• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Halicz - miasto



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Wojna polsko-ukraińska (ukr. Польсько-українська війна) – konflikt zbrojny o przynależność państwową Galicji Wschodniej, zamieszkanej przez Polaków i Ukraińców.Bolesław Jerzy II, łac. Georgius dei gracia dux et heres Regni Russie, ukr. Юрій II Болеслав Тройденович (ur. ok. 1310, zm. 21 marca 1340) – natus dux et dominus Russiae – książę halicko-wołyński w latach 1323-1340. Ożeniony z córką wielkiego księcia Giedymina (dziadek Jagiełły) księżniczką Eufemią, siostrą królowej Aldony Anny Giedyminówny, pierwszej żony Kazimierza Wielkiego. Bolesław Jerzy był po kądzieli i po mieczu praprawnukiem księcia Konrada mazowieckiego.
    Ratusz w Haliczu
    Halicz i okolice, rok 1889
    woj. stanisławowskie, II Rzeczpospolita
    herb miasta Halicz XIV wiek

    Halicz (ukr. Галич, Hałycz, łac. Halicia, gr. Ὑλαίη, Halia) – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba rejonu halickiego.

    Liczy 6,3 tys. mieszkańców (2011). Przemysł spożywczy, drzewny i materiałów budowlanych. Przez miasto przebiega ukraińska droga krajowa N09.

    Marceli, imię świeckie Marceli (także spotykane wersje: Markian, Markyl) Popiel (ur. 31 grudnia 1821 lub 1825 w Haliczu lub w Medusze, zm. 29 września 1903 w Petersburgu) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego pochodzenia ukraińskiego.Jadwiga Andegaweńska (ur. między 3 października 1373 a 18 lutego 1374 w Budzie, zm. 17 lipca 1399 w Krakowie) – najmłodsza córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, król Polski od 1384, święta Kościoła katolickiego, patronka Polski.

    Miasto królewskie położone było w XVI wieku w województwie ruskim.

    Historia[ | edytuj kod]

    Historia przynależności Grodów Czerwieńskich i Rusi Czerwonej

    W X i XI wieku na obszarze Grodów Czerwieńskich. Od 1199 stolica Rusi Halicko-Wołyńskiej, jedno z największych miast Rusi Kijowskiej. Po śmierci księcia halickiego Romana w bitwie pod Zawichostem (1205), od roku 1206 królestwo halicko-włodzimierskie pod berłem króla Węgier Andrzeja II, później Daniela I Halickiego i dynastii Romanowiczów. W 1241 zniszczone przez mongolskie oddziały Batu-chana. Po śmierci ostatniego księcia halicko-włodzimierskiego Jerzego II Trojdenowicza w 1349 objęty we władanie przez Kazimierza Wielkiego. Po śmierci Kazimierza Wielkiego w latach 1370–1387 w Królestwie Węgier, w 1387 przyłączone przez Jadwigę Andegaweńską do Królestwa Polskiego. Miasto zachowało obowiązek udzielania stacji. W okresie Rzeczypospolitejziemia halicka, województwo ruskie. Po I rozbiorze Polski w 1772 r. w zaborze austriackim, ostatecznie powiat halicki kraju koronnego Galicji w składzie Austro-Węgier, do ich upadku. Od 1 listopada 1918 do maja 1919 pod administracją Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. W II Rzeczypospolitej – gmina Halicz, powiat i województwo stanisławowskie.

    Umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich na temat przebiegu granicy polsko-sowieckiej zawarta w Moskwie 16 sierpnia 1945 roku.Chanat Krymski (Qırım Hanlığı) – historyczne państwo feudalne na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku, pod panowaniem tatarskich chanów.

    W 1367 w Haliczu utworzono arcybiskupstwo rzymskokatolickie przeniesione następnie przez błogosławionego Jakuba Strzemię do Lwowa, zaś w 1370 prawosławne.

    Od średniowiecznej łacińskiej nazwy Halicza – Galicia, pochodzi nazwa – Galicja.

