• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Helmut Karl Bernhard von Moltke



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Alfred Graf von Waldersee (ur. 8 kwietnia 1832 w Poczdamie, zm. 5 marca 1904 w Hanowerze) – wojskowy pruski i niemiecki, feldmarszałek niemiecki, w latach 1888–1891 Szef Sztabu Generalnego armii niemieckiej.
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Helmuth Karl Bernhard von Moltke (ur. 26 października 1800 w Parchimiu, zm. 24 kwietnia 1891 w Berlinie) – pruski generał i feldmarszałek, reformator armii pruskiej, a potem Armii Cesarstwa Niemieckiego, baron (od 1843), hrabia (od 1870). Przez 30 lat był szefem sztabu generalnego – w okresie dążenia Prus do podporządkowania Niemiec, lata 1858–1871, i później do roku 1888. Moltke uznawany jest za twórcę nowoczesnej operacji wojskowej. Udało mu się pogodzić trzy zasadnicze czynniki operacyjne: siły, czas i obszar, które od tej pory stały się podstawowymi wyznacznikami operacyjności. Określany jako Moltke starszy, aby odróżnić go od jego bratanka Helmutha von Moltkego (młodszego). Amerykański historyk Max Boot pisze o Moltkem, że był bardzo wszechstronny: kochał muzykę, poezję, sztukę, archeologię i teatr, znał siedem języków (niemiecki, duński, angielski, francuski, włoski, hiszpański i turecki). Był płodnym artystą, który wypełniał szkicowniki pejzażami i portretami.

    Order Ernestyński, Order Domowy Książęcy Sasko-Ernestyński (niem. Ernestinischer Orden, Herzoglich Sachsen-Ernestinischer Hausorden) – order dynastyczny i odznaczenie za zasługi nadawany przez książąt ze starszej linii Wettynów panującej w trzech księstwach Saksonia-Altenburg, Saksonia-Coburg-Gotha i Saksonia-Meiningen (obecnie, oprócz terenu Coburga, wchodzących w skład kraju związkowego RFN , Turyngii). Po 1918 stał się orderem domowym książąt linii ernestyńskiej.Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po 1701, wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Terytorium Królestwa Prus obejmowało dwie trzecie całego obszaru Cesarstwa Niemieckiego.

    Młodość i początki kariery wojskowej[ | edytuj kod]

    Pomnik von Moltkego w Berlinie
    Płaskorzeźba z H. K. von Moltke na Wieży na Górze Wszystkich Świętych

    Moltke urodził się w Parchimiu, w Meklemburgii, jako syn duńskiego generała Friedricha Philippa Victora von Moltkego (1768–1845). W 1805 roku jego ojciec osiadł w Holsztynie, po czym prawie od razu Francuzi splądrowali i spalili dom w Lubece, gdzie mieszkały jego żona i dzieci. Młody Moltke dorastał w trudnych warunkach. W wieku dziewięciu lat wysłano go do szkoły z internatem w Hohenfelde w Holsztynie, a w wieku jedenastu poszedł do szkoły kadetów w Kopenhadze, będąc przeznaczonym do duńskiej armii i sądu. W 1818 roku mianowany został podporucznikiem w duńskim pułku piechoty.

    I Cesarstwo Francuskie – państwo w okresie panowania cesarza Francuzów Napoleona I z rodu Bonaparte w latach 1804-1814 i 1815. W czasie największego rozwoju terytorialnego cesarstwo obejmowało rozmaite protektoraty i posiadało wiele państw zależnych. Francja zmuszona była wówczas prowadzić wojny z prawie wszystkimi krajami Europy, łączącymi się przeciwko niej w kolejnych koalicjach. Kres cesarstwu położyła abdykacja Napoleona na rzecz Napoleona II, ten jednak nie został dopuszczony do władzy, a tron francuski zwrócono Burbonom.Fryderyk III, urodzony jako Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Hohenzollern (ur. 18 października 1831 w Poczdamie, zm. 15 czerwca 1888 tamże) – cesarz niemiecki i król Prus. Panował jedynie 99 dni, od 9 marca do 15 czerwca 1888, wolnomularz. Zmarł na zapalenie płuc niedługo po wykonanej tracheotomii z powodu guza Ackermana krtani.

