• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Historia Chin



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Era militarystów (chiń.: 軍閥時代; pinyin: Jūnfá shídài) – okres w historii Republiki Chińskiej przypadający na lata 1916-1928. Czasy te to okres największego rozbicia Chin. Wiele regionów stało się de facto niezależnymi państwami władanymi przez lokalnych watażków lub koterie.Palenie ksiąg i grzebanie uczonych – okres w historii Chin pomiędzy 213 a 206 rokiem p.n.e., kiedy prowadzono politykę niszczenia klasycznych ksiąg chińskich i prześladowania konfucjańskich uczonych.

    Historia Chin obejmuje okres od czasów najdawniejszych obejmujących najstarszą chińską historiografię poprzez epoki zwalczających się królestw i ponowne zjednoczenia, panowanie cesarzy, okres rządów Kuomintangu po Chińską Republikę Ludową.

    Spis treści

  • 1 Historia legendarna
  • 2 Shang-Yin
  • 3 Dynastia Zhou
  • 3.1 Okres Wiosen i Jesieni (770–476 p.n.e.)
  • 3.2 Okres Walczących Królestw
  • 4 Dynastia Qin (221–207 p.n.e.)
  • 5 Dynastia Han (206 p.n.e. – 220 n.e.)
  • 6 Epoka Trzech Królestw (220-265)
  • 7 Dynastia Jin (265–420)
  • 8 Epoka Dynastii Południowych i Północnych (420-589)
  • 9 Dynastia Sui (589-619)
  • 10 Dynastia Tang (618-907)
  • 11 Pięć Dynastii i Dziesięć Królestw (907-960)
  • 12 Dynastia Song (960-1279)
  • 13 Dynastia Yuan (1279-1368)
  • 14 Dynastia Ming (1368-1644)
  • 15 Dynastia mandżurska Qing (1644-1911)
  • 15.1 Wpływy kolonialne w Chinach
  • 15.2 Rewolucja chińska i opór wobec władzy
  • 16 Republika Chińska (okres 1911-1949)
  • 16.1 Wojna między nacjonalistami a komunistami
  • 17 Chińska Republika Ludowa
  • 17.1 Konflikt tajwańsko-chiński
  • 17.2 Rozłam radziecko-chiński
  • 17.3 Konflikt z Indiami i sojusz z Pakistanem
  • 17.4 Rewolucja kulturalna
  • 17.5 Próby przejęcia kontroli nad światowym ruchem komunistycznym
  • 17.6 Sojusz z Albanią
  • 17.7 Naprawa relacji z USA i uznanie międzynarodowe
  • 17.8 Śmierć Mao i era Deng Xiaopinga
  • 17.9 Chiny na przełomie wieków
  • 18 Przypisy
  • 19 Bibliografia
  • Historia legendarna[ | edytuj kod]

    Początków dziejów Chin tradycyjna historiografia chińska upatrywała w działalności Pięciu Czcigodnych:

    Dongting Hu (chin. 洞庭湖; pinyin Dòngtíng Hú; Wade-Giles Tung-t’ing Hu) – jezioro na południowym wschodzie Chin w prowincji Hunan na Nizinie Cianghańskiej (część Niziny Środkowego i Dolnego Jangcy). Drugi co do wielkości zbiornik słodkowodny Chin, dawniej o powierzchni 3900 km² i głębokości do 31 m. Leży na wysokości 34,5 m n.p.m. Epoka Trzech Królestw (chiń. trad. 三國時代, chiń. upr. 三国时代, pinyin: Sānguó shídài; 220 - 265) - za datę jej początku uznaje się najczęściej upadek dynastii Han w 220 r. Dla wielu chińskich historyków Epokę otwiera jednak już powstanie Żółtych Turbanów w 184 r. W 220 r. Cesarstwo rozpadło się na trzy oddzielne państwa: Shu Han (蜀漢, zwane także Shu, 蜀), Wei (魏) oraz Wu (吳).
    1. Fuxi stworzył podwaliny pod rodzinę i udomowił zwierzęta,
    2. Shennong wynalazł uprawę ziemi,
    3. Huang Di był wynalazcą łuku i strzał, wozów, ceramiki oraz zjednoczył plemiona i oddał im w posiadanie ziemie nad Huang He. Żona Huang Di wynalazła jedwab.
    4. Yao opracował kalendarz i ustanowił obrzędy religijne,
    5. Shun podjął starania opanowania powodzi, wspierał go urzędnik Yu.

