• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hala peronowa



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Leipzig Hauptbahnhof (w skrócie – Leipzig Hbf, pl. Lipsk Główny) – główny dworzec kolejowy w Lipsku, w kraju związkowym Saksonia, w Niemczech.Pruskie Koleje Państwowe (niem. Preußische Staatseisenbahnen) - linie kolejowe obsługiwane przez państwową administrację na terenie Królestwa Prus w latach 1884–1920, w tym na ponad połowie obecnego obszaru Polski (Śląsk, Wielkopolska, Pomorze, Warmia, Mazury).

    Hala peronowabudowla lub obszerne wnętrze mieszczące perony i tory. Stanowi ona element dworca lub przystanku kolejowego. Rzadziej spotyka się halę peronową na dworcu autobusowym.

    Hala peronowa może być niewyodrębnioną częścią bryły budowli dworca (lub przystanku) – np. stacji kolei podziemnej albo większego kompleksu komercyjnego powstałego ponad peronami i torami – jest to odpowiednio stacja (dworzec) podziemna lub dworzec nadbudowany.

    W tradycyjnym znaczeniu termin ten oznacza jednak osobną budowlę, dostawioną zwykle do budynku recepcyjnego dworca albo przezeń otoczoną przynajmniej z dwóch stron. Integralną częścią tradycyjnej hali peronowej jest zadaszenie obejmujące perony i tory, a nie strop wykorzystywany jako powierzchnia użytkowa wyższej kondygnacji (jest to wtedy nadbudowa dworca). W przypadku peronów i torów położonych w wykopie w murach oporowych, tradycyjna hala peronowa może przybrać postać takiego właśnie „całościowego” zadaszenia. W bardziej skomplikowanych układach przestrzennych większych dworców formy nadbudowy i tradycyjnej hali peronowej mogą występować obok siebie w różnych partiach zespołu.

    Stacja czołowa – rodzaj stacji kolejowej, z której wybiega tylko jeden szlak kolejowy, czyli możliwy jest wyjazd tylko w jednym kierunku.Kolej Dolnośląsko-Marchijska (niem. Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn (NME)) – historyczne połączenie kolejowe Wrocław-Berlin (łączące Dolny Śląsk z terenami historycznej Marchii Brandenburskiej - stąd geneza nazwy omawianej Kolei).

    Geneza i rozwój[ | edytuj kod]

    Geneza hal peronowych jest tak stara, jak sama kolej. Już Manchester & Liverpool Rly., otwarta w 1830 r., miała zadaszenie torów na stacji końcowej w Liverpoolu (Crown Street Station). Pierwotnym powodem ich budowy była ochrona przed deszczem i słońcem – tak pasażerów, jak i pojazdów. Tych pierwszych zresztą może nawet mniej, niż tych drugich, jak świadczyć może hala nad torami, a nie nad przyległym peronem, zbudowana na stacji Vauxhall w Birmingham (Grand Junction Rly., 1835). Hale erygowano głównie na stacjach końcowych i węzłowych, gdzie – mieszcząc oprócz peronu także po kilka torów odstawczych – służyły jako wozownie. Na wczesnych dworcach wykorzystanie torów, w tym tych, które były zadaszone, było dość dowolne; w krajach habsburskich wiele dworców budowanych było z wolnostojącymi drewnianymi zadaszeniami torów, ale bez peronów (np. Břecláv / Lundenburg, 1840, KFNB; Püspökladány, 1857?, Tiszavidéki Vasút).

    Frankfurt (Main) Hauptbahnhof – największy dworzec kolejowy we Frankfurcie nad Menem, w kraju związkowym Hesja i jeden z największych w Europie, obok Dworca Głównego w Lipsku, Berlinie i Zurychu. Obsługuje dziennie około 350 tys. pasażerów, stanowiąc obok Dworca Głównego w Monachium najbardziej uczęszczany dworzec osobowy w Niemczech.Kolej Północna (oficjalnie "C.K. Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda", niem. K.u.K. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn, KFNB, czes. Severní Ferdinandova Dráha) – linia kolejowa wybudowana w granicach Cesarstwa Austriackiego, łącząca Wiedeń z Krakowem.
    Paryski Gare St-Lazare na jednym z dwunastu obrazów Claude’a Moneta (z 1877 r., kolej CF du Nord, obecnie SNCF)
    Wiedeński Nordwestbahnhof (kolej ÖNWB) na obrazie Karla Kargera z 1875, widoczny brak ukształtowanych peronów; dworzec nie istnieje

