• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hawelanie

    Przeczytaj także...
    Lech Leciejewicz (ur. 26 stycznia 1931 w Poznaniu - zm. 23 marca 2011) - polski archeolog i mediewista, profesor doktor habilitowany nauk historycznych.Adam z Bremy, Adam Bremeński (ur. ok. 1050, zm. po 1081) – niemiecki kronikarz i geograf, piszący po łacinie. Przybył do Bremy w 1068 roku aby napisać historię "Hamburga i ziem północnych" (północnej Europy).
    Sprewianie - średniowieczne plemię zachodniosłowiańskie zamieszkujęce dorzecze rzeki Sprewy, dopływu Haweli (na wschód od Stodoran). Sąsiadowali z plemionami: Słupian, Morzyczan, Płonów i Lubuszan. Ich główny gród to Kopanica nad Sprewą obecnie dzielnica Berlina - Berlin-Köpenick.
    Hawelanie i Sprewianie ok. 1150 r.
    Osadnictwo słowiańskie na obszarze obecnego Berlina ok. 1150 r.

    Hawelanie, Hawolanie, Hobolanie, Hoblanie, Oblanieplemię zachodniosłowiańskie utożsamiane ze Stodoranami (Hawelanie jest nazwą starszą jeśli chodzi o źródła), które ok. 720 roku zasiedliło tereny nad środkową Łabą, Hawelą (zwaną po łużycku Hobolą czy po polsku Obłą) i Sprewą. Głównymi ich grodami były Hobla (Hobolin) i Brenna (niemieckie Havelberg i Brennaburg lub Brandenburg).

    Brandenburg an der Havel (powszechnie stosowna jest również forma skrócona Brandenburg; pol. hist. Branibór lub Branibórz) - miasto na prawach powiatu w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, położone nad rzeką Hawelą.Hobolin - centralny gród średniowiecznych plemion słowiańskich: Hobolan i Nieletyców, położony nad Hawelą, w pobliżu ujścia tejże do Łaby; obecnie Havelberg w Niemczech (Brandenburgia).

    Nazwa[ | edytuj kod]

    Wg Gerarda Labudy „Stodoranie” to nazwa słowiańska, zaś „Hawelanie” to nazwa germańska („Hobolanie”, „Hoblanie”, „Oblanie” to współczesne polskie odpowiedniki nazwy niemieckiej, urobione od słowiańskiej nazwy rzeki).

    Widukind z Korbei (łac. Widukindus Corbeius, niem. Widukind von Corvey) ur. ok. 925 – zm. po roku 973 (dokładna data nieznana) – kronikarz saski, mnich z klasztoru benedyktyńskiego w Nowej Korbei (Opactwo Corvey, obecnie Corvey koło Höxter nad Wezerą), który przyjął imię na cześć bohaterskiego przywódcy Sasów.Paweł Orozjusz (ok. 385 – przed 423) – teolog chrześcijański i historyk pochodzący z terenów dzisiejszej Hiszpanii. W roku 414 uciekając przed Wandalami przeprawił się do północnej Afryki, następnie przez Egipt udał się do Palestyny, gdzie polemizował z Pelagiuszem. Powrócił do Afryki w roku 416. W dorobku ma wiele pism teologicznych, ale najważniejszym dziełem jest jednak Siedem ksiąg historii przeciwko poganom (łac.: Historiarum libri VII adversus paganos) w których dowodzi, że czasy pogańskie obfitowały w więcej nieszczęść niż czasy jemu współczesne. Dzieło to było wykorzystywane w średniowieczu jako podręcznik historii powszechnej.

    Notujemy dwie postaci tej nazwy:

    1. Haefeldan (Alfred Wielki), Hehfeldi (Geograf Bawarski), Heveldun („Roczniki Kwedlinburskie”: Stodoraniam quam vulgo Heveldun vocant), Heveldi, qui iuxta Habolam fluvium sunt (Adam z Bremy)
    2. Hevelli (Widukind), Stoderania, quae Hevellun dicitur (Thietmar) – ta druga jest wtórna względem pierwszej.

    W źródłach[ | edytuj kod]

    Geograf Bawarski podaje, że na ziemiach Hawelan (Hehfeldi) znajdowało się 8 civitates (grodów). Alfred Wielki w swoim przekładzie Chorografii Orozjusza wymienia Haefeldi, ale pisząc, że to inne miano Wieletów (Wylte).