    Shun ustanowił swym następcą oddanego urzędnika Yu, który podzielił kraj na prowincje. Mimo że Yu wyznaczył następcę, jego wola została zignorowana, a władzę po jego śmierci objął syn. W ten sposób została zapoczątkowana dynastia Xia, z której pochodziło czternastu kolejnych władców. Ostatnim jej królem był Jie, obalony przez własnego urzędnika, który założył dynastię Shang. Z drugiej starożytnej dynastii chińskiej pochodziło trzydziestu władców. Ostatni jej przedstawiciel został obalony przez najeźdźców, którzy założyli trzecią dynastię starożytnych Chin – Zhou.

    Chen Jiongming (ur. 13 stycznia 1878 w Haifengu, zm. 22 września 1933 w Hongkongu) – chiński polityk i wojskowy, militarysta.Xianbei chiń. upr.: 鲜卑; chiń. trad.: 鮮卑; pinyin: Xiānbēi; Wade-Giles: Hsien-pei – azjatycki lud koczowniczy, od III w. p.n.e. zajmujący terytoria na północny zachód od Chin, który w IV wieku założył szereg państw na terenie północnych Chin, w tym cesarstwo Północnej dynastii Wei (386 - 535).

    Ten sposób dziejopisarstwa jako snucie opowieści o rodzinie wykształcił się w połowie pierwszego tysiąclecia p.n.e. Więcej danych o prehistorii Chin dostarcza jednak archeologia, geologia i paleoantropologia, które, choć nie pomijają tradycyjnej historiografii chińskiej, rozpatrują dzieje regionu przez pryzmat oddziaływania istniejących na tym obszarze kultur, współtworzących cywilizację chińską.

    Wuyue (chiń. upr.: 吴越国; chiń. trad.: 吳越國; pinyin: Wúyuè Guó) – krótkotrwałe państwo w nadbrzeżnych Chinach, jedno z Dziesięciu Królestw.Aisin Gioro Puyi, trad. chin. 溥儀; upr. chin. 溥仪, (ur. 6 lutego 1906, zm. 17 października 1967) – ostatni cesarz Chin. Należał do mandżurskiej dynastii Qing, zmuszony w 1912 roku do abdykacji. Od 1934 roku cesarz marionetkowego państwa Mandżukuo, a od 1945 roku więzień – najpierw radziecki, a potem chiński. Po uwolnieniu w 1959 roku został zwykłym obywatelem Chińskiej Republiki Ludowej i pracował jako ogrodnik, a potem archiwista.
     Zapoznaj się również z: Neolit w Chinach.

    Shang-Yin[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Dynastia Shang.

    Dojście do władzy dynastii Shang zbiegło się z początkiem epoki brązu. Choć chronologia pozostaje sporna i niepewna, za kształtowanie się państwa uznaje się okres 1750–1650 p.n.e. Danych o historii politycznej państwa Shang dostarczają listy królów. Pierwszym władcą tego okresu był Tang, ostatnim – Zhou Xin. Pomiędzy nimi panowało dwudziestu ośmiu królów. Stolica dynastii Shang była ciągle przenoszona z nieznanych powodów. Ostatnim ośrodkiem władzy było miasto Yin, stąd wzięło się drugie określenie na państwo Shang-Yin. Trzon państwa Shang stanowiła prowincja Henan, której wpływy rozszerzały się na Hubei, Szantung i Shanxi, stanowiące rodzaj marchii przed najazdami barbarzyńców. Dynastia została obalona przez lud Zhou.

    Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.Korupcja (łac. corruptio – zepsucie) – nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści. Korupcja może w praktyce powstawać niezależnie od formy rządów. Poziom korupcji może być bardzo różny, od drobnych przypadków wykorzystania wpływu lub faworyzowania w celu wyświadczenia lub oddania przysługi, do kleptokracji (rządów złodziei), gdzie porzucone zostają nawet zewnętrzne pozory uczciwości.

