• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Henry Wadsworth Longfellow



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    James Fenimore Cooper – powieściopisarz amerykański i jeden z twórców literatury tego kraju. (ur. 15 września 1789 w Burlington w stanie New Jersey, zm. 14 września 1851 w Cooperstown w stanie Nowy Jork), autor znanych powieści przygodowo-awanturniczych, których akcja rozgrywa się podczas walk z Indianami i Francuzami w drugiej połowie XVIII wieku.Irokezi (nazwa własna: Haudenosaunee) – liga plemion (Mohawków, Oneidów, Onandagów, Kajugów i Seneków, a od września 1722 także Tuskarorów) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca, czyli północną część stanów Nowy Jork, Pensylwanii i Maine, niemal cały stan Vermont oraz południowe obszary kanadyjskich prowincji Quebec i Ontario.

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Henry Wadsworth Longfellow (ur. 27 lutego 1807 w Portland, zm. 24 marca 1882 w Cambridge) – amerykański poeta, przedstawiciel romantyzmu, nazywany „królem poezji amerykańskiej”; także filolog, tłumacz i wykładowca, autor liryki kontemplacyjnej oraz dwóch narodowych eposów. Trzecia po George’u Washingtonie i Abrahamie Lincolnie największa postać panteonu narodowego Stanów Zjednoczonych, obok Walta Whitmana powszechnie uważany za najpopularniejszego poetę XIX wieku. Członek grupy literackiej znanej jako Fireside Poets, w której skład wchodzili także John Greenleaf Whittier, Oliver Wendell Holmes, James Russell Lowell i William Cullen Bryant. Jeden z prekursorów nowoczesnej filologii.

    Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Choć sam Longfellow − w przeciwieństwie do Walta Whitmana czy Ralpha Waldo Emersona − był zdecydowanym przeciwnikiem „literatury narodowej” na rzecz „literatury uniwersalnej i ponadnarodowej”, jego poezja odegrała znaczący wpływ na kształtowanie się tożsamości oraz folkloru Stanów Zjednoczonych, a on sam uznany został w Europie za pierwszego wielkiego klasyka zza Oceanu. Dość obfita twórczość Longfellowa miała przy tym ambicje moralizatorskie, reprezentując wobec młodego społeczeństwa amerykańskiego ideały pokoleń pionierów kolonizacji: kult ogniska domowego i życia rodzinnego zgodnego z zasadami Ewangelii, potrzebę wewnętrznego spokoju i harmonii pośród przeciwieństw losu, głębokiego zrozumienia przyrody oraz aktywizmu życiowego w duchu wiary, nadziei i miłości.

    Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.

    Henry Wadsworth Longfellow, za życia uznawany za najbardziej znaczącego twórcę swojego pokolenia, po śmierci stał się obiektem ostrej krytyki, która zarzucała mu brak oryginalności, wtórność w stosunku do zastanych wzorców europejskich oraz pisanie z myślą o czytelniczych masach. Mimo to poeta z Portland na trwałe zapisał się w tradycji Stanów Zjednoczonych jako jedna z najważniejszych figur; jego życie i twórczość stały się przy tym źródłem wielu amerykańskich przysłów oraz głównym tematem piosenek folkowych i country. Wiąże się z tym również powstanie zabytków kultury takich jak choćby Longfellow Bridge czy Longfellow's Wayside Inn, licznych pomników, narodowych pamiątek, a nawet nazw miast czy wsi.

    Jorge Manrique (Paredes de Nava, prowincja Palencia, 1440? – † Santa María del Campo, prowincja Cuenca, 1479), poeta hiszpański. Jest autorem Coplas por la muerte de su padre, jeden z klasyków literatury hiszpańskiej wszech czasów.Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Dzieciństwo i młodość[ | edytuj kod]

    Henry Wadsworth Longfellow urodził się 27 lutego 1807 w Portland, jako drugie z ośmiorga dzieci Stephena i Ziply Longfellowów, potomków starych rodzin osadników w Nowej Anglii kultywujących tradycje purytanizmu. Portland z czasów jego dzieciństwa była prowincją rolniczo-handlową, nieskażoną dotąd industrializacją ani progresem cywilizacyjnym, który w wielu obszarach Europy, a także Stanów Zjednoczonych stał się synem epoki oraz bezpośrednią przyczyną buntu romantycznego. Rodzinna osada Longfellowa „pełna czystych rzek, lasów [...] i ośrodków uniwersyteckich tętniących bogatym intelektualnym życiem, hołdująca tradycyjnym ideałom, konserwatywna obyczajowo, lecz wierząca w postęp człowieka i instytucji społecznych” odegrała znaczny wpływ na całą jego twórczość. W dojrzałych poematach amerykańskiego romantyka takich jak Evangeline czy The Courtship of Miles Standish powróci, zapamiętany właśnie w taki sposób, arkadyjski obraz Nowej Anglii.

    Zapalenie otrzewnej (łac. peritonitis) – proces chorobowy przebiegający w jamie otrzewnej wywołany najczęściej infekcją bakteryjną (w wyniku perforacji przewodu pokarmowego i rozsiewu flory bakteryjnej) aczkolwiek czasami do powstania zapalenia mogą przyczynić się czynniki chemiczne (np. krew, żółć, mocz, sok żołądkowy i trzustkowy). Bywa powikłaniem pooperacyjnym przy resekcji wyrostka robaczkowego, leczeniu interwencyjnym wrzodów żołądka lub dwunastnicy, itp.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.
    Mary Storer Potter, pierwsza żona Longfellowa

    W wieku trzech lat samodzielnie opanował alfabet, a w wieku lat pięciu rozpoczął edukację w Portland Academy. Wtedy też emocjonalnie i duchowo zaangażował się w dzieje, zakończonej niedługo przed jego narodzinami, wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, której echa wciąż jeszcze unosiły się nad młodym pokoleniem amerykańskim. Choć Longfellowa uważa się zazwyczaj za poetę oderwanego od historii w sensie społecznym i politycznym, te wczesne porywy zaowocowały w późniejszym czasie kilkoma poematami. Ciekawostką jest, iż jeden z nich poświęcony został Kazimierzowi Pułaskiemu (zobacz: „Kazimierz Pułaski w poezji Longfellowa”). „W latach jego dzieciństwa musiały być jeszcze żywe wśród ludzi starszych wspomnienia twardej i heroicznej walki [...] Musiał nawet widywać weteranów tej partyzantki, a druga i ostatecznie decydująca wojna z Anglią toczyła się już za jego życia”. Jednocześnie szkoła średnia wzbudziła w nim głębokie zainteresowanie literaturą. Codzienna lektura Homera, Szekspira i Goethego szybko przerodziła się w pasję. Henry zapragnął także zostać pisarzem. Swoją pierwszą pieśń ułożył już w wieku trzynastu lat: patriotyczna i patetyczna Bitwa nad Stawem Lovella ukazała się w listopadowym numerze „Portland Gazette”. Chłopiec głośno mówił wówczas o swoim największym marzeniu − „przyszłym dostojeństwie w literaturze”.

    Hermann Ferdinand Freiligrath (ur. 17 czerwca 1810 r. w Detmold; zm. 18 marca 1876 r. w Cannstatt koło Stuttgartu) – niemiecki poeta i tłumacz.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    W rok później zapisał się na studia uniwersyteckie na Bowdoin College, w Brunswick, stanie Maine. Los chciał, by jego kolegą z ławki został Nathaniel Hawthorne, przyszła osobowość literatury amerykańskiej. Chłopcy dzielili się swoimi literackimi spostrzeżeniami, zawierając trwałą przyjaźń. Pewnego dnia Hawthorne opowiedział Longfellowowi historię tragicznej miłości z dziejów deportacji Akadyjczyków, którą usłyszał od pewnego wiejskiego pastora. Opowieść wstrząsnęła przyszłym „braminem”, trwale zapisując się w jego pamięci. Taka jest geneza napisanej w ponad dwadzieścia pięć lat później, Ewangeliny, jednego z największych arcydzieł literatury XIX wieku.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Tomás de Torquemada (ur. 1420 w Valladolid, zm. 16 września 1498 w Ávila) – hiszpański duchowny, dominikanin, w latach 1452-1474 przeor klasztoru w Segowii, w latach 1483-1498 Generalny Inkwizytor Kastylii, Walencji i Aragonii, doradca i spowiednik Izabeli I Katolickiej oraz Ferdynanda II Katolickiego.

