• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Halikarnas

    Przeczytaj także...
    Siedem cudów świata (starożytnego) – lista najbardziej znanych budowli w starożytności. Była swego rodzaju przewodnikiem turystycznym dla podróżników starożytności, którzy chcieli zobaczyć najbardziej sławne i znane miejsca.Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
    Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.
    Pozostałości po mauzoleum w Halikarnasie
    Ruiny teatru w Halikarnasie

    Halikarnas (gr. Ἁλικαρνᾱσσός Halikarnassós) – stanowisko archeologiczne w Bodrum w Turcji. W czasach starożytnych – miasto nad Morzem Egejskim w Karii. Największą sławę przyniosło mu Mauzoleum – jeden z siedmiu cudów świata.

    Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.

    Halikarnas założyli koloniści greccy z Trojzeny i Argos. W VIII wieku p.n.e. należał do heksapolis, związku sześciu miast doryckich razem z Lindos, Kamejros i Ialissos leżącymi na wyspie Rodos oraz z Kos i Knidos. W VI wieku p.n.e. miasto dostało się pod panowanie lidyjskiego króla Krezusa. Na przełomie VI i V wieku p.n.e. Halikarnasem władała Artemizja (Starsza). W V wieku p.n.e. zagarnięte zostało przez Persów.

    Kamejros (gr. Κάμειρος, łac. Camirus) – doryckie miasto leżące na wyspie Rodos, wchodzące w skład heksapolis. Miasto położone było w nadmorskiej dolinie, którą zajmowała agora, dzielnice mieszkalne wspinały się zaś na zbocza doliny. Kamejros, wspólnie z Ialissos i Lindos, stworzył w 408 p.n.e. silne państwo na Rodos, zachowując swoją odrębność polis w sprawach wewnętrznych.Ialissos, Ialysos (gr. Ιαλυσός Ialysós) – antyczne miasto na wyspie Rodos (Grecja) położone w odległości około 8 km na zachód od miasta Rodos.

    W latach 377-353 p.n.e. zależnym od Persów władcą Karii był Mauzolos. Przeniósł on stolicę swego państwa z Mylasy do Halikarnasu. Rozbudowując miasto wzorował się na planie Rodos, które otaczało półkolem port i rynek. Gdy zmarł, jego żona, a zarazem siostra, Artemizja II, nakazała zbudować grobowiec dla męża. W roku 353 p.n.e. budowla była ukończona. Grobowiec Mauzolosa – Mauzoleum – słynął z piękna i stał się wzorcem dla innych budowli tego typu.

    Lindos (gr. Λίνδος) – miasto na wyspie Rodos, w Grecji. Należało do doryckiej Heksapolis, w skład której wchodziły także Halikarnas, Ialissos, Kamejros, Kos i Knidos. Mimo doryckiego pochodzenia kolonii językiem tych miast był dialekt joński, o czym świadczą zachowane inskrypcje.Bodrum (gr. Αλικαρνασσός, formalnie Bodrum, poprzednio Petronium, pierwotnie Halikarnas) - miejscowość w południowo-zachodniej Turcji w prowincji Muğla, 32 227 mieszkańców (2000). Jest położony nad Morzem Egejskim, na północnym zachodzie zatoki Gökova, naprzeciw greckiej wyspy Kos.

    W 334 roku p.n.e. Aleksander Macedoński zdobył bronione przez Persów miasto, które uległo wówczas zniszczeniu. Nigdy już nie podniosło się z upadku.

    Mauzoleum przetrwało do początków XVI wieku n.e., kiedy to posłużyło budującym fortecę joannitom jako źródło budulca. Budowla miała prostokątną podstawę o wymiarach 30 na 40 m oraz 45 m wysokości. Część posągów z grobowca, dzieła Skopasa, Leocharesa, Bryaksisa i Timoteosa, można dziś podziwiać w British Museum.

    Artemizja II (gr. Aρτεμισία; zm. 351 p.n.e.) – władczyni (oficjalnie sprawująca urząd satrapy) Karii w Azji Mniejszej, cieszącej się dużą niezależnością prowincji imperium perskiego. Panowała w latach 353–351 p.n.e..Na mapach: 36°41′09″N 27°22′30″E/36,685833 27,375000 Knidos (dzisiejsze Tekir w Tucji) – jedno z miast doryckiego heksapolis, położone w Karii na wybrzeżu Azji Mniejszej na Przylądku Triopion. Knidos powstało w VII w. p.n.e. i istniało do VII w. n.e. Miasto leżało w sąsiedztwie wyspy Kos i, jak wyspa, również słynęło ze znakomitych lekarzy. Co cztery lata w Knidos odbywała się Olimpiada Dorycka. Według Strabona miasto składało się z części reprezentacyjnej, leżącej na wyspie, która była połączona z dzielnicami leżącymi na stałym lądzie molem. W Knidos znajdowało się sanktuarium Afrodyty Euploia, w którym stał słynny posąg bogini dłuta Praksytelesa (kopia w Muzeum Watykańskim; świątynia Demeter oraz świątynia Apollina, w której celebrowano uroczystości związane z olimpiadami. W latach 1857-1858 archeolog C.T. Newton przeprowadzał kompleksowe badania wykopaliskowe miasta, w trakcie których odkryto m.in grobowiec zwieńczony 7 tonową statua przedstawiającą leżącego lwa - aktualnie eksponowaną w holu głównym British Museum. Wewnątrz 18 metrowego grobowca znajdowały się 12 komory grobowe - stąd przypuszcza się ze był to grobowiec rodzinny lub (ze względu na płaskorzeźbę przedstawiająca tarczę) zbiorowy grób ofiar bitwy.

