• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia Francji



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Kraj Sudecki (t. Kraj Sudetów, niem. Sudetenland, Sudetengebiet, Sudetenraum, cz. Sudety) – region Czechosłowacji obejmujący pogranicze czesko-niemieckie i czesko-austriackie w Sudetach, Rudawach, Szumawie, Lesie Czeskim i Morawach południowych zamieszkany od dawna przez Niemców sudeckich (niem. Sudetendeutsche). W skład Kraju Sudeckiego wchodziły ziemie Czech, Moraw i Śląska Czeskiego.Czwarta Republika (fr. Quatrième République) – okres ustrojowy we Francji w latach 1946-1958, pod rządami czwartej konstytucji republikańskiej.
    Ewolucja terytorialna Francji od 985 do 1947 roku

    Historia Francji – obejmuje dzieje państwa francuskiego do XXI wieku.

    W starożytności zamieszkujące tereny obecnej Francji plemiona celtyckich Galów znalazły się pod panowaniem Rzymian. W V w. n.e. większość zromanizowanango obszaru Galii zajęły plemiona germańskie (Frankowie, Wizygoci, Burgundowie, Alemanowie). Pod koniec V i na początku VI w. tereny Galii zostały podbite przez króla Franków Chlodwiga z dynastii Merowingów, który w 496 r. przyjął chrzest w obrządku katolickim. Po śmierci Chlodwiga I (511) państwo Franków zostało podzielone między jego synów. Stopniowo następował upadek znaczenia dynastii Merowingów. Okres świetności państwa frankijskiego nastąpił pod rządami dynastii Karolingów, zwłaszcza pod panowaniem koronowanego w 800 r. w Rzymie na cesarza Karola Wielkiego.

    Jacques de Molay (ur. ok. 1243, zm. 18 marca 1314 w Paryżu) – ostatni wielki mistrz zakonu templariuszy w latach 1293-1312.Alemanowie, Alamanowie – germański związek plemienny; od III wieku n.e. prowadzący najazdy na zachodnie prowincje cesarstwa rzymskiego.

    W 843 r., na mocy traktatu w Verdun, państwo Karola Wielkiego zostało podzielone na trzy części. Zachodnia część imperium (Państwo zachodniofrankijskie) przypadło królowi Karolowi Łysemu. Głównym następstwem traktatu w Verdun było zapoczątkowanie procesu powstania państwa francuskiego i niemieckiego.

    W 987 r. królem wybrano Hugona Kapeta, założyciela panującej we Francji do 1328 r. dynastii Kapetyngów. W 1328 r. królem Francji wybrano Filipa VI, pierwszego przedstawiciela panującej do 1589 r. dynastii Walezjuszów (boczna linia Kapetyngów). Rozpoczęta w 1337 r. i zakończona w 1453 r. wojna stuletnia z Anglią toczyła się z przerwami i ze zmiennym szczęściem głównie na terenie Francji, pustosząc jej obszary. Ostatecznie, w wyniku m.in. działalności Joanny d’Arc (1429), Francja wyszła zwycięsko ze zmagań, co przyśpieszyło proces kształtowania się scentralizowanej monarchii francuskiej. W drugiej połowie XV w., pod rządami Ludwika XI, nastąpiło pełne zjednoczenie ziem francuskich.

    Noc św. Bartłomieja, zwana również krwawym weselem paryskim, a przez analogię do Nieszporów sycylijskich jutrznią paryską – potoczne określenie rzezi hugenotów (francuskich ewangelików reformowanych) w Paryżu, która miała miejsce w nocy 23 na 24 sierpnia 1572 roku. Nazwa wywodzi się od jednego z apostołów, św. Bartłomieja, którego święto liturgiczne obchodzone jest 24 sierpnia.Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).

    Na przełomie XV i XVI w. Francja rozpoczęła rywalizację z Habsburgami o dominację w Europie, włączając się w 1494 r. w serię konfliktów toczących się głównie na terenie Półwyspu Apenińskiego (wojny włoskie). Zmagania zakończył traktat w Cateau-Cambrésis (1559), który przypieczętował zwycięstwo Habsburgów i dominację hiszpańską w Europie. Do Francji przeniknęły także prądy reformacyjne i krajem wstrząsnęła seria wojen religijnych (1562–1589) między katolikami a francuskimi kalwinistami (hugenotami). W 1589 r. królem Francji został wybrany przywódca hugenotów, król Nawarry Henryk, który przeszedł na katolicyzm i był pierwszym przedstawicielem panującej we Francji do 1830 r. (z przerwą w okresie Rewolucji Francuskiej i I Cesarstwa, tj. 1792–1814 i 1815 r.) dynastii Burbonów. W 1598 r. Henryk IV wydał edykt nantejski, kończący na pewien okres wojny religijne i zapewniający hugenotom równouprawnienie.

    Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma sprawowania rządów, którą najczęściej utożsamia się z reżimem autorytarnym, bądź totalitaryzmem. Znaczenie tego terminu zmieniało się przez wieki.Terror (łac., dosł. strach, groza), stosowanie przemocy, gwałtu, ucisku, okrucieństwa w celu zastraszenia, zniszczenia przeciwnika; okrutne, krwawe rządy.

    Na wiek XVII i panowanie Ludwika XIV (1643–1715), twórcy francuskiej monarchii absolutnej, przypada szczyt hegemonii politycznej i militarnej Francji w Europie Zachodniej. Na Europę oddziaływała kultura francuska, a dwór królewski w Wersalu był wzorcem naśladowanym przez poszczególnych władców europejskich.

