• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Herodot



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Tukidydes z Aten (gr. Θουκυδίδης ὁ Ἀθηναῖος Thukydides ho Athenaios; ur. między 471 p.n.e. a 460 p.n.e., zm. między 404 p.n.e. a 393 p.n.e.) – grecki historyk.Zakintos (gr. Ζάκυνθος, zapisywane także: Zakyntos, Zakynthos, Zakinthos, Hyrie, Zante) – wyspa grecka w na Morzu Jońskim, trzecia do wielkości wyspa oraz prefektura grecka w archipelagu Wysp Jońskich. Położona jest na zachód od Peloponezu. Nazwa wyspy pochodzi od imienia syna mitologicznego Dardanosa, króla Arkadii.
    Emigracja[]

    Miasto rodzinne Herodota stanowiło, za jego życia – wraz z Kos, Nisiros i Kalyndają – małe państewko wasalne podległe zwierzchnictwu perskiemu, a podporządkowane bezpośrednio władzy królowej Artemizji. Herodot z zachwytem pisał o jej mądrości i przedsiębiorczości (VII, 99, VIII, 68n, 93, 101nn). Jednak za panowania jej następcy – Lygdamisa – w mieście wybuchły zamieszki na tle politycznym, podczas których Panyassis zginął, zaś Herodot, po stłumieniu buntu przez tyrana, zmuszony został do ucieczki. Udał się początkowo na wyspę Samos, gdzie spędził kilka lat pisząc o jej zabytkach i niedawnej świetności (III, 39nn). Stamtąd też – i zapewne wcześniej, z Halikarnasu – podejmował swe pierwsze wyprawy azjatyckie.

    Kalabria (wł. Calabria) – region administracyjny w południowych Włoszech o powierzchni 15 079 km² i 2,09 milionach mieszkańców, ze stolicą w Catanzaro. Graniczy z regionem Basilicata a poprzez Cieśninę Mesyńską z Sycylią.Wisztaspa (stp. Wisztaspa) lub Hystaspes (gr. Ὑστάσπης) (VI w. p.n.e.) − należący do rodu Achemenidów satrapa Partii i Hyrkanii, ojciec Dariusza I.

    Po powrocie do rodzinnego miasta miał uczestniczyć w wygnaniu znienawidzonego Lygdamisa, ale zaraz wrócił na Samos, skąd w roku 445 p.n.e. przybył do Aten, gdzie czytał publicznie fragmenty swych prac, co wynagrodzono mu sumą 10 talentów. Nie wiadomo, czy miał podobne występy w Olimpii (tak twierdził Lukian). Wątpić należy w wielki wpływ, jaki miały te odczyty wywrzeć na młodego jeszcze Tukidydesa. W stolicy Attyki bliskie kontakty nawiązał z Peryklesem. Wynika to z wypowiedzi Herodota o znaczeniu świata helleńskiego, o konstytucji ateńskiej, jak również z tego, że przy każdej sposobności z uznaniem wyrażał się o Alkmeonidach, przodkach Peryklesa ze strony matki (III, 39nn; V,62; VI,126nn) oraz ze wzmianek na temat urodzin samego Peryklesa (VI, 31). Zetknął się także z Sofoklesem, który napisał na jego cześć zachowaną częściowo elegię (II, 35), prawdopodobnie z roku 440 p.n.e. Z utworu tego zachował się tylko początkowy fragment, ale o znajomości prac Herodota świadczyć mogą niektóre fragmenty tragedii Sofoklesa:

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.

    Ten sam fragment u Herodota brzmi zupełnie podobnie:

    Podobnych zbieżności można znaleźć w tragediach Sofoklesa więcej.

    W Atenach nie przebywał długo i już w roku 443 p.n.e. zamieszkał w nowej kolonii ateńskiej Turioj w południowej Italii założonej w miejsce zniszczonego Sybaris. Założenie Turioj było dla Aten sprawą prestiżową. Chodziło o wykazanie, że Ateny są zdolne przewodzić Hellenom w każdym wspólnym przedsięwzięciu, szczególnie wtedy, gdy poparcia odmawia Sparta. Przywódcy pionierów byli Ateńczykami, pierwszy rząd – demokratyczny, boską opiekunką miasta – Atena. Ta wzorowa fundacja zaplanowana i przeprowadzona została przez najwybitniejszych przedstawicieli Attyki – Lampona (interpretator praw sakralnych), Hippodamosa z Miletu (budowniczy), Protagorasa z Abdery (sofista, twórca teorii poznania) oraz samego Herodota.

    Mesembria – kolonia Megary założona w VI w. p.n.e. na zachodnim wybrzeżu Morza Czarnego. Zajmowała strategiczną pozycję w pobliżu ujścia Morza Czarnego.Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.