    Kalendarium[ | edytuj kod]

    Państwo Wielkomorawskie

  • IX wiek Państwo wielkomorawskie
  • przed 895 rokiem – według Gesta Hungarorum Almos (ojciec Arpada) zdobywa (bezkrwawo) Halicz, gdzie przebywa jakiś czas, zabierając na zakładników synów halickiej arystokracji; kronika nie podaje dokładnej daty, ale musiało to być przed śmiercią Almosa w 895 r.
  • rok 898 pierwsza wzmianka o grodzie autorstwa nieznanego z imienia kronikarza, z zapisu wynika, że w Haliczu przebywali Węgrzy
  • Ruś Kijowska

    Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.Roman Mścisławowicz, Roman II halicki (ukr. Роман Мстиславич) - (ur. między 1155 a 1162, zm. 19 czerwca 1205, okolice Zawichostu) – książę Nowogrodu Wielkiego w latach 1168-1170, książę włodzimiersko-wołyński w latach 1170-1199, od 1199 książę halicko-włodzimierski, od 1203 władca Kijowa, syn Mścisława II Iziasławicza z dynastii Rurykowiczów.
  • od roku 981 w składzie Rusi Kijowskiej
  • rok 1054 początek rozbicia dzielnicowego na Rusi
  • Ruś Halicko-Włodzimierska

  • od 1054 do 1340 Ruś Halicko-Włodzimierska (Księstwo halicko-wołyńskie):
  • 1097 na skutek ugody w Lubeczu gród dostaje się pod rządy Rościsławowiczów
  • lata 1099, 1206 (1149–1152), (1214–1220), 1227–1229 okres wpływów węgierskich
  • 1187 pod panowaniem Jarosława Ośmiomysła (myślący za ośmiu) (1153–1187)
  • 1206 król Węgier Andrzej II zostaje obrany królem Halicza i Włodzimierza, po łacinie „Rex Galiciae et Lodomeriae” – okres panowania jeden rok
  • 1208 – Igorewicze siewierscy (Rościsław, Roman, Światosław) mordują w Haliczu 500 najważniejszych bojarów wołyńskich
  • W roku 1210 król Andrzej II postanowił zastąpić panującego w Haliczu Włodzimierza swoim podopiecznym starszym synem Romana – Danielem
  • rok 1238 na tronie w Haliczu zasiadł Daniel Halicki, popierany przez księcia krakowskiego Bolesława Wstydliwego. W tym roku książę polski ufundował klasztor franciszkanów
  • od 1239 pod panowaniem księcia halickiego Kolomana, brata króla Węgier Beli IV
  • okres od 1239–1339 pod zwierzchnictwo lenne chanatu tatarskiego
  • od roku 1323 pod panowaniem księcia Jerzego II
  • Rządy Kazimierza Wielkiego i Ludwika Andegaweńskiego (1340–1387)

    Okupacja wojenna (łac. occupatio bellica) – czasowe zajęcie przez siły zbrojne państwa prowadzącego wojnę całości lub części terytorium państwa nieprzyjacielskiego i wprowadzenie tam swojej władzy.Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.
  • od 1349 Halicz formalnie zostaje przyłączony prawem dziedzicznym po Jerzym II Trojdenowiczu do królestwa Kazimierza Wielkiego,
  • lata 1378–1387 (Ludwik Węgierski) podporządkowanie władzy starostów węgierskich, książę Władysław Opolczyk namiestnikiem Rusi z ramienia króla Ludwika (króla Polski i Węgier)
  • 1367 lokacja na prawie magdeburskim
  • 1367 w Haliczu utworzono arcybiskupstwo rzymskokatolickie
  • 1370 powstaje arcybiskupstwo prawosławne
  • W roku 1375 dzięki interwencji biskupa przemyskiego Eryka z Winsen w Awinionie papież Grzegorz XI utworzył metropolię w Haliczu podporządkowując jej diecezje w Przemyślu, Włodzimierzu i Chełmie. Na początku XV wieku metropolię przeniesiono do Lwowa
  • Królestwo Polskie i Rzeczpospolita Obojga Narodów (1387–1772)

