• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hakownica

    Przeczytaj także...
    Panewka - część dawnej broni palnej - zagłębienie w górnej części lufy, później "półka" umieszczona z boku lufy, połączona z zapałem (otworem prowadzącym do lufy). Na panewkę sypano proch, który po zapaleniu przenosił ogień przez zapał do ładunku miotającego w lufie, powodując odpalenie.Forkiet, widelec, staropol. soszka (wł. forhetta, ang. furket, cz. furketa) – podpórka lufy przy strzelaniu z hakownicy lub muszkietu. W tym celu był wykorzystywany także skrócony berdysz.
    Zamek kołowy (zamek krzosowy) – zamek ręcznej broni palnej odprzodowej, w którym zapalenie prochu następuje od iskier powstałych przez pocieranie obracającego się karbowanego koła o piryt zamocowany w szczękach kurka. Przed odpaleniem należało nakręcić sprężynę koła za pomocą klucza. Naciśnięcie spustu broni zwalniało sprężynę i powodowało obrót koła. Iskry padające na panewkę wywoływały zapalenie się podsypanego tam prochu, a następnie poprzez zapał, odpalenie prochu w lufie.
    Hakownica, Francja, 1390-1400
    Hakownica syst. Hana-Kmka wz. 1876

    Hakownica to jeden z najstarszych typów ręcznej broni palnej. Powstała przed rokiem 1400 jako udoskonalenie prymitywnej rusznicy. Często zaliczana jest do najlżejszej kategorii dawnej artylerii.

    Hakownica zbudowana była z lufy przymocowanej do - zazwyczaj drewnianego - łoża zakończonego kolbą. W tylnej części lufy, z boku, znajdował się otwór zapałowy. Przytwierdzona obok miseczkowata panewka służyła do odpalania. Pierwotnie materiał miotający (proch) zapalano za pomocą rozpalonego pręta, kawałka rozżarzonego węgla, hubki, później lontu, a od początku XVI wieku przy pomocy zamka kołowego. Charakterystyczną cechą hakownicy jest hak znajdujący się w okolicy wylotu lufy i skierowany pod kątem prostym w dół. Służył on do amortyzowania odrzutu, gdyż broń przy strzelaniu opierano ("zahaczano") o mur lub płot. Stosowano również podpórki - forkiety. Strzelano kulami żelaznymi, a później ołowianymi o kalibrze około 20 mm. Masa hakownicy wynosiła około kilkunastu kilogramów, a jej długość 150 - 180 cm. W XVII wieku klasyczna wersja hakownicy wyszła z użycia. Istniała też wersja zmniejszona, zwana półhakiem.

    Lont - przewód służący do zdalnego lub opóźnionego odpalenia ładunku wybuchowego lub pirotechnicznego przy pomocy ognia.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Hakownica używana była głównie do obrony miast i zamków. Przy strzelaniu z murów obronnych obsługiwana była przez jednego człowieka, jednak w polu do obsługi trzeba było dwóch ludzi. Jeden z nich nosił i trzymał w czasie strzelania podpórkę. Mógł to być składany trójnóg zwany "kozą" lub dwuzębne widełki na drągu, o które strzelbę opierano. W walkach polowych hakownice wraz z kozłami do ich podpierania transportowane były na wozach. Istniały także cięższe hakownice o kalibrze 20-30 mm, które w XVI wieku zwano hakownicami podwójnymi.

    Kolba – część broni strzeleckiej służąca do oparcia broni o ramię strzelca. Kolba może być stała, składana (umożliwia zmniejszenie długości broni podczas przenoszenia albo przechowywania), teleskopowa lub przyłączana, wykonana z metalu, drewna lub tworzyw sztucznych. W miejscu oparcia o ramię strzelca często jest zakończona stopką gumową (trzewikiem), która amortyzuje odrzut broni i przedłuża kolbę lub metalową ( zwłaszcza w broni wojskowej) która osłania kolbę przed uszkodzeniami mechanicznymi.Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.


    Przypisy

    1. Polskie tradycje wojskowe. s. 189.

    Bibliografia[]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I
  • Polskie tradycje wojskowe.. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1990. ISBN 8311076758.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rusznica (staropolskie ruśnica z cz. rusnice) – dawna ręczna długa broń palna, strzelba początkowo bez zamka, później z zamkiem lontowym albo kołowym. Używana w Europie od połowy XIV do początku XVII wieku. Rusznice były wykorzystywane przez wojsko kwarciane (od połowy XVI wieku).
    Broń palna – broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego. W zależności od rodzaju zastosowanego układu miotającego, dzieli się ona na broń lufową i broń rakietową.
    Półhak – pierwsza, obok petrynału, broń palna stworzona na potrzeby jazdy. Pochodzi od hakownicy z „obciętą” lufą i prawdopodobnie pierwsze półhaki powstały jako obrzyny hakownic z zamkiem kołowym. Jego główną zaletą jest niewielki ciężar i poręczność. Służy do prowadzenia ognia z małej odległości. Posiada zamek lontowy albo kołowy, ten ostatni w zdecydowanej większości egzemplarzy z uwagi na to, że półhaki użytkowała niemal wyłącznie kawaleria a zamek lontowy choć prostszy, tańszy i bardziej niezawodny, był trudny w obsłudze w trakcie jazdy, a nawet – z uwagi na użycie otwartego ognia – mógł być niebezpieczny dla jeźdźca i powodować niekontrolowane odpalenie ładunku prochowego.
    Hubka – materiał łatwopalny produkowany z nadrzewnych grzybów (tzw. hub) rosnących na drzewach buka, jodły i brzozy. Produkowano ją mocząc w saletrze i odwarze z popiołu drzewnego, następnie miażdżąc i susząc. Otrzymany proszek był łatwopalny i używano go do rozpalania ognia krzesiwem. Do rozniecania ognia używano głównie owocników hubiaka pospolitego (Fomes fomentarius), czyrenia ogniowego (Phellinus igniarius) a także wielu innych grzybów zaliczanych obecnie do rodzaju czyreń (Phellinus). Już w łacińskiej nazwie hubiaka kryje się jego wartość użytkowa. Fomes to po łacinie podpałka a fomentarius - zapalający. Do celów użytkowych wykorzystywano co najwyżej 30% masy owocnika. Do krzesania ognia oprócz hubki potrzebne było jeszcze krzesiwo i krzemień. Krzesiwa były wykuwane z wysoko nawęglonej (bardzo twardej) stali. Ogień krzesano uderzając krzesiwem o krzemień (a nie odwrotnie).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.035 sek.