    W 1825 Longfellow objął katedrę języków obcych, z czym wiązało się otrzymanie wysokiego stypendium na studia zagraniczne. Pieniądze te przyszły poeta odkładał na planowane podróże naukowo-filologiczne po Europie, które miały przybliżyć go do uwielbianej przez siebie literatury oraz dać podwaliny pod rodzący się talent. Jesienią tego roku − pełnoletni już − Henry został absolwentem Bowdoin College.

    Joaquin Miller (właśc. Cincinnatus Hiner Miller, ur. 8 września 1837, pod Liberty, w stanie Indiana, zm. 17 lutego 1913 w Oakland, w Kalifornii) – amerykański dziennikarz, poeta i dramaturg, znany przede wszystkim jako autor popularnego w szkołach wiersza Columbus. Przeprowadził się z rodziną nad Pacyfik, gdzie prowadził malownicze życie wśród górników, hazardzistów i Indian. Studiował na Columbia College w Eugene w Oregonie w latach 1858–59. W 1860 uzyskał uprawnienia do wykonywania zawodu adwokata w Oregonie. Ożenił się, ale w 1869 się rozwiódł. W latach 1862-1866 wydawał pismo "Eugene Democratic Register". Był też sędzią okręgowym w Canyon City w Oregonie. Pseudonim zaczerpnął od nazwiska meksykańskiego przęstepcy Joaquina Murietty, którego bronił. Jego pierwsze tomiki, Specimens (1868) Joaquin et al. (1869), przeszły bez większego echa. W 1870 wyjechał do Anglii, gdzie wyróżniał się egzotycznym strojem. Wydał tam własnym nakładem tomik Pacific Poems (1871). W 1879 powrócił do Nowego Jorku i powtórnie ożenił się z Abigail Leland, właścicielką hotelu. Za jego najlepszą książkę uchodzi zbiorek Songs of the Sierras (1871). Wydał też Songs of the Sunlands (1873), The Ship in the Desert (1875), The Baroness of New York (1877), Songs of Italy (1878) i Memorie and Rime (1884). W 1897 ukazały się jego dzieła zebrane Complete Poetical Works. Poza tym opublikował autobiografię Life Among the Modocs (1873), która jednak jest uważana za niewiarygodną. Jack London, właśc. John Griffith Chaney (ur. 12 stycznia 1876 w San Francisco, zm. 22 listopada 1916 w Glen Ellen) – amerykański pisarz.

    Podróże po Europie. Kariera profesorska[ | edytuj kod]

    Dzięki otrzymanemu stypendium oraz przychylnym opiniom wybitnych osobistości amerykańskich, w latach 1826-1829 Longfellow mógł oddać się intensywnym podróżom po Europie. Głównymi celami tych wojaży była Francja, Hiszpania, Włochy i Niemcy, gdzie chłopak z Portland miał szansę studiować filologię romańską i germańską. Jego zapał i miła powierzchowność pozwoliły mu z łatwością wnikać w tamtejsze kręgi kulturalne. Podczas paromiesięcznego pobytu w Madrycie spotkał się nawet ze starszym o czternaście lat święcącym tryumfy pisarzem prozy amerykańskiej, autorem Legendy o Sennej KotlinieWashingtonem Irvingiem, piastującym wówczas stanowisko ambasadora amerykańskiego w Hiszpanii.

    George Washington, pol. Jerzy Waszyngton (ur. 11 lutego 1731/22 lutego 1732, zm. 14 grudnia 1799) – amerykański generał i polityk, wódz naczelny Armii Kontynentalnej (1775-1784), deputowany do Kongresu Kontynentalnego, pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych (1789-1797), mason. Uważany za ojca narodu amerykańskiego.Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie.

    Po powrocie do ojczyzny, Longfellow − mający już pewne spektrum porównawcze − przez sześć następnych lat zajął się gruntowną korektą oraz organizacją od podstaw studium języków nowożytnych na Bowdoin College. Jego praca spotkała się z ogólną aprobatą. Jak pisze Stanisław Helsztyński, „Pozyskał sobie przy tym sympatię uczniów swoją prostotą, szczerością i życzliwą, przyjacielską postawą wobec słuchaczy, od których niewiele się różnił swoim wiekiem. Znajomość zagadnień pozwalała mu na wykładach budzić entuzjazm dla kultur i literatur europejskich”, tym bardziej że stanowiły one w owym czasie prawdziwe urozmaicenie dotychczasowej wiedzy filologicznej. Poważano go tym bardziej, że będąc do reszty pochłoniętym wykładami, znajdywał również czas na popularyzację wiedzy na łamach czasopism.

    Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – najstarszy i największy Kościół ewangelicki (protestancki) w Polsce, kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

    14 września 1831 poślubił młodszą o pięć lat Mary Potter, przyjaciółkę jeszcze z czasów dziecinnych.

    Tragiczna śmierć pierwszej żony − Mary Potter[ | edytuj kod]

    W 1835, dzięki publikacji wrażeń z europejskich podróży (tom szkiców Outre-Mer), Longfellow zwrócił na siebie uwagę władz oświaty oraz wzbudził głęboki szacunek ze strony kolegów z Harvard University. Jeszcze w tym samym roku uniwersytet zaproponował mu objęcie tamtejszej katedry języków nowożytnych pod warunkiem uprzedniego rocznego pobytu w Niemczech i krajach skandynawskich dla pogłębienia swojej wiedzy na temat literatury skandynawskiej i niemieckiej. Longfellow z radością przystał na propozycję. Opuszczając Stany Zjednoczone, zabrał ze sobą żonę oraz dwójkę przyjaciół.

    Eden (hebr. Gan Eden, גַּן עֵדֶן "ogród rozkoszy") – biblijny raj stworzony przez Boga dla pierwszych ludzi – Adama i Ewy. W ogrodzie ludzie wszystkiego mieli pod dostatkiem i ze wszystkiego mogli korzystać, z wyjątkiem Drzewa Poznania Dobra i Zła, którego owoców nie mogli zrywać. Jednak Szatan pod postacią węża skusił Ewę do zerwania zakazanego owocu, który po skosztowaniu podała mężowi. Za ten akt nieposłuszeństwa wobec Boga zostali oboje wygnani z Edenu, którego od tej pory strzegły cheruby i wirujący ognisty miecz, aby nikt nie mógł zerwać owoców z drzewa życia. W Biblii da się wyróżnić dwie tradycje dotyczące Edenu – zawartą w Księdze Ezechiela i zawartą w Księdze Rodzaju. Prawdopodobnie obie są niezależnymi od siebie nawiązaniami do mezopotamskich mitów i tradycji królewskich i boskich ogrodów, takich jak wiszące ogrody Semiramidy, dostosowanymi do teologii judaistycznej.Kopenhaga (duń. København [kʰøb̥m̩ˈhɑʊ̯ˀn], łac. Hafnia) – stolica i największe miasto Królestwa Danii. W 2014 r. odbył się tu 59 Festiwal Muzyki Europejskiej Eurowizja.

    Literackie podróże po Sztokholmie, Kopenhadze, a następnie Heidelbergu okazały się mieć decydujący wpływ na dalszy rozwój talentu literackiego Longfellowa, którego wrażliwość i wyobraźnia aż do końca syciły się klimatem tamtych miejsc. Przykładem tego może być opublikowana w sześć lat później ballada, Skeleton in Armor.

    Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.Boska Komedia (wł. La Divina Commedia) – poemat napisany przez włoskiego pisarza Dante Alighieriego, w latach 1308-1321. Boska Komedia jest syntezą średniowiecznej myśli filozoficznej, historycznej, teologicznej oraz panoramą świata. Jako arcydzieło literatury włoskiej, należy do klasyki światowej i wywarła znaczny wpływ na kulturę europejską.

    Niestety, pobyt w Rotterdamie przyniósł przyszłemu poecie jedno z najtragiczniejszych przeżyć jego życia. Mająca zaledwie dwadzieścia dwa lata Mary zmarła nagle z powodu przedwczesnego połogu. Unikający zbyt osobistego tonu Longfellow dość aluzyjnie utrwalił śmierć Mary w późniejszych wierszach takich jak Footsteps of Angels, Mezzo Cammin oraz Dwaj Anieli.

    Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Arkadia – fikcyjna kraina, uważana przez poetów za krainę wiecznego szczęścia – ziemski raj, symbol wyidealizowanej krainy spokoju, ładu, sielankowej, wiecznej szczęśliwości i beztroski.

    I mrok opadł na dom twój wesoły,
    Zgasła światłość, tak jasna przed chwilką:
    I z komnaty, gdzie jeden wszedł tylko,
    Dwa ku niebu wzleciały Anioły.
    (...)
    Anioł Śmierci i Anioł Żywota
    Bożej woli nam wyrok przyniosły.
    Któż by wiedząc, że Pańskie to posły,
    Śmiał lub chciał zamknąć dla nich wrota?

    Heidelberg – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, w regionie Rhein-Neckar, nad Neckarem. Siedziba powiatu Rhein-Neckar, jednak do niego nie należy. Liczba mieszkańców wynosi 147 312 (31 grudnia 2010), a powierzchnia miasta 108,83 km².Oda – utwór liryczny, który charakteryzuje się wzniosłością tematu i stylu, sławi ideę, wydarzenie lub czas. Zwykle cechuje ją także zbiorowy podmiot wypowiedzi. Należała do najpopularniejszych form poezji klasycznej.

    Echa tragedii jaka dotknęła Longfellowa oraz pamięć Mary Potter unosić się będą jeszcze w ostatnim jego obszerniejszym dziele, Pieśni o Hajawacie, napisanej już w kwiecie wieku.

    Zmuszony dokończyć swą podróż, wysłał trumnę z ciałem żony do Cambridge, aby tam, na rodzimej ziemi, odprawiono jej ceremoniał pogrzebowy, a sam wyruszył do Niemiec, tym razem w jednak w nastroju żałobnym i pokutniczym. Osiadłszy na kilka miesięcy w Heidelbergu, zapoznał się z nowoczesnym idealizmem, który początkowo przyjął nazwę Sturm und Drang, a później − „szkoły romantycznej”. Pomimo rozpaczy, wciąż miał siłę wnikać w życie kulturalne kraju oraz tym samym pogłębiać potrzebną wiedzę. Uczestniczył nawet w słynnych wykładach Georga Wilhelma Friedricha Hegla oraz nawiązał osobiste kontakty z niemieckimi poetami oraz myślicielami takimi jak Friedrich Schiller czy August Wilhelm Schlegel.

    Ballada – jeden z wielu gatunków muzycznych. Początki ballady sięgają średniowiecza i muzyki dworskiej. Ballady śpiewane były przez trubadurów przy akompaniamencie instrumentu lub zespołu. Często były bardzo rozbudowane i zawierały setki wersów. Najczęściej snuły epicką opowieść o miłości lub wielkich czynach.Epoka wiktoriańska – okres w dziejach Wielkiej Brytanii pod panowaniem królowej Wiktorii Hanowerskiej. Królowa sprawowała rządy w latach 1837-1901. Był to jeden z najdłuższych nieprzerwanych okresów panowania jednego monarchy w nowożytnej historii. Wielka Brytania była wtedy u szczytu potęgi imperialnej, mówiło się, że nad Imperium Brytyjskim "słońce nigdy nie zachodzi". Były to też czasy rewolucji przemysłowej.

    Craige House[ | edytuj kod]

    W 1836 Longfellow wrócił do Ameryki: objął tym samym (jako najmłodszy spośród wykładowców) placówkę naukową na Harvard University. Choć początki były trudne, został „przyjęty życzliwie przez młodzież, która ceniła jego bezpretensjonalność, bezpośredniość, życzliwość i wytworny sposób obejścia”. Stanowisko profesora na Harvardzie dane mu było piastować do roku 1854.

    Muzyka folkowa – gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej. Często muzyka folkowa jest określana jako europejska muzyka ludowa.Oda do radości (Ode „An die Freude”) – poemat Fryderyka Schillera powstały w listopadzie 1785 a ogłoszony drukiem w 1786. Ostateczna wersja autorska pochodzi z 1803 roku (w stosunku do pierwszej wersji ma trochę zmieniony szósty i siódmy wers pierwszej zwrotki oraz jest krótsza – nie zawiera ostatniej zwrotki). Utwór znany z fragmentów pochodzących z IX symfonii Ludwiga van Beethovena. Na początku lat 50. dwudziestego wieku w RFN próbowano wprowadzić Odę do Radości jako hymn Niemiec, jednak w 1952 roku powrócono do Das Lied der Deutschen, który pozostaje hymnem do dziś. Wersja instrumentalna ody została przyjęta jako hymn Unii Europejskiej. Oda jest też oficjalnym motywem muzycznym Copa Libertadores.

    W 1839, kiedy nieco złagodziła się już rozpacz po stracie Mary, Longfellow podjął pierwsze poważne kroki do objęcia parnasu. Niezbyt fortunnie, zaczął od prozy: ukazała się wówczas sentymentalna, na poły autobiograficzna powieść Hyperion. W kilka miesięcy później nastąpił jednak właściwy debiut literacki Longfellowa: już od momentu wydania otoczony podniosłą atmosferą legendy zbiorek Voices of the Night. Książka nawoływała do duchowej tężyzny, bohaterstwa i pokonywania oporów ze strony świata, jak gdyby na przekór tragicznej śmierci pierwszej żony autora, utrafiając tym samym w najcenniejsze ideały młodych Stanów Zjednoczonych − ideały niepodległościowe.

    Kalevala (dosł. „Kraina Kalevy”, ważnego mitycznego bohatera Finów, Estończyków, Karelów i innych ludów bałtyckofińskich) – poemat epicki składający się z pieśni ludowych (tzw. run) i legend z terenów Finlandii, Estonii, Karelii i innych terenów, zebranych i opracowanych w XIX wieku przez Eliasa Lönnrota. Kalevala nazywana jest fińskim eposem narodowym. Kalevala to odpowiednik estońskiego eposu Kalevipoeg („Syn Kalevy”), napisanego przez estońskiego autora Friedricha Reinholda Kreutzwalda. Kalevala przyczyniła się do budzenia świadomości narodowej, wyzwolenia Finlandii spod panowania Rosji i wywarła duży wpływ na współczesną kulturę i sztukę fińską. 28 lutego w Finlandii obchodzi się Dzień Kalevali.Bethlehem - miasto w USA, w stanie Pensylwania, w zespole miejskim Allentown-Bethlehem. Około 71,3 tys. mieszkańców. Niegdyś siedziba firmy Bethlehem Steel.