    Bitwa pod Zawichostem – bitwa, która rozegrała się 19 czerwca 1205 roku między wojskami małopolskimi a oddziałami ruskimi.Adam Boniecki, właśc. Adam Józef Feliks Fredro-Boniecki herbu Bończa (ur. 19 listopada 1842 w Żydowie (kieleckie), zm. 24 czerwca 1909 w Warszawie) – polski historyk, heraldyk, prawnik.
  • 1387 – Jadwiga Andegaweńska, król Polski ogłasza akt przyłączenia Rusi Halicko-Włodzimierskiej do Korony i usuwa węgierskich starostów.
  • W roku 1391 Jakub Strzemię otrzymuje papieską nominację na arcybiskupa z siedzibą w Haliczu, po jego śmierci w roku 1409 arcybiskupstwo zostaje przeniesione do Lwowa
  • 1436 – pierwsza znana data pojawienia się Żydów w Haliczu.
  • 1564 sejm wydaje konstytucję na podstawie której powstaje odrębny sejmik dla ziemi halickiej, województwa ruskiego (powiat halicki, trembowelski, kołomyjski)
  • król Stefan Batory osadza w mieście Karaimów
  • 1621 Tatarzy niszczą miasto
  • 1624, 20 czerwca hetman Stanisław Koniecpolski zwycięża Tatarów w pobliżu miasta w bitwie pod Martynowem
  • 1649 Podczas powstania Chmielnickiego wojska kozackie zdobywają i niszczą miasto
  • 1676 wojny polsko-tureckiej wojska turecko-tatarskie ponownie niszczą Halicz
  • 1765 starostą halickim był Franciszek Ksawery Branicki, w mieście znajdowało się 110 domów oraz trzy kościoły
  • 1772 podczas rozbiorów Polski austriackie wojska Marii Teresy zajmują miasto
  • W zaborze austriackim (1772–1918)

    Roman Igoriewicz (zm. 1211) – książę dźwinogrodzki (1206-1207, 1208-1210, 1210-1211) i halicki (1207, 1211), syn Igora Światosławowicza. Wojna polsko-turecka 1672–1676 – wojna pomiędzy Rzecząpospolitą a Imperium Osmańskim i sprzymierzonym z nią Chanatem Krymskim.
  • Po pierwszym rozbiorze Polski (1772) wcielone do monarchii Habsburgów, pozostawało w jej składzie na terytorium kraju koronnego Galicji do upadku Austro-Węgier (1918)
  • Zachodnioukraińska Republika Ludowa i II Rzeczpospolita

  • Od 1 listopada 1918 do maja 1919 pod administracją ZURL, od maja 1919 do 14 marca 1923 pod administracją tymczasową Polski, zatwierdzoną przez paryską konferencję pokojową 25 czerwca 1919. Suwerenność Polski na terytorium Galicji Wschodniej Rada Ambasadorów uznała 15 marca 1923. W okolicach miasta wiosną-latem 1919 walki wojny polsko-ukraińskiej.
  • 16 września 1920 – w czasie wojny polsko-bolszewickiej na północny wschód od miasta miała miejsce Bitwa pod Dytiatynem
  • Od 15 marca 1923 do 16 sierpnia 1945 w granicach Polski, powiat i województwo stanisławowskie.
  • Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 okupowany przez Armię Czerwoną (do czerwca 1941) i anektowany przez ZSRR. Po ataku III Rzeszy na ZSRR od 2 lipca 1941 do 24 lipca 1944 pod okupacją III Rzeszy (od 1 sierpnia 1941 Dystrykt Galicja Generalnego Gubernatorstwa). Od lipca 1944 do 16 sierpnia 1945 ponownie pod okupacją sowiecką.
  • W 1942 roku Niemcy dokonali zagłady miejscowych Żydów. Około 230 osób zabito na miejscu (m.in. topiąc w Dniestrze), pozostałych deportowano do Stanisławowa. W sumie zgładzono ponad 1 tys. Żydów z Halicza.
  • W latach 1943–1944 ukraińscy nacjonaliści zabili w różnych okolicznościach 23 polskich mieszkańców miasta. Według informacji BIP KG AK 15 sierpnia 1943 roku Niemcy zabili w Międzyhorcach 22 chłopów ukraińskich („7 chłopów zabili, 15 spalili w zagrodach”), którzy przygotowywali napad na Polaków w Haliczu.
  • ZSRR

