• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Henryk I - hrabia Schwerina

    Przeczytaj także...
    Ekskomunika (z łac. excommunicatio – poza wspólnotą, wyłączenie ze wspólnoty, pot. klątwa, wyklęcie i anatema) – w chrześcijaństwie najwyższa kara kościelna polegająca na wykluczeniu z życia Kościoła.Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego – zwierzchnicy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.
    Holsztyn (niem. Holstein) – historyczna kraina niemiecka położona na południe od dzielącej go od Szlezwiku rzeki Eider, zamieszkana w średniowieczu od zachodu przez plemiona północnych Sasów (Nordalbingów), a od wschodu przez słowiańskich Wagrów ze związku Obodrytów.
    Bitwa pod Bornhöved na ilustracji z XIV-wiecznej kroniki

    Henryk I zwany także Czarnym (ur. ok. 1155, zm. 17 lutego 1228) – hrabia Schwerina.

    Życiorys[]

    Henryk był jednym z młodszych synów Guncelina I oraz Ody. Guncelin należał do stronników Henryka Lwa i w nagrodę za swoje zasługi w walkach przeciwko Słowianom połabskim z plemienia Obodrytów w Meklemburgii został w 1166 roku obdarowany nowo utworzonym hrabstwem Schwerina. Po śmierci ojca w 1185 roku i ustąpieniu starszego brata Helmolda I Henryk sprawował rządy w hrabstwie wspólnie z bratem Guncelinem II; czwarty brat, Herman, był biskupem Schwerina. W międzyczasie zmieniła się sytuacja polityczna w regionie – upadła potęga Henryka Lwa, co wykorzystał król Danii Kanut VI, który podporządkował sobie Obodrytów, Ratzeburg i Holsztyn, a jego następca Waldemar II Zwycięski był już panem wszystkich ziem na północ od dolnej Łaby. W 1208 roku Waldemar pokonał Henryka i Guncelina i wyparł ich ze Schwerina, pozwalając tam powrócić w 1214 roku jako swoim lennikom. Warunkiem było jednak wydanie córki Guncelina, Ody, za nieślubnego syna króla Waldemara, Mikołaja, hrabiego Hallandu, z połową hrabstwa jako wianem. Dania była już wówczas bałtycką potęgą, czemu sprzyjało poparcie, jakie otrzymała od króla Niemiec Fryderyka II – jego intencją było znalezienie sprzymierzeńca przeciwko swemu konkurentowi Ottonowi IV z Brunszwiku.

    Henryk Lew (niem. Heinrich der Löwe) (ur. 1129, zm. 6 sierpnia 1195 w Brunszwiku) - książę Saksonii Henryk III 1142–1180 i Bawarii Henryk XII 1156–1180 z dynastii Welfów.Meklemburgia (niem. Mecklenburg - kalka obodrzyckiej nazwy Weligard, staroniem. mikile - wielki) – kraina historyczna położona pomiędzy rzekami Łabą a Reknicą, zajmuje płaskie i faliste tereny Pojezierza Meklemburskiego. Obecnie jest to zachodnia i największa część kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern) w RFN.

    W 1221 roku, gdy Henryk brał udział w V wyprawie krzyżowej, zmarł jego brat Guncelin II. Waldemar II ponownie sięgnął po hrabstwo Schwerin, zagarniając jego połowę (z miastem Schwerin), stanowiącą wiano bratanicy Henryka Ody i oddając ją formalnie w ręce małoletniego Mikołaja, syna Ody. Po powrocie Henryk nie mógł pogodzić się z takim obrotem sprawy. Ponieważ rokowania z królem nie mogły przynieść skutku, Henryk powziął bardzo śmiały plan. Udał się wraz z kilkoma towarzyszami na wyspę Lyø, gdzie król Waldemar polował. W nocy z 6 na 7 maja 1223 roku porwał i wywiózł z wyspy króla wraz z jego najstarszym synem (także Waldemarem). Czyn ten odbił się bardzo szerokim echem w całej Europie.

    Lyø to duńska wyspa leżąca na południe od Fionii, na cieśninie Mały Bełt, niedaleko miasta Faaborg oraz wyspy Avernakø, z którymi łączy ją połączenie promowe. Administracyjnie wyspa należy do okręgu Fionii.Audacja Małgorzata (ur. najp. 1196, zm. 1270) – księżniczka kujawska, żona Henryka I, hrabiego zwierzyńskiego, córka Bolesława Mieszkowica, księcia kujawskiego i Dobrosławy pomorskiej.

