• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hala Pisana - Tatry

    Przeczytaj także...
    Serwitut – nadawane do początków XX w. uprawnienia chłopa posiadającego ziemię orną, polany lub hale do korzystania z pańskich lasów. Część lasu objętą serwitutem nazywano cerklem lub cyrklem. Serwituty, zwane też służebnościami, były więc rodzajem prawa rzeczowego. Serwituty oparte były na aktach jednostronnych (np. przywilejach nadanych osadźcom wsi przez królów polskich), na umowach ustnych lub zwyczajach. Początkowo serwituty dotyczyły własności królewskiej lub dworskiej, później w miarę, jak zmieniali się właściciele lasów, również prywatnej lub państwowej.Zdziary Pisaniarskie – postrzępiony grzbiet górski po wschodniej stronie Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Według Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej ciągnie się od Upłazkowej Przełączki ponad Pisaniarskim Żlebem w kierunku Organów. Władysław Cywiński w 3. części przewodnika Tatry używa nazwy Zdziary (bez przymiotnika Pisaniarskie) i inaczej określa granice. Według niego Zdziary ciągną się od Białego Siodełka (ok. 1570 m) po Karczmarski Przechód (ok. 1660 m), a ich obramowanie tworzy Pisaniarski Żleb (Żleb nad Pisaną) i jego ramiona: Karczmarski Żleb opadający z Karczmarskiego Przechodu i Biały Żleb opadający z Białego Siodełka.
    Zbójnicka Turnia – turnia w zachodnich stokach Gubalca tworzących wschodnią ścianę Wyżniej Kościeliskiej Bramy (Bramy Raptawickiej) w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się ok. 800 m na południe od Polany Pisanej, ponad Skałą Pisaną. Od szczytu Gubalca oddzielona jest szeroką przełęczą zwaną Wyżnim Zbójnickim Przechodem. Nazwa turni ma związek ze zbójnicką przeszłością Doliny Kościeliskiej. Według górali w jej jaskiniach mieszkali zbójnicy i znajdują się tam zgromadzone przez nich skarby. Jaskinie te były w dawnych wiekach wielokrotnie przeszukiwane przez poszukiwaczy skarbów, świadczą o tym wyryte przez nich na ścianach znaki.
    Fragment dawnej Niżniej Hali Pisanej
    Fragment dawnej Wyżniej Hali Pisanej

    Hala Pisana – dawna hala pasterska znajdująca się w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich, pomiędzy Pośrednią Kościeliską Bramą (tzw. Bramą Kraszewskiego) a Wyżnią Kościeliską Bramą (Bramą Raptawicką). Po wschodniej stronie hala obejmowała Organy i część Wąwozu Kraków po Upłazkową Turnię, po zachodniej zbocza pomiędzy Raptawicką Granią i masywem Stołów, wraz ze znajdującym się na nich żlebem Żeleźniakiem. W jej skład wchodziły m.in. dwie polany: Niżnia Pisana Polana, leżąca po zachodniej stronie Kościeliskiego Potoku i Wyżnia Pisana Polana, leżąca po jego wschodniej stronie. Położone są na wysokości 1040–1500 m n.p.m. W przeszłości hala była intensywnie wypasana; w 1960 r. wypasano tutaj 250 owiec. Łączna powierzchnia obydwu polan wynosiła ok. 95 ha, z czego właściwe pastwiska stanowiły tylko 12,5 ha, reszta to halizny, lasy, kosodrzewina i nieużytki. Dodatkowa powierzchnia serwitutowa hali wynosiła 123,88 ha. Obydwie polany miały niewielką wartość użytkową; przyrost trawy był niewielki, ponadto położone są na stromych stokach, przechodzących górą w usypiska skalne trudne do wypasania, bardzo zaś cenne z przyrodniczego punktu widzenia, gdyż porośnięte rzadkimi gatunkami wapieniolubnych roślin alpejskich.

    Raptawicka Grań – zbudowana z wapieni i dolomitów grań w Tatrach Zachodnich odbiegająca w północno-wschodnim kierunku od masywu Kominiarskiego Wierchu i oddzielająca żleb Żeleźniak od Doliny Smytniej. Od Żeleźniakowego Wierchu oddzielona jest położoną na wysokości ok. 1515 m przełęczą Żeleźniakowe Siodło.Schronisko górskie PTTK na Hali Ornak – schronisko turystyczne znajdujące się na Małej Polance Ornaczańskiej w górnej części Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich na wysokości 1100 m n.p.m., na terenie należącym dawniej do Hali Ornak.

    Na początku lat 60. zaprzestano wypasu polan. Niżnia Pisana Polana jest obecnie niemal całkowicie zarośnięta lasem. Na Wyżniej Pisanej Polanie, zwanej obecnie Polaną Pisaną, pozostał jeszcze niezalesiony fragment, umożliwiający podziwianie imponujących wapiennych turni: Zdziarów Pisaniarskich, Organów, Ratusza, Saturna, Upłazkowej i Zbójnickiej Turni, Raptawickiej Turni i potężnych Stołów. Znajdują się też tutaj ławki i stoły dla turystów oraz końcowy postój dorożek góralskich.