    Wieleci, Wieletowie, Wilcy, Lucice, Lutycy – grupa plemienna Słowian połabskich, zamieszkujących od VI wieku tereny między dolną Odrą a Łabą, wywodząca się z Pomorza Przedodrzańskiego. W źródłach pisanych za czasów Karola Wielkiego nazywani również: Wiltzi, Vultzi, Welatabowie. Wieleci obok Obodrzyców i Serbów należeli do Słowian połabskich. Geograf Bawarski podaje, że na ziemiach Wieletów znajdowało się 95 grodów.Sprewa, hist. także Szprewa i Szprowa (niem. Spree, łuż. Sprjewja lub Sprowja) to rzeka we wschodnich Niemczech (kraje związkowe Saksonia i Brandenburgia), lewy dopływ Haweli. Swoje źródła ma na Pogórzu Łużyckim (ok. 430 m n.p.m.). Czeskojęzyczna Wikipedia lokalizuje je w powiecie deczyńskim , natomiast niemieckojęzyczna Wikipedia podaje, że rzeka ma źródła na wzgórzu Kottmar (478 m n.p.m.), w Ebersbach oraz w Neugersdorf. . Przepływa przez Łużyce, w Spreewaldzie dzieli się na szereg odnóg, następnie przepływa przez jeziora Schwielochsee i Müggelsee. Od jeziora Schwielochsee rozpoczyna się odcinek drogi wodnej dostępnej dla jednostek o zanurzeniu do 1,2 metra. W miejscowości Beeskow jaz i śluza. Nastepnie w okolicy miejscowości Neuhaus i jeziora Wergnersee odchodzi od niej Speisekanal – 2,6 km kanał łączący ją z Kanałem Odra-Sprewa. Natomiast Sprewa kieruje się na północny zachód, poprzez zabytkowy jaz kozłowo-iglicowy i śluzę Neubrück po czym wpływa do Kanału Odra-Sprewa (89 km kanału), poniżej śluzy Kersdorf. Przyjmuje na tym odcinku nazwę Fürstenwalder Spree. Kanał opuszcza na jego 69 kilometrze, kierując się na północny zachód, poprzez jaz, przed dawną śluzą Große Tranke i przyjmuje nazwę Müggelspree. Poprzez jezioro Dämeritzsee wpływa do jeziora Müggelsee (nazywanym też Großer Müggelsee) z którego wypływa już jako Sprewa. Jednak większość wód Sprewy skierowanych jest Kanałem Odra-Sprewa do jeziora Seddinsee, następnie Langer See, które w berlińskiej dzielnicy Köpenick łaczy sie ze Sprewą. W centrum Berlina, w okolicy śluzy Mühlendammschleuse rozdwaja się i opływa Wyspę Muzeów. Po przejściu przez śluzę Charlottenburg, 6 kilometów dalej, w dzielnicy Spandau uchodzi do Haweli (29 m n.p.m.). Żeglowna na długości 182 km.

    Thietmar pod rokiem 997 zanotował: Inperator autem a Romania discedens nostras regiones invisit et accepta Sclavorum rebellione Stoderaniam, quae Hevellun dicitur, armato petens milite, incendio et magna depredacione vastavit et victor Parthenopolim rediit.

    Opuściwszy Rzym, cesarz odwiedził znów nasze strony. Na wieść o buncie Słowian wyruszył do kraju Stodoran, który także nazywa się krajem Hobolan i spalił go oraz złupił doszczętnie, po czym jako zwycięzca powrócił do Magdeburga. [997 Ann. Quedl., 29 (20)]

    Dzieje[ | edytuj kod]

    Utworzyli tam w późniejszym czasie także oddzielne plemiona: Stodoran, Sprewian.

    Henryk Łowmiański (ur. 22 sierpnia 1898 w Daugadzie k. Wiłkomierza, zm. 4 września 1984 w Poznaniu) – polski historyk, mediewista, autor m.in. monumentalnych Początków Polski (w sześciu tomach, tom VI wydano już po śmierci autora).Jerzy Skowronek (ur. 21 czerwca 1937 w Radomiu, zm. 23 lipca 1996) – polski historyk, badacz dziejów Europy Środkowowschodniej, uczeń prof. Stefana Kieniewicza.