    W Turioj Herodot znalazł swą drugą ojczyznę – w literaturze okresu nazywano go nawet Turiojczykiem – nie wiemy jednak jak długo tam przebywał, ani czy wrócił do Aten. Dożył, co wiadomo na pewno, początków wojny peloponeskiej, gdyż w swym dziele nawiązuje do niektórych wydarzeń lat trzydziestych V wieku, jak na przykład do napaści Tebańczyków na Plateje (VII, 233), stracenia posłów peloponeskich w Atenach w roku 430 p.n.e. (VII, 137), splądrowania Attyki przez Spartan (IX, 73). Nie dożył natomiast wstąpienia na tron perski Dariusza II, o czym świadczy wymienianie jedynie pierwszego króla tego imienia (522-485 p.n.e.), syna Hystaspesa (I, 130).

    Kambyzes II (staroperskie Kanbuzhiya, zm. w lipcu 522 p.n.e.) – król Persji od 529 p.n.e., syn Cyrusa II Wielkiego, pochodził z dynastii Achemenidów.Eumelos lub Eumelajos – półlegendarny poeta grecki, pochodzący zapewne z Koryntu autor poematu Prosodion, procesyjnego hymnu niepodległości Meseńczyków wykonywanego na Delos. Niewielki fragment tego dzieła przetrwał w pracach Pauzaniasza. Eumelosowi przypisywano również autorstwo kilku utworów epicznych właściwych dla obszaru kultury koryncko-sykiońskiej, szczególnie Corinthiaca, eposu opisującego pradzieje Koryntu. Epos Corinthiaca zaginął i znany jest dzisiaj wyłącznie z przekazu Pauzaniasza.

    Prawdopodobnie właśnie z Turioj podjął szereg kolejnych podróży, które dały mu, ustami Cycerona, zaszczytne miano „ojca historii”.

    Podróże[]

    Oikumene – zamieszkały świat w czasach Herodota

    W V wieku p.n.e. w literaturze, obok poezji, znalazła swe miejsce proza, dając wyraz realizmowi jej twórców. Ich umysły zwracały się w stronę badań przyrodniczych, geograficznych i historycznych. Dzieje minione zaczęli więc spisywać Kadmos z Miletu, Ferekydes z Leros, Akusilaos z Argos, Hekatajos z Miletu i wielu innych, których imiona i dzieła zaginęły jeszcze w starożytności. I o ile historyk dzisiejszy może korzystać z prac licznych poprzedników, pierwsi badacze dziejów musieli opierać się niemal wyłącznie na własnych spostrzeżeniach i ustnych relacjach mieszkańców odwiedzanych krain. Logografowie, z prac których korzystał Herodot, nie byli jednak historykami. W swych pracach nawiązywali najczęściej do eposu (jak np. historycznego eposu Chojrilosa o wojnach perskich – Perseis). Opowiadali głównie o zakładaniu miast, podawali genealogie panujących rodów arystokratycznych, opisywali obyczaje poszczególnych ludów i niezwykłe zjawiska przyrodnicze. Herodot znał dzieła najwybitniejszych logografów, a z prac Hekatajosa niewątpliwie korzystał (II, 143; VI 137).

    Dakowie (zwani także Getami, Dako-Getami lub Geto-Dakami) – starożytny lud pochodzenia trackiego zajmujący Dację - tereny lewobrzeżnego Dunaju, na obszarze mniej więcej obecnego państwa rumuńskiego i częściowo węgierskiego, znany starożytnym Grekom już od VI w. p.n.e.. Pierwszym greckim autorem, który wymienił Getów był Hekatajos z Miletu, a jego informacje w całej rozciągłości potwierdził w swoich "Dziejach" Herodot w drugiej poł. V w. p.n.e. Według Strabona Dakowie nazywali siebie Dáoi. Jak wynika z badań archeologicznych Dakowie (lub też ich bezpośredni przodkowie) pojawili się na tych terenach już ok. 1700 r. p.n.e. i zamieszkiwali je aż do schyłku starożytności, ale już w nieco zmienionym składzie etnicznym, z domieszką innych nacji, najpierw po wojnach z Rzymianami na przeł. I i II w. n.e. (zakończonych podbiciem tych terenów przez Rzym w roku 106 n.e.) i kolonizacji rzymskiej, a następnie w wyniku tzw. "Wędrówki ludów", który to ruch migracyjny spowodował perturbacje etniczne w niemal całej Europie kontynentalnej. Stopniowo resztki Daków rozpłynęły się w napływowej ludności gockiej, germańskiej i później słowiańskiej.Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.

    Herodot wiele podróżował po świecie starożytnym. Był między innymi w opanowanych przez Persów Egipcie i Babilonii, w Grecji, Italii, Macedonii, a także w stepach nad Morzem Czarnym. Uznał bowiem, że w pierwszej mierze polegać musi na własnych badaniach. Interesowało go wszystko, ale główna myśl jego dzieła – zmagania Wschodu z Zachodem – została zachowana. Różnica pomiędzy nim a poprzednikami polegała na jego dociekliwości, na ponawianych co krok pytaniach. Nie ograniczał się bowiem do notowania przekazu. Zawsze chciał wiedzieć: dlaczego?, kto?, jak?.

    Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.Lygdamis (zm. około roku 453 p.n.e.) był w czasach Herodota lokalnym władcą, tyranem podporządkowanym władaniu Persów w Halikarnasie.

    Greckie słowa ἱστορία (historia) pierwotnie znaczyło „badanie, dochodzenie do wiedzy” oraz „wiedza zdobyta poprzez badanie”. Herodot użył tego słowa dla określenia charakteru swojej pracy: „Oto przedstawienie badań (gr. ἱστορίης ἀπόδεξις histories apodexis) Herodota z Halikarnasu”; skąd pochodzi tradycyjny tytuł jego dzieła: Ἱστορίαι (Historiai, tłumaczony zwykle jako Dzieje).

    Kabirowie (gr. Κάβειροι Kábeiroi, l.poj. Κάβειρος Kábeiros łac. Cabeiri, Cabiri, l.poj. Cabirus) – grupa najdawniejszych greckich bóstw chtonicznych uchodzących za mieszkających w trzewiach Ziemi, Wielkiej Matki, opiekunów metali; to także greckie bóstwa płodności, których główne ośrodki kultu znajdowały się w Samotrace, Lemnos i Tebach; zgodnie ze świadectwem Herodota czczono ich także w Memfis, w Egipcie.Halikarnas (gr. Ἁλικαρνᾱσσός Halikarnassós) – stanowisko archeologiczne w Bodrum w Turcji. W czasach starożytnych – miasto nad Morzem Egejskim w Karii. Największą sławę przyniosło mu Mauzoleum – jeden z siedmiu cudów świata.

    W „Dziejach” przedstawił z dużą dokładnością współczesny mu świat grecki i perski, a jego opisy krainy nad Nilem stały się podstawą współczesnej egiptologii. W przeszłości niektórzy krytycy zarzucali Herodotowi przeinaczanie i fabrykowanie danych. Przez wiele stuleci oskarżano go o zapełnienie swego dzieła wymysłami, ale odkrycia archeologiczne dokonane w XIX i XX wieku potwierdziły rzetelność jego informacji zdobywanych niejako reporterskim sposobem, poprzez przeprowadzanie wywiadów z ludźmi (często wpływowymi) zamieszkałymi na odwiedzanych terytoriach, szczególnie w Azji Mniejszej i w Egipcie.

    Morze Azowskie (ros. Азовское море; ukr. Азовське море tatarski Azaq deñizi) – część Morza Czarnego, znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji. Od Morza Czarnego oddzielone jest przez Półwysep Kerczeński (część Krymu) i Tamański, łączy się z nim przez Cieśninę Kerczeńską. Powierzchnia morza wynosi blisko 38 tys. km², średnia głębokość 7 m, a maksymalna dochodzi do 13,5 m. Temperatura wód powierzchniowych wynosi ok. 1°C w zimie i 25-27°C w lecie, a zasolenie waha się pomiędzy 12 a 14‰.Sardes (gr. Σάρδεις) – starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, położone na zboczach góry Tmalos, nad rzeką Paktol (w pobliżu jej ujścia do rzeki Hermus).

    Szczegółowa chronologia przedsięwziętych przez Herodota podróży da się ustalić tylko w przybliżeniu. Z pewnością wyspy Morza Egejskiego i wybrzeża zachodniej Anatolii poznał jeszcze w młodości, kiedy mieszkał w rodzinnym Halikarnasie i później, na Samos. W Grecji właściwej dobrze znał Attykę, zwiedził także sławniejsze pola bitewne – Termopile (VII, 198nn) czy Plateje (IX, 25, 49) oraz główne miasta.

    Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.Tracja (gr. Θρᾴκη, Thraki, łac. Thracia, bułg. Тракия, Trakija, tur. Trakya). Historycznie: starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon (Struma). Obecnie region geograficzny na pograniczu Bułgarii (Tracja Północna), Grecji (Tracja Zachodnia) i Turcji (Tracja Wschodnia).

    Rozmawiał z kapłanami w Dodonie (II, 52), w Delfach dowiedział się o sztucznie zapewne spowodowanej lawinie skalnej, która poczyniła znaczne straty w wojsku perskim (VIII, 39); tam również obejrzał bezcenne wota (I, 20, 51nn; VIII, 94; IX, 57), a od kapłanów dowiedział się o historii Lydii. W Sparcie zebrał informacje dotyczące dziejów Lacedemonu, zaś w relacji z wyprawy Dorów przeciwko Samos powołuje się na wnuka jednego z jej uczestników (III, 55). Odwiedził Tegeę (I, 66) oraz Teby (I, 52, V, 59), a jako naoczny świadek donosił o istnieniu na Zakintos źródła płynnej smoły (IV, 195).

