Halina Sadkowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Halina Sadkowska, z domu Hejdukowska (ur. 28 lutego 1895 w Czerniatynie, powiat lityński, Podole, zm. 2 lipca 1961 w Warszawie) – polska instruktorka harcerska, naczelniczka proendeckiego Harcerstwa Polskiego, lekarka dentystka.

Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

Życiorys[ | edytuj kod]

Grób Haliny Sadkowskiej na cmentarzu Powązkowskim

Był córką Leona Hejdukowskiego (matematyka, urzędnika) i Pauliny z Zabokrzeckich (nauczycielki). W 1912 ukończyła szkołę średnią w Winnicy i podjęła studia lekarsko-dentystyczne w Warszawie; po wybuchu I wojny światowej ewakuowała się do Moskwy i tam ukończyła studia w 1916. Po powrocie do Warszawy prowadziła praktykę dentystyczną, początkowo prywatną, potem w Ubezpieczalni Społecznej i Lecznicy Zjednoczonych Lekarzy Dentystów (także w czasie okupacji niemieckiej); była jednocześnie dentystką szkolną. Niezależnie od pracy zawodowej studiowała na Wydziale Nauk Politycznych i Społecznych Wolnej Wszechnicy Polskiej, a po ukończeniu tam studiów była asystentką Ludwika Krzywickiego (1924-1937).

Obóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.Aleja Jana Chrystiana Szucha – ulica w Warszawie, nazwana dla upamiętnienia Jana Chrystiana Szucha, architekta projektującego od 1775 roku warszawskie założenia krajobrazowe i ogrody królewskie Stanisława Augusta Poniatowskiego.

W dwudziestoleciu międzywojennym zaangażowała się w działalność harcerską. Od 1934 kierowała Kołem Przyjaciół Harcerzy przy 2. Warszawskiej Drużynie Harcerzy w Gimnazjum im. Jana Zamoyskiego. Związek Przyjaciół Harcerstwa nadał jej tytuł "Działacza Harcerstwa" (1937). Jako zwolenniczka Narodowej Demokracji (chociaż prawdopodobnie nie należała do partii) w październiku 1939 należała do grupy inicjującej powstanie Harcerstwa Polskiego (używającego także nazwy Hufce Polskie i kryptonimu HP) - niezależnej od Związku Harcerstwa Polskiego organizacji harcerskiej (z racji związków z endecją często krytycznej wobec ZHP). Halina Sadkowska kierowała działem programowym Harcerstwa Polskiego, od 1940 nosiła stopień harcmistrzyni, a od 1941 wchodziła w skład Naczelnictwa Harcerstwa Polskiego. Publikowała na łamach prasy podziemnej. Od maja 1944 uczestniczyła w pracach Komisji Porozumiewawczej Harcerstwa Polskiego z Szarymi Szeregami.

Ravensbrück – dzielnica niemieckiego miasta Fürstenberg/Havel, znajdującego się w kraju związkowym Brandenburgia, w powiecie Oberhavel, ok. 80–90 km na północ od Berlina.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

12 czerwca 1944 została aresztowana przez gestapo, razem z mężem Witoldem; Niemcy poszukiwali bezskutecznie ich syna Witolda. Więziona w siedzibie gestapo na ul. Szucha, potem na Pawiaku, pod koniec lipca 1944 trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. W obozie działała w tajnej drużynie harcerskiej. Doczekała się wyzwolenia obozu przez Armię Czerwoną w marcu 1945; wracając do Polski przywiozła transport chorych więźniarek obozu. Krótko mieszkała w Krakowie, następnie powróciła do Warszawy, gdzie kontynuowała działalność w Harcerstwie Polskim. W grudniu 1945 została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa; w kwietniu 1947 skazana na dwa lata więzienia, wkrótce odzyskała wolność na mocy amnestii.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana organizacja zbrojna polskiego podziemia w latach II wojny światowej, działająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, okupowanej przez Niemców, ZSRR i Słowaków.Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona 19 listopada 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według The Times Higher Education Supplement (QS World University Rankings). W rankingu szanghajskim (ARWU) z 2012 roku uczelnia została sklasyfikowana na miejscach 301-400. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 1. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 234. pośród wszystkich typów uczelni. Corocznie uniwersytet zajmuje 1-2 miejsce w rankingu polskich uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

W 1950 wróciła do praktyki dentystycznej, była równocześnie kierownikiem Wydziału Dentystyki w Wojewódzkim Zakładzie Lecznictwa Pracowniczego i konsultantem Wojewódzkiego Wydziału Zdrowia. Działała w samorządzie lekarskim. Zmarła w Warszawie w wieku 66 lat, została pochowana na Powązkach (kwatera 199-2-29).