    Na wyspie utworzonej przez rzekę Hawelę ok. roku 750 powstał gród (obecna dzielnica BerlinaSpandau). Podbici w 1136 przez Albrechta Niedźwiedzia.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Jaksa z Kopanicy
  • Stodoranie
  • Sprewianie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Jerzy Skowronek, Mieczysław Tanty, Tadeusz Wasilewski, Historia Słowian południowych i zachodnich, Warszawa 1977, s. 54, 58, 59, 61.
  • Henryk Łowmiański, Początki Polski, tom II, Warszawa 1963, s. 68.
  • Jaksa z Kopanicy, ew. Jaksa z Kopaniku (zm. po 1168/1178?) – słowiański książę połabskich Stodoran, zwanych też czasem Hawelanami, w kronice wielkopolskiej nazwany księciem serbskim: dux Sorabie, na denarach IACZA DE COPNIC, IACZO DE COPNIC lub IAKZA COPTNIK CNE(S).Albrecht Niedźwiedź, Albert I Brandenburski (ur. ok. 1100, zm. 18 listopada 1170) – od 1134 margrabia Marchii Północnej, w latach 1138-1142 także książę Saksonii z dynastii askańskiej.; ok. 1157 utworzył Marchię Brandenburską z ziem Marchii Północnej i podbitych ziem słowiańskich.




    Warto wiedzieć że... beta

    Geograf Bawarski – mnich znany ze sporządzenia spisu grodów zwanego "Zapiską karolińską", nota Descriptio civitatum et regionum ad septentrionalem plagam Danubii (po. Opis grodów i ziem z północnej strony Dunaju) spisana około roku 845 w Ratyzbonie dla Ludwika Niemca, odkryta w bibliotece elektora bawarskiego, w księdze z XII w., przez hrabiego de Buat, ministra pełnomocnego Ludwika XV, który ogłosił ją drukiem w 1772. Zawiera informacje o ludach i plemionach (zwłaszcza plemionach zachodniosłowiańskich), żyjących na wschód od Łaby i na północ od Dunaju, określając ilość grodów każdego z plemion.
    Spandau, Berlin-Spandau (dolnołuż. Spandawa, pol. hist. Spędów lub Szpandawa) – dzielnica (Ortsteil) Berlina w okręgu administracyjnym Spandau. Od 1 października 1920 w granicach miasta. Liczy ok. 36 tys. mieszkańców.
    Stodoranie – średniowieczne plemię słowiańskie zamieszkujące dorzecze Sprewy dolnej i Haweli, prawego dopływu Łaby. Do tej samej grupy plemiennej obok Stodoran zaliczano plemiona: Nieletyków, Doszan, Zamczyców i Płoniów. Prawdopodobnie współdziałali ze Związkiem Wieleckim w wojnach przeciwko Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu.
    Havelberg, Hansestadt Havelberg (słowiański Hobolin lub Hawolin) – miasto w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Stendal, nad rzeką Hawelą. Miasto połączone z Łabą kanałem żeglownym.
    Tadeusz Ludwik Wasilewski (ur. 8 kwietnia 1933 w Wilnie - zm. 9 listopada 2005 w Warszawie) - polski historyk i dyplomata.
    Thietmar z Merseburga (imię to odpowiada współczesnemu Dietmar; ur. 25 lipca 975 prawdopodobnie w Walbeck, zm. 1 grudnia 1018 w Merseburgu) – biskup merseburski, kronikarz, autor kroniki Thietmara, ważnego źródła historii Niemiec i Polski.
    Roczniki Kwedlinburskie (łac. Saxonicae Annales Quedlinburgenses, niem. Quedlinburger Annalen) powstały w latach 1008-1030 w klasztorze Opactwa Kwedlinburskiego. Uważa się, iż autorem Roczników była kobieta. Roczniki poświęcone są przede wszystkim historii Świętego Cesarstwa Rzymskiego; zawierają również pierwszą pisemną wzmiankę Litwy („Litua”) zapisaną pod rokiem 1009. Oryginał Roczników nie zachował się; do naszych czasów przetrwała jedynie XVI-wieczna kopia przechowywana w Dreźnie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.