    Kserkses I (pers. خشایارشا, Chszajarsza) (ur. ok. 517 p.n.e., zm. 465 p.n.e.) – szachinszach perski z dynastii Achemenidów. Panował w latach 485-465 p.n.e. Był synem i następcą Dariusza I Wielkiego.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Inne podróże zaprowadziły go na północny skraj Morza Egejskiego, do Macedonii, a później również na Morze Czarne, aż do Bosforu Kimmeryjskiego. Na wyspie Samotraka wtajemniczony został w misteria Kabirów (II, 51), na Tasos zwiedził kopalnie złota (VI, 47); widział wzniesiony przez Dariusza nad rzeką Tearos pomnik (IV, 91). Odwiedził Apolonię, Mesembrię (VI, 33), gdzie zdobył wiadomości o plemionach trackich.

    Ryszard Kapuściński (ur. 4 marca 1932 w Pińsku, zm. 23 stycznia 2007 w Warszawie) – polski reportażysta, publicysta, poeta i fotograf, zwany "cesarzem reportażu".Cieśnina Kerczeńska (ros. Керченский пролив, ukr. Керченська протока, tatarski Keriç boğazı}, łac. Bosporus Cimmerius) – płytka cieśnina pomiędzy Półwyspem Kerczeńskim i Półwyspem Tamańskim, łączy Morze Azowskie z Morzem Czarnym. Długość ok. 41 km; szerokość od 4 do 45 km, średnio 20 km; głębokość od 5 do 15 metrów, średnio 6 m. W zimie pokryta jest pływającym lodem. Główny port Kercz.

    W swych podróżach dotarł również do Istrii (II, 33); wysłuchał tam opowieści o Dunaju, co było dlań ważne dla określenia położenia źródeł tej rzeki. Należy sądzić, że dotarł do jej brzegów (prawdopodobnie w okolicach delty) w czasie swojej podróży scytyjskiej, pisze bowiem, że jest to największa rzeka jaką widział.

    Samos (gr. Σάμος) – grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Prefektura obejmuje samą wyspę Samos i kilka pomniejszych wysp w tym rejonie. Stolicą prefektury i głównym ośrodkiem miejskim wyspy jest miasto Samos.Sybaris (gr. Σύβαρις) – miasto w Wielkiej Grecji na wybrzeżu Lukanii nad Zatoką Tarencką, pomiędzy rzekami Kratis (Crati) i Sybaris (Coscile). Obie rzeki łączą się obecnie około 5 kilometrów przed wspólnym ujściem do morza, jednak w starożytności ich ujścia były oddzielone.

    Zebrawszy wiadomości o Getach popłynął wzdłuż wybrzeży Morza Czarnego aż do Olbii, skąd odbył wyprawę w głąb stepów (IV, 52, 81). W czasie drogi do Bosforu Kimmeryjskiego zbierał wiadomości o Scytach. Znane mu było Morze Azowskie i Krym (IV, 86,99). Był w Kolchidzie (II, 104) i zwiedził południowe wybrzeże Morza Czarnego, w każdym razie Temiskyrę (IV, 86).

    Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.Tegea (gr. Τεγέα) – jedno z najstarszych i najpotężniejszych miast w starożytnej Grecji w Arkadii. Wzmiankowane w Katalogu Okrętów w Iliadzie. Obecnie, pozostałości polis leżą 10 km na południowy wschód od miasta Tripolis, na terenie wsi Alea. Na terenie starożytnego miasta znajdowało się sanktuarium Demeter i Persefony oraz świątynia Ateny Alea, która była ważnym centrum religijnym w starożytnej Grecji oraz słynnym azylem dla zbiegów. Pierwotna świątynia spłonęła w 394 p.n.e., odbudowana została według projektu Skopasa.

    Podróż do Sardes rozpoczął w Efezie, który znał dobrze jeszcze z młodości (I, 148). W Sardes zapoznał się z historią i obyczajami Lydyjczyków, opisał też dokładnie grobowiec króla Alyattesa (I, 93). Od Kelajnai w Frygii podróżował na wschód drogą wojenną Kserksesa I (VII, 27,30nn). Do Suzy i Babilonu wyprawiał się prawdopodobnie z Syrii. Wiele potrafił opowiedzieć o położeniu, budowlach i dziejach Babilonu, o zwyczajach i codziennych zajęciach mieszkańców (I, 178nn). O pobycie w Suzie świadczy opowieść o Arderikce (VI, 119); o pobycie w stolicy Medii opis pałacu królewskiego w Ekbatanie (I,98).

    Kamejros (gr. Κάμειρος, łac. Camirus) – doryckie miasto leżące na wyspie Rodos, wchodzące w skład heksapolis. Miasto położone było w nadmorskiej dolinie, którą zajmowała agora, dzielnice mieszkalne wspinały się zaś na zbocza doliny. Kamejros, wspólnie z Ialissos i Lindos, stworzył w 408 p.n.e. silne państwo na Rodos, zachowując swoją odrębność polis w sprawach wewnętrznych.Ialissos, Ialysos (gr. Ιαλυσός Ialysós) – antyczne miasto na wyspie Rodos (Grecja) położone w odległości około 8 km na zachód od miasta Rodos.

