• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hala Jaworzyna pod Furkaską

    Przeczytaj także...
    Serwitut – nadawane do początków XX w. uprawnienia chłopa posiadającego ziemię orną, polany lub hale do korzystania z pańskich lasów. Część lasu objętą serwitutem nazywano cerklem lub cyrklem. Serwituty, zwane też służebnościami, były więc rodzajem prawa rzeczowego. Serwituty oparte były na aktach jednostronnych (np. przywilejach nadanych osadźcom wsi przez królów polskich), na umowach ustnych lub zwyczajach. Początkowo serwituty dotyczyły własności królewskiej lub dworskiej, później w miarę, jak zmieniali się właściciele lasów, również prywatnej lub państwowej.Stare Bystre – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czarny Dunajec.
    Ciche – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czarny Dunajec. Do 1954 roku istniała gmina Ciche. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego. Położona jest na granicy regionów Kotlina Nowotarska i Pogórze Gubałowskie, pod względem historyczno-etnograficznym zaś należy do Podhala.
    Obszar dawnej hali (dolina Głębowiec – widok z polany Jamy
    Polana Jaworzyna i Głębowiec – widok z Bobrowca

    Hala Jaworzyna pod Furkaską lub po prostu Hala Jaworzyna – dawna hala pasterska w polskich Tatrach Zachodnich na zachodniej stronie Doliny Chochołowskiej, pomiędzy Halą Chochołowską a Halą Krytą. Łączna powierzchnia hali wynosiła 85,05 ha, w tym pastwiska stanowiły 3,0 ha, nieużytki 11,75 ha, las 28,25 ha, kosodrzewina 42,05 ha, a dodatkowa powierzchnia serwitutów wynosiła 262,48 ha. Wypas w przeliczeniu na owce wynosił 238 sztuk, wypasano głównie bydło. Hala obejmowała obszary doliny Głębowiec i Doliny Długiej z takimi polanami, jak: Długa Polana (która potem odłączyła się od tej hali), polana Jaworzyna pod Furkaską, Polana pod Jaworki i polana Przysłop pod Furkaską. Polany te były koszone, zasadniczy wypas odbywał się w serwitutowych lasach i na północnych zboczach Bobrowca i wschodnich zboczach Parzątczaka. Powodował ogromne zniszczenia lasów i cennej roślinności alpejskiej na wapiennych zboczach Głębowca. Z rzadkich w Karpatach gatunków roślin stwierdzono występowanie złoci żółtej (na wysokości 1330 m).

    Dolina Długa – dolina będąca bocznym, zachodnim odgałęzieniem Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Rejon doliny zbudowany jest ze skał osadowych z okresu dolnej jury. Jej wylot znajduje się na wprost polany Huciska, po drugiej stronie Chochołowskiego Potoku, sama zaś kręta dolina ciągnie się aż pod Furkaskę (1491 m), Przełęcz pod Furkaską i Parzątczak (1486 m) w granicznym polsko-słowackim grzbiecie zbiegającym od Bobrowca na północ. Od sąsiedniej na północ Doliny Krytej oddzielona jest niewysokim, lesistym grzbietem Pośrednie. Od północnej strony, spod Jaworzyńskiego Przysłopu opada do doliny żleb Wielki Ciemniak. Dnem doliny spływa potok.Polana Jaworzyna lub polana Jaworzyna pod Furkaską – duża polana w Dolinie Chochołowskiej w polskich Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości ok. 1250–1350 m n.p.m. na pochyłym grzbiecie Przysłopu odchodzącym od Parzątczaka we wschodnim kierunku. Grzbiet ten oddziela dolinę Głębowiec od Doliny Długiej. Na polanie Jaworzyna stały dawniej szałasy, polana była użytkowana, wchodziła w skład Hali Jaworzyna pod Furkaską, na której wypasano głównie bydło. Od nazwy hali pochodzi nazwa polany, często występująca w nazewnictwie tatrzańskim nazwa jaworzyna wskazuje, że dawniej musiały tutaj rosnąć jawory, obecnie jednak nie ma ich tutaj. Reglowe lasy w Tatrach to lasy wtórne, głównie świerkowe, przeobrażone w wyniku działalności człowieka. Z dna Doliny Chochołowskiej prowadzi przez polanę na Juraniową Przełęcz droga gruntowa.

    W XIX i XX w. na hali tej wypasali mieszkańcy miejscowości: Ciche, Czarny Dunajec, Ratułów, Stare Bystre i Witów. Tereny te są własnością Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi. Gdy zostały włączone do TPN, wypas na Hali Jaworzyna został zniesiony.

    Dolina Chochołowska – najdłuższa i największa dolina w polskich Tatrach, znajdująca się na zachodnim skraju polskich Tatr Zachodnich i stanowiąca orograficznie lewą odnogę doliny Czarnego Dunajca. Zajmuje obszar ponad 35 km² i ma długość ok. 10 km. Jest doliną walną. Administracyjnie leży na terenie wsi Witów.Władysław Szafer (ur. 23 lipca 1886 w Sosnowcu, zm. 16 listopada 1970 w Krakowie) – polski botanik, profesor UJ (w latach 1936-1938 rektor), dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego, wieloletni dyrektor Instytutu Botaniki UJ.
     Zapoznaj się również z: Hale tatrzańskie.