    Złe doświadczenia, związane z kolizjami wykolejonych pociągów ze słupami hal, skłaniały do powiększania rozpiętości naw. Z czasem potrzeby ochrony pasażerów przeważyły, torów odstawczych więcej nie budowano, a miejsce tych, które istniały wcześniej, zajęły dodatkowe perony. W halach peronowych zaczęto upatrywać wartości znaczeniowych – to one właśnie były pierwszą wizytówką miasta, miały też zaświadczać o potędze przewoźnika kolejowego (niejeden budując wielki dworzec doprowadził się na skraj bankructwa). Często, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, hale były okazalsze od budynku dworcowego, oddziałując skalą, finezją konstrukcji, a nawet dekoracji (np. na Manchester Central budynkami były drewniane przybudówki hali; 1876-80, kolej CLC).

    Brighton station – najważniejsza stacja kolejowa w Brighton, na południowym wybrzeżu Wielkiej Brytanii. Obecnie każdy pociąg dojeżdżający do Brighton kończy tutaj swój bieg.Edmund Jan Kanty Zieleniewski (1855-1919) – przemysłowiec, działacz społeczny, syn Ludwika Zieleniewskiego, ojciec Edmunda Pawła Zieleniewskiego.

    Nie można też bagatelizować praktycznego znaczenia hal: budowano je na przykład na stacjach węzłowych, by zapewnić pasażerom dłużej przetrzymywanych wagonów należytą ochronę przed słońcem lub wychłodzeniem. Początek XX w. przyniósł jednak rosnącą falę krytyki hali peronowej, jako mało praktycznej, bardzo kosztownej w utrzymaniu i uniemożliwiającej komercyjne wykorzystanie przestrzeni ponad peronami. Krytyka narodziła się w USA, przetoczyła przez cały świat, i znalazła sojusznika w minimalistycznej estetyce modernizmu. Pierwszym symptomem odejścia od hali peronowej było przekrywanie halą przestrzeni cyrkulacji pieszej („peronu poprzecznego” na stacjach czołowych), ale nie samych peronów (Waszyngton Union, Paryż Est po przebudowie). Wraz ze zniszczeniami wojennymi i powojennym upadkiem kolei mającym miejsce w wielu krajach, hale zanikały, szczególnie te bardziej peryferyjne. Paradoksalnie, proces ten zbiegł się z eliminacją trakcji parowej – jednej z większych przyczyn korozji żelaznych konstrukcji.

    Jurij Biriulow, także Yuri Biryulov, uk. Юрій Бірюльов (ur. 21 sierpnia 1952 w Sofii) – ukraiński historyk sztuki.Dworzec kolejowy Lille Europe, jest dworcem przeznaczonym dla pociągów TGV, zbudowanym w centrum aglomeracji Lille, na linii LGV Nord. Jest on jest położony około 400 m na północ od głównej stacji kolejowej miasta – Lille-Flandres, z którą łączy go linia metra. Z dworca korzysta średnio 19000 podróżnych dziennie, co daje w rezultacie ok. 7 mln pasażerów rocznie.

    Dzisiaj, gdyby analizować przyczyny pozostawienia jednych hal, a rozbiórki innych, można powziąć przekonanie, że to właśnie ochrona przed nasłonecznieniem jest nadal ich ważnym walorem. Utrzymały się na przykład w południowej Francji, podczas gdy zniknęły w północnej. Decydujące znaczenie miała jednak tradycja i moda. W faszystowskich Włoszech z tradycją raptownie zerwano, masowo nadając dworcom formy betonowego modernizmu, podczas gdy jednocześnie w Niemczech budowano nowe hale ze stali. Po budowie nowego układu peronów za budynkiem dworca, dawną halę na dworcu Porta Nuova w Turynie, czy na Trieste Centrale całkowicie przebudowano, a nawet zabudowano, podczas gdy na monachijskim Centralbahnhof albo zuryskim Hauptbahnhof, po usunięciu torów, starą halę zamieniono na przestrzeń cyrkulacji pieszej, odpowiednio w 1884 i 1929 r.