    Podróż do Egiptu odbył później niż wyprawy azjatyckie. Stało się to możliwe dopiero po roku 449 p.n.e., tzn. po podpisaniu traktatu pokojowego (tzw. pokój Kalliasa), który kładł kres wojnom perskim, potwierdzał panowanie Aten na morzu od Faselis w Pamfylii po Kyannejskie Skały przy ujściu Bosforu Trackiego do Pontos Euksejnos, otwierał morza dla żeglugi handlowej obu krajów, potwierdzał prawa Persów do Cypru i Egiptu, zabezpieczając te prowincje przed zakusami Aten. Wcześniejsze przybycie nad Nil wiązałoby się z dużym ryzykiem. Tym samym twierdzenia niektórych badaczy, datujących podróż egipską Herodota na rok 450 p.n.e., należy uznać za bezpodstawne.

    Herakles (gr. Ἡρακλῆς Hēraklēs, Ἡρακλές Hēraklés, łac. Heracles, Hercules, Alkajos, Palajmon) – w mitologii greckiej jeden z herosów, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. Jego rzymskim odpowiednikiem był Herkules. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.Efialtes z Trachis (gr. Ἐφιάλτης - Ephialtēs; zm. ok. 469 p.n.e.) – Grek, syn Eurydemusa z Malis. Podczas bitwy pod Termopilami w 480 p.n.e., zdradził wrogiej armii perskiej górską ścieżkę prowadzącą na tyły zjednoczonej armii greckiej dowodzonej przez króla Sparty Leonidasa. Po porażce Persji w bitwie pod Salaminą uciekł do Tesalii w obawie przed zemstą Spartan. Według Herodota przypadkowo zginął z ręki Athenadesa z Trachis. Athenades został później nagrodzony przez Spartan. Inna legenda głosi, że Persowie zapewnili go, że zapłacą mu tyle złota ile sam waży. Po przeprowadzeniu wojska przez góry Persowie obdarli go ze skóry, wypchali złotem i wysłali Grekom.

    Italię i Sycylię mógł poznać podczas swego zamieszkiwania w Turioj, a więc najprawdopodobniej pod koniec życia. W Krotonie opowiedziano mu historyjkę o lekarzu Demokedesie (III, 129nn), chyba że poznał ją i zapisał na podstawie wcześniejszego opracowania. Znał kraj Japygów-Messapiów (IV, 99) w Kalabrii, jak również Etrusków i Umbryjczyków (I, 94). Opowiadał o Liguryjczykach i Wenetach, ale Rzymu ani Latynów nigdy nie wymienił.

    Solon (gr. Σόλων Sólōn; ok. 635 – ok. 560 p.n.e.) – ateński mąż stanu, poeta i prawodawca. W 594 p.n.e. wybrany został na pierwszego archonta. Odegrał ważną rolę w wojnie toczonej pomiędzy Atenami a Megarą o wyspę Salaminę, która miała dla Aten znaczenie strategiczne, ponieważ nieprzyjaciel mógł atakować z niej statki handlowe płynące z Faleronu, portu ateńskiego. Ateny początkowo przegrywały, ale zwyciężyły dzięki płomiennej elegii Solona Na Salaminę, która wzbudziła w żołnierzach chęć walki i doprowadziła do pokonania Megary. Prawdopodobnie ten sukces wpłynął zasadniczo na wybór na urząd archonta Solona w roku 594 p.n.e.Nisiros (gr. Νίσυρος, Nísyros) – grecka wyspa wulkaniczna na Morzu Egejskim. Stanowi część składową Dodekanezu, a znajduje się pomiędzy wyspami Kos i Tilos. Wyspa jest w przybliżeniu okrągłego kształtu, ma średnicę około 8 km i powierzchnię 41,6 km². W pobliżu Nisiros znajduje się kilka wysepek, z których największą jest Jali. W gestii władz lokalnych Nisiros znajduje się Jali (10 mieszkańców) oraz niezamieszkane: Pachia, Pergusa, Kandeliusa, Ajos Andonios i Strongili. Wszystkie razem zajmują powierzchnię 50,055 km², a całkowita liczba mieszkańców wynosi 948. Nisiros jest wyspą górzystą; pośrodku niej znajduje się krater czynnego wulkanu. Wybrzeża są przeważnie skaliste, ale jest też kilka piaszczystych plaż (głównie po stronie północnej).