    Podróże po Europie pozwoliły poecie nawiązać kolejne budujące znajomości, m.in. z Ferdinandem Freiligrathem czy Alfredem Tennysonem. Najserdeczniejsza zażyłość łączyła go jednak z Karolem Dickensem. Jednocześnie jego prywatny dom w jednej z najpiękniejszych okolic Cambridge, pierwotnie będący kwaterą George’a Washingtona − tzw. Craige House rozsławiony później na cały świat − stał się miejscem spotkań najwybitniejszych umysłów środowiska bostońskiego. „Uprzejma grzeczność profesora, jego nienaganne życie i spontaniczna przyjaźń opromieniały spotkania przyjaciół bostońskich, jak Ralph Waldo Emerson czy Nathaniel Hawthorne lub jak Karol Dickens”. Częstymi gośćmi byli również: Oliver Wendell Holmes, Charles Sumner, Charles Eliot Norton, James Russell Lowell, z czego kilku wraz z Longfellowem zdecydowało założyć grupę Fireside Poets zmierzającą do ożywienia ruchu literackiego Ameryki.

    Heksametr daktyliczny (łac. versus hexameter dactylicus) – najstarsze znane metrum europejskiej poezji epickiej. Heksametrem napisane są dwie najstarsze greckie epopeje Iliada i Odyseja Homera. Stał się kanonicznym wierszem starożytnej epiki greckiej oraz - po zarzuceniu wiersza saturnijskiego, także łacińskiej.Edgar Allan Poe (ur. 19 stycznia 1809 w Bostonie, w stanie Massachusetts, zm. 7 października 1849 w Baltimore, w stanie Maryland) – amerykański poeta, nowelista, krytyk literacki i redaktor. Przedstawiciel romantyzmu w literaturze amerykańskiej. W jego twórczości dominowały wątki fantastyki i horroru. Zapoczątkował gatunek noweli kryminalnej (Zabójstwo przy Rue Morgue, Złoty żuk). Stworzył także pierwszą w literaturze postać detektywa – C. Auguste’a Dupina.

    W międzyczasie zakochał się po raz drugi, jeszcze mocniej niż poprzednio: wybranką jego serca była Frances Appleton (nazywana przez niego pieszczotliwie: „Fanny”), siostra poety Thomasa Golda Appletona. Początkowo była to miłość nieszczęśliwa, ponieważ Frances nie odwzajemniała uczuć poety, dając tego jasny wyraz w zachowanych do dzisiaj listach. Mimo to, po siedmiu latach starań ze strony Longfellowa, zgodziła się zawrzeć z nim bliższą przyjaźń, czego finalnym efektem były zaślubiny w 1843.

    Idealizm - pogląd, wedle którego świat dostępny ludzkim zmysłom nie jest całością rzeczywistości. Prócz tego wymiaru poznawczego istnieją bowiem byty niematerialne, które są wieczne i niezmienne. Są one dostępne człowiekowi poprzez poznanie drogą rozumowania.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>,

    Spory z Waltem Whitmanem[ | edytuj kod]

    Małżeństwo z Fanny było szczęśliwe. Henry miał z nią szóstkę dzieci, ponadto znaczne dochody z publikacji książek i zasług w dziedzinie filologii pozwoliły mu stać się całkowicie niezależnym finansowo. Zrezygnował zatem z dalszego obejmowania posady profesora na Harvardzie i zajął się rodziną. Jednocześnie, wraz z wydaniem coraz to kolejnych zbiorów wierszy, zyskiwał uznanie oraz poczytność, która wkrótce zdobyła mu miano najwybitniejszego poety, jakiego nosiła Ameryka. W szybkim czasie stał się jednym z pierwszych poetów Nowego Lądu, dla których źródłem utrzymania mogło być samo tylko pisanie. Juliusz Żuławski w swoim eseju wstępnym do nowych tłumaczeń wierszy Longfellowa napisał: „...to ta sytuacja − wynikająca z różnicy temperamentów różna ocena tej sytuacji − postawiła dwóch największych poetów amerykańskich − Longfellowa i Whitmana − na przeciwnych biegunach”.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Aleksander Borejko Chodźko herbu Kościesza (ur. 30 sierpnia 1804 w Krzywiczach, zm. 27 grudnia 1891 w Noisy-le-Sec we Francji) – polski poeta, orientalista i slawista.
    Druga żona Longfellowa, Fanny Appleton, wraz z dwójką dzieci

    W 1860 roku ukazał się trzeci zbiór Źdźbeł trawy Walta Whitmana (nakładem bostońskiej oficyny wydawniczej). Książka spotkała się z bardzo przychylną recenzją amerykańskiego filozofa transcendentalizmuRalpha Waldo Emersona, który zarzekał się dołożenia wszelkich starań zmierzających w stronę wdrożenia młodego Whitmana w ówczesną elitę literacką. Emerson był jednym z największych autorytetów Stanów Zjednoczonych XIX wieku, mimo to jednak nie udało mu się wprowadzić Whitmana do słynnego „Saturday Club”. Powodem był zdecydowany sprzeciw Longfellowa. Tak rozpoczął się okres sporów między dwoma poetami.

    Agamemnon (gr. Ἀγαμέμνων Agamémnōn, łac. Agamemnon) – w mitologii greckiej syn Atreusza i Aerope, w niektórych mitach ojcostwo przypisywane jest Plejstenesowi, starszy brat Menelaosa, pochodził z rodu Atrydów. Król Argolidy, krainy, w której najważniejszymi miastami były Argos, Mykeny, Tiryns, Midea.Juliusz Żuławski (ur. 7 października 1910 w Zakopanem, zm. 10 stycznia 1999 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, tłumacz poezji anglojęzycznej, prezes polskiego PEN Clubu.

    Poematy Whitmana mocno irytowały „bramina”, który zarzucał im zbyt śmiałe rozbijanie klasycznych struktur, nazywając je wręcz nieskładną pisaniną i odbierając miano poezji. Longfellowa gorszyła nieprzyzwoita − jak sam mawiał: demoralizująca − szczerość poszczególnych „źdźbeł”, zwłaszcza tych, których tematem uczynił Whitman sprawy tak drażliwe jak seksualność czy naturalne instynkty. Tym samym amerykański bard stawał w obronie nie tylko długowiecznych tradycji literackich, ale przede wszystkim dobrego smaku i moralności. Whitman z kolei zarzucał Longfellowowi brak „amerykańskości”, tudzież rozmaicie pojmowanej literackiej nowoczesności, wtórność, eklektyzm i stylistyczny regres w stronę skostniałych, przestarzałych form oraz zbytnią pruderię. Z tej racji skłóceni poeci przez kilka lat wzajemnie obdarowywali się krytycznymi publikacjami.

    Epos (gr. έπος, epos = słowo), także: ‘epopeja’, ‘poemat heroiczny’, czasem również ‘poemat epicki’ – jeden z głównych i najstarszych gatunków epiki.Muzyka country, utożsamiana mylnie z filmową country and western music – odmiana muzyki rozrywkowej, powstała w USA w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku z ballad kowbojskich i traperskich, śpiewanych przez wędrownych grajków, wyposażonych w bardzo skromne instrumentarium - banjo, gitara, skrzypce itp.

    Tragiczna śmierć drugiej żony − Fanny Appleton[ | edytuj kod]

    "Bramin” wiódł spokojne, pełne ciepła życie na łonie rodziny − do czasu kolejnej życiowej tragedii. „W to środowisko tak szczęśliwe padł dnia 9 czerwca 1861 grom z jasnego nieba. Żona poety, porządkując i lakując przy pomocy wosku i świecy pamiątki dziecięce, zaprószyła na ziemię ogień, który niespodzianie zajął jej lekką letnią sukienkę, i nieszczęśliwa stanęła w oka mgnieniu w płomieniach. Na krzyk jej wbiegł poeta i widząc, co się dzieje, rzucił się na ratunek, okrywając ją dywanem, by stłumić pożar. Na próżno”. Fanny zmarła jednak dopiero następnego dnia, jak mówią biografowie: w straszliwych cierpieniach. Również poeta doznał poważnych poparzeń dłoni i twarzy, które skutkowały później nadwrażliwością skóry, sprawiającą nieznośny ból przy goleniu. Z tego powodu Longfellow zapuścił brodę, nadającą mu patriarchalny wygląd. Nieszczęście to okazało się mieć daleko idące skutki w życiu Longfellowa. Przerwał oryginalną twórczość, by w kompletnym odizolowaniu od bieżących wydarzeń szukać ulgi w dziełach wielkich klasyków. Ciekawostką jest, iż w wielu przypadkach czerpał on z antologii Aleksandra Chodźki. „W czasie szalejącej wojny domowej, w której zginęły setki tysięcy [...], pięćdziesięcioparoletni „bramin” pracował w swojej cichej bibliotece nad Dantem”. Jego dom w Cambridge stał się swoistą twierdzą „niezmąconego romantyzmu”, a jedynym kontaktem z rzeczywistością na zewnątrz była troska o syna jako uczestnika wojny secesyjnej.