    Deutsche Reichsbahn – niemieckie koleje państwowe w latach 1920–1949, następnie w NRD. Po zjednoczeniu Niemiec i po połączeniu z Deutsche Bundesbahn weszły w skład Deutsche Bahn AG.Société nationale des chemins de fer français, SNCF (z fr. Narodowe Towarzystwo Kolei Francuskich) – francuski państwowy przewoźnik kolejowy powstały w 1938 roku, będący jednym z największych przedsiębiorstw we Francji. Prezesem SNCF jest Guillaume Pepy.

    Dzisiaj powraca się do tradycji „całościowego zadaszenia”. Najbardziej znane hale stały się powszechnie podziwianym zabytkiem XIX-wiecznej architektury. Nieraz wielkim kosztem dokonuje się ich konserwacji, a niekiedy nawet wiernego odtworzenia (np. Hauptbahnhof w Lubece, kolej DB, planow. 2008), bądź wyrafinowanej modyfikacji (Dworzec Liverpool Street w Londynie, kolej British Rail, 1991 – restrukturyzacja układu dworca wymagała powiększenia hali, którego dokonano w formach historycznych). Na dworcu w Helsinkach tylko hala mogła być architektonicznym rozwiązaniem przestrzeni peronów, odpowiednim dla klasy secesyjnego budynku recepcyjnego – wprowadzono ją więc we współczesnych formach w 2000 r. (kolej państwowa VR). Hale towarzyszą też nowym dworcom, zwłaszcza na sieci kolei wysokich prędkości. Jednocześnie „całościowe zadaszenie” pojawia się licznie na przystankach kolei miejskich, a niekiedy nawet tramwajów – stanowi wówczas element wyposażenia ulic i placów nadający im indywidualne oblicze (np. węzeł tramwajowy Homme de Fer w centrum Strasburga, 1994).

    Lwów Główny (ukr. Львівський залізничний вокзал) – stacja kolejowa we Lwowie przy Placu Dworcowym. Eklektyczny dworzec został wzniesiony w latach 1899–1904 według projektu Władysława Sadłowskiego w dawnej Dzielnicy II, jest jednym z najcenniejszych zabytków polskiej architektury i techniki początków XX wieku.Glasgow Queen Street – stacja kolejowa w Glasgow, w Szkocji, w Wielkiej Brytanii. Jest to trzecia najbardziej ruchliwa stacja w Szkocji. Znajduje się między George Street na południu i Cathedral Street Bridge na północy, na północnym krańcu Queen Street obok George Square. Queen Street Station obsługuje pociągi aglomeracji Greater Glasgow, północnych miast i przedmieść, do Edynburga, i jest stacją końcową dla wszystkich międzymiastowych pociągów z północnej Szkocji.

    Forma[ | edytuj kod]

    Hala niezintegrowana: Filadelfia, drugi dworzec Broad Street dawnej kolei Penn. RR (1893, obecnie dworzec nie istnieje)

    Integracja z budynkiem dworca. Hala peronowa mogła być traktowana jako osobne zadanie projektowo-budowlane, nie powiązane bezpośrednio z budynkiem recepcyjnym dworca – wówczas często powierzano jej budowę inżynierom, a nie architektom. Była to często spotykana forma przede wszystkim w krajach anglosaskich. Hala mogła być więc pozostawiona bez architektonicznej obudowy, mogła być też wolnostojąca. Na dworcu Broad Street w Filadelfii, hala miała co prawda murowane elewacje o formach nieco nawiązujących do neogotyckiego zwieńczenia budynku dworcowego, ale nie wystarcza to, by ukryć jej całkowicie odrębną naturę. Budynek frontowy nie ma żadnego motywu, który nawiązywałby do charakteru łukowej hali, znajdującej się z tyłu; nie jest nawet osiowo zakomponowany. Ten typ hali był często spotykany na wczesnych dworcach, powrócił też wraz z rozbudową układów peronowych podyktowanych wzrostem ruchu (skala wprowadzanych hal była trudna do pogodzenia z architekturą budynków recepcyjnych). Hala jest także elementem bardziej autonomicznym na dworcach przelotowych, niż na czołowych.

    Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe (niem. kaiserlich-königliche Staatsbahnen, kkStB), od roku 1915 Cesarsko-Królewskie Austriackie Koleje Państwowe (niem. kaiserlich-königliche österreichische Staatsbahnen) były dawną państwową spółką kolejową, działającą w austriackiej części Monarchii Austro-Węgierskiej, tzw. Przedlitawii.Wrocław Główny – dworzec kolejowy i największa z osobowych stacji kolejowych we Wrocławiu. Jeden z nielicznych w Polsce, który ma halę peronową. Położony na liniach kolejowych prowadzących z południowego wschodu (Opole oraz Lubliniec) i południa (Świdnica oraz Kłodzko) na zachód (Jelenia Góra oraz Legnica), północ (Poznań) i północny zachód (Głogów), a przez stację Wrocław Nadodrze – na północny wschód (Oleśnica).
    Hala zintegrowana: Wiedeń, drugi Südbahnhof dawnej kolei Südbahn (1874, budowla nie istnieje)

    Wczesne niewielkie dworce kolejowe operowały nieraz motywem jednej budowli, w której pod jednym dachem mieściły się pomieszczenia recepcyjne oraz peron z jednym zazwyczaj torem (np. dworzec w Lexington koło Bostonu, ok. 1846, Lexington & West Cambridge RR albo w Caldera, Chile, 1850, FC de Copiapó).

    Peron jest to element przystanku, dworca kolejowego lub autobusowego służący do bezpiecznego wsiadania i wysiadania podróżnych oraz ładowania bagażu.Gare de l’Est (Dworzec Wschodni), także Paris-Est – stacja jednego z sześciu głównych dworców czołowych Paryża. Korzysta z niego ok. 34 mln pasażerów rocznie.

    W Europie, zwłaszcza na dworcach czołowych, szybko wykształcił się model rozwiązania, w którym hala jest ujęta skrzydłami budynku dworcowego, a jej forma demonstruje się w dworcowej fasadzie. Ważnym pierwowzorem takiego rozwiązania był paryski Gare de l’Est z 1850 r. (CF Paris-Strasbourg). Lehrter Bahnhof z 1869 r. (MHE) przyniósł inne rozwiązanie architektoniczne tego problemu. Formy obu dworców były chętnie powtarzane na całym świecie. Wiedeński Südbahnhof nie odwołuje się w fasadzie tak bezpośrednio do motywu wielkiego wnętrza hali, ale nawiązuje do niej skalą i kształtem bryły frontowego ryzalitu. Na dworcach przelotowych wrażenie jedności formy złożonej z budynku i hali można było uzyskać np. poprzez wyrównanie długości obu elementów (np. Dworzec Lwów, p. niżej) albo – co staje się częste pod koniec XIX w. – poprzez wprowadzenie wysokiej hali kasowej i odpowiednie ukazanie jej w fasadzie dworca (np. Mechelen, CF de l’Etat).

    Liverpool Street Station – jedna z głównych stacji kolejowych Londynu, a także stacja metra w dzielnicy City of London. Stacja ma połączenia ze wschodnią Anglią m.in. z Cambridge, Norwich, Ipswich, Colchester. Posiada 18 peronów i obsłużyła w 2005 ponad 38,95 mln pasażerów.Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

    Istnieją też rozwiązania, w których hala jest dominującym elementem dworca. Pierwszy Union Depot w Columbus (stan Ohio, 1862) był wielką drewnianą halą mieszczącą aż trzy tory, do której przylegał z boku niepozorny trakt parterowych przybudówek (typ train-barn). W późniejszych dworcach hala miała dominujący charakter zwłaszcza tam, gdzie niewielki budynek recepcyjny umieszczony był pomiędzy peronami. Na dworcu w Preston (Anglia, ok. 1880, dawna kolej LNWR) hala odgrywa tym większe znaczenie, że przekrywa przestrzeń cyrkulacyjną pomiędzy dwoma budynkami recepcyjnymi ustawionymi na peronie środkowym. Jeszcze mniejsze znaczenie ma otoczony dużą pilastą halą budynek recepcyjny na Dworcu Waverley w Edynburgu (1874, 1900; dawna kolej NBR). Do kategorii dworców z dominującą halą peronową zaliczyć należy również te, które są ulokowane na estakadzie, a funkcję budynku recepcyjnego pełni powierzchnia pod torami, np. dworce i przystanki na Stadtbahn w Berlinie (1882, KPNV) albo Dworzec Oriente w Lizbonie.