    W XVIII w. we Francji nasiliły się konflikty wewnętrzne. Następował rozpad struktur feudalnych. Bogacące się i rosnące w siłę mieszczaństwo, tworzące wraz z chłopstwem tzw. stan trzeci (99% ogółu ludności), było pozbawione praw politycznych. Sytuację pogarszały jeszcze bardziej niepomyślne wojny i kryzys gospodarczy. W obliczu kryzysu państwa król Ludwik XVI (1774–1792) zwołał na maj 1789 r. Stany Generalne. 14 lipca 1789 r. atakiem paryżan na Bastylię rozpoczęła się rewolucja francuska (1789–1799).

    Walezjusze (fr. Valois) – dynastia królów francuskich panująca w latach 1328-1589. Jej założycielem był Karol de Valois - ojciec Filipa VI i syn Filipa III Śmiałego.Rząd Tymczasowy Republiki Francuskiej – rząd francuski utworzony pod koniec II wojny światowej, istniejący w latach 1944-1946.

    We wrześniu 1792 r. zniesiono monarchię i proklamowano I Republikę (1792–1804). 21 stycznia 1793 r. został zgilotynowany król Ludwik XVI. Przewrót termidorian w lipcu 1794 r. zakończył okres terroru jakobinów. W latach 1795–1799 władzę sprawował pięcioosobowy Dyrektoriat. W listopadzie 1799 r. po przewrocie 18 brumaire’a władzę Pierwszego Konsula Republiki Francuskiej objął generał Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów w latach 1804–1814 i w okresie „stu dni” w 1815 r. (I Cesarstwo). Toczone w tym okresie wojny napoleońskie przyniosły Francji dominację w Europie. Klęska militarna Napoleona i traktaty z lat 1814–1815 (kongres wiedeński) przywróciły granice Francji z 1789 r.

    Prowansja (fr. Provence, prow. Provença lub Prouvènço) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, nad Morzem Śródziemnym, na wschód od dolnego biegu Rodanu. Nazwa wzięta od prowincji rzymskiej Galia Zaalpejska, którą Rzymianie nazywali także Provincia Nostra – „Nasza Prowincja".I Cesarstwo Francuskie – państwo w okresie panowania cesarza Francuzów Napoleona I z rodu Bonaparte w latach 1804-1814 i 1815. W czasie największego rozwoju terytorialnego cesarstwo obejmowało rozmaite protektoraty i posiadało wiele państw zależnych. Francja zmuszona była wówczas prowadzić wojny z prawie wszystkimi krajami Europy, łączącymi się przeciwko niej w kolejnych koalicjach. Kres cesarstwu położyła abdykacja Napoleona na rzecz Napoleona II, ten jednak nie został dopuszczony do władzy, a tron francuski zwrócono Burbonom.

    Po upadku Napoleona I doszło we Francji do Restauracji Burbonów (1814 i 1815–1830). W wyniku rewolucji lipcowej 1830 r. został obalony dążący do przywrócenia absolutyzmu Karol X (1824–1830). Na tronie został osadzony książę Orleanu, Ludwik Filip I (Monarchia lipcowa lub orleańska; 1830–1848). Jego rządy zakończył wybuch rewolucji lutowej w 1848 r., w wyniku której proklamowano II Republikę (1848–1852). Jej prezydentem wybrano Ludwika Napoleona Bonaparte, który w 1851 r. przeprowadził zamach stanu i w 1852 r. ogłosił się cesarzem Francuzów (II Cesarstwo 1852–1870).

    Fryzja (nid. Friesland, fryz. Fryslân, płnfryz. Fresklun lub Friislon, wschfryz. Fräislound, niem. Friesland) – kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, wzdłuż wybrzeża Morza Północnego. Obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii.Jansenizm – ruch teologiczno-duchowy zapoczątkowany przez biskupa Ypres, Kornela Ottona Jansena (1585-1638), którego dzieło Augustinus stało się podstawą tej nauki. Rozwój jansenizmu przypadł na przełom XVII i XVIII wieku. Zyskał on znaczne uznanie we Francji i w Niderlandach stając się przyczyną kryzysu Kościoła katolickiego w tych państwach.

    Wybuch wojny francusko-pruskiej w 1870 r. i klęska militarna Francji pod Sedanem oraz wzięcie do niewoli pruskiej samego cesarza spowodowało upadek II Cesarstwa i ogłoszenie 4 września 1870 r. III Republiki, która przetrwała do 10 lipca 1940 r., kiedy po klęsce i kapitulacji Francji w wojnie z Niemcami władzę objął marszałek Philippe Pétain (Francja Vichy 1940–1944).

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Tulon (fr. Toulon lub Toulon-sur-mer, prowans. Tolon) – miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var.

    Po wyzwoleniu Francji przez aliantów (1944–1945) na czele tymczasowego rządu francuskiego stanął w lecie 1944 r. generał Charles de Gaulle, dotąd kierujący walczącym z Niemcami ruchem Wolnej Francji. W 1946 r. przyjęto konstytucję IV Republiki (1946–1958). W tym okresie w wyniku niepomyślnych wojen (wojna indochińska, wojna algierska) Francja utraciła większość swoich kolonii. W obliczu poważnego kryzysu algierskiego i realnej groźby wojny domowej we Francji, władzę ponownie objął generał Charles de Gaulle, który w 1958 r. doprowadził do ogłoszenia V Republiki charakteryzującej się silną władzą prezydencką. 21 grudnia 1958 r. generał Charles de Gaulle został wybrany pierwszym prezydentem V Republiki. Urząd pełnił do ogłoszenia rezygnacji 28 kwietnia 1969 r.

    Tradycja – przekazywane z pokolenia na pokolenie treści kultury (takie jak: obyczaje, poglądy, wierzenia, sposoby myślenia i zachowania, normy społeczne), uznane przez zbiorowość za społecznie doniosłe dla jej współczesności i przyszłości.Desant – operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren przeciwnika, w celu wykonania określonego zadania, najczęściej opanowania terenu przeciwnika lub uchwycenia punktów o istotnym znaczeniu. W zależności od wykorzystanego do tego celu środka transportu wyróżnia się desant morski, lądowy lub powietrzny (szybowcowy, spadochronowy lub śmigłowcowy).