    Z Halikarnasu pochodzili historycy Herodot i Dionizjusz.

    Przypisy

    1. N.G.L. Hammond, Dzieje Grecji, s.166.
    2. N.G.L. Hammind, Dzieje Grecji, s.609.
    3. N.G.L. Hammond, Dzieje Grecji, s.702.
    4. N.G.L. Hammond, Dzieje Grecji, s.688.

    Bibliografia[]

  • N.G.L. Hammond: Dzieje Grecji. Anna Świderkówna (tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973.
  • Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 59, 60. ISBN 83-85001-89-1.

  • Przez starożytny Iran należy rozumieć nie terytorium tożsame z dzisiejszym Iranem, ale tzw. Wielki Iran, wyodrębniany ze względu na wspólnotę kulturową i historyczną, a w starożytności przede wszystkim językową. W tej epoce obejmował on oprócz dzisiejszego Iranu także Azję Środkową po Syr-Darię, stepy dzisiejszej południowej Rosji i Ukrainy zamieszkane od VIII/VII wieku p.n.e. przez irańskich koczowników oraz zachodni i środkowy Afganistan łącznie z pakistańską częścią Beludżystanu. Należy jednak tutaj zauważyć że mieszkający na terenie Ukrainy Scytowie i Sarmaci znaleźli się już w V wieku p.n.e. pod silnym wpływem kultury greckiej i zaangażowani w sprawy europejskie zaczęli mieć odrębną od reszty Irańczyków historię.Lidia (gr. Λυδία Lydia) – historyczna kraina w zachodniej Azji Mniejszej leżąca w dorzeczu rzek Kaystros i Hermos, oraz nazwa starożytnego państwa, ze stolicą w Sardes, istniejącego do 546 r. p.n.e.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bryaksis (2 poł. IV wiek p.n.e.) – rzeźbiarz grecki z Karii, mieszkający najprawdopodobniej w Atenach. Wraz z Skopasem, Timoteosem i Leocharesem pracował przy zdobieniu Mauzoleum w Halikarnasie. Odpowiedzialny był za udekorowanie północnej strony mauzoleum. Jego autorstwa są najprawdopodobniej posągi przedstawiające Mauzolosa i jego żonę Artemizję. Ponadto znany jest z rzeźb przedstawiających władcę Seleucydów Seleukosa Nikatora.
    Argos (gr. Άργος Argos) – miasto greckie leżące na Peloponezie, w Argolidzie, nieopodal Nauplionu; 22 tys. mieszkańców (1991), przemysł spożywczy i tytoniowy, uprawa owoców cytrusowych, handel tytoniem i oliwkami. Liczne zabytki jak mury cyklopowe, sanktuarium Apollina, amfiteatr. Nad miastem dominuje XII-wieczna twierdza, następnie kilkakrotnie rozbudowywana przez Greków, Turków i Wenecjan, aktualnie w stanie dobrze zachowanej ruiny, stale otwarta, dostępna dla zwiedzających.
    Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie, ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja – stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym).
    Karia (gr. Καρία, Karía; łac. Caria) – kraina historyczna w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej na wybrzeżu Morza Egejskiego na północ od Rodos, granicząca z Jonią, Lidią, Pizydią i Likią. Przez Karię przepływała rzeka Meander (dziś Menderes) i jej dopływy: Harpasos, Marsyas i Indus.
    Rodos (gr. Ρόδος) – miasto na greckiej wyspie o tej samej nazwie, leżące na wysuniętym najbardziej na północ krańcu owej wyspy. Rodos jest przykładem połączenia historii ze współczesnością. Wejścia do Portu Mandraki strzegł niegdyś wysoki na 32 m Kolos Rodyjski (ok. 281 p.n.e.) – jeden z siedmiu cudów świata.
    Kos (gr. Κως) – miasto w Grecji, na wyspie Kos, w administracji zdecentralizowanej Wyspy Egejskie, w regionie Wyspy Egejskie Południowe, w jednostce regionalnej Kos. Siedziba gminy Kos. W 2011 roku liczyło 19 432 mieszkańców.
    Skopas z Paros - rzeźbiarz i architekt grecki, działający ok. 370 p.n.e. - 330 p.n.e. na Peloponezie, w Karii i Jonii. Rywalizował z Praksytelesem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.