• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hawela

    Przeczytaj także...
    Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).Rathenow [ˈʁaːtənoː] (pol. hist. Ratnów; czes. Ratenov) − miasto we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, nad Hawelą, siedziba powiatu Havelland. Miasto liczy ok. 24,1 tys. mieszkańców.
    Neustrelitz (pol. hist. Strzelce Nowe) - miasto w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie, w powiecie Mecklenburgische Seenplatte, siedziba Związku Gmin Neustrelitz-Land. Do 3 września 2011 siedziba powiatu Mecklenburg-Strelitz. Neustrelitz liczy około 22 tys. mieszkańców (2008).

    Hawela (niem. Havel, czes. Havola, łuż. Habola, dawniej zwana Habola, Hobola lub Obła) - rzeka w Niemczech, prawy dopływ Łaby.

    Wypływa z jeziora Dambeck (Pojezierze Meklemburskie), płynie na południe. Przepływająca przez liczne jeziora w górnym biegu, jest w związku z tym dość bogata w wodę i na niemal całej swojej długości jest żeglowna.

    Górny odcinek Haweli stanowi, według niemieckiej klasyfikacji, drogę wodną górnej Haweli (Obere-Havel-Wasserstrasse) i jest szeroko wykorzystywany żeglugowo dla celów turystycznych, łączy Berlin z Pojezierzem Meklemburskim. Na odcinku tym nad Hawelą leżą miasta Wesenberg, Fürstenberg/Havel, Zehdenick i Liebenwalde. Niedaleko od źródeł przez kanał Kammer Hawela łączy się z jeziorem Zierker See, nad którym leży Neustrelitz, a jezioro Ellbogensee, przez które Hawela przepływa, połączone jest z Wielkimi Jeziorami Meklemburskimi oraz rzeką Elde kanałem Müritz - Hawela. W dalszym biegu ma kilka żeglownych odgałęzień, którymi są jej dopływy: łączą one szlak wodny Haweli z Lychen, Rheinsbergiem i Templinem. Droga wodna górnej Haweli uregulowana jest jedenastoma śluzami.

    Brandenburg an der Havel (powszechnie stosowna jest również forma skrócona Brandenburg; pol. hist. Branibór lub Branibórz) - miasto na prawach powiatu w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, położone nad rzeką Hawelą.Poczdam (niem. Potsdam, dolnołuż. Podstupim, pol. hist. Postąpin i Podstąpin) – miasto we wschodnich Niemczech, położone nad Hawelą. Stolica i największe miasto kraju związkowego Brandenburgia, wchodzące w skład obszaru metropolitalnego Berlin-Brandenburg.

    Poniżej Zehdenick równolegle do Haweli płynie jej żeglowny kanał lateralny - kanał Voss, który w okolicach Liebenwalde łączy się z kanałem Odra - Hawela. Kanał ten, zbudowany w 1914 r., łączy Hawelę z Odrą; wcześniej łączył te rzeki zbudowany w 1605. r. i istniejący nadal Kanał Finow.