    Starożytność[ | edytuj kod]

    Wielki herb Królestwa Francji i Nawarry

    Pierwszy uchwytny źródłowo ślad historii ziem dzisiejszej Francji datuje się na rok około 600 p.n.e., kiedy to południowe jej krańce znalazły się pod wpływem kolonistów greckich. Około roku 450 p.n.e., cały kraj padł ofiarą najazdu plemion celtyckich, później zwanych przez Rzymian Galami. Galowie, podzieleni na wiele rywalizujących ze sobą plemion nie stanowili zwartej siły, choć zdarzało im się także odnosić znaczące sukcesy militarne. W 387 p.n.e. udało im się najechać Rzym, który został zdobyty i splądrowany. Obroniło się jedynie wzgórze Kapitolu (jak podaje legenda, jego obrońcy zostali ostrzeżeni przez gęsi zamieszkujące świątynię Junony).

    Bitwa pod Marengo – decydująca bitwa drugiej kampanii włoskiej Napoleona, stoczona w dniu 14 czerwca 1800 z armią austriacką pod wodzą generała Michaela von Melasa. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Francuzów, a jej następstwem było wycofanie się Austriaków z Włoch. Zwycięski wynik bitwy utrwalił pozycję Napoleona we Francji, porażka mogła oznaczać jego całkowitą klęskę.Lotaryngia (fr. Lorraine, niem. Lothringen, lotar. Louréne) – kraina historyczna i region administracyjny w północno-wschodniej Francji. Graniczy z Belgią, Luksemburgiem i Niemcami oraz z regionami: Alzacja, Franche-Comté i Szampania-Ardeny.

    Z biegiem czasu szala rywalizacji galo-rzymskiej przechyliła się na stronę lepiej zorganizowanego południa. Rzymskie legiony przekroczyły Alpy i umocniły się po ich stronie w trakcie wojny w roku 125 p.n.e. Stworzona została nowa prowincja – Galia Narbońska. Historiografia tego okresu dzieliła obszar Francji na dwa obszary:

    Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (luks. Lëtzebuerg, Grousherzogdem Lëtzebuerg; niem. Luxemburg, Großherzogtum Luxemburg; fr. Luxembourg, Grand-Duché de Luxembourg) – państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej oraz NATO.Georges Ernest Jean-Marie Boulanger (ur. 29 kwietnia 1837 w Rennes, zm. 30 września 1891 w Brukseli) - francuski generał i polityk, minister wojny od 1886.
  • Gallia Togata („ubrana w togę”, czyli będąca pod władztwem Rzymu)
  • Gallia Comata („długowłosa”, czyli dzika, celtycka)
  • Następna część podboju dokonała się mniej więcej sto lat później pod wodzą Gajusza Juliusza Cezara. Zapis tych wydarzeń znany jest m.in. z relacji samego Cezara, który dokonał analizy prowadzonych przez siebie działań w dziele Komentarze do wojny galijskiej (Commentarii de bello Gallico). Na przebieg kampanii decydujący wpływ miał zarówno zmysł wojskowy rzymskiego dowódcy, jak i umiejętne rozgrywanie waśni pomiędzy licznymi plemionami celtyckimi (zgodnie z zasadą „dziel i rządź”). Sytuacji Galów nie ułatwiało też północne zagrożenie ze strony plemion germańskich. W rezultacie wojny, utrwalił się geograficzny podział Galii na trzy obszary, zdefiniowany przez samego Cezara (opisuje to zdanie rozpoczynające Komentarze, które stało się następnie jednym z najbardziej rozpoznawanych cytatów łacińskich: „Gallia est omnis divisa in partes tres...”):

    Austrazja – kraina historyczna, w VI – VII w. stanowiąca północno-wschodnią część merowińskiego Królestwa Franków. Obejmowała tereny nad Mozą, Mozelą i środkowym Renem, które obecnie leżą we wschodniej Francji, zachodnich Niemczech, Belgii i Holandii. Głównymi ośrodkami i siedzibami władców były Metz i Reims.Maria Antonina Habsburg, właściwie: Maria Antonia Josefa Johanna von Österreich (ur. 2 listopada 1755, w pałacu Hofburg, w Wiedniu, zm. 16 października 1793, w Paryżu) – arcyksiężniczka austriacka, Królowa Francji.
  • Galia północno-wschodnia, zamieszkana przez Belgów
  • Galia centralna
  • Galia południowo-zachodnia, zamieszkana przez Akwitanów
  • Podział ten w pewnym sensie przetrwał do średniowiecza, gdyż zarówno Akwitania, jak i Flandria stanowiły specyficzne obszary, których historia stanowi osobny rozdział w historii Francji.

    Podbój i okupacja Galii, choć długotrwałe, nie przebiegały jednak bezproblemowo. Plemiona celtyckie często wywoływały bunty i powstania. Najsławniejsze z nich (znane m.in. z bitwy pod Gergowią i oblężenia Alezji), przeprowadzone pod wodzą Wercyngetoryksa jeszcze za czasów Cezara skończyło się jednak druzgocącą klęską.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.

    Za czasów rzymskich nastąpił szybki rozwój cywilizacyjny Galii i postępująca latynizacja jej mieszkańców. Historycy francuscy doceniają awans kulturowy i technologiczny, który dokonał się za sprawą Rzymian. Wpływy romańskie najsilniejsze były na południu i wschodzie, natomiast na północnym zachodzie utrzymywał się silny ośrodek kultury celtyckiej.

