• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Henryk mazowiecki

    Przeczytaj także...
    Łowicz – miasto, gmina miejska w województwie łódzkim, w powiecie łowickim (siedziba władz powiatu) nad rzeką Bzurą, na północnym skraju Równiny Łowicko-Błońskiej. Był miastem duchownym.Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.
    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

    Henryk mazowiecki (ur. pomiędzy 1368 a 1370 w Rawie Mazowieckiej, zm. 1392 lub 1393 w Łucku) – biskup-nominat płocki (nie przyjął wyższych święceń) w latach 1390-1392/3.

    Henryk mazowiecki był najmłodszym synem księcia mazowieckiego Siemowita III, oraz jego drugiej żony – księżniczki ziębickiej (o dyskusyjnym imieniu – być może Anna lub Ludmiła).

    Dzieciństwo Henryka upłynęło pod znakiem wielkiego skandalu na dworze Siemowita. Informacje przekazane przez kronikarzy (m.in. przez współczesnego tym wydarzeniom Janka z Czarnkowa, który jednak myli się w paru szczegółach) są na tyle sensacyjne, że historycy od dawna zastanawiają się, które z przedstawionych przez kronikarzy faktów są prawdziwe. Według Janka z Czarnkowa, książę przyszedł na świat na zamku w Rawie, gdzie została uwięziona jego matka oskarżona przez Siemowita III o zdradę. Dowody niewierności były dla księcia mazowieckiego na tyle wystarczające (mimo że faktu tego nie potwierdziły zeznania świadków – służby księżnej, poddanych zgodnie ze zwyczajem tamtych czasów torturom), że zdecydował się on uwięzić żonę do czasu rozwiązania połogu, a następnie kazał ją udusić, przekazując jednocześnie urodzonego chłopca na wychowanie ubogim wieśniakom.

    Janusz I Starszy (warszawski) (ur. ok. 1346, zm. 8 grudnia 1429) – od 1373/1374 r. książę warszawski, od 1381 r. w wyniku podziału książę na Warszawie, Nurze, Łomży, Liwie, Ciechanowie, Wyszogrodzie i Zakroczymiu, lennik Polski, od 1391 na Podlasiu (dożywotnio).Uwaga! Daty w wielu przypadkach są tylko orientacyjne. Uwzględniono te księstwa, nad którymi panowali odrębni książęta. Również przynależność niektórych ziem do poszczególnych Piastów może być dyskusyjna.

    Losem Henryka po jakimś czasie zainteresowała się córka Siemowita III z pierwszego małżeństwa – Małgorzata (wówczas już żona Kaźka słupskiego), która nie bacząc na ewentualny gniew ojca zabrała domniemanego brata na dwór do Słupska. Na Mazowsze Henryk powrócił dopiero w wieku ok. dziesięciu lat, kiedy to podobieństwo fizyczne jednoznacznie wskazało okrutnemu Siemowitowi, że oskarżenia względem żony były zupełnie bezpodstawne.

    Biskupi gnieźnieńscy − biskupi diecezjalni (jednocześnie arcybiskupi metropolici) i biskupi pomocniczy archidiecezji gnieźnieńskiej.Siemowit III (Ziemowit) mazowiecki (ur. ok. 1320, zm. 16 czerwca 1381 r.), od 1341 r. współrządził razem z bratem Kazimierzem I w Warszawie i Czersku, od 1345 w ziemi rawskiej, od ok. 1349 r. w wyniku podziału książę na Czersku, Liwie i Rawie, od 1351 r. w Gostyninie, od 1351 r. lennik króla Polski Kazimierza Wielkiego, od 1352 r. zastawny książę płocki, od 1355 r. w Warszawie i Sochaczewie, od 1370 r. władca suwerenny, także na Płocku, od 1370 w Zakroczymiu i Wiźnie, od 1373/4 wydzielił synom dzielnice w Warszawie i Rawie.

    Krzywda wyrządzona najmłodszemu synowi skłoniła Siemowita do intensywnego zajęcia się wychowaniem Henryka i zabezpieczenia jego losu. Zgodnie z wcześniejszymi decyzjami, nie chcąc nadmiernie rozdrabniać dziedzictwa, Siemowit III przeznaczył najmłodszego syna do kariery duchownej. Wymógł jednak od swoich starszych synów przyrzeczenie, że gdyby Henryk zrezygnował z tej drogi, to wydzielą mu osobny dział.

    Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.Witold (lit. Vytautas, biał. Вітаўт; ur. ok. 1350, zm. 27 października 1430 w Trokach) – wielki książę litewski od 1401, syn Kiejstuta i Biruty, byłej kapłanki Praurimy z Połągi, brat stryjeczny Władysława Jagiełły.

    Początkowo wydawało się, że Henryk zostanie duchownym. W tym też celu książę otrzymał 30 maja 1378 r. dobra prepozytury płockiej (jeszcze bez godności prepozyta otrzymanej dopiero w 1384 r.). Trzy lata później Siemowit III zapragnął nadać synowi dodatkowo prepozyturę łęczycka, tutaj jednak książę mazowiecki napotkał opór ze strony arcybiskupa gnieźnieńskiego Janusza Suchegowilka, który zdążył intratne stanowisko obsadzić już własnym kandydatem. Nie znoszący sprzeciwu Siemowit III nie dał za wygraną i zbrojnie najechał dobra arcybiskupie, które następnie były przez kilka lat przez siły mazowieckie okupowane (korzystając z zamieszania panującego w Polsce po śmierci Ludwika Węgierskiego).