    Jezupol (ukr. Єзупіль) - miasteczko (osiedle typu miejskiego) na zachodniej Ukrainie. Jezupol znajduje się w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie tyśmienickim, w międzyrzeczu rzek Dniestr i Bystrzyca. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Jezupol w powiecie stanisławowskim województwa stanisławowskiego. Miasteczko liczy sobie ok. 870 gospodarstw (3 tys. mieszkańców).Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.
  • 16 sierpnia 1945–1991 miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim USRR w składzie ZSRR
  • Jesień 1945 – przymusowe wysiedlenie Polaków z Halicza
  • Ukraina

  • Od roku 1991 miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim na niepodległej Ukrainie
  • Demografia[ | edytuj kod]

  • 1870 rok: ok. 3 tys. mieszkańców, w tym 839 Żydów,
  • 1900 rok: ok. 4,9 tys. mieszkańców, w tym 1454 Żydów i 114 Karaimów,
  • 1921 rok: 3442 mieszkańców, w tym 1889 Ukraińców, 916 Polaków, 582 Żydów i 55 osób innej narodowości,
  • 1931 rok: 4386 mieszkańców,
  • 1939 rok: ok. 4,6 tys. mieszkańców, w tym 1060 Żydów,
  • 2011 rok: 6307 mieszkańców.
  • Monarchia Habsburgów – nazwa określająca związek państw będących w unii personalnej, którego władca z rodziny Habsburgów był jednocześnie arcyksięciem Austrii, królem Czech, królem Węgier oraz władcą podległych im księstw. Związek istniał w latach 1526–1804. Część państw Monarchii Habsburgów należało do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a jako król Czech, władca monarchii był elektorem przy elekcji króla Niemiec (który następnie był intronizowany na Cesarza). Zazwyczaj władca Monarchii był wybierany na Cesarza Narodu Niemieckiego. Monarchia Habsburgów została przekształcona w Cesarstwo Austrii 11 sierpnia 1804, a dwa lata później dwucesarz Franciszek II Habsburg rozwiązał Święte Cesarstwo Rzymskie.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
    Zachodnioukraińska Republika Ludowa ("ZURL", ukr. Західно Українська Народна Республіка) – jedno z dwóch państw ukraińskich powstałych w wyniku I wojny światowej.
    Lipówka (ukr. Липівка) – wieś w obwodzie iwanofrankowskim Ukrainy (rejon rohatyński); dawniej (do 1948, kiedy nastąpiła zmiana nazwy) znana jako Firlejów (Фірлеїв). Liczy 829 mieszkańców.
    Chełm (biał., ukr., ros. Холм [Chołm]) – miasto na prawach powiatu we wschodniej Polsce. Znajduje się w odległości 50 km od granicy z Białorusią i 25 km od granicy z Ukrainą w pobliżu przejścia granicznego w Dorohusku. Leży nad rzeką Uherką, lewym dopływem Bugu. Chełm jest po Lublinie drugim co do liczby ludności miastem w województwie lubelskim.
    Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – średniowieczne prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. W 1035 Magdeburg otrzymał patent nadający miastu prawo do handlu i zjazdów. Prawo to spisane zostało w 1188 stając się wzorcem dla podobnych regulacji wielu miast środkowoeuropejskich.
    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.
    Grzegorz XI (łac. Gregorius XI, właśc. Pierre Roger de Beaufort; ur. w 1329 w Maumont koło Limoges, zm. 27 marca 1378 w Rzymie) – papież w okresie od 30 grudnia 1370 do 27 marca 1378. Ostatni z papieży "niewoli awiniońskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.061 sek.