• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hiranjagarbha

    Przeczytaj także...
    Brahman (sanskryt ब्राह्मण) – w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności (sat).Keśin – typ indyjskich ascetów opisywanych w Rygwedzie. Doświadczając stanów ekstatycznych dzięki opętaniu przez bogów . Przypuszcza się, że stanowią prekursorów późniejszej tradycji joginów .
    Mahapralaja - pojęcie pochodzące z sanskrytu oznaczające pożar świata, ostateczny rozpad przejawionego wszechświata, ogień z nieba, ekpyrosis. Może oznaczać koniec życia Brahmy. Niekiedy interpretowane jako wielki krach - przeciwieństwo wielkiego wybuchu.

    Hiranjagarbha (dewanagari हिरण्यगर्भ, Złoty Zarodek, Złote Dziecię, Złote Ziarno, en Hiranyagarbha) – termin kosmologiczny z mitologii i filozofii indyjskiej opisywany najczęściej jako forma zarodkowa stwórcy, embrion ukryty w wodach. Może być też użyty w znaczeniu imienia lub tattwy. Występuje już w tekście Wed.

    Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.

    W jednej z wersji przekazów z hiranjagarbhy ma wyrastać drzewo kosmiczne lub w innych wersjach dwa drzewa - żeńskie i męskie "pipal" (aśwattha).

    Źródłosłów[ | edytuj kod]

    Garbha to macica, stąd spotykane tłumaczenia tego złożenia to: złote jajko, złoty zarodek, złote nasienie. Określenie hiranja na złotą barwę występuje również w innych kontekstach, np. w imieniu Hiranjakeśin (Złotowłosy) – rysziego z epoki wedyjskiej .

    Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie. Słowo „wszechświat” może być też używane w innych kontekstach jako synonim słów „kosmos” (w rozumieniu filozofii), „świat” czy „natura”. W naukach ścisłych słowa „wszechświat” i „kosmos” są równoważne.Manusmryti ( skr. मनुस्मृति manusmṛti ) – starożytny indyjski traktat dotyczący dharmy, omawiający wszystkie aspekty i przejawy życia jednostki i społeczeństwa. Powstał ok. II w. p.n.e. – II w. n.e.. Tradycja autorstwo przypisuje mitycznemu praojcu ludzkości — Manu.

    Znaczenia[ | edytuj kod]

    Termin hiranjagarbha bywał różnie interpretowany w hinduizmie i filozofii indyjskiej na przestrzeni dziejów :

  • kosmiczny Purusza, twór (lub syn) Skambhy
  • jedno z imion brahmana.
  • pierwsze upostaciowienie Absolutu
  • jedyna wieczna forma w kosmosie. Postać Brahmy, jaką ten przyjmuje na czas mahapralai według Ramanudźy
  • pierwsza forma materialna powstała podczas stwarzania świata
  • zarodkowa (kulista lub w kształcie jaja) forma wszechświata w literaturze puranicznej. Od tej formy opis genezy wszechświata przedstawia Brahmandapurana.
  • postać zarodkowa Brahmy jako pierwszej istoty (urodzony jako pierwszy), promieniująca jak Słońce według Manu
  • Najwyższy bóg wszystkich istot, podtrzymujący niebo i ziemię.
  • W początkach wszechświata Brahma przez rok przebywał wewnątrz hiranjagarbhy. Następnie to jajo rozdzielił na połówki : nieboskłon i ziemię. Taki opis przedstawia Rygweda.