    Sprewa, hist. także Szprewa i Szprowa (niem. Spree, łuż. Sprjewja lub Sprowja) to rzeka we wschodnich Niemczech (kraje związkowe Saksonia i Brandenburgia), lewy dopływ Haweli. Swoje źródła ma na Pogórzu Łużyckim (ok. 430 m n.p.m.). Czeskojęzyczna Wikipedia lokalizuje je w powiecie deczyńskim , natomiast niemieckojęzyczna Wikipedia podaje, że rzeka ma źródła na wzgórzu Kottmar (478 m n.p.m.), w Ebersbach oraz w Neugersdorf. . Przepływa przez Łużyce, w Spreewaldzie dzieli się na szereg odnóg, następnie przepływa przez jeziora Schwielochsee i Müggelsee. Od jeziora Schwielochsee rozpoczyna się odcinek drogi wodnej dostępnej dla jednostek o zanurzeniu do 1,2 metra. W miejscowości Beeskow jaz i śluza. Nastepnie w okolicy miejscowości Neuhaus i jeziora Wergnersee odchodzi od niej Speisekanal – 2,6 km kanał łączący ją z Kanałem Odra-Sprewa. Natomiast Sprewa kieruje się na północny zachód, poprzez zabytkowy jaz kozłowo-iglicowy i śluzę Neubrück po czym wpływa do Kanału Odra-Sprewa (89 km kanału), poniżej śluzy Kersdorf. Przyjmuje na tym odcinku nazwę Fürstenwalder Spree. Kanał opuszcza na jego 69 kilometrze, kierując się na północny zachód, poprzez jaz, przed dawną śluzą Große Tranke i przyjmuje nazwę Müggelspree. Poprzez jezioro Dämeritzsee wpływa do jeziora Müggelsee (nazywanym też Großer Müggelsee) z którego wypływa już jako Sprewa. Jednak większość wód Sprewy skierowanych jest Kanałem Odra-Sprewa do jeziora Seddinsee, następnie Langer See, które w berlińskiej dzielnicy Köpenick łaczy sie ze Sprewą. W centrum Berlina, w okolicy śluzy Mühlendammschleuse rozdwaja się i opływa Wyspę Muzeów. Po przejściu przez śluzę Charlottenburg, 6 kilometów dalej, w dzielnicy Spandau uchodzi do Haweli (29 m n.p.m.). Żeglowna na długości 182 km.Berlin Zachodni (niem. West-Berlin, Berlin-West, Westberlin) – zachodnia część Berlina w latach 1949-1990, na którą składały się sektory okupowane przez aliantów zachodnich, od północy: francuski, brytyjski i amerykański – łącznie stanowiły one enklawę na terytorium NRD zarządzaną przez aliantów zachodnich.

    Od tego miejsca Hawela i jej kanały lateralne są ważną transportową drogą wodną, łączącą Szczecin oraz Berlin z Europą Zachodnią. Sama rzeka płynie równolegle do kanału Odra - Hawela (który częściowo jest jej kanałęm lateralnym) przez Oranienburg w kierunku Berlina. Zataczając łuk przekracza granice Berlina, gdzie łączy się z jej lewym dopływem Sprewą, również żeglowną i skręca na zachód. Na początku lat 50. wybudowano tu Kanał Haweli celem udostępnienia pełnej drogi wodnej poza granicami Berlina Zachodniego, używany obecnie głównie przez jednostki towarowe jako skrót do omijania Berlina.

    Łaba (czes. Labe, niem. Elbe) – rzeka w Czechach i Niemczech o długości 1165 km (370 km w Czechach) i powierzchni dorzecza 144 055 km² (w Czechach 51 394 km²).Magdeburg (dolnoniem. Meideborg; pol. hist. Dziewin) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Siedziba zarówno biskupstwa ewangelickiego, jak i katolickiego. Działają tu dwie uczelnie: Uniwersytet Ottona von Guerickego (Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg) i Wyższa Szkoła Magdeburg-Stendal (Hochschule Magdeburg-Stendal). W roku 2005 Magdeburg obchodził 1200 lat swego istnienia.

    W rejonie Berlina i Poczdamu Hawela tworzy sieć dróg wodnych, gdyż jej naturalny nurt okrąża Poczdam i przepływa przez kilka jezior. Jednostki towarowe wykorzystują przede wszystkim sztuczny skrót o nazwie Sacrow - Paretzer Kanal. Szeroko rozlana Hawela, uregulowana jako droga wodna - ten odcinek nazywany jest Untere-Havel-Wasserstrasse (droga wodna dolnej Haweli) - przepływa przez Brandenburg. Zaraz za Brandenburgiem przepływa przez rozlewisko, które tworzy kilka połączonych jezior. Stamtąd kanałem Łaba - Hawela łączy się trzykrotnie (w różnych miejscach) z Łabą, a na wysokości Magdeburga przez akwedukt nad Łabą także z Kanałem Śródlądowym.