    Więźniowie byli trzymani w Dannenbergu. Sytuację chcieli wykorzystać cesarz Fryderyk II Hohenstauf i jego syn Henryk VII (z niepokojem obserwujący wzrost potęgi Waldemara), którzy obiecując Henrykowi sowite wynagrodzenie żądali uznania przez Waldemara zwierzchnictwa cesarskiego oraz zorganizowania przezeń wielkiej krucjaty. Pośrednikiem cesarskim w negocjacjach był wielki mistrz zakonu krzyżackiego Hermann von Salza. Latem 1224 roku zawarto nawet porozumienie na takich warunkach, jednak ostatecznie duńscy przedstawiciele je odrzucili. Więźniów wspierał rywal cesarski, papież Honoriusz III, grożąc Henrykowi ekskomuniką. Na początku 1225 r. duński namiestnik i hrabia Holsztynu, a zarazem siostrzeniec Waldemara Albrecht II z Orlamünde z pomocą innego siostrzeńca króla duńskiego Ottona I z Lüneburga, próbował rozwiązać problem siłowo, jednak jego wojska zostały rozbite przez koalicję książąt północnoniemieckich (Henryk zawarł wówczas przymierze m.in. z hrabią Holsztynu Adolfem IV, arcybiskupem Bremy Gerardem z Lippe i księciem Meklemburgii Henrykiem Borwinem) w bitwie pod Mölln, a Albrecht z Orlamünde stał się kolejnym więźniem; do wcześniejszych żądań wobec Waldemara doszły zaś teraz roszczenia sprzymierzeńców Henryka (m.in. zwrot Holsztynu Adolfowi IV, którego ojciec został usunięty stamtąd przez Duńczyków).

    V wyprawa krzyżowa – wyprawa wojenna zwołana w roku 1217. Udział w niej wzięło rycerstwo francuskie, włoskie, węgierskie, niemieckie. Wydarzenia towarzyszące czwartej wyprawie krzyżowej nie zraziły papieża Innocentego III do idei krucjat i w 1213 roku proklamował on nową krucjatę. Tym razem na wezwanie papieża odpowiedziało wielu możnych. Nowa wyprawa miała zostać skierowana do Egiptu.Łaba (czes. Labe, niem. Elbe) – rzeka w Czechach i Niemczech o długości 1165 km (370 km w Czechach) i powierzchni dorzecza 144 055 km² (w Czechach 51 394 km²).

    Duńczycy zrozumieli, że jedynie polityczne i finansowe ustępstwa doprowadzą do uwolnienia króla; negocjacje były prowadzone teraz bezpośrednio z hrabią Henrykiem, który kładł nacisk na interesy książąt północnoniemieckich, a nie cesarza. 17 listopada 1225 roku przyparty do muru Waldemar zawarł bardzo niekorzystny dla siebie układ, na mocy którego oddał wszystkie ziemie na południe od rzeki Eider (Meklemburgię i Holsztyn), z wyjątkiem Rugii. Ponadto miał zapłacić wysoki okup (44 tys. srebrnych marek w trzech ratach) i zapewnić wolny handel miastom północnoniemieckim. 25 grudnia 1225 roku król Waldemar został uwolniony, zaś w kwietniu 1226 roku jego najstarszy syn.

    Ratzeburg (pol. hist. Racibórz lub Raciąż) − miasto w Niemczech w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, siedziba powiatu Herzogtum Lauenburg oraz urzędu Lauenburgische Seen. Miasto liczy 13 695 mieszkańców (31 grudnia 2008).Bitwa pod Bornhöved – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 22 lipca 1227 r. w trakcie walk niemiecko-duńskich o Szlezwik. Bitwa zakończyła się zwycięstwem sił koalicyjnych miast niemieckich.

    Gdy tylko Waldemar odzyskał wolność zaczął organizować wyprawę odwetową w celu odzyskania utraconych ziemi i pozycji. Uzyskał od papieża unieważnienie swoich wcześniejszych zobowiązań i ruszył na Holsztyn. 22 lipca 1227 r. doszło do bitwy pod Bornhöved, w której król duński został ostatecznie pokonany przez koalicję książąt i miast północnoniemieckich pod wodzą hrabiego Holsztynu, w której uczestniczył także Henryk Czarny. Do niewoli dostał się Otto z Lüneburga; ranny w oko Waldemar uciekł, lecz musiał potwierdzić postanowienia układu z 1225 roku. Klęska ta oznaczała ostateczny koniec panowania duńskiego nad południowym wybrzeżem Bałtyku.