    Jajo – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.Manu (sanskryt मनु , trl. manu) – praojciec ludzkości i prawodawca w hinduizmie. Manu żyje przez okres jednej manwantary. W czasie jednego dnia Brahmy (jednej kalpy) pojawia się 14 kolejnych Manu. Manu stoi na straży prawidłowego funkcjonowania wszechświata poprzez określanie obowiązujących w nim praw.
  • pierwotny zaczątek jogi (Tattwawaiśaradi 1.1, Mahabharata 12.337.60)
  • buddhi w ujęciu filozofii sankhji (Mahabharata 12.291.17)
  • lingamatra (samo czyste istnienie, czysty przejaw) zgodnie z Js II.19 i komentarzem Wjasy
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. 2. Andrygon uniwersalny. W: Maryla Falk: Mit psychologiczny w starożytnych Indiach. Ireneusz Kania (przeł.), Marek Mejor (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2011, s. 23. ISBN 97883-242-0978-1.
    2. Słowniczek do traktatów/ Złote Jajo (Złote Ziarno). W: Manu Swajambhuwa: Manusmryti czyli traktat o zacności. Przełożył z oryginału sanskryckiego, wstępem przedmową, przypisami i słowniczkiem opatrzył Maria Krzysztof Byrski. Wyd. 1. Warszawa: PIW, 1985, s. 201, seria: Bibliotheca Mundi. ISBN 83-06-00997-5.
    3. Androgyn uniwersalny. W: Maryla Falk: Mit psychologiczny w starożytnych Indiach. Ireneusz Kania (przeł.), Marek Mejor (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2011, s. 28. ISBN 97883-242-0978-1.
    4. Wedyzm - mitologia wyrosła z natury. W: A.Jakimowicz M.Jakimowicz-Shah: Mitologia indyjska. Warszawa: WAiF, 1982, s. 18. ISBN 83-221-0176-7.
    5. Hiranjagarbha. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 160, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
    6. Barbara Mękarska: Hiranjakeśin. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 346, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
    7. Androgyn uniwersalny. W: Maryla Falk: Mit psychologiczny w starożytnych Indiach. Ireneusz Kania (przeł.), Marek Mejor (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2011, s. 25. ISBN 97883-242-0978-1.
    8. Paweł Sajdek: Stosunek do śruti. W: Filozofia Wschodu. Beata Szymańska (red.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 140. ISBN 83-233-1487-X.
    9. Małgorzata Sacha-Piekło: Bhahmanda. W: Zaświaty i krainy mityczne. M.Sacha-Piekło (red.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1999, s. 77. ISBN 83-7006-854-5.
    10. Barbara Mękarska: Hiranjagarbha. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 346, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
    11. Rygweda 10.121
    12. Hiranjagarbha. W: Georg Feuerstein: Joga - Encyklopedia. Maria Kużniak (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Wydawnictwo BRAMA, 2004, s. 120. ISBN 83-914652-5-X.
    13. Linga-Matra. W: Georg Feuerstein: Joga - Encyklopedia. Maria Kużniak (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Wydawnictwo BRAMA, 2004, s. 168,121. ISBN 83-914652-5-X.
    Axis mundi (z łac., "oś kosmiczna", "oś świata") – idea środka świata, uważanego za stabilny element Wszechświata.Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego - wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego -najstarszej uczelni w Polsce. Wydaje ponad 200 tytułów rocznie. Wydawnictwo specjalizuje się w podręcznikach akademickich (również medycznych). Równie istotne są wydawnictwa seryjne i monografie naukowe. Do najważniejszych serii należą: antropologiczna Cultura, poświęcona kulturom Wschodu Ex Oriente, historyczna Historiai, serie Psychiatria i Psychologia oraz najnowsze: Media, Politika, Mysterion. Profil Wydawnictwa wykracza znacznie poza ramy oficyn uniwersyteckich - wydawnictwo publikuje także książki popularnonaukowe i popularyzatorskie. Wydaje także publikacje niskonakładowe (które ukazują się zasadniczo w oparciu o dotacje).




    Warto wiedzieć że... beta

    Louis Frédéric (ur. 1923 - zm. 1996) - sławny francuski orientalista, specjalizujący się w kulturze Indii, Azji Południowo-Wschodniej i Japonii.
    Dom Wydawniczy REBIS – wydawnictwo założone w sierpniu 1990 w Poznaniu przez Tomasza Szpondera i Tadeusza Zyska. Pod koniec 1993 roku Tadeusz Zysk odszedł z Rebisu, by założyć własne wydawnictwo: Zysk i S-ka.
    Purany (dewanagari पुराण, trl. purāṇa) – gatunek literacki świętych pism hinduizmu. Poruszają tematy takie jak: historia, religia, tradycja. Niektóre z nich zawierają opowieści z mitologii indyjskiej.
    Figowiec pagodowy (Ficus religiosa) – gatunek roślin z rodziny morwowatych (Moraceae). Pochodzi z tropikalnych obszarów Azji (Bangladesz, Indie, Nepal, Pakistan, Indochiny).
    Sankhja – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha - purusza i materii - prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.
    Brahmandapurana – hinduistyczny tekst religijny, jedna z osiemnastu wielkich puran ( Mahapurana ). Podzielona jest na cztery zasadnicze części o tytułach Prakrija, Anusanga, Upodghata i Upasamhara. Zawiera tekst Adhjatmaramajana. Przynależy do nauk śiwaizmu.
    Mahabharata (skr. Mahābhārata, महाभारत) – jeden z dwóch głównych hinduistycznych poematów epickich (obok Ramajany), znajdujący się w kategorii smryti i należący do głównych dzieł literatury indyjskiej. W hinduizmie nazywany jest piątą Wedą. Utwór jest najdłuższym utworem literackim i eposem na świecie. Zawiera 100 000 ślok (200 tysięcy wersów), tak więc jest dziesięć razy dłuższy od Odysei i Iliady razem wziętych. Epos opowiada o historii starożytnych Indii. W jego skład wchodzi jedno z najważniejszych dzieł hinduizmu – Bhagawadgita.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.826 sek.