    Dzieło[]

    Herodot i Tukidydes, podwójna herma ze zbiorów Museo Nazionale w Neapolu

    Wyniki swych badań przedstawił Herodot w dziewięciu oddzielnie napisanych (zatytułowanych imionami muz, lecz nie przez niego samego; podział ten wprowadzili dopiero gramatycy aleksandryjscy) i prawdopodobnie oddzielnie opublikowanych księgach. Stąd też rzucająca się w oczy charakterystyczna niezależność, odrębność poszczególnych części dzieła, jak np. Księga II traktująca prawie wyłącznie o Egipcie. Dzieje Libii znajdują się w skomasowanym ujęciu w Księdze IV, nie zamieścił natomiast w „Dziejach” historii asyryjskiej, chociaż odsyłał do niej czytelnika dwukrotnie (I, 106,184). Być może część ta zaginęła jeszcze w starożytności, choć możliwe, że nie zdążył jej już Herodot napisać

    Lindos (gr. Λίνδος) – miasto na wyspie Rodos, w Grecji. Należało do doryckiej Heksapolis, w skład której wchodziły także Halikarnas, Ialissos, Kamejros, Kos i Knidos. Mimo doryckiego pochodzenia kolonii językiem tych miast był dialekt joński, o czym świadczą zachowane inskrypcje.Frygia (łac. Phrygia) – starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, położona między Bitynią, Myzją, Lidią, Karią, Lycją, Pamfilią, Lykaonią i Galacją. Była znana z kwitnącego rolnictwa i chowu bydła, kopalni złota i kamieniołomów marmuru. Zamieszkiwali ją spokrewnieni z Trakami indoeuropejscy Frygowie, którzy przybyli na te ziemie około 1000 r. p.n.e. Stolicą Frygii było Gordion. Aż do najazdu Kimerów (około 700 p.n.e.) Frygia była niezależnym królestwem. Rozkwit sztuki frygijskiej przypadł właśnie na ten okres: IX i VIII w. p.n.e.. Niektóre greckie mity są pochodzenia frygijskiego. Jako bóstwa krajowe czczono Manesa, Cybele (Kybele) i Attisa.

    Impulsem do napisania dzieła były zmagania wojenne Greków z Persami. Herodotowi wojny te jawiły się nie tylko jako wojna Aten z Persją, ale jako starcie Hellady z całym barbarzyńskim Wschodem. Obok przedstawienia faktów chciał przybliżyć czytelnikowi tło konfliktu (I, 1nn). Znalazł w ten sposób dla swego dzieła takie ramy, w których mógł zamknąć wszystkie swoje spostrzeżenia i notacje. Taką formułę, która pozwalałaby na łączenie zapisu faktograficznego z domniemaniami, geografii poznawanych ziem z baśnią. W efekcie powstało dzieło, które przedstawiając w poszczególnych księgach kraje i ludy, ich zwyczaje i historię, wybitne osobistości i ich doznania, miało wykazać różnicę pomiędzy poznanym światem Hellenów a tajemniczymi barbarzyńcami. Dzięki takiej konstrukcji „Dzieje”, pełne epizodów niekiedy tylko luźno ze sobą powiązanych, stanowią planowo założoną całość.

    Pragmatyzm – system filozoficzny, którego podstawowym elementem jest pragmatyczna teoria prawdy, uzależniająca prawdziwość tez od praktycznych skutków, przyjmująca praktyczność za kryterium prawdy. Pragmatyzm przyjmuje wynikające z przyjmowania tez skutki i ich użyteczność za kryterium prawdy.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    Charakterystyczną cechą pracy jest zastosowanie przez autora kryteriów oceny zdarzeń, czyli zmysłu krytycznego. Herodot zwykle sam czynił obserwacje, ale gdy musiał polegać na zdaniu innych, przytaczał rozbieżne opinie opatrując je własnym komentarzem. Zdarzało się, że bywał zbyt łatwowierny, że dawał się ponieść fantazji, ale nigdy nie popełnił błędu uznania bardziej prawdopodobnego za koniecznie prawdziwe. Wszędzie tam, gdzie dotarł w czasie swych licznych podróży, starał się informacje dotyczące danego kraju uzyskać od ludzi kompetentnych. Za najbardziej wiarygodne uznał wiadomości przekazane mu przez uczonych w Persji i kapłanów w Egipcie. Uważał za swój obowiązek przekazywać wszystko, o czym się dowiedział, choć zastrzegał, że nie we wszystko wierzy (V, 152). Całość napisana jest w stylu gawędziarskim. Cicero pisał o prozie Herodota (Orator 39), że „płynie bez żadnych chropowatości, niby spokojna rzeka”.

    Liguria – region administracyjny w zachodnich Włoszech, o powierzchni 5416 km², 1,7 miliona mieszkańców i ze stolicą w Genui (727000 mieszkańców). Gęstość zaludnienia 325 osób na km². Od południa oblana jest przez wody Morza Liguryjskiego, od zachodu graniczy z Francją, od północy z Piemontem, a od wschodu z regionami: Emilia-Romania i Toskania.Plateje (stgr. Πλάταια, Plataja lub Πλαταιαί, Platajaj, nwgr. Πλαταιές, Platees) – miejscowość w Grecji, w administracji zdecentralizowanej Tesalia-Grecja Środkowa, w regionie Grecja Środkowa, w jednostce regionalnej Beocja, w gminie Teby, przy granicy z Attyką. W 2011 roku liczyła 944 mieszkańców.