    Bitwa pod Waterloo – starcie zbrojne, do którego doszło 18 czerwca 1815 roku i było ostatnią bitwą Napoleona Bonaparte. Były cesarz Francuzów powrócił niespodziewanie z wygnania na Elbie i objął rządy na okres 100 dni. W krótkim czasie zebrał ponad 70-tysięczną armię, z którą ruszył w kierunku Brukseli, gdzie stały nierozwiązane jeszcze armie VI koalicji: angielska Wellingtona i pruska Blüchera. Po dwóch zwycięskich starciach 16 czerwca pod Quatre Bras i Ligny Napoleon stanął oko w oko z Wellingtonem pod Waterloo. Zwycięska początkowo bitwa po nadejściu armii Blüchera przemieniła się w klęskę, a armia francuska przestała istnieć. Napoleon musiał ponownie abdykować w dniu 22 czerwca.Georges Jacques Danton (ur. 26 października 1759 w Arcis-sur-Aube, zm. 5 kwietnia 1794 w Paryżu) – jeden z organizatorów i przywódców rewolucji francuskiej 1789, w l. 1789-90 adwokat, znakomity mówca, członek Konwentu, od stycznia 1790 członek Komuny Paryskiej, od 1791 działał w klubie kordelierów i stał na ich czele, od stycznia 1791 administrator departamentu paryskiego, od grudnia 1791 zastępca prokuratora Komuny Paryża.

    Dzięki cesarzom z rodu Flawiuszów powstała na wschód od Renu ufortyfikowana strefa, zapewniająca przez prawie dwa stulecia osłonę przed najazdami Germanów. Pax Romana pozwalał na niezmącony rozwój i bogacenie się wsi i miast.

    Elita galijska dość szybko wykorzystała szansę na wejście w obręb kultury politycznej Rzymu. W II w. cesarzem został Antoninus Pius, legitymujący się galijskim pochodzeniem (miasto Nîmes w Galii Narbońskiej). W 212 roku edykt cesarza Karakalli otworzył przed Galami drogę do obywatelstwa rzymskiego. W III wieku n.e. można już mówić o ludności galo-rzymskiej, zwłaszcza w odniesieniu do elity społecznej.

    Pokój w Lunéville 1801 – traktat pokojowy kończący wojnę Republiki Francuskiej ze Świętym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego. Podpisany 9 lutego 1801 w Lunéville w Lotaryngii.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Około IV wieku tereny północno-zachodniej Francji stały się miejscem zamieszkania dla germańskich plemion zgrupowanych pod nazwą Franków.

    Średniowiecze[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Państwo frankijskie.

    Merowingowie[ | edytuj kod]

     Osobne artykuły: FrankowieMerowingowie.

    Pod koniec V w., plemiona germańskich Franków zjednoczył zdolny wódz i władca Chlodwig I, pochodzący z rodu Merowingów. Pod jego ręką Frankowie zajęli całą północną Galię. Pierwszą próbą sił było starcie z siłami rzymskiego namiestnika Syagriusza, który został pokonany pod Soissons w 486. W 496 przyszła kolej na Alamanów pobitych pod Tolbiac, a w 507 na Wizygotów wyrugowanych z Akwitanii. W 534 Frankowie podbili państwo Burgundów nad Rodanem, a w dwa lata później zajęli Prowansję, skąd wyparli Ostrogotów.

    Stworzenie zestawienia władców Francji może nastręczać problemy ze względu na wątpliwości w ustaleniu początku państwa francuskiego. Zwykle przyjmuje się, iż był nim początek dynastii Kapetyngów w 987 roku.Wybory prezydenckie odbyły się na terytorium Francji, Gujany Francuskiej i innych zamorskich terytoriów francuskich w dwóch turach. Do drugiej tury przeszli lider Rassemblement pour la République Jacques Chirac oraz lider Parti Socialiste Lionel Jospin. Ostatecznie, w drugiej turze wygrał Jacques Chirac, uzyskując 52.6% wszystkich głosów.

    Chlodwig przyjął chrzest z rąk biskupa Remigiusza (496) i założył stolicę w Paryżu (508). Słabością państwa był kilkakrotnie przeprowadzony, zgodnie zresztą ze zwyczajowym prawem frankońskim, podział na pomniejsze królestwa pomiędzy synów zmarłego monarchy. Po śmierci Chlodwiga państwo podzielono więc pomiędzy czterech jego synów. Zarysował się już wtedy podstawowy podział na dzielnice: Neustria (zachodnia część państwa), Austrazja (południowo-wschodnia), Burgundia (centrum) i Akwitania (południowo-zachodnia). Zjednoczenie nastąpiło dopiero w 558 r. pod rządami Chlotara I i ponownie na dłuższy czas w 634 r. za panowania Dagoberta I (629–639), który uważa się za złoty okres królestwa.

    Karol III Otyły lub Gruby (łac. Carolus Pinguis, ur. 13 czerwca 839 w Neudingen, zm. 13 stycznia 888 tamże) – od 881 r. cesarz rzymski, od 884 r. król zachodniofrankijski z dynastii Karolingów niemieckich.Wspólnota Europejska, WE (fr. Communauté Européenne, CE; ang. European Community, EC) – powołana do życia 1 stycznia 1958 na mocy traktatów rzymskich jako Europejska Wspólnota Gospodarcza (EWG), a istniejąca do 30 listopada 2009 historyczna organizacja ponadnarodowa. Pierwszy filar Unii Europejskiej wraz z Europejską Wspólnotą Energii Atomowej (Euratom), a do 2002 również z Europejską Wspólnotą Węgla i Stali. W 1992 na podstawie traktatu z Maastricht zmieniono nazwę EWG na Wspólnota Europejska, miał to być wyraz pragnienia państw narodowych rozszerzenia współpracy na obszary inne niż tylko gospodarka.

