• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Herbowni

    Przeczytaj także...
    Armiger – angielskie określenie osoby uprawnionej do używania herbu, niekiedy używane w Polsce, choć raczej w beletrystyce historycznej niż w literaturze fachowej.Maurycy Orgelbrand (ur. 1826 w Warszawie, zm. 4 grudnia 1904 w Warszawie) – polski księgarz i wydawca, syn niezamożnego żydowskiego kupca, młodszy brat Samuela Orgelbranda. W młodości ukończył szkołę rabinów, ale przeszedł na wyznanie rzymskokatolickie.
    Heraldyka polska – dział heraldyki zajmujący się herbami polskimi, badający m.in. historię powstania i używania herbów w Polsce, swoiście polskie cechy herbów i reguły heraldyczne, pod wieloma względami różniące się od heraldyki innych państw europejskich.

    Herbowni (klejnotni, współherbowni) – osoby i rodziny posługujące się tym samym herbem, lub jego odmianą, staropolskie określenie rodu herbowego.

    Termin funkcjonujący w zasadzie tylko w heraldyce polskiej, a więc na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Jedynie tu występowało nieznane reszcie Europy pojęcie rodu herbowego, tj. zjawisko używania jednego herbu, w niezmienionej postaci przez wiele, czasem kilkaset rodzin będących gałęziami jednego rodu rycerskiego, a czasem wręcz niespokrewnionych, a powiązanych jedynie prawnie przez adopcję herbową.

    Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.Ród – grupa społeczna oparta na wspólnocie krwi, obejmująca rodziny wywodzące swe pochodzenie od wspólnego przodka. Więź wewnętrzną rodu u większości ludów pierwotnych oraz w bardziej rozwiniętych ustrojach stanowiło pochodzenie ojcowskie. Ród jest pojęciem nadrzędnym w stosunku do rodziny, składa się bowiem z wielu rodzin posiadających niejednokrotnie inne nazwiska.

    W zachodniej Europie herb przysługiwał tylko jednej, konkretnej rodzinie. Niekiedy (w Anglii i Szkocji) - tylko jednej konkretnej osobie, dlatego pozostali członkowie rodziny musieli wprowadzać do herbu zmiany odróżniające poszczególne osoby. Stąd w wielu krajach funkcjonowało niekiedy kilka tysięcy herbów rodowych wraz z ich odmianami. Nie istnieją poza Polską nazwy herbów, herb określa się nazwiskiem rodziny lub osoby do której należy, lub opisuje (blazonuje). W Polsce zaś herby nazywa się nazwami rodów, które pierwotnie je nosiły, często są to nazwy utworzone od nazw obiektów występujących w herbie funkcjonujące paralelnie z nazwami o innej genezie, odnoszącymi się do tego samego rodu i herbu. W Polsce zaś, najliczniejszy procentowo w Europie stan szlachecki posługiwał się niewielką liczbą herbów (nieprzekraczającą początkowo 160), z których każdy posiadał własną nazwę, niekiedy tożsamą z zawołaniem. Rodziny używające tego samego herbu tworzyły tzw. ród herbowy, obecnie niekiedy porównywany z klanem. Współherbowość była prawdopodobnie w wielu przypadkach śladem wspólnego pochodzenia z czasów plemiennych i wczesnego średniowiecza. W niektórych przypadkach mogła świadczyć o wspólnym terytorialnym pochodzeniu. Niespokrewnione ze sobą rodziny należące do jednego rodu herbowego, wykazywały często rodzaj solidarności rodowej. Solidarność ta obejmowała również rodziny, z którymi nawet legendarnego pokrewieństwa nie mogło być, np. adoptowane do herbu rodziny nobilitowane i rody szlachty litewskiej.

    Znajdziesz tu listę herbów. Jeśli poszukujesz informacji ogólnych o herbie szlacheckim zobacz artykuł herb szlachecki.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Pojęcie herbowny bywa niekiedy niezbyt ściśle tłumaczone na francuskiego armigera czy niemieckiego Wappengenosse. Tamte jednak odnoszą się z reguły do używających przysługującej im odmiany rodowego herbu biedniejszych, nieutytułowanych krewnych wielkich rodów. Polscy herbowni używali zasadniczo tego samego, niezmienionego herbu, i teoretycznie wszyscy byli równi stanem. Również w tradycji angielskiej występuje pojęcie "armiger", które jednak odpowiada polskiemu giermkowi i nie jest tytułem szlacheckim w ścisłym, polskim, znaczeniu. Armiger to w tym przypadku raczej noszący herb, noszący tarczę swego pana, noszący strój ozdobiony herbem swego pana, niż osoba, do której herb się odnosi.

    Adopcja herbowa – urzędowe uznanie osoby o pochodzeniu nieszlacheckim za członka swojego rodu i nadanie mu własnego herbu. Sam herb był często przy tym odmieniany. Była to jedna z wcześniejszych form nobilitacji.Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i kanał La Manche. Stolicą Anglii jest Londyn.

    Zobacz też[]

     Zobacz też kategorię: Polskie rody heraldyczne.
  • herby szlachty polskiej
  • heraldyka polska
  • Bibliografia[]

  • Maurycy Orgelbrand - (praca zbiorowa): Słownik Języka Polskiego. Wilno 1861: Wydawnictwa Artystyczne I Filmowe - /reprint/ - Warszawa, 1986, s. 398.
  • Społeczeństwo Słowian lechickich: (ród i plemię) - Tom 2 z Kształtowanie się społeczeństwa średniowieczego, Kazimierz Tymieniecki
  • Tom 1 z Społeczeństwo Słowian lechickich:, Kazimierz Tymieniecki. Poznań: Wydaw. Poznańskie, 1996, s. 331. ISBN 8386138084, 9788386138081.
  • Zawołanie (łac. proclamatio, od clamare - krzyczeć) werbalny element polskiego herbu szlacheckiego, nie występuje nigdzie poza heraldyką polską.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.