    Oranienburg (pol. hist. Boczów) – miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, siedziba powiatu Oberhavel. Leży ok. 35 km na północ od centrum Berlina, dziś część berlińskiej aglomeracji. Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwało 41 577 osób.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Za wypływem Kanału Łaba - Hawela rzeka skręca na północ/północny zachód i płynie równolegle do Łaby, przepływa na tym odcinku przez miasta Premnitz i Rathenow. Ostatecznie uchodzi do Łaby koło Havelbergu.

    Długość Haweli wynosi 325 km, przy czym bieg rzeki zatacza koło i źródła Haweli od jej ujścia dzieli zaledwie około 80 km.

    Powierzchnia dorzecza: 24,3 tys. km². Główny dopływ: Sprewa.

    Lychen – miasto w Niemczech w północnej części kraju związkowego Brandenburgia, w powiecie Uckermark. Jedno z mniejszych miast powiatu.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Hawela w Poczdamie, "Neue Fahrt"
    Źródło Haweli


    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Rzeki Niemiec
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Antoni Rehman: Niżowa Polska opisana pod względem fizyczno-geograficznym. Lwów: Drukarnia Ludowa, 1904, s. 352.
    2. Stanisław Zakrzewski, Mieszko I jako budowniczy Państwa Polskiego, Kraków 2006, s. 24
    3. Mały słownik kultury dawnych Słowian pod red. Lecha Leciejewicza, Warszawa 1988, s. 252
    4. Maciej Strączyński, Pojezierze Meklemburskie. Przewodnik dla wodniaków., Szczecin: Zapol Sobczyk, 2019, ISBN 978-83-7518-902-5.
    Kanał Finow (niem. Finowkanal) – kanał o długości około 32 km położony w Brandenburgii, Niemcy wschodnie w powiecie Barnim. Jest jedną z najstarszych istniejących sztucznie utworzonych dróg wodnych w Europie. Został wybudowany w 1605 i połączył Odrę z Hawelą. Utracił swoje znaczenie gospodarcze po wybudowaniu w 1914 kanału Odra-Hawela.Liebenwalde – miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Oberhavel. 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwało 4458 osób.




    Warto wiedzieć że... beta

    Kanał żeglugowy boczny (lateralny) – rodzaj kanału żeglugowego, którego zadaniem jest ominięcie na szlaku żeglugowym występującej przeszkody uniemożliwiającej lub utrudniającej żeglugę oraz ominięcie odcinków naturalnych dróg wodnych, których parametry nie spełniają przyjętych wymagań. Termin odnosi sią także do kanałów stanowiący cięciwę dla zakola (lub większej liczby zakoli) rzeki albo innego cieku, zmniejszających długość śródlądowej drogi wodnej.
    Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².
    Havelberg, Hansestadt Havelberg (słowiański Hobolin lub Hawolin) – miasto w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Saksonia-Anhalt, w powiecie Stendal, nad rzeką Hawelą. Miasto połączone z Łabą kanałem żeglownym.
    Kanał Odra-Hawela (niem. Oder-Havel-Kanal) – kanał w Niemczech, Brandenburgia, o długości 82,8 km, oddany do użytku w 1913 roku (inne źródło 1914). Zastąpił Kanał Finow. Całkowita długość drogi wodnej Havela – Odra (niem. Havel-Oder-Wasserstraße HOW) wynosi 101,6 km. Łączy Odrę koło Cedyni z Hawelą koło Oranienburga. Stanowi ważne połączenie dróg wodnych Niemiec z Polską i zachodnią Europą oraz Berlina ze Szczecinem.
    Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.
    Pojezierze Meklemburskie (niem. Mecklenburgische Seenplatte) – pojezierze leżące w centralnej i południowej części landu Meklemburgia-Pomorze Przednie. Niekiedy mówi się o Pojezierzu Meklembursko-Brandenburskim ze względu na fakt, że w północnej części Brandenburgii istnieje również wiele jezior o takim samym pochodzeniu.
    Zehdenick (pol. Cydzynek lub Sadniki) – miasto we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Oberhavel. Według danych z 31 grudnia 2008 r. miasto zamieszkiwało 14 090 osób.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.