    Uniwersytet Harvarda (ang. Harvard University) powstał 8 września 1636 jako Harvard College w Newtown (wówczas w Kolonii Zatoki Massachusetts, obecnie Cambridge) koło Bostonu jako pierwszy uniwersytet na terenie kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Z czasem poeta powrócił jednak do swojej oryginalnej twórczości. Nigdy nieopublikowany wiersz Krzyż ze śniegu świadczy o chwilowym załamaniu.

    Na piersi mej krzyż noszę takim szyty ściegiem,
    Od lat tych osiemnastu nie podległy zmianie,
    Od dnia, gdy umęczona z światem się rozstała.

    Pomimo tragicznej śmierci drugiej już żony, poezje jego nie straciły dawnego wezwania do nadziei i optymizmu. Choć wzbogacone o nieco bardziej melancholijny ton, ich głównym przesłaniem było zgłębianie tajemnicy śmierci, przemijania i cierpienia w perspektywie Boskiego planu zbawienia. Pojawiły się wręcz nowe zestawienia: przypływy i odpływy fal, rozpacz i uspokojenie, śmierć, ale jednocześnie i narodziny. Zniknęły jedynie dawny aktywizm i młodzieńcza werwa, znane z heroicznych zawołań typu Budowniczych czy Psalmu życia. Ustąpiły one spokojowi, wewnętrznej harmonii w obliczu nieszczęść oraz cierpliwemu znoszeniu tego, co dają zmienne koleje losu z ufnością w mądrość i dobroć Stwórcy. Poezja Longfellowa stała się przy tym bardziej kontemplacyjna.

    Deportacje Akadian to proces wysiedlania francuskojęzycznych mieszkańców Akadii (współcześnie część Nowej Szkocji) do innych brytyjskich kolonii, jaki miał miejsce w latach 1755-1759.George Bancroft (ur. 3 października 1800 w Worcester, zm. 17 stycznia 1891 w Waszyngtonie), amerykański historyk i dyplomata, propagator powszechnej oświaty i edukacji na poziomie podstawowym i wyższym. Założył obserwatorium astronomiczne w Waszyngtonie, a jako Sekretarz Marynarki Wojennej USA, Akademię Marynarki Wojennej w Annopolis. W latach (1846-1849) pracował jako poseł w Londynie. W latach (1868-1874) był ambasadorem amerykańskim w Berlinie. Stworzył tzw. umowy Bancrofta. Jego prace naukowe dotyczą historii USA. Główne to: A History of the United States (1834-1874, 10 tomów), History of the formation of the constitution of the United States (1882, 2 tomy). W uznaniu jego zasług, Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych nadała jego imię strategicznemu, atomowemu okrętowi podwodnemu typu Benjamin Franklin USS "George Bancroft" (SSBN-643)

    Ostatnie lata życia. Przyjaźń z Waltem Whitmanem[ | edytuj kod]

    Między Longfellowem a Whitmanem wciąż jeszcze trwały zażarte spory na łamach prasy. Longfellow „był jednak zbyt mądry, aby być uparty”. W 1879 postanowił zawrzeć sojusz ze swoim przeciwnikiem. Odwiedziny u na wpół sparaliżowanego „dobrego siwego poety” w Filadelfii przerodziły się w przyjaźń i częste spotkania. Obaj też wzajemnie zdołali się przekonać do swoich, często skrajnie odmiennych, racji. Wbrew pozorom, Whitmana z Longfellowem łączyło wiele. Co prawda, „wiele ich [również] dzieliło, ale jedno łączyło na pewno: obaj byli ludźmi dobrymi, odróżniającymi − każdy na swój sposób − szlachetność serca od podłości, piękno od brzydoty, intencje dobre od złych”.

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    Siedemdziesiąte urodziny poety w 1877 stały się dla narodu amerykańskiego okazją do państwowego happeningu. Pomimo nadal odbywanych licznych wojaży po Europie, Longfellow coraz bardziej odczuwał zmęczenie przyjmowanymi honorami, trudami podróży oraz życiem towarzyskim. Na stare lata cierpiał bowiem z powodu zapalenia otrzewnej, co wiązało się z często pojawiającymi się bólami brzucha i koniecznością zażywania opium. Tak było również nocą z 23 na 24 marca 1882. Już nad ranem jednak zanotowano zgon poety. Tego dnia naród pogrążony był w żałobie.

    Emmylou Harris (ur. 2 kwietnia 1947 w Birmingham w Alabamie w USA) – amerykańska piosenkarka i autorka tekstów muzyki country. Dramat (z gr. δρᾶμα – dráma czyli działanie, akcja) – jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury.

    Henry Wadsworth Longfellow pochowany został na „pierwszym amerykańskim ogrodzie cmentarnym” − Mount Auburn Cemetery, w Cambridge. W tym czasie ukazał się drukiem pełen uznania esej Śmierć Longfellowa autorstwa Walta Whitmana, zaczynający się od słów: „Longfellow bogaty w koloryt, wdzięczne formy i wątki − w to wszystko, co czyni życie pięknym a miłość subtelną − idący w zawody z pieśniarzami Europy na ich własnym gruncie i [...] piszący lepiej i piękniej niż którykolwiek z nich”. Autor Źdźbeł trawy, na znak szacunku i umiłowania, postawił na grobie „bramina” dwie gałązki bluszczu.

    Bramin (Dewanagari: ब्राह्मण trl.brāhmaṇa) – w hinduizmie członek najwyższej warny: klasy kapłańskiej. Przynależność do warny bramińskiej, jak i pozostałych jest dziedziczna . Według mitologii indyjskiej bramini powstali przy stworzeniu świata z ust Puruszy.Jan Potocki herbu Pilawa, pseud. i krypt.: Graf***; M. L. C. J. P.; hr Courchamps, (ur. 8 marca 1761 w Pikowie w powiecie winnickim województwa bracławskiego lub w Kuryłówce, zm. 23 grudnia 1815 w Uładówce koło Pikowa) – polski powieścio- i dramatopisarz (tworzący w języku francuskim), podróżnik, polityk, historyk, publicysta, etnograf, jeden z pierwszych polskich archeologów, badacz starożytności słowiańskich, inżynier, pierwszy polski aeronauta, kawaler maltański zaszczycony Krzyżem Devotionis.
    Literackie towarzystwo Longfellowa. Od lewej: Henry Theodore Tuckerman, Oliver Wendell Holmes Sr., William Gilmore Simms, Fitz-Greene Halleck, Nathaniel Hawthorne, Washington Irving, Henry Wadsworth Longfellow, Nathaniel Parker Willis, William Hickling Prescott, James Kirke Paulding, Ralph Waldo Emerson, William Cullen Bryant, John Pendleton Kennedy, James Fenimore Cooper, George Bancroft

    Twórczość[ | edytuj kod]

    Bogata spuścizna literacka Longfellowa sprowadza się do jednolitego systemu światopoglądowego złożonego z kilku nadrzędnych motywów, z których najważniejsze to:

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Margaret Fuller (ur. 23 maja 1810 w Cambridgeport Massachusetts, zm. 19 lipca 1850 na Fire Island) – pierwsza kobieta-dziennikarka pracująca dla znaczącego tytułu prasowego (New York Tribune), bojowniczka o prawa kobiet, związana z transcendentalizmem.
  • umiłowanie tradycji, zwłaszcza czasów pionierskich oraz najważniejszych wartości Starego Lądu
  • szukanie w historii Europy źródeł i korzeni „amerykańskości” (stąd twórczy regres)
  • żarliwe wystąpienia o zniesienie niewolnictwa ludności murzyńskiej
  • zainteresowanie kulturą Indian oraz ideą pokoju z rdzenną ludnością Ameryki
  • apoteoza prostego życia w duchu wartości chrześcijańskich, kultywowanie ogniska domowego oraz braterskiej więzi
  • pochwała pracy i duchowego samodoskonalenia pośród przeciwności losu
  • zachwyt nad przyrodą i życiem wiejskim
  • rezygnacja z zainteresowania bieżącymi wydarzeniami społeczno-politycznymi na rzecz rozpamiętywania wielkich kart historii.
  • W ujęciu Henry’ego Wadswortha Longfellowa nadrzędnym celem poezji było praktykowanie sumienia i ufności wobec Boga oraz podtrzymywanie wiary w Niego − zwłaszcza w momentach zwątpienia. Przejawiało się to w plastyce kontrastujących ze sobą obrazów poetyckich, takich jak: morska burza i spotkanie przy stole biesiadnym. Longfellow, bez wątpienia tradycjonalista, głosił przy tym kult ogniska domowego i życia rodzinnego zgodnego z zasadami Ewangelii, potrzebę wewnętrznego spokoju i harmonii pośród przeciwieństw losu oraz głębokiego zrozumienia przyrody. Moralizatorską misję jego wierszy potwierdzała prosta, przejrzysta forma, która już z założenia trafiać miała do zwykłego człowieka. Longfellow był zatem pierwszym amerykańskim poetą, którego czytano zarówno na elitarnych salonach, jak i w wiejskich domach. Mało tego, Walt Whitman nadał mu godne miano „poety uniwersalnego”, z równie szczęśliwym skutkiem niosącego piękno zarówno mężczyznom, kobietom, jak i młodzieży.

    Oda do młodości – wiersz Adama Mickiewicza napisany 26 grudnia 1820 roku. Uznawany jest za entuzjastyczną pochwałę młodości w duchu filomackim.Oliver Wendell Holmes Sr. (ur. 29 sierpnia 1809 w Cambridge (Massachusetts), zm. 7 października 1894 w Bostonie) – amerykański pisarz, z zawodu lekarz. Pisał dzieła medyczne, filozoficzne, powieści i poezje humorystyczne. Jego twórczość charakteryzowała się precyzyjną formą, była utrzymana w nurcie neoklasycystycznym. W esejach swych opisywał z humorem życie elity bostońskiej. Jego powieści to tzw. "medyczne alegoria". Napisał 3 powieści oparte na doświadczeniach praktyki lekarskiej. Wraz z Jamesem Russellem Lowellem wydawał czasopismo "The Atlantic Monthly", które publikowało jego eseje i wiersze, wydane później w zbiorze: „The Autocrat of the Breakfast Table“ (1872). Jego poemat: "The Deacons Masterpiece" (1858), atakuje z pozycji racjonalistycznej dogmatyzm kalwiński. Dużą popularnością cieszyły się okolicznościowe wiersze pełne humoru i sentymentu.

    Postawa konsekwentnie opiewana w poematach „bramina” znajduje swoje źródło w dwóch fragmentach Nowego Testamentu: „Poznacie ich po ich owocach” [Mt 7, 16] oraz − „Każdego więc, kto tych słów moich słucha i wypełnia je, można porównać z człowiekiem roztropnym, który dom swój zbudował na skale. Spadł deszcz, wezbrały potoki, zerwały się wichry i uderzyły w ten dom. On jednak nie runął, bo na skale był utwierdzony” [Mt 7, 24-25]. Wyraźnie widać to już w pierwszym, legendarnym od momentu publikacji, wierszu poety − Psalm życia, widać w pośmiertnie wydanym In the Harbour, nadto w każdym innym zbiorze Longfellowa, niezależnie od daty publikacji, jak gdyby na przekór tragicznym wydarzeniom, które dotykały autora w życiu osobistym.

    Grzech pierworodny – w teologii chrześcijańskiej oznacza pierwszy grzech Adama i Ewy w raju popełniony pod wpływem pokusy szatana. Polegał on na uniesieniu się pychą i okazaniu nieposłuszeństwa wobec Boga poprzez spożycie z drzewa poznania dobra i zła owocu zakazanego.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Longfellow zerwał przy tym z purytańską doktryną grzechu pierworodnego jako jedynej prawdy o człowieku. Jego zdaniem podstawową i najgłębiej ludzką cechą jest dążenie do dobra i miłości, dane od Boga już od samego początku stworzenia człowieka, które to dążenie w ciągu życia należy „pod twardym urabiać młotem”. Ważny jest bowiem nie tylko zamiar, ale przede wszystkim jego owoce: dobro czynione na bliźnich oraz poświęcenie. Równie doniosłą rolę pełni u Longfellowa wciąż twórcza teraźniejszość, przeciwstawiona wszelkim formom rozpaczy. Na piedestale stawiał ludzi zwykłych, kowali czy budowniczych, świecących jednak przykładem poświęcenia, oddania pracy i szlachetności. Rezygnując przy tym z bogatych sylwetek psychologicznych czy nawet z zasad realizmu, proponował raczej godne naśladowania, hagiograficzne niemal, wzorce pobożności, prostoty, gościnności oraz tężyzny duchowej.

    Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.Charles Sumner (ur. 6 stycznia 1811 w Bostonie, zm. 11 marca 1874 w Waszyngtonie) – amerykański polityk i abolicjonista.

    Biegła po długiej ulicy z różańcem, szkaplerzem i księgą,
    W szacie błękitnej, normandzkim nagłowiu, kolczykach ze złota,
    (...)
    Lecz już nie nasza to piękność, bo piękność eteru i nieba
    Opromieniała jej skronie, gdy wstawszy od Stołu Pańskiego
    W progi domowe wracała, unosząc zadatek zbawienia.
    Po jej odejściu, rzekłbyś, że wdzięczna ustała muzyka.

    Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki pieśniarz wędrowny (aojda), epik, śpiewak i recytator (rapsod). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji ustnej poezji heroicznej. Do jego dzieł zalicza się eposy: Iliadę i Odyseję. Grecka tradycja widziała w nim również autora poematów heroikomicznych Batrachomyomachia i Margites oraz Hymnów homeryckich. Żaden poeta grecki nie przewyższył sławą Homera. Na wyspach Ios i Chios wzniesiono poświęcone mu świątynie, a w Olimpii i Delfach postawiono jego posągi. Pizystrat wprowadził recytacje homeryckich poematów na Panatenaje.Georg Wilhelm Friedrich Hegel (ur. 27 sierpnia 1770 w Stuttgarcie, zm. 14 listopada 1831 w Berlinie) – niemiecki filozof, twórca nowoczesnego systemu idealistycznego.

    Walt Whitman pisał przy tym o poezji Longfellowa: „On nie przynagla ani nie chłosta. Jego wpływ jest jak dobry napój lub jak powietrze. Ani nie jest letni, ale zawsze żywotny, pełen aromatu, ruchu i wdzięku. Utrafia w znakomitą przeciętność, nie opiewa wyjątkowych namiętności czy wybryków natury ludzkiej. Nie jest rewolucyjny, nie przynosi niczego napastliwego ani nowego, nie wymierza twardych ciosów. Przeciwnie, jego pieśni łagodzą i leczą, a jeśli podniecają, jest to zdrowa i przyjemna podnieta. Nawet jego gniew jest delikatny...”.