Polski Słownik Biograficzny (PSB) – wielotomowa publikacja mająca na celu gromadzenie biografii zasłużonych, nieżyjących już osób związanych z Polską (również z Wielkim Księstwem Litewskim, z Rzecząpospolitą Obojga Narodów i ich lennami), mieszkających czy działających w kraju i za granicą – od czasów legendarnego Popiela począwszy, aż do roku 2000.Szare Szeregi – kryptonim konspiracyjny Organizacji Harcerzy ZHP i szerzej – całego Związku Harcerstwa Polskiego, w okresie okupacji niemieckiej i radzieckiej podczas II wojny światowej 1939-1945. Szare Szeregi zostały powołane 27 września 1939 w Warszawie przez grono członków Naczelnej Rady Harcerskiej.

Od 1920 była żoną Henryka Sadkowskiego (1889 - 1960), urzędnika państwowego, po aresztowaniu w 1944 więzionego w obozach koncentracyjnych Gross Rosen i Ebensee. Z małżeństwa tego urodziło się dwoje dzieci:

  • Witold (ur. 1921) był harcerzem, żołnierzem Armii Krajowej; zginął na warszawskim Starym Mieście w sierpniu 1944 w czasie powstania warszawskiego,
  • Anna, zamężna Przecławska, była sanitariuszką podczas powstania warszawskiego, po wojnie została profesorem pedagogiki społecznej na Uniwersytecie Warszawskim.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Cmentarz Stare Powązki: PAULINA HEJDUKOWSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-03-07].

    Bibliografia

    Podole (łac. Podolia, ukr. Поділля, Podilla, ros. Подолье, Podolje, rum. Podolia, tur. Podolya) – kraina historyczna i geograficzna (Wyżyna Podolska) nad północnymi dopływami środkowego Dniestru (np. Smotrycz, Zbrucz) i w górnym biegu rzeki Boh.Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.
  • Polski Słownik Biograficzny, tom XXXIV, 1992 (artykuł opracowany przez redakcję)




  • Warto wiedzieć że... beta

    Ludwik Krzywicki, pseudonimy K. R. Żywicki, J. F. Wolski i inne (ur. 21 sierpnia 1859 w Płocku, zm. 10 czerwca 1941 w Warszawie) – polski myśliciel marksistowski, socjolog i ekonomista, pedagog, działacz społeczny, polityk. Prekursor i jeden z twórców polskiej socjologii.
    Anna Przecławska, z domu Sadkowska (ur. 9 sierpnia 1929 w Warszawie, zm. 19 sierpnia 2010) uczona polska, pedagog, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.
    Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP) – największa polska organizacja harcerska, powstała 1 listopada 1918, z połączenia wszystkich wcześniej działających organizacji harcerskich i skautowych, z trzech zaborów. Jest wychowawczym, patriotycznym, dobrowolnym i samorządnym stowarzyszeniem otwartym dla wszystkich bez względu na pochodzenie, rasę czy wyznanie.
    Harcerstwo Polskie, lub Harcerstwo Narodowe (bardziej znane pod swym konspiracyjnym kryptonimem "Hufce Polskie") założył hm. RP Stanisław Sedlaczek, instruktor ZHP związany z nurtem katolicko-narodowym.
    Gestapo (niem. Geheime Staatspolizei, Tajna Policja Państwowa) – tajna policja utworzona w nazistowskich Niemczech 26 kwietnia 1933, która w sposób bezwzględny zwalczała wszelkie przejawy oporu, rozwiązana wraz z upadkiem III Rzeszy w 1945 roku.
    Konzentrationslager Groß-Rosen (uproszczona pisownia: Gross-Rosen) – niemiecki obóz koncentracyjny, istniejący w latach 1940-1945, nieopodal wsi Rogoźnica (nazwa powojenna), będący na czele ponad setki obozów pracy założonych na Śląsku, na terenie Czech i Niemiec.
    Urząd Bezpieczeństwa – powszechnie używane określenie organów bezpieczeństwa państwa funkcjonujących w Polsce w okresie stalinizmu (1944–1956). Nazwa pochodzi od jednostek terenowych, czyli Wojewódzkich, Miejskich, Powiatowych i Gminnych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego. Na szczeblu centralnym struktura posiadała rangę ministerstwa, były to kolejno:

    Reklama