• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Herb własny

    Przeczytaj także...
    Tytuł przyznawany przez władcę danego państwa, łączył się z nadaniem ziemi lub przywilejów dla obdarowanego na zasadzie dziedziczenia (primogenituralnie, secundogenituralnie lub dla wszystkich potomków), lub bez prawa dziedziczenia (szlachectwo osobiste), jako wyraz wdzięczności za działalność na rzecz państwa lub samego panującego.Heraldyka polska – dział heraldyki zajmujący się herbami polskimi, badający m.in. historię powstania i używania herbów w Polsce, swoiście polskie cechy herbów i reguły heraldyczne, pod wieloma względami różniące się od heraldyki innych państw europejskich.
    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    Herb własny – w heraldyce polskiej określenie herbu przysługującego tylko jednemu rodowi czy rodzinie.

    Ponieważ w Polsce istniały rody herbowe grupujące często po kilkadziesiąt i kilkaset rodzin współużytkujących ten sam herb, rodziny posługujące się tylko im przysługującym herbem, co było zasadą w heraldyce innych państw, były ewenementem. Herb taki nazywano często nazwiskiem rodziny lub określeniem równoznacznym herbu własnego.

    Indygenat (z łac. indigena – krajowiec, tubylec; krajowy, swojski) – uznanie obcego szlachectwa i nadanie rodowi szlacheckiemu, wobec którego stosowano indygenat, przywilejów szlacheckich w państwie uznającym.Wiśniowieccy – magnacki ród książęcy, pieczętujący się herbem Korybut, z którego pochodził król Polski i wielki książę litewski Michał Korybut Wiśniowiecki.

    Herbem własnym posługiwała się najczęściej polska szlachta wywodząca się z bojarstwa ruskiego, litewskiego, szlachty niemieckiej (zwłaszcza Śląsk, Prusy i Inflanty) oraz Tatarów. W 1413 r. podczas zawarcia unii w Horodle dokonano adopcji herbowej 47 rodów litewskich do polskich rodów heraldycznych. Większość szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego posługiwała się jednak herbami własnymi (np. Waga Pociejów, Korybut Wiśniowieckich), mającymi czasem swoje nazwy. Częstokroć nazwa herbu była tożsama z nazwiskiem rodziny. Niekiedy na zasadzie podobieństwa graficznego utożsamiano herb obcego pochodzenia z herbem polskim, traktując go ewentualnie jako odmianę herbu polskiego.

    Herbowni (klejnotni, współherbowni) - osoby i rodziny posługujące się tym samym herbem, lub jego odmianą, staropolskie określenie rodu herbowego.Nobilitacja (z łac.), poza popularnym znaczeniem słownikowym – uszlachcenie, czyli przejście do stanu szlacheckiego osoby (szlachectwo osobiste) lub osoby i jej rodziny (szlachectwo dziedziczne), niemających dotąd tytułu szlacheckiego. Nobilitacji dokonywała osoba panująca, panujący nadawał także danej rodzinie herb. Często uszlachceniu towarzyszyła też adopcja do istniejącego rodu heraldycznego. W Polsce niechęć szlachty do nadmiernego rozszerzania stanu szlacheckiego spowodowała od końca XVI wieku zanik automatycznej nobilitacji królewskiej na prośbę przez adoptującego, również ograniczyła nobilitacje królewskie. W obu przypadkach wymagana była początkowo wiedza, a później i zgoda Sejmu Rzeczypospolitej. Niektórzy polscy władcy (m.in. Stanisław Leszczyński, Stanisław August Poniatowski) obchodzili te ograniczenia, stosując tzw. nobilitacje sekretne, bez potwierdzenia sejmowego. Taka nobilitacja nie dawała faktycznie żadnych prerogatyw polskiego szlachectwa, i była stosowana głównie wobec cudzoziemców. Bez zgody sejmu niektórzy królowie nadawali także szlachectwo osobiste, bez prawa dziedziczenia, nadając tytuł Kawalera Złotej Ostrogi. Nobilitacje, także te sekretne, stanowiły często sposób zasilenia skarbca monarszego lub zjednania stronników. Dlatego m.in. prawo do nobilitacji uzurpowali sobie także np. biskupi krakowscy, jako książęta siewierscy.

    Rodziny herbu własnego to także w dużej mierze rodziny pochodzenia obcego, indygenowane w Polsce, niekiedy również rodziny nobilitowane. Większość herbów mieszczańskich to także herby własne, gdyż w przeciwieństwie do herbów szlacheckich nie posiadały zazwyczaj swoich nazw i były używane przez jedną rodzinę.