    W wieku 21 lat Moltke postanowił przejść do armii pruskiej, pomimo utraty dotychczasowego stażu służby. W 1822 roku został przydzielony do 8. Pułku Piechoty stacjonującego we Frankfurcie nad Odrą, gdzie był najmłodszym podporucznikiem. W wieku 23 lat rozpoczął naukę w szkole wojskowej (później nazwanej Pruską Akademią Militarną), gdzie studiował trzy lata (do 1826). Moltke zdał egzamin końcowy na tyle dobrze, że niedługo po nim przewodził szkole kadetów we Frankfurcie nad Odrą (przez rok), następnie przez trzy lata brał udział w misji zbierania informacji wojskowych na Śląsku i w Poznaniu.

    Order Korony Rucianej (niem. Orden der Rautenkrone) – do 1918 najwyższe odznaczenie państwowe Królestwa Saksonii i jest dziś orderem domowym byłej panującej w Polsce i Saksonii albertyńskiej linii rodu Wettynów.Thomas Alva Edison (ur. 11 lutego 1847, zm. 18 października 1931) – jeden z najbardziej znanych i twórczych wynalazców na świecie, przedsiębiorca. Dorobek założonych i administrowanych przez niego laboratoriów to około 5000 patentów, z których wystawionych na jego nazwisko jest w Stanach Zjednoczonych 1093, a poza nimi 1239. Założyciel prestiżowego czasopisma naukowego Science (1880).

    W 1832 roku został oddelegowany do służby w sztabie generalnym w Berlinie, do którego został przeniesiony w 1833 roku, awansując jednocześnie do stopnia porucznika. Był w tym czasie przez przełożonych (w tym księcia Wilhelma, przyszłego króla Prus) uważany za genialnego oficera.

    Moltke został dobrze przyjęty wśród elity Berlina. W 1827 roku opublikował krótki romans Dwaj przyjaciele. W 1831 roku napisał esej zatytułowany Holandia i Belgia w ich wzajemnych relacjach, od separacji za Filipa II do zjednoczenia za Wilhelma I. Rok później napisał Sprawozdanie z sytuacji wewnętrznej i społecznych warunków w Polsce, do którego badania opierał zarówno na źródłach książkowych, jak i osobistych obserwacji polskiego życia i charakteru. Moltke w książce Polska: zarys historii stwierdził, że w XV wieku „Polska była jednym z najbardziej cywilizowanych krajów w Europie”.

    Zjednoczenie Niemiec (1866–1871) – kilkuletni proces jednoczenia państw niemieckich, zakończony proklamacją II Rzeszy. Hrabia – tytuł szlachecki, w Polsce od wyrazu grabia i graf, wyraz pochodzenia czeskiego i niemieckiego, w czasach wczesnośredniowiecznych comes, jednakże średniowieczni comites byli wyższymi urzędnikami, kasztelanami oraz wojewodami.

    W 1832 roku zobowiązał się przetłumaczyć dzieło Zmierzch i upadek cesarstwa rzymskiego Gibbona na język niemiecki, za co miał otrzymać 75 marek. Jego celem było zdobycie pieniędzy na kupno konia. Po osiemnastu miesiącach skończył tłumaczyć dziewięć tomów (z dwunastu), lecz wydawca nie wydał nigdy tej pozycji. Moltke nie otrzymał więcej niż 25 marek, zdobył za to ogromną wiedzę z dziedziny historii.

    Baliwat – w organizacji zakonnej jednostka administracyjno-terytorialno-wojskowa, prowincja zakonna, dzielona zwykle na komturie. Zarządzana jest przez urzędnika zakonnego zwanego baliwem.Order Orła Czarnego (niem. Schwarzer Adlerorden) – do 1918 najwyższe odznaczenie Królestwa Prus, obecnie – order domowy b. panującej pruskiej i cesarsko-niemieckiej dynastii Hohenzollernów.

    Służba w armii Imperium Osmańskiego[ | edytuj kod]

    Moltke miał już okazję podróżować po południowych Niemczech i północnych Włoszech, a w 1835 roku po otrzymaniu awansu na kapitana, uzyskał sześciomiesięczny urlop w Europie południowo-wschodniej. Po krótkim pobycie w Konstantynopolu został poproszony przez sułtana Mahmuda II o zmodernizowanie armii Imperium Osmańskiego. Otrzymawszy zgodę z Berlina, przyjął ofertę. Dwa lata przebywał w Konstantynopolu, szkolił armię turecką i badał dla sułtana Konstantynopol i Dardanele. Odbył wiele wypraw po obu stronach cieśniny Bosfor, podróżował m.in. przez Wołoszczyznę, Bułgarię i Rumelię.