    Zürich Hauptbahnhof - główna stacja kolejowa w Zurychu i największa w Szwajcarii. Położona jest w ścisłym centrum miasta. Dworzec ten jest jednym z najruchliwszych stacji kolejowych na świecie, obsługuje około 2915 pociągów i 340 000 pasażerów [1] dziennie.Glasgow Central Station (szk.-gael. Stèisean Meadhan Ghlaschu) jest większym z dwóch obecnych terminali na magistrali kolejowej w Glasgow, największym mieście Szkocji. Stację otworzyła firma Caledonian Railway 31 lipca 1879 r., a dziś zarządza nią Network Rail. Jest ona północnym zakończeniem West Coast Main Line.
    Hala współczesna: Berlin Hauptbahnhof (kolej DB, 2006)

    We współczesnej architekturze dworcowej przezwyciężono tradycyjną opozycję budynku recepcyjnego i hali peronowej – budynek stanowi zintegrowane dopełnienie hali. Na Dworcu Delicias w Saragossie (2003, RENFE) stanowi on boczne fragmenty równoległobocznej bryły hali peronowej. Próbuje się też zabudowy ponad dachem, co zapoczątkowano na dworcu Gare de Lille-Europe (1993, SNCF). Na nowym dworcu berlińskim – zespół komercyjno-biurowy obejmuje halę wiaduktu Stadtbahn, a dodatkowo motyw łuku hali pojawia się jako zadaszenie poprzecznej osi budowli, wyznaczonej przez perony podziemne. Wrażenie jedności kompozycji potęguje również podobieństwo użytych materiałów. Innym sposobem scalenia hali peronowej i funkcji obsługi pasażerów jest częściowa nadbudowa peronów i przekrycie całości jednym wielkim dachem. Rozwiązania takie stosuje się często na nowych dworcach TGV we Francji. W mniejszej skali przykładem może być stacja St.-Quirin-Platz metra w Monachium (1997). Ale tradycyjny dualizm formy utrzymuje się gdzieniegdzie nadal (np. dworzec w Nankinie, 2005 r., chińska kolej państwowa).

    Helsinki Centralne (fin. Helsingin päärautatieasema, szw. Helsingfors centralstation) - największy dworzec kolejowy Helsinek, stolicy Finlandii. Do 2010 nosiła nazwę Helsingin rautatieasema.RENFE (hiszp.) Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles (pol. Krajowa Sieć Kolei Hiszpańskich) – narodowy przewoźnik kolejowy w Hiszpanii. Sieć RENFE obejmuję łącznie ponad 18 771 km torów w Hiszpanii. 24 stycznia 1941 Koleje Hiszpańskie przeszły nacjonalizację. Do systemu kolejowego włączane były coraz to nowe inne miasta (oprócz wielkich już istniejących aglomeracji w systemie kolejowym takich jak: Madryt, Barcelona).

    Skala hal peronowych jest bardzo zróżnicowana. Pod względem przekrytej powierzchni waha się od ok. 7 ha na dworcu Lipsk Hauptbahnhof (wraz z „peronem” poprzecznym; 1915, K.Sächs.Sts.E.B., KPEV) do kilkudziesięciu m² w minihalach wzniesionych na końcu jednego toru małych stacji końcowych prowincjonalnych linii brytyjskich. Poznański dach pawilonu cesarskiego na Dworcu Głównym jest również przykładem takiej minihali dworcowej (p. niżej). Rosnące potrzeby powierzchniowe dworców przyniosły nieraz wymianę hal na większe; nowe były niekiedy budowane ponad starymi, przy ciągłym ruchu pociągów – np. Brighton (LBSCR, 1883), Wiedeń Südbahnhof, Paryż Gare de Lyon (CF PLM, 1900).

    Budapest Keleti (Budapeszt Wschodni) – niegdyś nazywany Dworcem Centralnym, jest największą stacją kolejową w Budapeszcie. Znajduje się w VIII dzielnicy Józsefváros, na Baross tér. Budynek dworca został zbudowany pomiędzy 1881 a 1884 i stanowił jedną z najnowocześniejszych stacji kolejowych w Europie. Część frontową budynku dworca zaprojektował Gyula Rotchlitz, konstrukcję hali dworcowej János Feketeházy. Pomniki wykonał Gyula Bezerédy, a freski z kolei Károly Lotz i Mór Than. Natomiast ruchowi pieszemu na obniżonym przejściu podziemnym, jak i łączącym dwie sąsiednie ulice przejściu naziemnym przyglądają się z wnęk głównej fasady przedniej pomniki Jamesa Watta i George’a Stephensona. Znajdujące się pod dworcowym zegarem słupy były swego czasu zwieńczone czterema rzeźbami, które zniknęły w latach 30. XX w. Na podstawie starych fotografii udało się jednak zrekonstruować je na nowo i od 2003 są ponownie ozdobą części frontowej dworca. Rekonstrukcji dokonał artysta rzeźbiarz Frigyes Janzer i Ferenc Gyurcsek. British Rail (do 1968 roku British Railways) – dawne brytyjskie przedsiębiorstwo transportowe, główny przewoźnik kolejowy w Wielkiej Brytanii od końca lat 40. do lat 90. XX wieku. Przedsiębiorstwo powstało w wyniku nacjonalizacji czterech brytyjskich spółek kolejowych zwanych Big Four: Great Western Railway, London, Midland and Scottish Railway, London and North Eastern Railway oraz Southern Railway, która nastąpiła w 1948 roku.