    Ostatecznego kształtu dzieło nabrało zapewne w ostatnich latach życia twórcy, niemniej nie zostało do końca dopracowane, co widać w kilku fragmentach tekstu: obiecuje np. Herodot przedstawić w innym miejscu ukaranie zdrajcy Efialtesa (VII, 213), lecz nie czyni tego, kończąc pracę opisem zdobycia Sestos wiosną roku 478 p.n.e.; marginalnie traktuje sprawę przejęcia dowództwa na morzu z rąk Spartan przez Ateńczyków zimą 477 p.n.e., choć z punktu widzenia piewcy chwały Aten epizod ten miał niebagatelne znaczenie (VIII, 3).

    Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,

    A oto układ dzieła:

    Księga I rozpoczyna się opisem walk pomiędzy Europą a Azją w czasach mitycznych. Następnie omawia autor panowanie króla Lydii, Krezusa, który pierwszy zaatakował Greków w Azji Mniejszej. Państwo perskie i jego podboje stanowią ośrodek narracji, wokół którego skupione są wszystkie inne wątki. Mówi więc Herodot najpierw o podboju Azji Mniejszej, Babilonu, następnie o wyprawie Cyrusa przeciw Messagetom, w końcu o jego śmierci.

    Termopile (gr. Θερμοπύλαι, thermos – gorący, pyle – wrota) – wąskie przejście w Grecji w pobliżu miejscowości Lamia, między Zatoką Malijską a pasmem górskim Oita, prowadzące z Tessalii do Grecji Środkowej. W 480 p.n.e. została tam stoczona słynna bitwa między koalicją Greków pod przywództwem Sparty a wojskami perskimi. Zwycięstwo odniosła w niej Persja, jednak poniosła ogromne straty w ludziach.Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

    Kolejny wielki władca perski Kambyzes i jego wyprawa na Egipt dała Herodotowi możność opisu tego kraju, jego religii, historii i obyczajów mieszkańców. Egiptowi poświęcił więc całą Księgę II.

    Treść Księgi III wypełniają opisy podbitego Egiptu, dzieje Polikratesa z Samos, opis rządów Magów oraz początków panowania Dariusza i dokonanych przezeń reform.

    W Księdze IV przedstawia wyprawę Dariusza przeciwko Scytom i ich dzieje; następujący dalej opis wyprawy Persów na Libię prowadzi go do Kyreny i ludów z północy Afryki.

    Epos (gr. έπος, epos = słowo), także: ‘epopeja’, ‘poemat heroiczny’, czasem również ‘poemat epicki’ – jeden z głównych i najstarszych gatunków epiki.Krym (ukr. Крим, ros. Крым, krymskotatarski Qırım, Къырым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

    Księga V zawiera opowieść o podboju Tracji oraz dzieje powstania jońskiego.

    W Księdze VI znajduje się opis ujarzmienia Jonów oraz relacje z pierwszej wyprawy wojennej Mardoniosa i akcji Datisa/Artafernesa przeciw Atenom, zakończonej bitwą pod Maratonem.

    Trzy ostatnie opowiadają o wyprawie Kserksesa. I tak Księga VII zawiera wydarzenia do śmierci Leonidasa pod Termopilami; Księga VIII mówi o walkach u przylądka Artemizjon i o bitwie pod Salaminą; wreszcie ostatnia, IX księga przynosi relacje z bitew pod Platejami, u przylądka Mykale i o oblężeniu Sestos.

    Gdy Herodot umierał powstawać zaczęła historia Tukidydesa. Dzieło w porównaniu z „Dziejami” Herodota dojrzałe, oparte na innych poglądach i innych metodach badawczych. W stosunku do swego poprzednika uczynił Tukidydes krok milowy, podobny temu, jaki uczynił Herodot względem logografów. Owe milowe kroki były jednak możliwe wyłącznie dzięki pracy poprzedników i choć pierwsza pragmatyczna historia współczesna wyszła spod pióra Tukidydesa, to przecież i on, w historycznym uzasadnieniu wojny peloponeskiej, nawiązał do dzieła swego wielkiego poprzednika.

    Protagoras z Abdery (gr. Πρωταγόρας ὁ Ἀβδηρίτης Protagoras ho Abderites, ur. ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e.) – grecki filozof, zaliczany do sofistów.Bodrum (gr. Αλικαρνασσός, formalnie Bodrum, poprzednio Petronium, pierwotnie Halikarnas) - miejscowość w południowo-zachodniej Turcji w prowincji Muğla, 32 227 mieszkańców (2000). Jest położony nad Morzem Egejskim, na północnym zachodzie zatoki Gökova, naprzeciw greckiej wyspy Kos.

    „Dzieje” Herodota były, mimo wszystkich swych braków, pierwszą próba ujęcia w całość historii Grecji i otaczającego ją świata w sposób jaki znali i rozumieli Hellenowie. Były, na koniec, pierwszym zapisem historycznym znanym powszechnie zarówno współczesnym, jak i potomnym, aż po czasy nowożytne.

