• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hetman polny koronny

    Przeczytaj także...
    Hetman wojsk zaciężnych (łac. campiductor Regni Poloniae supremus, exercituum nostrorum generalis campiductor) – dowódca wojsk zaciężnych Korony Królestwa Polskiego. Powoływany na czas prowadzenia działań wojennych. Po raz pierwszy tytułem takim obdarzono Piotra Dunina w 1461 w czasie wojny trzynastoletniej. Hetmanami wojsk zaciężnych byli w XV w. także Wojciech Górski, Paweł Jasieński, Jan Karnkowski, Jan Trnka z Raciborzan.Kórnik – miasto w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, nad Jeziorem Kórnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kórnik. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego. Położone 20 km na południowy wschód od Poznania przy drodze krajowej nr 11.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Stanisław Żółkiewski
    Stanisław Koniecpolski
    Stanisław Rewera Potocki
    Jerzy Sebastian Lubomirski
    Stefan Czarniecki
    Jan Sobieski (portretowany już jako król Polski, po wiktorii wiedeńskiej)
    Stanisław Jabłonowski
    Jan Klemens Branicki
    Wacław Rzewuski

    Hetman polny koronny – jedna z najwyższych funkcji w wojsku polskim w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Dr hab. Maciej Franz (ur. w 1969 roku w Toruniu) - polski historyk, znawca tematyki wojen morskich oraz kozackich, adiunkt w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Od 2008 roku profesor wizytujący na Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni.

    Wkrótce po ustanowieniu instytucji hetmana, została ona podzielona na dwie funkcje o oddzielnych kompetencjach.

    Hetman wielki w czasie pokoju pozostawał przy dworze zajmując się ogólną administracją i strzegąc interesów wojska.

    Głównym zadaniem hetmana polnego koronnego była ochrona południowo-wschodnich kresów ukrainnych Rzeczypospolitej przed najazdami z sąsiednich państw. Był on bezpośrednim zwierzchnikiem oddziałów obrony potocznej, a później żołnierzy kwarcianych. Hetmani polni odpowiadali za wywiad, rozpoznanie i prowadzenie doraźnych walk (np. z Kozakami lub Tatarami). W trakcie bitwy pod zwierzchnictwem hetmana wielkiego dowodzili mniej prestiżowym lewym skrzydłem, a w razie jego braku przejmowali dowództwo.

    Wojsko I Rzeczypospolitej było dowodzone przez dwóch hetmanów wielkich, koronnego i litewskiego, oraz dwóch hetmanów polnych.Hetman (czes. hejtman, ukr. гетьман, rum. hatman niem. Hauptmann) – historyczna nazwa głównodowodzących armiami czeskich taborytów, (w tym Ukrainy).

    Hetman polny podlegał wielkiemu. Oba stanowiska istniały niezależnie dla Korony i Litwy.

    Zobacz też[]

  • Hetman wojsk zaciężnych
  • generałowie polscy
  • hetman (szachy)
  • historia Wojska Polskiego
  • Przypisy

    1. Maciej Franz, Wojskowość Kozaczyzny Zaporoskiej w XVI-XVII wieku, Toruń 2004, s. 29-30.
    2. Nowak i Wimmer 1968 ↓, s. 148.
    3. Zdzisław Żygulski, Hetmani Rzeczypospolitej, Kraków 1994, s. 16-20.
    4. Poczet hetmanów Rzeczypospolitej. Hetmani koronni. red. Mirosław Nagielski, Warszawa 2005, s. 391.

    Bibliografia[]

  • Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, spisy, wyd. PAN, Kórnik 1992
  • Poczet hetmanów Rzeczypospolitej. Hetmani koronni. red. Mirosław Nagielski, Warszawa 2005
  • Tadeusz Nowak, Jan Wimmer: Dzieje oręża polskiego do roku 1793. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1968.
  • Maciej Franz, Wojskowość Kozaczyzny Zaporoskiej w XVI-XVII wieku, Toruń 2004
  • Zdzisław Żygulski, Hetmani Rzeczypospolitej, Kraków 1994
  • Obrona potoczna – w dawnej Polsce stałe wojsko zaciężne i instytucje dowodzenia, utrzymywane od przełomu XV i XVI wieku przez króla, broniące południowo-wschodniej granicy państwa przed najazdami tatarskimi.W obronie terytorium, zwykle najbliższego, uczestniczyła cała ludność je zamieszkująca. Było to swoiste pospolite ruszenie. Odzwierciedla się to w samym języku, gdzie słowo wojsko, znaczyło to samo, co "ludzie" i w staropolszczyźnie symbolizowało wielką chmarę ludzi. Stawali oni do boju zwykle "kupą", nie stosując jakiejś szczególnej taktyki. Grupy pospolitego ruszenia dowodzone były zapewne przez najbardziej doświadczonego wojownika społeczności. Z systemem obronnym plemion słowiańskich zamieszkujących historyczne tereny Polski wiążą się także dwa pojęcia:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Korona Królestwa Polskiego (łac. Corona Regni Poloniae) – zwyczajowa nazwa państwa polskiego w czasach średniowiecza, formalna nazwa jako odrębnego państwa w latach 1386-1569 i później, w ramach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, jako jeden z dwóch równoprawnych członów obok Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1569-1795.
    Bitwa pod Wiedniem została stoczona 12 września 1683 roku między wojskami polsko-austriacko-niemieckimi pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego, a armią Imperium osmańskiego pod wodzą wezyra Kara Mustafy. Zakończyła się klęską Osmanów, którzy od tej pory przeszli do defensywy i przestali stanowić zagrożenie dla chrześcijańskiej części Europy.
    Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego - lista alfabetyczna oficerów, którzy w czasie służby w Wojsku Polskim lub pośmiertnie zostali awansowani (zatwierdzeni, zweryfikowani) w stopniach generałów i admirałów.
    Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, żmudz. Lietovuos Dėdliuojė Konėgaikštīstė, biał. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.
    Wojsko kwarciane – elitarne, zaciężne oddziały wojskowe autoramentu narodowego istniejące tylko w Koronie od ustanowienia w 1563 roku kwarty przez Zygmunta II Augusta. Wywodziło się ono z formacji obrony potocznej powstałej w końcu XV wieku, będącej systemem obrony kresów południowo-wschodnich przed najazdami wojsk państw bezpośrednio z nimi sąsiadującymi, głównie Tatarami. Stanowiły one stałe siły zbrojne w odróżnieniu od pospolitego ruszenia czy oddziałów powoływanych doraźnie. Podlegali oni całkowicie władzy hetmana.
    Zdzisław Żygulski jun. (ur. 18 sierpnia 1921 w Borysławiu) – profesor nauk humanistycznych, polski historyk i teoretyk sztuki.
    Hetman; potocznie królowa, królówka, dama – najsilniejsza figura w szachach. W początkowym ustawieniu każdy z graczy ma jednego hetmana ustawionego obok króla. W notacji algebraicznej hetman białych znajduje się na polu d1, hetman czarnych na d8. Początkujący gracze często mylą początkowe pozycje hetmana i króla, czemu może zapobiec mnemiczna reguła: biała (dama) na białym (polu), czarna na czarnym (łac. regina regit colorem "królowa rządzi barwą").

    Reklama