    Kolejni monarchowie z dynastii Merowingów, panujący w państwie Franków po zmarłym w 639 r. Dagobercie I, nie przejawiali większej aktywności i historia zapisała ich jako królów gnuśnych. Gdy w 737 r. umarł Teuderyk IV, wtedy nie syn monarchy, Childeryk III, lecz majordom dworu królewskiego Karol Młot przejął pełnię władzy w państwie, które po jego śmierci przypadło jego synom Karlomanowi i Pepinowi. Przywrócili oni wprawdzie tron Childerykowi III, lecz po udaniu się Karlomana do klasztoru na Monte Casino, w 751 Pepin Krótki zdetronizował Childeryka. Nie został zabity – ogolono mu jedynie głowę (Merowingowie nosili długie włosy, w których według wierzeń frankijskich kryła się magiczna moc) i zesłano do klasztoru. Pepin sam, w porozumieniu i z błogosławieństwem papieża Stefana III, ogłosił się w 751 r. królem państwa frankońskiego. W ten sposób zapoczątkowana została dynastia królewska, zwana dynastią Karolingów. W 754 roku Pepin Krótki przyjął Królewskie namaszczenie z rąk papieża Stefana II.

    Kryzys sueski (arab. أزمة السويس – العدوان الثلاثي; hebr. מבצע קדש, Operacja „Kadesz”) – militarna agresja Wielkiej Brytanii, Francji i Izraela na Egipt, która rozpoczęła się 29 października 1956. Agresja została poprzedzona decyzją Egiptu o nacjonalizacji Kanału Sueskiego (26 lipca 1956), jednak rzeczywistą przyczyną wybuchu wojny było pragnienie Wielkiej Brytanii i Francji utrzymania kontroli nad Kanałem. Państwa te dla realizacji swoich celów posłużyły się Izraelem, którego statki handlowe nie mogły korzystać z Kanału Sueskiego. Izrael miał także własne wystarczające powody, by wziąć udział w wojnie.Piąta Republika – okres piątej konstytucji republikańskiej Francji, który rozpoczął się 5 października 1958. Piąta Republika jest bezpośrednią następczynią IV Republiki i zastępuje podzielony na frakcje parlamentarne rząd bardziej scentralizowaną demokracją.

    Karolingowie[ | edytuj kod]

    Karol Wielki i Ludwik Pobożny

    Po śmierci Pepina Krótkiego w roku 768 władzą we frankijskim królestwie podzielili się – zgodnie z obowiązującym zwyczajem, według którego państwo było dziedziczną własnością rodu panującego (patrymonium) – dwaj synowie zmarłego władcy, Karloman i Karol Wielki. Karol został ogłoszony królem w Noyon 9 listopada 768 roku. W następnym roku poprowadził pierwszą wyprawę wojenną przeciwko zbuntowanym Akwitańczykom księcia Hunalda II. Po trzech latach panowania, 4 (lub 5) grudnia 771, zmarł Karloman i Karol objął samodzielne rządy, które miały trwać ponad czterdzieści lat.

    Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 64 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.Ostrogoci, Goci wschodni lub Greutungowie (dosł. "ludzie stepu") – jedno z plemion germańskich. W 378 r. n.e. Ostrogoci wspomogli Wizygotów w bitwie pod Adrianopolem, w wyniku której zginął cesarz rzymski Walens. Nowy cesarz zgodził się na zamieszkanie przez Ostrogotów Dacji i Mezji pod warunkiem, że nie będą nękać Konstantynopola.

    Niemal cały okres panowania Karola wypełniony był wojnami toczonymi na rubieżach i poza granicami jego państwa. Podczas panowania przeprowadził 54 kampanie wojenne, a połowie z nich przewodził osobiście. W trakcie walk z zamieszkującymi Półwysep Iberyjski Arabami (w 778 i 795 roku) oraz Sasami (779-804) zdołał rozszerzyć swe panowanie na obszarze od rzeki Ebro w Hiszpanii aż za Ren. W granicach imperium znalazły się też samodzielna dotąd Bawaria oraz północna i środkowa Italia, dokąd wyruszył na wezwanie papieża. Po złamaniu potęgi Longobardów ogłosił się ich władcą. Zwierzchnictwo Karola uznać musiały również plemiona słowiańskie znad Łaby i Soławy w latach 782 i 789. W latach 791–796 wojska Karola rozbiły chanat awarski, który zagrażał zarówno Frankom, jak i Słowianom.

    Elba – trzecia co do wielkości włoska wyspa, położona na Morzu Tyrreńskim, między Półwyspem Apenińskim a Korsyką. Największa z Archipelagu Wysp Toskańskich.Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (od staro-wysoko-niemieckiego hab lub haw – przejście, przeprawa przez rzekę; legendarna etymologia od niem. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską.

    Pod koniec VIII wieku Karol Wielki był władcą wielu ziem. Przypieczętowaniem wszystkich osiągnięć była ceremonia z roku 800, kiedy to papież Leon III, przy aklamacji wielmożów, ogłosił go cesarzem. Decyzja papieska nie była Karolowi – jak pisze kronikarz Einhard – miła, ale jednak godność przyjął.

    Nie chciał przy tym odnowienia uniwersalnego cesarstwa na wzór rzymski, ale raczej równouprawnienie z Cesarstwem Bizantyńskim.

    Montoire-sur-le-Loir – miejscowość i gmina we Francji, w Regionie Centralnym, w departamencie Loir-et-Cher. Według danych na rok 2008 gminę zamieszkiwało 4087 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 194 osoby/km². Montoire-sur-le-Loir jest miastem partnerskim Łowicza.Bonifacy VIII (łac. Bonifacius VIII, właśc. Benedetto Gaetani; ur. ok. 1235 w Anagni, zm. 11 października 1303 w Rzymie) – papież w okresie od 24 grudnia 1294 do 11 października 1303.