    Macedonia (maced. Македонија, alb. Maqedonia), Republika Macedonii (maced. Република Македонија, alb. Republika e Maqedonisë), na forum międzynarodowym państwo określane jest tymczasową nazwą Była Jugosłowiańska Republika Macedonii – BJRM, (ang. Former Yugoslav Republic of Macedonia – FYROM, mac. Поранешна Југословенска Република Македонија – ПЈРМ, transliteracja Poranešna Jugoslovenska Republika Makedonija – PJRM, alb. Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë – IRJM) – państwo powstałe po rozpadzie Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, leżące na Półwyspie Bałkańskim i zajmujące ok. 38% regionu historycznego i geograficznego Macedonia.Logografowie jońscy – najstarsi kronikarze greccy z VI i V wieku p.n.e., poprzednicy uznanego za "ojca historii", Herodota z Halikarnasu. Zwracali się oni ku badaniom przyrodniczym, geograficznym i historycznym, opisując dzieje minione, chociaż nie byli historykami w dzisiejszym rozumieniu.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.
    Podróże z Herodotem – dzieło autobiograficzne, napisane przez reportażystę Ryszarda Kapuścińskiego wydane w 2004.
    Lukian z Samosat(y) (właściwie: gr. Lukianós, łac. Lucianus, pol. Lucjan, ok. 120 do ok. 190) – rzymski retoryk i satyryk, piszący po grecku, sofista. Zmarł prawdopodobnie w Atenach. Uważany jest za twórcę satyry społecznej.
    Turioj (gr. Θούριοι Thurioi, łac. Thurii albo Thurium) – miasto greckie w Wielkiej Grecji w pobliżu pozostałości starszego Sybaris. Zawdzięczało swoje początki podjętej w 452 p.n.e. przez sybaryckich wygnańców i ich potomków próbie zasiedlenia na nowo ich dawnej ojczyzny.
    Bitwa pod Maratonem – najważniejsza bitwa pierwszej wielkiej inwazji perskiej na Grecję, która miała miejsce w roku 490 p.n.e.
    Wojny grecko-perskie – seria konfliktów stoczonych w pierwszej połowie V wieku p.n.e. pomiędzy imperium perskim a greckimi poleis. W 546 r. p.n.e. Cyrus Wielki, twórca potęgi państwa perskiego, podbił leżącą w Azji Mniejszej Lidię, a w następnych latach Persowie zdobyli podległe wcześniej królom lidijskim greckie miasta na wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego. W 499 p.n.e. miasta te zbuntowały się przeciw władzy perskiej i wywołały powstanie, nie doczekały się jednak znaczącej pomocy z poleis pozostających poza zasięgiem władzy perskiego króla (niewielkie kontyngenty przysłały jedynie Ateny i Eretria). Powstanie upadło w 493 p.n.e., a w 490 p.n.e. ruszyła perska wyprawa morska, która miała ukarać greckie miasta wspomagające powstańców, jednak zakończyła się klęską w bitwie pod Maratonem w Attyce, gdzie Ateńczycy pokonali Persów. Przewidując kolejny najazd część greckich poleis zawiązała sojusz obronny tzw. Związek Hellenów, któremu przewodniczyła Sparta - militarna potęga Grecji. W 480 p.n.e. wielka armia perska, dowodzona przez samego króla - Kserksesa - wkroczyła do Grecji, pokonała niewielkie siły Związku pod Termopilami, zajęła i spaliła Ateny, lecz flota perska została rozbita w bitwie morskiej pod Salaminą. W 479 p.n.e. perskie porażki pod Platejami w Beocji i pod Mykale w Azji Mniejszej sprawiły, że to Grecy przejęli inicjatywę w toczącej się wojnie. Kierownictwo w niej przejęły Ateny, tworząc z wyzwolonymi poleis trackimi i z wysp Morza Egejskiego sojusz zwany Związkiem Morskim bądź Delijskim. Sparta wycofała się z dalszych walk. Związek Morski pod dowództwem Ateńczyka - Kimona - wyzwalał kolejne greckie miasta spod panowania perskiego. Ok. 466 p.n.e. Grecy zadali klęskę perskiej armii i flocie w bitwie nad Eurymedontem w Pamfilii zyskując panowanie na morzu. W 460 p.n.e. Ateny wspomogły antyperskie powstanie w Egipcie, jednak poniosły porażkę w delcie Nilu w 454 p.n.e. W 451 p.n.e. starcie Greków i Persów pod Salaminą Cypryjską zakończyło się wielkim zwycięstwem Związku Morskiego na lądzie i na morzu. Wkrótce potem walki ustały i doszło do porozumienia, w którym król perski pogodził się z utratą miast greckich w Azji, lecz zachował Cypr.
    Publius (albo Gaius – imię niepewne) Cornelius Tacitus, czyli Tacyt (około 55–120) – jeden z najsłynniejszych historyków rzymskich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.102 sek.