    Gasztołdowie, Gasztoldowie, lit. Goštautai – magnacki ród szlachecki, pieczętujący się herbem Abdank, a wywodzący się z litewskiego bojarstwa.Abdank (Abdaniec, Abdanek, Abdank, Avdank, Awdancz, Awdaniec, Białkotka, Biłkotka, Czelejów, Habdaniec, Habdank, Haudaniec, Hawdaniec, Hebdank, Łąkotka, Łękawa, Łękawica, Skuba, Szczedrzyk) – polski herb szlachecki używany przez ród Awdańców.

    Niekiedy stosuje się określenie "herb własny" do odmian herbowych i udostojnień wprowadzanych do herbów pojedynczych rodzin rodu herbowego w związku na przykład z nadaniem tytułu arystokratycznego. Zdaniem większości heraldyków jest to określenie błędne, powinno mówić się w takim przypadku o hrabiowskiej odmianie herbu X lub własnej odmianie herbu X.

    Ostrogski (Baklay, Ostrogski I Książę, Ostrogski II) − polski herb książęcy (kniaziowski), wariant Ostrogski I Książę uznawany jest za odmianę herbu Leliwa i herbu Ogończyk.Inflanty (łac. Livonia, także Lieflant, niem. Livland, łot. Vidzeme, est. Liivimaa) – nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie (przodków obecnych Łotyszów) i ugrofińskie (przodków obecnych Estończyków), na których kulturę na przestrzeni wieków wpływała głównie kultura niemiecka, a także skandynawska i polska (szczególnie w Inflantach Polskich/Łatgalii). Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

    Przykłady herbów własnych[]

  • Ostrogski
  • Bekiesz
  • Hołownia Hołowniów-Ostrożeckich
  • Korybut Wiśniowieckich
  • Plater
  • Zawadzki
  • Niektóre herby przeniesione na szlachtę Wielkiego Księstwa Litewskiego (pełna lista pod hasłem Unia horodelska)

  • Abdank Gasztołdów
  • Sołtyk Sołtyków
  • Trąby Odmienne Radziwiłłów
  • Jastrzębiec (herb szlachecki)
  • Pobóg
  • Świnka



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sołtykowie – polski ród szlachecki herbu własnego (herbu Sołtyk), pochodzący z Prus Królewskich Posiadali także tytuły arystokratyczne.
    Herb mieszczański – charakterystyczny znak rodowy ustalony według określonych reguł heraldycznych używany w średniowieczu na wzór herbu rycerskiego przez patrycjat miejski i bogatsze mieszczaństwo.
    Pobóg (Pobodze, Pobog, Pobożanie, Pobożanicz, Pobożany, Pobożenie, Pobożeny) - polski herb szlachecki, noszący zawołanie Pobodze. Występował głównie na Mazowszu oraz w ziemi krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej i poznańskiej. Jan Długosz napisał o Pobogach - ad iracundiam proni, czyli do gniewu skłonni, porywczy, wybuchowi. Najznamienitszym rodem herbu Pobóg są bezsprzecznie Koniecpolscy, którzy mogli poszczycić się hetmanem i całym zastępem kasztelanów i wojewodów. Inne znaczniejsze rodziny pieczętujące się Pobogiem i posiadające w swych szeregach posłów lub senatorów to też m. in. Rzyszczewscy, posiadający od połowy XIX wieku tytuł hrabiowski, Kossobudzcy, Ruszkowscy czy Rokszyccy.
    Bojarzy (z bułgarskiego boliare, boliarin) – w średniowiecznej Bułgarii (do XIV wieku), Wołoszczyźnie, Mołdawii i później na Rusi - wyższa szlachta feudalna, magnaci, wielcy właściciele ziemscy.
    Szlachta (ze starodolnoniemieckiego Slahta; współcz. niem. Geschlecht) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.
    Zawadzki (Ostoja odmienny) – polski herb szlachecki, używany na Kaszubach. Według opinii Alfreda Znamierowskiego jest to odmiana herbu Ostoja. Przemysław Pragert skłonny jest uważać za Ostoję odmienną tylko jeden wariant tego herbu (Zawadzki II), do reszty odnosząc się niepewnie.
    Ostrożeccy (Hołownia, Hołownia-Ostrożeccy) - prawosławny ród kniaziowski (książęcy) herbu własnego (Hołownia), najprawdopodobniej pochodzenia litewskiego, który wziął swoje nazwisko od dóbr Ostrożec na Wołyniu, będących w 1 połowie XV w. siedzibą rodu, zwanego stąd coraz częściej Ostrożeckimi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.018 sek.