    Forma przekrycia dzieli się na dwa podstawowe rodzaje: hale łukowe (największe z nich stały się symbolem dużego tradycyjnego dworca, tzw. balloon shed) oraz hale przekryte dachem dwuspadowym. Istnieje jednak bardzo wiele pośrednich form przekrycia, które osiągają popularność np. we Francji, z dźwigarami łączącymi dwuspadowy pas górny i łukowy pas dolny. Są też hale przekryte dźwigarami płaskimi, z pilastym zadaszeniem, charakterystyczne dla Wysp Brytyjskich. Odmianą współczesną hal łukowych są konstrukcje z łukiem ustawionym podłużnie (np. Liège Guillemins, kolej SNCB/NMBS, w budowie).

    Dworzec Marchijski lub Dworzec Dolnośląsko-Marchijski (niem. Niederschlesisch-Märkischer Bahnhof) we Wrocławiu - nieistniejący już dworzec kolejowy, wybudowany przez Towarzystwo Kolei Dolnośląsko-Marchijskiej (niem. Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn) i otwarty 18 października 1844. Projektantem dworca był architekt Julius Manger. Rozpoczynająca się na dworcu kolej łączyła Dolny Śląsk (Wrocław, Legnicę, Węgliniec, Lubsko i Gubin) z Berlinem (Marchia Brandenburska), a od 1 września 1847 dodatkowym 28-kilometrowym łącznikiem także ze Zgorzelcem.Madryt Atocha (hiszp. Estación de Atocha) – największy dworzec kolejowy w Madrycie. Znajduje się w centrum miasta, ma połączenia kolejowe z całym krajem m.in. z Sewillą i Barceloną (AVE). Dworzec ten jest największą stacją kolejową w Hiszpanii. Spośród wszystkich 15 peronów tylko 4 mają szeroki iberyjski rozstaw torów, natomiast pozostałe 11 to tory o normalnym międzynarodowym rozstawie. Jest to związane z popytem oraz ciągłą rozbudową linią wysokich prędkości AVE w całej Hiszpanii, których to dworcem głównym jest Madryt Atocha.

    Zadaszenia niepełne. Istnieje wiele zadaszeń z konstrukcją obejmującą przestrzeń torów i peronów, które jednak nie przekrywają samego torowiska. W przeszłości usuwano niekiedy fragment dachu, pozostawiając odkryte dźwigary – początkowo by umożliwić łatwe usuwanie dymu parowozowego, a potem by ograniczyć koszty utrzymania budowli (np. Crewe z 1867). Była też grupa niskich hal od razu projektowanych ze szczeliną ponad torami, np. łukowych tzw. Bush-sheds w USA (zachowana hala w Hoboken, Delaware, Lackawanna & Western RR, 1907) albo płaskich (np. druga hala na drugim Stuttgart Hbf., DRG, ok. 1940?). Zadaszenia z nieprzesłoniętym torowiskiem stały się szczególnie typowe na kolejach japońskich. Buduje się je dla usztywnienia konstrukcji wiat, które muszą dostosować się do wymogów sejsmicznych. Czy są to jeszcze tradycyjne hale peronowe, pozostaje oczywiście kwestią dyskusyjną. Tego rodzaju zadaszenia, pozwalające uniknąć wiat wspornikowych albo dodatkowych podparć bliżej krawędzi peronu, buduje się zresztą nie tylko w Japonii: jedno ze zdjęć po prawej przedstawia je na stacji metra nadziemnego w Bangkoku.