    Następcą Karola Wielkiego, który zmarł w roku 814, został – już wcześniej przez ojca wybrany – Ludwik I Pobożny. Cesarz ten, którego panowanie trwało do roku 840, przez cały okres swego panowania musiał borykać się z najazdami z zewnątrz i buntami możnych. Po jego śmierci na tronie cesarskim zasiadł Lotar I, który wkrótce stanął wobec buntu dwóch młodszych braci: Karola i Ludwika, którzy w lutym 842 roku spotkali się na czele swych armii w Strasburgu i zawarli przymierze przeciw Lotarowi. Spór trwał do sierpnia 843 roku, kiedy to zawarty został traktat w Verdun dzielący monarchię między braci: Lotar otrzymał dzielnicę centralną ciągnącą się pasem od Fryzji po Lacjum, Karol większość dzisiejszej Francji, a Ludwik kraje germańskie.

    Karol III Prostak franc. Charles III le Simple (ur. 17 września 879, zm. 7 października 929) – król zachodniofrankijski w latach 898 - 922, syn Ludwika II Jąkały, z dynastii Karolingów francuskich.Katarzyna Medycejska, wł. Caterina Maria Romola di Lorenzo de’ Medici (ur. 13 kwietnia 1519 we Florencji, zm. 5 stycznia 1589 w Blois) – księżna z rodu włoskich Medyceuszy. Żona delfina, a następnie króla Francji Henryka II z dynastii Walezjuszów.

    W państwie zachodniofrankijskim (łac. Francia occidentalis) Karola II Łysego brakowało wewnętrznej spójności. Poszczególne hrabstwa buntowały się, dążąc do niezależności od króla, zaś celtycka Bretania na północy i wizygocka Akwitania na południu stanowiły odrębne organizmy państwowe.

    Karol Łysy, nazywany królem-filozofem, otaczał się pisarzami, poetami, filozofami. Na mocy traktatu w Meerssen część dziedzictwa Lotara I dostała się po jego śmierci Ludwikowi Niemieckiemu, zaś Karol przejął część Lotaryngii. Po śmierci Ludwika Niemieckiego w 875 roku Italia przypadła Karolowi, który – przy wsparciu papieża Jana VIII – został cesarzem rzymskim. Zarysowała się możliwość ponownego scalenia wszystkich ziem frankijskich w jedną całość. Nie byli tym jednak zainteresowani rządzący w poszczególnych hrabstwach możni. A przez ziemie Franków przetoczyły się wyniszczające najazdy Saracenów na Italię, Normanów na północne i zachodnie wybrzeża i Madziarów z obszarów Panonii nad Dunajem.

    Nauka – autonomiczna część kultury służąca wyjaśnieniu funkcjonowania świata, w którym żyje człowiek. Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników prowadzi do powstania wiedzy naukowej. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.Węgrzy (t. Madziarzy, węg. l.poj. magyar, l.mn. magyarok) – naród europejski z grupy ludów ugrofińskich, zamieszkujący głównie własne państwo narodowe - Węgry w Europie Środkowej, posługujący się językiem węgierskim.

    Gdy Karol Łysy organizował wojskową wyprawę do Italii przeciwko Saracenom, odmówiła mu wsparcia część baronów zachodniofrankijskich i Karolingowie niemieccy, którzy wtedy zajęli całą Lotaryngię. W trakcie ekspedycji w Italii w 877 r. Karol II Łysy zmarł. Cesarzem po nim został Karol Otyły (880), który przejął też całą Italię.

    Półwysep Contentin (także Costentin, Półwysep Normandzki; fr. Péninsule du Contentin) – półwysep w północno-zachodniej Francji, nad kanałem La Manche. Ze wschodu oblewają go wody zatoki de Saie (Sekwany), a z zachodu – zatoki Saint-Malo. Jest to część obszaru historycznej Normandii. Obecnie zajmuje północną część departamentu Manche.Ebro (łac. Hiberus, hiszp. Ebro, wym. [ˈeβɾo]; arag., bask. Ebro; katal. Ebre, wym. [ˈeβɾə] lub [ˈeβɾe]) – najdłuższa rzeka w Hiszpanii, przepływa przez północną część tego kraju.

    Królem zachodniofrankijskim został syn Karola Łysego, Ludwik II Jąkała.

    W 888 roku możnowładcy zachodniofrankijscy obrali królem hrabiego Odona, z rodu Robertynów, w uznaniu zasług w walkach z Normanami. Sprzeciwiali się temu stronnicy Karolingów i w 892 r. drugim królem został Karol III Prostak, syn Ludwika II Jąkały. Przez 6 lat królestwem rządziło więc dwóch królów, potem na zmianę ich potomkowie. Rywalizacja obu rodów Karolingów i Robertynów trwała przez całe sto lat, przybierając czasami charakter wojny domowej.

    Wizygoci, Goci zachodni lub Terwingowie (dosł. "leśni ludzie") – lud germański, odłam Gotów. W IV wieku przyjęli arianizm (dzięki Biblii przetłumaczonej przez Wulfilę na język gocki).Bretania (fr. Bretagne, bret. Breizh, gal. Bertaèyn) – kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji, położony na Półwyspie Bretońskim, nad Oceanem Atlantyckim. Od wschodu graniczy z dwoma regionami: Normandią i Krajem Loary. Dzieli się na 4 departamenty: Côtes-d’Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine i Morbihan. Obejmuje faliste i pagórkowate tereny Półwyspu Bretońskiego, z kulminacjami na wznoszących się w centrum wzgórzach d’Arrée (Toussaines, 384 m n.p.m.) i Noires (326 m n.p.m.). Wśród regionów francuskich wyróżnia się dużą odrębnością kulturową.

    Za panowania Karola Prostaka ustały wreszcie uciążliwe najazdy zbójców morskich. Król zawarł pokój z Normanami, którzy osiedlili się na półwyspie Contentin nad kanałem La Manche, tam utworzyli swe Księstwo Normandzkie, przyjęli język romański i wiarę chrześcijańską.

    Po Karolu III tron objął w roku 922 Robert I z dynastii Robertynów.