    Kazimierz Michał Władysław Wiktor Pułaski herbu Ślepowron (ur. 6 marca 1745 w Warszawie, zmarł w wyniku ran odniesionych w bitwie pod Savannah 11 października 1779) – bohater walk o wolność dwóch narodów, polskiego i amerykańskiego, jeden z dowódców i marszałek konfederacji barskiej, generał i bohater wojny o niepodległość USA, wolnomularz. Nazywany „ojcem amerykańskiej kawalerii”. W 2009 roku amerykański kongres przyznał mu honorowe obywatelstwo USA.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Sumner and Longfellow.jpg

    Do szczególnie ważnych zabytków kultury amerykańskiej należą natomiast trzy klasycystyczne epopeje Longfellowa (Evangeline, Song of Hiawatha oraz The Courtship of Miles Standish), z których dwie pierwsze zyskały status eposów narodowych. Były to jednocześnie pierwsze utwory, które zaspokoiły potrzebę raczkującej kultury Stanów Zjednoczonych na wielkie dzieła literatury − równe największym filarom starego kontynentu tj. Boskiej Komedii Dantego Alighieri czy dziełom Williama Szekspira − mogące jednocześnie określić najszlachetniejsze wartości oraz tożsamość narodową Amerykanów. Dwie epopeje, Evangeline oraz The Courtship of Miles Standish zwracają się w stronę historii pionierskiej Stanów Zjednoczonych, m.in. z dziejów deportacji Akadyjczyków czy przypłynięcia żaglowcaMayflower” do wybrzeży Ameryki Północnej.

    Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian i Greków. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzenie kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak manieryzm, barok, rokoko. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.
    1. Evangeline to liryczna opowieść osnuta wokół historii miłosnej dwóch rozdzielonych kochanków, tytułowej Ewangeliny oraz Gabriela, na tle dziejowym tzw. Wielkiej Deportacji. Akadyjską idyllę brutalnie przerwał atak wojsk brytyjskich; rodziny − jak dotąd szczęśliwie i bogobojnie zamieszkujące osadę − zostają rozbite, wzięte pod niewolę i rozrzucone po innych brytyjskich koloniach. Tragedia ta nie ominęła również Ewangeliny, Bóg zesłał na nią nieszczęście, choć trudno o doskonalszy wzór cnót, pobożności i prostoty. Jej ojciec został zabity a ukochany, z którym niebawem miała się pobrać − przepadł bez wieści. Wszystko to nie zburzyło jednak jej głębokiej wiary w Stwórcę. Wręcz przeciwnie: Ewangelina, zatrudniając się jako siostra Miłosierdzia w opiece nad biednymi i rannymi, przez całe życie, dzień w dzień przepełniona nadzieją, czekała na powrót ukochanego. Spotkanie doszło do skutku, gdy oboje byli już starymi ludźmi; Gabriel trafił w ramiona Ewangeliny jako śmiertelnie ugodzony żołnierz, i po chwili umarł. Śmierć nie ma jednak w tej epopei ostatecznego głosu. Autor daje subtelną aluzję biblijną: deportacja z Akadii symbolizuje wygnanie człowieka z Raju, zaś powrót na rodzime ziemie − ponowne przymierze z Ojcem, silniejsze niż umieranie.
    2. W zdecydowanie bardziej radosnym tonie (poniekąd sentymentalnym, poniekąd zaś biesiadnym) utrzymany został ostatni poemat Longfellowa, The Courtship of Miles Standish. Jest to historia miłosnego trójkąta: wdowca − Milesa Standisha, jego swata − Johna Aldena oraz obiektu tych zalotów − Priscilli Mullens. Dziewczyna nieoczekiwanie zwraca się ku swatowi Milesa jako ku obiektowi swoich uczuć. Zraniony wdowiec ucieka z wioski, by odtąd w geście rozpaczy całe życie poświęcić krwawej wojnie z Indianami. Niebawem jednak godzi się z losem i postanawia osobiście pobłogosławić małżeństwu Johna i Priscilli. Poemat obfituje w bogactwo subtelnie zarysowanych symboli odnoszących się do płodności człowieka i natury, ciągłego procesu narodzin i śmierci, zarówno w sensie fizycznym, jak i duchowym. Ostatnią sceną jest zresztą wyjazd Priscilli na białym byku, co tworzy niemal sakralną wizję zaślubin, nocy poślubnej i narodzin potomstwa. Z poematu tego pochodzi również popularne amerykańskie powiedzenie: „Mów za siebie, Johnie”.
    3. Song of Hiawatha podejmuje z kolei tematykę Indian, która żywo interesowała ówczesnych Amerykanów, o czym świadczą choćby takie dzieła epoki jak Ostatni Mohikanin Jamesa Fenimore’a Coopera czy Księga szkiców Washingtona Irvinga. Tytułowy Hajawata został wybrany przez bóstwa na nosiciela pokoju i przymierza pośród wszystkich plemion indiańskich. Pełna heroizmu młodość wojownika kończy się jednak kilkoma tragediami: głodem ukochanego ludu, zdziesiątkowaniem go przez siły przyrody oraz śmiercią żony. Hajawata, porzuciwszy wojny z mitycznymi demonami, musi tym razem zmierzyć się z własną rozpaczą. Ostatecznie wygrywa, jako starzec staje się plemiennym mędrcem, który z radością i szacunkiem wita pierwszych Europejczyków oraz ich religię. Kiedy przeczuwa swój rychły koniec, dowiaduje się o dziejach Jezusa, dziękuje za wszystkie trudy swojego życia i z pogodą ducha oddaje się w objęcia śmierci.

    Jednym z ostatnich większych dzieł Longfellowa był trzyczęściowy (bo podzielony wedle trzech cnót teologicznych) poemat dramatyczny z dziejów życia Jezusa Chrystusa oraz słynnego palenia czarownic w Salem, Christus. A Mistery. Drugim była poetycka powieść szkatułkowa uznana za najbardziej narodowe z dzieł poety, Tales from the Wayside Inn. Utwór stał się najdoskonalszym przejawem wybitnego daru narratorskiego Longfellowa; przez wielu przedstawicieli współczesnej krytyki literackiej uważany on bywa ponadto za największe (choć nie najpopularniejsze) osiągnięcie literackie „bramina” oraz najbardziej współczesny jego utwór. O tym to właśnie dziele pisał Juliusz Żuławski: „romantyzm swój i czułość dla literatury europejskiej może najbardziej odsłania Longfellow w Opowieściach z Przydrożnej Gospody. I jednocześnie znajdujemy tam klucz do zrozumienia mentalności amerykańskiej, w której i on sam tkwi bez reszty”. Najbardziej znanym fragmentem poematu jest historia Paula Revere, amerykańskiego patrioty i członka rewolucji amerykańskiej, wielkiej chluby narodowej Stanów Zjednoczonych. „A zaraz potem następuje opowieść Studenta o sokole Sera Federico znad rzeki Arno. Potem Żyd hiszpański opowiada legendę o Rabbim Ben Lewi. Potem Sycylijczyk o Królu Robercie. Potem Muzyk skandynawską sagę o Królu Olafie. Potem Teolog opowiada o Torquemadzie. I tak dalej. Oto cały Longfellow!”

    Moralizatorstwo to odmiana moralistyki, uważana za skrajną, cechująca się tym, że zazwyczaj wywołuje skutki przeciwne od zamierzonych. W savoir-vivre tym pejoratywnym słowem określa się potocznie także natrętne, dokuczliwe upominanie kogoś lub czyjąś skłonność do prawienia morałów. Pojęcie to występuje również w nauce o literaturze, jako cecha dydaktycznych utworów literackich np. w okresie średniowiecza, oświecenia lub baroku lub pewnych gatunków, np. bajek.Akadia (franc. Acadie, ang. Acadia) – kolonia francuska w Ameryce Północnej. Akadia zajmowała obszar od wschodnich wybrzeży kontynentu, do ujścia Rzeki św. Wawrzyńca. Od południa graniczyła z Nową Anglią (z dzisiejszym Maine).