    Jakub Lewicki - specjalista z zakresu architektury i historii sztuki, szczególnie okresu modernistycznego; profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, kierownik Katedry Konserwacji Zabytków w Instytucie Historii Sztuki na Wydziale Nauk Historycznych i Społecznych UKSW.Alfred Zachariewicz (ur. 26 sierpnia 1871 we Lwowie, zm. 11 lipca 1937 w Warszawie) – polski architekt, przedstawiciel historyzmu i modernizmu.
    Preston (Lancashire, Anglia), dworzec dawnej kolei LNWR, obecnie National Rail. Detal dachu hali peronowej

    Dekoracje hal peronowych pojawiały się powszechnie w większych obiektach aż do drugiej dekady XX w. Początkowo celowały w nich niektóre przekrycia drewniane lub drewniane z elementami metalowymi, zwłaszcza na dworcach krajów niemieckich (np. nieistniejący Dworzec Ostbahn w Monachium, 1860). Konstrukcje metalowe chętnie operowały dekoracyjnymi detalami, zwłaszcza elementów odlewanych (np. słupki dźwigarów, wypełnienia pachwin łuków). Szczególnie dekoracyjne bywały też wsporniki oraz węzły kratownic. U nasady łuków stosowane były ornamentalne nakładki zwiększające ich odporność na ścinanie. W wielu halach podziały ściany wiatrowej na szczycie nawy były polem inwencji architektów poszukujących powiązań stylistycznych z budynkiem recepcyjnym (np. drugi Madryt Atocha). Do zachowanych hal metalowych wyróżniających się walorami dekoracji zaliczają się szczególnie budowle z dworców Londyn Paddington, Preston, Paryż Austerlitz (CF PO, 1869), Tuluza Matabieau (CF Midi, 1865), Nicea Ville (CF PLM, 1867). Hala frankfurckiego Hbf.→ utraciła sporo pierwotnego detalu, zwłaszcza na szczytach, ale zachowała szczególnie dekoracyjne węzły przegubów dolnych. Pod koniec epoki wielkich hal dekoracje stawały się bardziej powściągliwe i bardziej „strukturalne”.

    Kolej linowo-terenowa – środek transportu szynowego, stosowany zazwyczaj do pokonywania spadków terenu. Wagon porusza się po torze za pomocą liny napędowej, zaś ta przesuwa się na kółkach podporowych między szynami. Istnieją dwa zasadnicze rodzaje tych kolei:Władysław Aleksander Sadłowski (ur. 25 czerwca 1869 we Lwowie, zm. 25 maja 1940 tamże) – polski architekt, przedstawiciel historyzmu, profesor Politechniki Lwowskiej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Wilhelm Grapow (ur. 1827, zm. 1903) – niemiecki architekt działający we Wrocławiu w latach 1854–1870. Królewski Architekt Kolei Górnośląskich. Znany jako twórca neogotyckiego projektu dworca kolejowego Wrocław Główny.
    Kaliningrad Passażyrskij (ros. Калининград-Пассажирский), znany także jako Dworzec Południowy (Южный вокзал) – główny dworzec kolejowy w Kaliningradzie, na terenie dawnej dzielnicy Haberberg. Budynek dworca pochodzi z 1929 (proj. Hanns Hopp). Posiada połączenia m.in. do Moskwy, Petersburga, Homla, Gdyni i Berlina. Od granicy polskiej (przejście kolejowe Braniewo-Świętomiejsce) prowadzi na dworzec jeden tor standardu "normalnotorowego" co pozwala dojeżdżać tu polskim lokomotywom i wagonom bez zmiany podwozia.
    Praha hlavní nádraží (Praha hl.n.; pol. dworzec Praga Główna) – główny osobowy dworzec kolejowy w Pradze i w całych Czechach.
    Bytom – stacja kolejowa w Bytomiu, w województwie śląskim, w Polsce. Jest to główny dworzec kolejowy Bytomia, położony przy placu Wolskiego.
    Wien Südbahnhof (Wiedeń Południowy) - dawny największy dworzec kolejowy w Wiedniu, położony w południowo-wschodniej części miasta. Kończyły na nim swój bieg pociągi m.in. z Polski, Słowacji i Węgier. W 2009 został zamknięty.
    Dworzec kolejowy – budynek z rozbudowaną infrastrukturą służącą do obsługi kolejowego ruchu pasażerskiego lub towarowego.
    Kraków Główny – dworzec kolejowy w Krakowie, obsługujący pociągi pasażerskie wszystkich rodzajów. Według kategoryzacji PKP ma najwyższą kategorię A.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.069 sek.