    Armia Cesarstwa Niemieckiego (niem. Deutsche Armee (Kaiserreich), Kaiserliche Armee) – oficjalne określenie sił zbrojnych Cesarstwa Niemieckiego, pod rozkazami cesarza. Składała się z czterech kontyngentów: pruskiego, obejmującego także mniejsze kraje Rzeszy, bawarskiego, saskiego i wirtemberskiego. Formalnie, mimo przejścia pod dowództwo pruskie, królowie tych trzech krajów zachowali pewną kontrolę nad wojskiem. Dotyczyło to zwłaszcza Bawarii. Żołnierze składali przysięgę na wierność cesarzowi, ale bawarskich wojskowych ta przysięga obowiązywała jedynie w czasie wojny, gdyż w czasie pokoju zwierzchnictwo nad armią bawarską sprawował król bawarski. Ponadto, wojska bawarskie różniły się nieco umundurowaniem i istniały wyodrębnione korpusy bawarskie.Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

    W 1838 r. Moltke został wysłany jako doradca do osmańskiego generała dowodzącego wojskami w Anatolii, który miał dowodzić kampanią przeciwko Muhammadowi Alemu. W ciągu lata Moltke zrobił obszerny rekonesans ziem Imperium Osmańskiego, przebył kilka tysięcy kilometrów w trakcie podróży (góry Taurus, pustynie Mezopotamii) Płynąc Eufratem, stworzył wiele map zwiedzonych terenów. W 1838 roku wziął udział w kampanii przeciwko Kurdom.

    Holsztyn (niem. Holstein) – historyczna kraina niemiecka położona na południe od dzielącej go od Szlezwiku rzeki Eider, zamieszkana w średniowieczu od zachodu przez plemiona północnych Sasów (Nordalbingów), a od wschodu przez słowiańskich Wagrów ze związku Obodrytów.Albrecht Theodor Emil Graf von Roon (ur. 30 kwietnia 1803 w Pleśnej koło Kołobrzegu, zm. 23 lutego 1879 w Berlinie) – pruski feldmarszałek i polityk, jedna z najważniejszych postaci okresu zjednoczenia Niemiec. W latach 1859–1873 był pruskim ministrem wojny, a w 1873 roku premierem Prus.

    W 1839 roku wojska przeniosły się na południe do walki z Egipcjanami, lecz w obliczu przybycia nieprzyjaciela generał nie chciał słuchać rad Moltkego. Doradca zrezygnował więc ze stanowiska oficera sztabowego i objął dowództwo nad artylerią. W bitwie pod Nizip (współczesny Nisibis) 24 czerwca 1839 roku armia osmańska została pokonana, ale oddział Moltkego był ostatnim, który wycofał się z pola walki. Po wielkich trudach Moltke ruszył z powrotem do Konstantynopola. Jego patron, sułtan Mahmud II, już nie żył, więc Moltke, podupadły na zdrowiu, wrócił do Berlina w grudniu 1839 roku.

    Bitwa pod Nizip – starcie zbrojne, które miało miejsce 24 czerwca 1839 roku pomiędzy siłami Imperium Osmańskiego, a wojskami Egiptu. Była to decydującą bitwa w kampanii wojennej w latach 1839–1840, która ostatecznie dzięki pomocy udzielonej Osmanom przez mocarstwa europejskie, zakończyła się klęską Egiptu Muhammada Alego. Krzyż Żelazny (niem. Eisernes Kreuz, EK) – pruskie, potem niemieckie odznaczenie wojskowe nadawane za męstwo na polu walki, a także za sukcesy dowódcze.

    Po powrocie do domu Moltke opublikował niektóre z listów w Listach o warunkach i wydarzeniach w Turcji w latach od 1835 do 1839. Książka została dobrze przyjęta. Jedna z jego sióstr wyszła za angielskiego wdowca Jana Heyligera Burta, który osiedlił się w Holsztynie. W 1841 roku Moltke ożenił się z młodą Marią Burt, szesnastoletnią córką Jana Burta z poprzedniego małżeństwa (w dzień ślubu awansowano go na majora). Był to szczęśliwy związek, choć nie mieli dzieci. Listy do żony są jednymi z najcenniejszych źródeł do jego biografii.