    Skrajna prawica (radykalna prawica, ultraprawica, reakcyjna prawica, ekstremizm prawicowy) – terminy używane na określenie osób i ugrupowań o poglądach prawicowych, charakteryzujących się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania. W sprawach gospodarczych skrajna prawica zazwyczaj opowiada się za neoliberalnym kapitalizmem lub korporacjonizmem. Osoby o skrajnie prawicowych poglądach najczęściej dążą do wyróżnienia swojego narodu na tle innych. Uznają, iż naród danego kraju powinien przyjmować imigrantów na swoich warunkach.Zagłębie Ruhry (niem. Ruhrgebiet) – zagłębie przemysłowe w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Położone jest nad rzeką Ruhrą, a także w pobliżu rzeki Ren. Powierzchnia Zagłębia Ruhry w oficjalnych granicach wynosi 4435 km², zaludnienie: 5 172 745 mieszkańców (stan na: 31.12.2009), gęstość zaludnienia: 1166,3 os./km².

    Ostatnim królem z dynastii Karolingów był Ludwik V Gnuśny. Panował tylko przez rok i niewiele mógł w tym czasie zdziałać, z tego też powodu kronikarze nadali mu przydomek „qui nihil facit – który nic nie zrobił”. Po nim w roku 987 koronę otrzymał Hugo Kapet, wywodzący się z rodu Robertynów, który dał początek dynastii Kapetyngów.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.

    Kapetyngowie[ | edytuj kod]

    Francja w 987
     Osobny artykuł: Kapetyngowie.

    Kapetyngowie to dynastia panująca we Francji w okresie 987-1328. W liniach bocznych Walezjuszów, Burbonów i Orleanów z przerwami do 1848 roku. Dziś jeszcze panująca w Hiszpanii i Luksemburgu.

    Początkowo w jej posiadaniu było niewielkie terytorium wokół Paryża i Orleanu. Pierwsi królowie z tej dynastii byli słabymi władcami, którym nikłe podstawy terytorialne nie pozwalały narzucić swej władzy potężniejszym wasalom. Ciosem dla władzy królewskiej było opanowanie Anglii przez księcia Normandii Wilhelma Zdobywcę. Od tej pory oba kraje łączyła unia personalna, niemożliwe stało się jakiekolwiek narzucenie zwierzchnictwa książętom Normandii, którzy byli jednocześnie królami Anglii. Konflikt zaognił się, gdy posiadłości dynastii Normandzkiej odziedziczył Henryk II Plantagenet (1154), hrabia Andegawenii, a po małżeństwie z Eleonorą Akwitańską książę Akwitanii i Gaskonii. Czyniło to Plantagenetów panami całej zachodniej Francji.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Antyle (hiszp. Antillas, ang. i franc. Antilles, niderl. Antillen) – grupa wysp położona w basenie Morza Karaibskiego, rozciągająca się łukowato na długości 4,5 tys. km od Cieśniny Jukatańskiej aż do wybrzeży Wenezueli. Większość wysp górzysta, klimat wilgotny, równikowy i podrównikowy. Plantacje trzciny cukrowej, kakao, kawy, bawełny.

    Od czasów króla Filipa II Augusta państwo nazywane jest oficjalnie Francją (dotychczas znane jako Królestwo Franków).

    W 1205 r. Filip II August odebrał Anglikom wszystkie ich francuskie ziemie, prócz Gaskonii. Pierwszy konflikt francusko-angielski, zwany czasem „pierwsza wojną stuletnią” (1154-1259), zakończył podpisany z inicjatywy Ludwika Świętego traktat paryski z 1259, oddający Anglikom w charakterze lenna jedynie Gaskonię i zobowiązujący obie strony do uznania stanu posiadania drugiej strony. W 1246 r. Andegawenię nadał król Ludwik IX Święty swemu najmłodszemu bratu Karolowi I Andegaweńskiemu, jako apanaż. W tym samym roku Karol przejął Prowansję jako mąż dziedziczki tej ziemie Beatrycze. Karol II oddał w 1290 r. Andegawenię królom Francji. Jego potomkowie podzieli się na gałęzie, panujące między innymi w Neapolu, na Węgrzech i w Polsce.

    La Manche (z fr. „rękaw”; ang. English Channel, „Kanał Angielski”) – kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji. Poprzez Cieśninę Kaletańską łączy Morze Północne z otwartymi wodami Oceanu Atlantyckiego.Pałac wersalski (fr. château de Versailles) – pałac królewski w Wersalu, na przedmieściach Paryża, symbol francuskiej monarchii absolutnej tzw. ancien régime.

    Za czasów panowania Kapetyngów postępował proces wzmacniania władzy królewskiej i scalania ziem francuskich, przeprowadzano także reformy administracyjne i ustrojowe (między innymi w roku 1302 utworzono Stany Generalne). Za sprawą Filipa IV Pięknego ostatnich z dynastii Kapetyngów określa się królami przeklętymi. Stało się tak, ponieważ Filip IV Piękny uwięził papieża Bonifacego VIII i rozkazał spalić na stosie wielkiego mistrza zakonu templariuszyJakuba de Molay, który rzucił na Filipa i jego potomstwo klątwę.

    Pierwsza koalicja antyfrancuska lat (1792–1797) była pierwszym wysiłkiem europejskich mocarstw na drodze do obalenia rewolucyjnej Republiki Francuskiej. Był to związek niektórych państw europejskich, w tym przede wszystkim Wielkiej Brytanii (która uczestniczyła we wszystkich koalicjach), Austrii, Prus, Holandii i Hiszpanii zawarty na wieść o zgilotynowaniu monarchy francuskiego Ludwika XVI. Sojusznicy nie chcieli dopuścić do rozprzestrzenienia się idei rewolucyjnych w Europie, co zapowiedziało Zgromadzenie Narodowe.Monarcha – osoba będąca głową państwa w monarchii. Tytuł monarchy zazwyczaj jest dziedziczny (z wyjątkiem niektórych państw, np. Państwo Kościelne, Polska z XVI-XVIII w.) i dożywotni.