    Przypisy

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
    3. Tatry Zachodnie. Mapa turystyczna 1:20 000. Warszawa: Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 2005/06. ISBN 83-7329-645-X.
    4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
    Witów – wieś podhalańska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Kościelisko.Tatrzański Park Narodowy (TPN) – jeden z 23 parków narodowych na terenie Polski. Utworzony z dniem 1 stycznia 1955 przez rozporządzenie Rady Ministrów z 30 października 1954 r. Jego odpowiednikiem po stronie słowackiej jest TANAP.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bobrowiec (słow. Bobrovec) – samodzielny masyw górski na granicy polsko-słowackiej, wznoszący się ponad Doliną Chochołowską, Doliną Juraniową i Doliną Bobrowiecką Orawską w Tatrach Zachodnich.
    Hala Chochołowska – dawna hala pasterska w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Składała się z Hali Chochołowskiej Wyżniej i Niżniej. Należały do niej polany: Chochołowska (dawniej nazywana Chochołowską Niżnią), Chochołowska Wyżnia i polany pod Bobrowiecką Przełęczą. Sięgała pod Grzesia, Długi Upłaz, Rakoń, Wołowiec, Bobrowiec i Mnichy Chochołowskie. Łączna jej powierzchnia wynosiła aż 524 ha, w tym pastwiska stanowiły 10 ha, wysokogórskie halizny 170 ha, resztę zaś kosówka, las, i nieużytki (piargi, gołoborza, skały). Dodatkowa powierzchnia służebności (tzw. serwituty) wynosiła 186,75 ha. W 1960 r. wypasano na niej 649 owiec (tzw. owce przeliczeniowe, gdyż oprócz owiec wypasano też bydło i kozy). Po przejęciu jej przez TPN zabroniono wypasu na tych polanach. Wskutek tego polany pod Bobrowiecką Przełęczą i Polana Chochołowska Wyżnia niemal całkowicie zarosły lasem. Obecnie utrzymał się jeszcze tzw. kulturowy wypas na Chochołowskiej Polanie. Jest więc nadzieja, że przynajmniej ta polana (chociaż i ona też częściowo zarosła lasem) pozostanie polaną.
    Hala Kryta lub Hala Kryta-Koryciska – dawna hala pasterska w polskich Tatrach Zachodnich. Obejmowała obszary po zachodniej stronie Doliny Chochołowskiej: Dolinę Krytą wraz z Krytą Polaną i dolinę Wielkie Koryciska wraz z polaną Tyrałówka. Łączna powierzchnia hali w 1960 wynosiła 27,85 ha, w tym lasy stanowiły 18,23 ha, nieużytki 9,62 ha. Była to więc hala o znikomej wartości użytkowej, wypas w przeliczeniu na owce wynosił 60 sztuk. Największą wartość użytkową przedstawiały polany, te były jednak koszone, wypas zaś odbywał się głównie na ich obrzeżach, w wąskiej i kamienistej dolince oraz w otaczających ją lasach.
    Polana Przysłop, zwana także Przysłopem pod Furkaską lub po prostu Przysłopem – polana na grzbiecie oddzielającym dolinę Głębowiec od Doliny Długiej w polskich Tatrach Zachodnich. Obydwie te doliny są odnogami Doliny Chochołowskiej. Polana położona jest na wysokości ok. 1170–1220 m n.p.m., na północnej stronie tego grzbietu, pomiędzy Jaworzyńskim Przysłopem (1269 m) a Parzątczakiem (1486 m). Biegnie przez nią droga od Doliny Chochołowskiej przez Dolinę Długą do polany Jaworzyna pod Furkaską.
    Polana Jamy – polana w Dolinie Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Znajduje się na wysokości 1060–1100 m n.p.m. na przełęczy Jamskie Siodło, zachodnich zboczach Spalonej Czuby (1257 m) i południowo-wschodnich zboczach Jamskiej Czuby (1108 m). Jest ona własnością Wspólnoty Leśnej Uprawnionych Ośmiu Wsi z siedzibą w Witowie. Dawniej była jedną z dwóch polan wchodzących w skład Hali Kominy Dudowe (druga polana to Wyżnia Dudowa Rówień). Na polanie stoi szałas pasterski i polana jest w dalszym ciągu wypasana (wypas kulturowy). Jest więc nadzieja, że polana przetrwa niezarośnięta lasem w przeciwieństwie do większości polan tatrzańskich. W kierunku północnym zbocza polany opadają do Doliny Huciańskiej. W kierunku wschodnim, poniżej Kominiarskiej Przełęczy wznoszą się w lesie wapienne turnie zwane Kobylimi Głowami
    Głębowiec – dolina będąca bocznym, zachodnim odgałęzieniem Doliny Chochołowskiej w Tatrach Zachodnich. Wcięta jest głęboko pomiędzy północne stoki Bobrowca i Hrubasa a południowe stoki Parzątczaka i Jaworzyńskiego Przysłopu. W zboczach północnych znajduje się kilka żlebów: Skrajniak, Szeroki Żleb, Ciemny Żleb i Dwojakowy Żleb. Wylot doliny znajduje się nieco powyżej Polany pod Jaworki, naprzeciwko wylotu Doliny Dudowej, w górnym swoim końcu Głębowiec podchodzi pod Juraniową Przełęcz (1375 m).
    Ratułów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim, w gminie Czarny Dunajec. Rozciąga się w dolinie potoku Bystrego, od Bachledowego Wierchu po Górkowy Wierch. W 2011 roku prowadziła przez miejscowość trasa wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2011

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.