    Upłazkowa Turnia (ok. 1640 m) – turnia we wschodnich zboczach Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się w południowo-zachodnim grzbiecie odchodzącym od Równi nad Karczmą, który poprzez Upłazkową Turnię, Saturn i Ratusz opada do dna Doliny Kościeliskiej, tworzy na znacznej długości prawe obramowanie Wąwozu Kraków i oddziela go od Pisaniarskiego Żlebu. Upłazkową Turnię od Równi nad Karczmą oddziela Upłazkowa Przełączka (ok. 1600 m), od Saturna Przełęcz za Saturnem (ok. 1350 m). Upłazkowa Turnia zbudowana jest ze skał węglanowych. Oglądana z góry (z południowo-zachodniego grzbietu Ciemniaka) jest niepozorną, niewiele wznosząca się nad trawiasty grzbiet Upłazkowej Przełączki grupą skał, jednak do Wąwozu Kraków opada częściowo ścianami, a częściowo bardzo stromym zboczem. Względna wysokość jej wierzchołka nad dnem Wąwozu Kraków sięga 350 m. Natomiast od strony Pisaniarskiego Żlebu na wszystkie jej przełączki można wyjść bez trudności.Stoły – nieduży masyw górski w Tatrach Zachodnich, położony nad Doliną Kościeliską, do której obrywa się stromymi skałami (m.in. Kazalnica i Sowa).

    Hala Pisana stanowi odrębną miejscowość typu schronisko turystyczne.

     Zapoznaj się również z: Hale tatrzańskie.

    Szlaki turystyczne[]

    szlak turystyczny zielony – przez Polanę Pisaną przebiega zielony szlak z Kir dnem Doliny Kościeliskiej do schroniska na Hali Ornak.
  • Czas przejścia z Kir na polanę: 1:10 h, ↓ 1:10 h
  • Czas przejścia z polany do schroniska: 30 min, ↓ 25 min
  • szlak turystyczny żółty – żółty, jednokierunkowy szlak przez Smoczą Jamę w Wąwozie Kraków. Szlak rozpoczyna się nieco za południowym krańcem Polany Pisanej i biegnie przez wąwóz i jaskinię do zejścia na polanę. Czas przejścia: 50 min

    Przypisy

    1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014–03–04]. 
    2. Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2005. ISBN 83-88112-35-X.

    Bibliografia[]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
    3. Tatry Zachodnie. Mapa turystyczna 1:20 000. Warszawa: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 2005/06. ISBN 83-7329-645-X.
    Hala Pisana – miejscowość typu schronisko turystyczne w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Kościelisko.Raptawicka Turnia – wapienna turnia w Dolinie Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich, po zachodniej stronie Kościeliskiego Potoku. Jej północne stoki zbiegają do Polany Pisanej i żlebu Żeleźniak, a południowe do niewielkiego żlebu zaczynającego się przy najwyższej części Raptawickiej Grani i uchodzącego do głównej gałęzi Doliny Kościeliskiej, od Doliny Smytniej oddzielonego niewyraźnym grzbietem. Stoki wschodnie to widoczne z Doliny Kościeliskiej skalne urwisko porośnięte częściowo lasem i murawą. Raptawicka Turnia wchodzi w skład grzbietu górskiego zwanego Raptawicką Granią. Ciągnie się on na zachód, stanowiąc część grani Kominiarskiego Wierchu. W Raptawickiej Turni znajdują się liczne jaskinie, z których trzy – Jaskinia Mylna, Raptawicka i Obłazkowa – są udostępnione turystycznie. Prowadzą do nich czarny i czerwony szlak turystyczny wychodzące z głównej drogi biegnącej Doliną Kościeliską na zachód, ok. 100 m powyżej Skały Pisanej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wąwóz Kraków – boczna, orograficznie prawa odnoga Doliny Kościeliskiej w polskich Tatrach Zachodnich. Wcięta jest głęboko w stoki masywu Ciemniaka i Upłaziańskiej Kopy.
    Organy – część orograficznie prawych zboczy Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich. Nazwa jest ludowego pochodzenia. Wyżłobione w wapiennych ścianach rowki i powstałe od spływającej wody smugi na skałach przypominały góralom piszczałki w organach kościelnych.
    Władysław Szafer (ur. 23 lipca 1886 w Sosnowcu, zm. 16 listopada 1970 w Krakowie) – polski botanik, profesor UJ (w latach 1936-1938 rektor), dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego, wieloletni dyrektor Instytutu Botaniki UJ.
    Żleb Żeleźniak – żleb w zachodnich zboczach Doliny Kościeliskiej w masywie Kominiarskiego Wierchu, w polskich Tatrach Zachodnich. Opada on spod Przełęczy ku Stawku na wschód, ku Niżniej Polanie Pisanej, równolegle do Raptawickiej Grani ograniczającej go od południa. Od północy żleb ograniczony jest przez grzbiet Maturowych Stołów. Prawostronnym odgałęzieniem Żeleźniaka jest żleb Głębowiec.
    Roślina wapieniolubna, kalcyfit – roślina, która najlepiej rozwija się na podłożu bogatym w jony wapnia. Rośliny te szczególnie często spotyka się na glebach wapiennych, takich, jak rędziny kredowe i inne. Z reguły rośliny te są również roślinami zasadolubnymi. Wyróżnia się wśród nich rośliny umiarkowanie wapieniolubne, oraz wybitnie wapieniolubne. Gatunki roślin wapieniolubnych mogą być roślinami wskaźnikowymi gleb bogatych w wapń.
    Smocza Jama – jaskinia w Tatrach Zachodnich, właściwie krótki, stromy korytarz jaskiniowy przebijający skałę na wylot, znajdujący się w dolnej części Wąwozu Kraków w Dolinie Kościeliskiej. Jaskinia ma długość 37 m i jest tunelem wznoszącym się o 16,5 m. Otwór wejściowy znajduje się na wysokości ok. 1100 m n.p.m.
    Kiry – położone u wylotu Doliny Kościeliskiej osiedle podhalańskiej wsi Kościelisko, znane jako punkt wypadowy wycieczek kierowanych do tej doliny i w jej okolice.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.