    Hrabstwo Schwerina – niemieckie hrabstwo założone w 1160 roku po podbiciu Słowian połabskich z plemienia Obodrytów i zdobyciu ich zamku Skwierzyn przez Henryka Lwa. Przekazane pod panowanie Guncelinowi I, który konsolidował swoją władzę na tych terenach przez kolejne lata. W 1357 weszło w skład ziem Wielkiego Księstwa Meklemburgii.Otto IV z Brunszwiku, Otton IV Welf (ur. 1175 lub 1176 w Brunszwiku , zm. 18 maja 1218 w Hartzburgu) – antykról niemiecki 1198-1208, król niemiecki od 1208, Święty Cesarz Rzymski od 1209. Rywal rodu Hohenstaufów, jego panowanie związane było z zabiegami papiestwa o uzyskanie kontroli nad Świętym Cesarstwem Rzymskim.

    Żoną Henryka była Audacja Małgorzata, z linii Piastów wielkopolskich (według starszej literatury przedmiotu, z rodu książąt pomorskich). Mieli kilkoro dzieci, m.in. następcę ojca Guncelina III.

    Przypisy

    1. Michael Toch: Germany and Flanders: Welfs, Hohenstaufen and Habsburgs. W: The New Cambridge Medieval History. David Abulafia (ed.). T. V: C.1198–C.1300. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 385. ISBN 0 521 36289 X. [dostęp 2012-01-28].
    2. Audację w literaturze przedmiotu czyniono przedstawicielką dynastii sławieńskiej, z uwagi na matkę Dobrosławę, która była m.in. panią na Sławnie. Por. Edward Rymar: Rodowód książąt pomorskich. Wyd. 2. Szczecin: Książnica Pomorska, 2005, s. 138. ISBN 83-87879-50-9.

    Bibliografia[]

  • Ludwig Schultz: Heinrich I., „der Schwarze“, Graf von Schwerin. W: Allgemeine Deutsche Biographie. T. 11. Leipzig: Verlag von Dunckler & Humblot, 1880, s. 618–621. [dostęp 2012-01-27].
  • Jens E. Olesen: A Danish Medieval «Empire» in the Baltic (1168–1227)?. W: The Norwegian Domination and the Norse World c.1100 – c.1400. Steinar Imsen (ed.). Trondheim: Tapir Academic Press, 2010, s. 283–285, seria: Trondheim Studies in History. ISBN 978-82-519-2563-1. [dostęp 2012-01-28].
  • Heinrich I. Graf v.Schwerin. W: WW-Person [on-line]. [dostęp 2015-12-25].
  • Eider (w polskich publikacjach spotyka się też nazwy Ejdera i Eidera) – najdłuższa rzeka w niemieckim landzie Szlezwik-Holsztyn o długości 188 km. Rzeka rozpoczyna się w pobliżu Bordesholmu i uchodzi do Morza Północnego.Halland – jeden z 21 szwedzkich regionów terytorialnych (szw. län). Graniczy z regionami Västra Götaland, Jönköping, Kronoberg oraz Skania. Siedzibą jego władz (residensstad) jest Halmstad.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hermann von Salza, herbu Lilium (ur. ok. 1179, zm. 20 marca 1239 w Salerno) – wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1210-1239, faktyczny twórca potęgi zakonu.
    Bitwa pod Mölln – starcie zbrojne, które miało miejsce w roku 1225 w trakcie walk niemiecko-duńskich o Szlezwik. Bitwa zakończyła się zwycięstwem wojsk koalicji niemieckiej nad siłami duńskimi pod wodzą Albrechta II z Orlamünde.
    Otto I Dziecię, niem. Otto I. das Kind (ur. 1204 r., zm. 12 czerwca 1252 r.) – książę Brunszwiku i Lüneburga od 1235 r. z dynastii Welfów.
    Rugia (niem. Rügen, połabski Rana; hist. także Roja, Ruja, Rujana) – największa wyspa Niemiec położona w południowo-zachodniej części Bałtyku. Administracyjnie w całości należy do powiatu Vorpommern-Rügen
    Honoriusz III (łac. Honorius III, właśc. Cencio zwany Camerario; ur. ok. 1150 w Rzymie, zm. 18 marca 1227 tamże) – papież od 18 lipca 1216 do 18 marca 1227.
    Dannenberg (Elbe) - miasto położone w niemieckim kraju związkowym Dolna Saksonia w powiecie Lüchow-Dannenberg. Jest siedzibą gminy zbiorowej Elbtalaue.
    Fryderyk II (niem. Friedrich II., ur. 26 grudnia 1194, zm. 13 grudnia 1250) – król Sycylii od 1198, król Niemiec od 1212, książę Szwabii od 1212 do 1216, Święty Cesarz Rzymski od 1220 i król Jerozolimy od 1225-1228, z dynastii Hohenstaufów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.064 sek.