    Papież (Ojciec Święty) (łac. Summus Pontifex, od staroż. Pontifex Maximus; wł. papa, gr. pappas; forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, zwierzchnik Kościoła katolickiego, głowa Stolicy Apostolskiej oraz Suweren Państwa Miasto Watykan. Obecnym papieżem jest Franciszek.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    18 marca 1390 r. Henryk dzięki staraniom przyrodnich braci Janusza I Starszego i Siemowita IV został nominowany przez papieża biskupem płockim i to pomimo tego, że książę nie miał wówczas wyższych święceń duchownych. Zadziwiające jest jednak to, że Henryk pomimo objęcia intratnego stanowiska i czerpania z niego dużych dochodów odmówił przyjęcia sakry biskupiej.

    Sakra − święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich, najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.Jan II albo Janusz Suchywilk Strzelecki herbu Grzymała (ur. ok. 1310, zm. 5 kwietnia 1382 w Żninie) – kanclerz krakowski w latach 1357-1373, dziekan krakowski, kanclerz wielki koronny, arcybiskup gnieźnieński w latach 1374 -1382.

    W 1391 r. Henryk z namowy polskiego monarchy – Władysława Jagiełły zdecydował się udać do przebywającego u Krzyżaków Witolda, by przekonać go do zgody z bratem stryjecznym. Akcja dyplomatyczna skończyła się pełnym sukcesem i Witold ku wściekłości zakonu powrócił na Litwę. Tutaj niespodziewanie doszło do niezwykłego i skandalizującego wydarzenia, kiedy to wdzięczny za pogodzenie z Jagiełłą Witold oddał swoją siostrę Ryngałłę za żonę Henrykowi. Politycznie krok ten nie był jednak przemyślany, gdyż będący formalnie biskupem płockim książę złamał w ten sposób posiadane niższe święcenia duchowne, co dało stronie krzyżackiej argument potwierdzający brak szczerości aktu chrztu Litwy. Sprawa Henryka została zresztą skutecznie przez dyplomację krzyżacką wykorzystana.

    Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.Siemowit IV (Ziemowit) (ur. ok. 1352, zm. styczeń 1426) – syn Siemowita III, od 1373/1374 w Rawie, od 1381 r. w wyniku podziału, książę na Rawie, Płocku, Sochaczewie, Gostyninie, Płońsku i Wiźnie, od 1386 r. dziedziczny lennik Polski, od 1388 r. w Bełzie, strata ziemi wiskiej w latach 1382-1401, strata Zawkrza w latach 1384-1399 i 1407-1411, strata Płońska w latach 1384-1399 na rzecz zakonu krzyżackiego.

    Henryk mazowiecki z poślubionej małżonki cieszył się niezbyt długo, gdyż niespodziewanie zmarł zimą 1392/1393 w Łucku według źródeł otruty przez żądną władzy Ryngałłę. Można przypuszczać, że ewentualny wpływ na skrócenie życia Henryka mogła mieć również akcja podjęta przez Krzyżaków (którzy nawet w tym czasie podjęli akcję zbrojną na Litwie, chcąc dorwać mazowieckiego Piasta z zemsty za przeciągnięcie Witolda na polską stronę), czy książąt mazowieckich (zaniepokojonych perspektywą upomnienia się przyrodniego brata o należny mu zgodnie z umową spadek po ojcu).

    Ugoda w Ostrowie – porozumienie zawarte 4 sierpnia 1392 między Władysławem Jagiełłą, a jego stryjecznym bratem - Witoldem.William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, w Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia/3 maja 1616, tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.

    Z małżeństwa z Ryngałłą Henryk nie doczekał się potomstwa. Został pochowany we wzgardzonej za życia katedrze płockiej.

    Wątek wydarzeń, rozgrywających się na zamku w Rawie wplótł William Szekspir, pisząc swoją komedię Opowieść zimowa.

    Zobacz też[]

  • ugoda w Ostrowie



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.
    Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.
    Kazimierz IV (Kaźko słupski) (ur. 1351, zm. 2 stycznia 1377 w Bydgoszczy) – książę dobrzyński, inowrocławski i słupski z dynastii Gryfitów, syn Bogusława V i Elżbiety Kazimierzówny, córki Kazimierza Wielkiego, króla Polski.
    Łuck (ukr. Луцьк, łac. Luceoria, jid. לוצק) – miasto na Ukrainie, stolica obwodu wołyńskiego, siedziba rejonu łuckiego, w latach 1921-1945 w Polsce, stolica województwa wołyńskiego, siedziba powiatu łuckiego.
    Rawa Mazowiecka – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie rawskim, położone nad Rawką i jej dopływem Rylką. Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.
    Ludwik Węgierski, na Węgrzech znany jako Ludwik I Wielki (węg. Lajos I Nagy) (ur. 5 marca 1326 w Wyszegradzie, zm. 10 września 1382 w Trnawie) – król Węgier w latach 1342–1382, król Polski w latach 1370–1382.
    Ziębice (niem. Münsterberg, cz. Minstrberk) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Ziębice.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.