    Order Domowy i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika (niem. Haus und Verdienstorden des Herzogs Peter Friedrich Ludwig) – najwyższe odznaczenie Wielkiego Księstwa Oldenburga, ustanowione 27 listopada 1838 przez wielkiego księcia Pawła Fryderyka Augusta na cześć jego ojca i poprzednika na tronie – wielkiego księcia Piotra Fryderyka Ludwika. Nadawany członkom królewskiego rodu i zagranicznym głowom państw. W 1918 utracił status odznaczenia państwowego wraz z likwidacją księstwa i od 1919 przetrwał jako order domowy dynastii Oldenburskiej.Hohenfelde - miejscowość i gmina w Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, w powiecie Steinburg, wchodzi w skład urzędu Horst-Herzhorn.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Hamburg (łac. Hammonia; dolnoniem. Hamborg [ˈhaˑmbɔːχ]), właściwie Wolne i Hanzeatyckie Miasto Hamburg (niem. Freie und Hansestadt Hamburg) – miasto w północnych Niemczech na prawach kraju związkowego niedaleko ujścia Łaby do Morza Północnego. Wolne miasto i zarazem związkowy kraj niemiecki (pow. 755 km², ludność 1,74 mln – drugie po Berlinie). Największy port morski kraju (75 mln ton przeładunku), wielki ośrodek przemysłowy (statki, elektrotechnika, przetwórstwo ropy, przemysł spożywczy) i finansowy. W 2011 roku miasto to otrzymało tytuł Europejskiej Stolicy Czystości.
    Order Korony Wendyjskiej lub Order Korony Wendów (niem. Orden der Wendischen Krone), a także Order Domowy Korony Wendyjskiej (Hausorden der Wendischen Krone) – odznaczenie nadawane w latach 1864-1918 przez dwa księstwa meklemburskie (Schwerin i Strelitz), później order domowy dynastii meklemburskich, którego nadania wstrzymano od momentu powstania Republiki Weimarskiej. Order wygasł w linii meklembursko-schwerińskiej w 2001 roku wraz ze śmiercią ostatniego pretendenta do tronu.
    Order Królewski Korony (niem. Königlicher Kronenorden) – od momentu ustanowienia 18 października 1861 do 1901 drugi order (obok Orła Czerwonego) w precedencji odznaczeń cywilnych i wojskowych monarchii pruskiej. Po ustanowieniu Orderu Zasługi Korony Pruskiej znalazł się na trzecim miejscu.
    Wojna francusko-pruska – konflikt zbrojny między mocarstwami II Cesarstwem Francuskim a Królestwem Prus wspieranym przez inne kraje niemieckie, toczony od 19 lipca 1870 do 10 maja 1871.
    Order Wieży i Miecza (port. Ordem Militar da Torre e Espada), właśc. Order Wojskowy Wieży i Miecza, Męstwa, Wierności i Zasługi (Ordem Militar da Torre e Espada, do Valor, Lealdade e Mérito) – najwyższe portugalskie odznaczenie państwowe ustanowione w 1459 przez króla Alfonsa V jako order rycerski.
    Aleksander II Nikołajewicz, ros. Александр II Николаевич (ur. 29 kwietnia 1818 w Moskwie, zm. 13 marca 1881 w Petersburgu) – cesarz Wszechrusi, król Polski i wielki książę Finlandii oraz wielki książę Litwy w latach 1855-1881, syn Mikołaja I (1825-1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798-1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie przyjęła imię Aleksandra Fiodorowna.
    Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Ordien swiatogo apostoła Andrieja Pierwozwannogo, (ros.) Орден Святого апостола Андрея Первозванного) – do roku 1917 najwyższe odznaczenie Rosji, obecnie Order Domowy byłej dynastii panującej Romanowów. 27 grudnia 1988 roku Święty Synod Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej ustanowił ponownie order św. Andrzeja na pamiątkę tysiąclecia chrztu Rusi, z tym samym mianem, lecz innymi insygniami. Order tegoż imienia (nie posiadający jednak sukcesji od historycznego orderu) jest od roku 1998 także najwyższym odznaczeniem Federacji Rosyjskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.082 sek.