowany nosi nazwę mułowca, gdy zaś diageneza doprowadzi do powstania oddzielności łupkowej, mówimy o łupku mulastym.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Olmekowie to umowna nazwa używana dla określenia plemion zamieszkujących Mezoamerykę od momentu przejścia z koczowniczego na osiadły tryb życia (ok. 2000 r. p.n.e.). Plemiona te osiadły na nadbrzeżach rzek i jezior od Zatoki Meksykańskiej aż do górzystych terenów w głębi lądu i wykształciły kulturę o wielu wspólnych cechach.
    Majowie – grupa ludów indiańskich mówiących językami z rodziny maja, zamieszkujących południowo-wschodni Meksyk (półwysep Jukatan i stan Chiapas), Gwatemalę, Belize i zach. Honduras; w węższym znaczeniu nazwa „Majowie” odnosi się wyłącznie do grupy zamieszkującej półwysep Jukatan (tzw. Majowie jukatańscy).
    Obsydian (izofir) – kwaśna skała wylewna, złożona niemal wyłącznie ze szkliwa wulkanicznego, zawiera do 1% wody. Naturalne szkło powstaje w wyniku natychmiastowego stygnięcia magmy (lawy). Skład chemiczny związany jest z typem lawy i obejmuje bardzo wiele form, od obsydianu ryolitowego po fonolitowy. Obsydian znajduje się w wylewach lawy datowanych od ok. 60 mln lat aż do współczesności . Z czasem ulega rekrystalizacji, przyjmując wygląd zwyczajnej, drobnoziarnistej skały.
    Azcapotzalco (klasyczny nahuatl: Āzcapōtzalco - āzcapōtzalli „mrowisko” + -co „miejsce”; dosłownie: „w mrowisku”) – jedna z 16 dzielnic miasta Meksyk, położona w jego północno-zachodniej części, która w przeszłości funkcjonowała jako niezależne miasto. Liczy 414 711 mieszkańców.
    Tehuacán – miasto w Meksyku, i siedziba gminy o tej samej nazwie w stanie Puebla. Jest to drugie co do wielkości miasto w tym stanie po stolicy o tej samej nazwie. Leży w południowo-wschodniej części stanu w dolinie Tehuacán, w pobliżu granic z Oaxaca i Veracruz. W 2005 roku miasto to zamieszkiwało 260 923 osób.
    Quetzalcoatl (wym. kecalkoatl, nah. Quetzalcōātl) – jeden z najważniejszych bogów plemion Mezoameryki; Pierzasty Wąż, wąż o piórach ptaka kwezala (nah. ketsal lub quetzal).
    Beringia, most lądowy Beringa – istniejący w okresie zlodowaceń pas lądu łączący, przy obniżonym o 60-120 m poziomie wód Oceanu Spokojnego, dzisiejszą Syberię w Azji z Alaską w Ameryce Północnej. Osiągał do 1600 km szerokości.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.