    W 1328 roku zmarł ostatni z synów Filipa IV Pięknego, król Karol IV. Jego śmierć zakończyła ponad trzystuletnie rządy dynastii Kapetyngów.

    Do tronu po zmarłym władcy zgłosiło roszczenia aż trzech pretendentów: dwaj bratankowie Filipa Pięknego i jego wnuk ze strony córki Izabeli, król Anglii Edward III, co stało się przyczyną najdłuższej w historii Europy wojny o sukcesję.

    Walezjusze[ | edytuj kod]

    Noc św. Bartłomieja na obrazie Giorgio Vasariego, namalowanego na życzenie papieża Grzegorza XIII (Watykan)
     Osobny artykuł: Walezjusze.

    Proces scalania ziem francuskich kontynuowali Walezjusze, którzy w 1328, po wygaśnięciu głównej linii Kapetyngów, zasiedli na tronie Francji. Spotkali się z oporem władających nowymi lennami Korony, powstałymi w wyniku podziału apanaży między młodszych członków dynastii. W drugiej połowie XIV w. rozkwit swej potęgi przeżywało księstwo Burgundii, formalnie lenno Korony francuskiej, w praktyce państwo półsuwerenne, prowadzące własną politykę i nawiązujące sojusze polityczne z Anglią przeciw Francji; dążenie Walezjuszów do przejęcia francuskich posiadłości Plantagenetów doprowadziło w 1337 do wybuchu wojny stuletniej, której celem było odbicie ziem zjednoczonych przez Plantagenetów w XII w. oraz zdobycie francuskiego tronu. Wojna przebiegała ze zmiennym szczęściem. Broniącym kraju Walezjuszom obronę utrudniał konflikt wewnętrzny między armaniakami i burgundczykami oraz niepokoje społeczne. W 1358 doszło do buntu chłopskiego zwanego żakerią oraz powstań mieszczańskich kierowanych przez É. Marcela. Gdy na skutek traktatu w Troyes Henryk V Lancaster zyskał prawo do tronu francuskiego. Lud Paryża pod przywództwem Joanny d’Arc pokonał Anglików i przyczynił się do ostatecznego zwycięstwa Francji w wojnie stuletniej w 1453 roku. Na przełomie XV i XVI w. w zjednoczonej i scentralizowanej Francji władza królewska zaczęła przybierać formę absolutyzmu. Główni konkurenci monarchii, wielcy feudałowie, utracili dotychczasowe znaczenie, ponieważ miasta, w których pojawiały się już formy produkcji wczesnokapitalistycznej, były sojusznikami monarchii. Pozycja społeczna chłopów, mimo zachowania przez panów feudalnych podstawowych przywilejów, takich jak prawo własności ziemi czy sądownictwo patrymonialne, nadawała im coraz bardziej status wolnych dzierżawców. W 1465 doszło do złamania feudalistycznej Ligi Dobra Publicznego. Pokonanie feudałów pozwoliło Ludwikowi XI i jego następcom sprawować władzę nieograniczoną.

    Maj 1968 – ogólna nazwa wydarzeń we Francji, zapoczątkowanych przez protesty studenckie, których bezpośrednią przyczyną było usunięcie przez policję demonstrantów z okupowanego wydziału paryskiej Sorbony. Protesty te doprowadziły do kilkutygodniowego strajku powszechnego, który sparaliżował cały kraj. Wydarzenia maja 1968 i spowodowane przez nie reformy miały dalekosiężne skutki dla życia kulturalnego, politycznego i gospodarczego Francji.Karol Młot (fr. Charles Martel, niem. Karl Martell, ur. 23 sierpnia 686 w Herstalu, zm. 22 października 741 w Quierzy-sur-Oise) – frankijski majordomus, faktyczny władca państwa Franków.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Traktat paryski został zawarty 4 grudnia 1259 roku pomiędzy królem Anglii Henrykiem III i królem Francji Ludwikiem IX i oddawał formalnie pod władzę Francji Normandię, Maine, Andegawenię i Poitou utracone za rządów Jana bez Ziemi. Monarcha angielski zachował prawa do Gaskonii i części Akwitanii, jednak jako wasal Ludwika, który zobowiązał się wycofać pomoc dla buntu możnych.
    Królestwo Francji (fr. Royaume de France) do 1204 Królestwo Franków (łac. Regnum Francorum) – państwo historyczne w Europie, na terenie obecnej Francji, jedno z jej prawno-historycznych poprzedników. Istniało w latach 987-1791.
    Ludwik Filip I (ur. 6 października 1773, zm. 26 sierpnia 1850) – król Francuzów (Roi des Français), ostatni monarcha Francji z rodu Burbonów. Panował w latach 1830–1848.
    Europejska Wspólnota Energii Atomowej (EWEA, także Euratom) – jedna z trzech Wspólnot Europejskich, powstała na mocy traktatów rzymskich 25 marca 1957 r (Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej). Decyzja o powstaniu Euratomu zapadła podczas obrad konferencji mesyńskiej w 1955 roku.
    Bulanżyzm (fr. boulangisme) to nacjonalistyczny ruch polityczny we Francji pod koniec XIX wieku (1886-1891), który stanowił zagrożenie dla Trzeciej Republiki.
    Karol IV Piękny, Sprawiedliwy, fr. Charles IV le Bel, (ur. 1294, zm. 1 lutego 1328), hrabia La Marche 1314–1322, król Francji i Nawarry 1322–1328 (król Nawarry jako Karol I Łysy). Pochodził z dynastii Kapetyngów.
    Cenzus (łac. census: oszacowanie majątku; obliczenie, spis ludności; por. censor) – ograniczenie w prawie wyborczym, wobec służby wojskowej, administracyjnej, publicznej, etc., relatywne do określonej grupy społeczeństwa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.075 sek.