    Ślady literatury obcej[ | edytuj kod]

    Henry Wadsworth Longfellow przez całe swoje twórcze życie świadomie (choć niektórzy twierdzą, że to wskutek nadmiaru „naukowości” w pisaniu czy też niedoboru talentu oraz temperamentu pisarskiego) skłaniał się w stronę poetyckiego regresu. Znaczy to, iż unikając wszelkiego nowatorstwa stylu i treści, utrwalał raczej formy już obecne w literaturze minionych tysiącleci, nieraz uznawanych już za archaiczne. Ambicją autora Evangeline była ponadto szlachetna pozycja pośrednika między tradycją Europy (korzeniami „amerykańskości”) oraz ideałami Stanów Zjednoczonych („amerykańskością”). Wobec tego cała jego twórczość przesiąknięta jest wzorcami już zastanymi w literaturze europejskiej: dotyczy to nie tylko wierszy osadzonych w klimacie średniowiecznych legend czy sakralnych zabytków epoki odrodzenia, ale również tych, które za czas i przestrzeń obierają sobie XIX-wieczne Stany Zjednoczone. Niektóre z utworów „bramina” bezpośrednio czerpały wzorce z konkretnych dzieł klasyki literatury.

    Parnas (gr. Παρνασσός Parnassós) – pasmo górskie w środkowej Grecji, z najwyższym szczytem wznoszącym się na wysokość 2457 m n.p.m. W pobliżu leżało miasto Delfy, siedziba najsławniejszej starożytnej wyroczni i poświęconej Apollinowi świątyni. Obecnie Parnas jest, jednym z ważniejszych w kraju, ośrodkiem sportów zimowych, z rozbudowaną i rozległą bazą turystyczną, której centrum znajduje się w miejscowości Arachowa. Większą część masywu Parnasu pokrywa stary, świerkowy drzewostan. Przy zbliżonej także budowie geologicznej, poza okresem suchego, greckiego lata, znaczna część masywu Parnasu przypomina krajobrazem słowackie Tatry, co nie dotyczy jednak ogołoconego z roślinności wierzchołka góry.Johann Christoph Friedrich von Schiller (do otrzymania szlachectwa w 1802 roku Johann Christoph Friedrich Schiller) znany jako Friedrich Schiller (ur. 10 listopada 1759, zm. 9 maja 1805) – niemiecki poeta, filozof, historyk, estetyk, teoretyk teatru i dramaturg, przedstawiciel tzw. klasyki weimarskiej, autor "Ody do radości".
    Posąg Ewangeliny przed kościołem w Grand-Pré. Ewangelina, tytułowa bohaterka eposu Evangeline, na wiele lat stała się wzorem amerykańskiej kobiety; a przy tym nieszczęśliwej kochanki i niespełnionej matki
  • Outre-Mer, pierwsza próba literacka Longfellowa; szkice opisujące jego podróże po Europie. Formę zaczerpnął autor z eposu George’a Gordona Byrona, Wędrówki Childe Harolda oraz literackich szkiców Washingtona Irvinga. Swego czasu Edgar Allan Poe oskarżył Longfellowa o plagiat, sugerując się właśnie tą książką.
  • Ewangelina (Evangeline. A Tale from Acadie), warstwa fabularna eposu, na którą składa się przede wszystkim wątek miłosny początkowo rozdzielonych, później zaś niespodziewanie połączonych kochanków, zaczerpnięta została z poematu Herman i Dorota Johanna Wolfganga von Goethego. Ciekawostką jest, że tym samym dziełem inspirował się również Adam Mickiewicz, pisząc swojego Pana Tadeusza. Epos Longfellowa napisany został ponadto klasycznym heksametrem daktylicznym, który odsyła do wyraźnego źródła: Homera.
  • Zbiór wierszy Poems on Slavery, będący ostrym sprzeciwem wobec niewolniczego traktowania murzynów, powstał pod bezpośrednim wrażeniem amerykańskich notatek Karola Dickensa pt. American Notes.
  • Pieśń o Hajawacie (The Song of Hiawatha), pomysł na fabułę oraz metrum zaczerpnął autor z fińskiego eposu Kalevala autorstwa Eliasa Lönnrota, osadzając ją jednak w na wpół mitycznym świecie Odżibwejów. Losy tytułowego bohatera poematu nie mają natomiast związku z dziejami historycznego Hiawathy, współtwórcy Ligi Irokezów.
  • Building a Ship, utwór dość niewolniczo wzorowany na odzie Friedricha Schillera − Das Lied von der Glocke. Powzięty od niemieckiego romantyka motyw budowania statku spuentował Longfellow patriotycznym zawołaniem: znanym skądinąd polskiemu czytelnikowi motywem ojczyzny jako wspólnego okrętu. Do gorących wielbicieli wiersza należał Abraham Lincoln.
  • Opowieści z przydrożnej gospody (Tales from the Wayside Inn), poetycka opowieść szkatułkowa przywodząca na myśl Decameron Giovanniego Boccaccio oraz Rękopis znaleziony w Saragossie Jana Potockiego − za główną inspirację obrał XIV-wieczny zbiór Opowieści kanterberyjskich Geoffreya Chaucera.
  • William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, w Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia/3 maja 1616, tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.Mike Oldfield, właśc. Michael Gordon Oldfield (ur. 15 maja 1953) – brytyjski muzyk progresywny, multiinstrumentalista znany ze swych solowych, instrumentalnych albumów.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Metrum (miara, wzorzec rytmiczny) – w nauce o wierszu obok pojęcia rymu wprowadza się również pojęcie metrum najczęściej dla oznaczenia rymu najzupełniej regularnego, bądź też wzorcowej miary rytmicznej, która każdorazowo aktualizuje się w materiale fonicznym konkretnego utworu. Termin "metrum" albo "wiersz metryczny" bywa używany również w węższym zakresie w odniesieniu do wiersza antycznego, a w poezji nowożytnej jako określenie wiersza sylabotonicznego (stopowego), zwanego również miarowym.
    Wiktoria z rodu Welfów, właśc. Aleksandryna Wiktoria (ang. Alexandrina Victoria) (ur. 24 maja 1819 w Londynie, zm. 22 stycznia 1901 w Cowes na wyspie Wight) – królowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii przez 63 lata (od 20 czerwca 1837). Od 1 stycznia 1877 r. także cesarzowa Indii. Żona księcia Alberta Sachsen-Coburg-Gotha. Jej krewni i potomkowie zasiadali na tronach Grecji, Jugosławii, Rosji, Rumunii i Niemiec, a obecnie panują w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Norwegii, Belgii, Danii i Hiszpanii.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Nathaniel Hawthorne (ur. 4 lipca 1804 w Salem, zm. 19 maja 1864 w Plymouth) − pisarz romantyczny, powszechnie uważany za największego i najbardziej wpływowego twórcę literatury amerykańskiej XIX wieku .
    Nowa Anglia (ang. New England) – region Stanów Zjednoczonych, ulokowany na północnym wschodzie kraju, kolebka kultury USA. Nowa Anglia składa się z 6 stanów: Maine, New Hampshire, Vermont, Massachusetts, Rhode Island i Connecticut.
    Happening (z ang. „dzianie się”, „zdarzenie”) – zorganizowane wydarzenie o charakterze artystycznym, ograniczone czasowo, mające swoją dramaturgię, tworzącą logiczną narrację, lub zestaw znaków: haseł, obrazów, gestów, przedmiotów, postaci w przestrzeni.
    Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.

    Reklama

    Czas generowania strony: 2.982 sek.