    Społeczeństwo stanowiły wspólnoty wiejskie pod władzą państw-miast, które z kolei znajdowały się w zależności od państwa Shang. Owoce pracy wieśniaków były głównym źródłem pożywienia. Sporną kwestią pozostaje status przebywających w miastach rzemieślników. Mogli być dziedzicznymi poddanymi arystokracji lub niewolnikami. Istniała warstwa niewolnicza, składająca się z jeńców wojennych. Niewolnikom przydzielano prace związane z wypasaniem bydła. Arystokracja była warstwą wojowniczą, uprawnioną do pobierania podatków i posiadająca monopol na broń. Warstwa kapłanów nie wykształciła się, ponieważ w tym okresie rozpowszechniony był kult przodków, będący przywilejem arystokracji. Na najwyższym stopniu drabiny społecznej stał monarcha wang, będący także najwyższym kapłanem. Król miał rozległy aparat urzędniczy, a w pomniejszych rytuałach religijnych uprawnienia do sprawowania kultu mieli także arystokraci. Pierwszeństwo do objęcia tronu po śmierci króla miał jego młodszy brat.

    Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.Powstanie tajpingów (1851-1864) – powstanie ludowe w Chinach. W powstaniu tajpingów zginęło co najmniej 20 mln ludzi.

    Różnica kulturowa pomiędzy miastem a wsią była duża. Kultura materialna miast znajdowała się już na wysokim poziomie: kwitło rzemiosło, prowadzono handel (środkiem płatniczym była muszelka kauri), wznoszono pałace i rezydencje. Na wsi stosowano prymitywne sposoby uprawy roli, niewiele różniące się od sposobu obrabiania ziemi w kulturze Longshan. Narzędzia z brązu nie były jeszcze upowszechnione, irygacja znajdowała się w początkowym etapie rozwoju.

    Hong Xiuquan (ur. 1814, zm. 30 czerwca 1864) – przywódca powstania tajpingów, chłopskiej rebelii skierowanej przeciwko chińskim władcom z mandżurskiej dynastii Qing.Status quo (łac.) – termin prawniczy oznaczający obecny, niezmieniony stan rzeczy. Przeciwieństwo Status quo ante – dawniejszego stanu rzeczy.

    Na potrzeby rolnictwa stworzono kalendarz, co przyczyniło się do powstania systemu obliczania czasu według cykli – ganzhi. W okresie Shang pojawiło się pismo, znane głównie z odnalezionych podczas wykopalisk kości wróżebnych. Religia w okresie Shang znajdowała się w początkowym stadium rozwoju. Miała jeszcze wiele elementów animizmu, którego przejawem był m.in. kult przodków. Czczono także siły natury. Panteon bóstw dopiero zaczynał się wykształcać. Być może najwyższym bóstwem w tym okresie był czczony przez monarchę Shangdi. Najpopularniejszym bóstwem był zaś Hebo – bóg Rzeki Żółtej, któremu raz do roku składano w ofierze młodą dziewczynę.

    Powstanie bokserów – zbrojne wystąpienie ludowe w północno-wschodnich Chinach w latach 1899-1901, skierowane przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing. Inspiratorem powstania było tajne stowarzyszenie Yihequan (tzw. bokserzy, stąd nazwa).Ludy irańskie – grupa ludów indoeuropejskich mówiąca językami irańskimi, zamieszkująca terytoria rozciągające się od wschodniej Anatolii poprzez Wyżynę Irańską aż po Hindukusz, oraz od Azji Środkowej po Zatokę Perską. Region ten nazywany jest czasem Wielkim Iranem.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]




    Warto wiedzieć że... beta

    Yu (Yǔ, 禹), urodzony jako Si Wenming (Sì Wénmìng, 姒文命), popularnie nazywany Wielki Yu (大禹 Dà Yǔ) był legendarnym założycielem dynastii Xia.
    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.
    Ruch 30 Maja – chiński antyimperialistyczny ruch robotniczy i studencki w 1925 roku, domagający się praw pracowniczych oraz wolności obywatelskich.
    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.
    Xiongnu (chiń.: 匈奴) – azjatycki lud koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej Mongolii, południowo-zachodniej Syberii, Azji Środkowej, Mandżurii oraz Mongolii Wewnętrznej, Sinciangu i Gansu.
    Dunhuang (chiń.: 敦煌; pinyin: Dūnhuáng) – miasto na prawach powiatu w Chinach, w prowincji Gansu, usytuowane w oazie; ok. 150 tys. mieszkańców. W przeszłości stacja na jedwabnym szlaku.
    Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane „Syberyjskim morzem” i "Błękitnym okiem Syberii", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji i obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto – pod względem powierzchni – drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.253 sek.