• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hakownica

    Przeczytaj także...
    Na mapach: 53°28′20″N 22°39′06″E/53,472222 22,651667 Twierdza Osowiec (ros. Крепость Осовец) – twierdza z drugiej połowy XIX wieku, położona na terenie osady Osowiec-Twierdza należącej do gminy Goniądz w powiecie monieckim w Polsce, znana z 6,5-miesięcznej obrony podczas I wojny światowej. Na początku XX wieku zaliczana do najnowocześniejszych twierdz świata . Nigdy nie została zdobyta.Panewka - część dawnej broni palnej - zagłębienie w górnej części lufy, później "półka" umieszczona z boku lufy, połączona z zapałem (otworem prowadzącym do lufy). Na panewkę sypano proch, który po zapaleniu przenosił ogień przez zapał do ładunku miotającego w lufie, powodując odpalenie.
    Forkiet, widelec, staropol. soszka (wł. forhetta, ang. furket, cz. furketa) – podpórka lufy przy strzelaniu z hakownicy lub muszkietu. W tym celu był wykorzystywany także skrócony berdysz.
    Hakownica (Piszczel), Musée de l’Armée, Francja, 1390–1400
    Hakownica systemu Hana-Kmka wzór 1876 w Twierdzy Osowiec

    Hakownica – jeden z najstarszych typów ręcznej broni palnej. Powstała przed rokiem 1400 jako udoskonalenie prymitywnej rusznicy. Często zaliczana jest do najlżejszej kategorii dawnej artylerii. Rozwinięciem hakownicy był arkebuz.

    Zamek kołowy (zamek krzosowy) – zamek ręcznej broni palnej odprzodowej, w którym zapalenie prochu następuje od iskier powstałych przez pocieranie obracającego się karbowanego koła o piryt zamocowany w szczękach kurka. Przed odpaleniem należało nakręcić sprężynę koła za pomocą klucza. Naciśnięcie spustu broni zwalniało sprężynę i powodowało obrót koła. Iskry padające na panewkę wywoływały zapalenie się podsypanego tam prochu, a następnie poprzez zapał, odpalenie prochu w lufie.Lont - przewód służący do zdalnego lub opóźnionego odpalenia ładunku wybuchowego lub pirotechnicznego przy pomocy ognia.

    Hakownica zbudowana była z lufy przymocowanej do – zazwyczaj drewnianego – łoża, pierwotnie umieszczonego w osi lufy, później zakończonego kolbą. W tylnej części lufy, z góry lub z boku, znajdował się otwór zapałowy. Dookoła otworu wystawała prostokątna lub miseczkowata panewka służąca do odpalania. Pierwotnie materiał miotający (proch) zapalano za pomocą rozpalonego pręta, kawałka rozżarzonego węgla, hubki, później lontu, a od początku XVI wieku przy pomocy zamka kołowego. Charakterystyczną cechą hakownicy jest hak znajdujący się w okolicy wylotu lufy i skierowany pod kątem prostym w dół. Służył on do amortyzowania odrzutu, gdyż broń przy strzelaniu opierano („zahaczano”) o mur lub płot. Stosowano również podpórki – forkiety. Strzelano kulami kamiennymi, żelaznymi, a później ołowianymi o kalibrze około 20 mm. Masa hakownicy wynosiła około kilku – kilkunastu kilogramów, a jej długość 100–180 cm. W XVII wieku klasyczna wersja hakownicy wyszła z użycia. Istniała też wersja zmniejszona, zwana półhakiem.

    Kolba – część broni strzeleckiej służąca do oparcia broni o ramię strzelca. Kolba może być stała, składana (umożliwia zmniejszenie długości broni podczas przenoszenia albo przechowywania), teleskopowa lub przyłączana, wykonana z metalu, drewna lub tworzyw sztucznych. W miejscu oparcia o ramię strzelca często jest zakończona stopką gumową (trzewikiem), która amortyzuje odrzut broni i przedłuża kolbę lub metalową ( zwłaszcza w broni wojskowej) która osłania kolbę przed uszkodzeniami mechanicznymi.Lufa – zasadnicza część broni palnej, umożliwiająca nadanie pociskowi jednocześnie ruchu postępowego i obrotowego (lufy gwintowane) lub tylko postępowego (lufy gładkościenne) w odpowiednim kierunku.

    Hakownica używana była głównie do obrony miast i zamków. Przy strzelaniu z murów obronnych obsługiwana była przez jednego człowieka, jednak w polu do obsługi trzeba było dwóch ludzi. Jeden z nich nosił i trzymał w czasie strzelania podpórkę. Mógł to być składany trójnóg zwany „kozą” lub dwuzębne widełki na drągu, o które strzelbę opierano. W walkach polowych hakownice wraz z kozłami do ich podpierania transportowane były na wozach. Istniały także cięższe hakownice o kalibrze 20–30 mm, które w XVI wieku zwano hakownicami podwójnymi.

    Rusznica (staropolskie ruśnica z cz. rusnice) – dawna ręczna długa broń palna, strzelba początkowo bez zamka, później z zamkiem lontowym albo kołowym. Używana w Europie od połowy XIV do początku XVII wieku. Rusznice były wykorzystywane przez wojsko kwarciane (od połowy XVI wieku).Broń palna – broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego. W zależności od rodzaju zastosowanego układu miotającego, dzieli się ona na broń lufową i broń rakietową.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Polskie tradycje wojskowe. s. 189.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I.
  • Polskie tradycje wojskowe. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1990. ISBN 83-11-07675-8.




  • Warto wiedzieć że... beta

    Półhak – pierwsza, obok petrynału, broń palna stworzona na potrzeby jazdy. Pochodzi od hakownicy z „obciętą” lufą i prawdopodobnie pierwsze półhaki powstały jako obrzyny hakownic z zamkiem kołowym. Jego główną zaletą jest niewielki ciężar i poręczność. Służy do prowadzenia ognia z małej odległości. Posiada zamek lontowy albo kołowy, ten ostatni w zdecydowanej większości egzemplarzy z uwagi na to, że półhaki użytkowała niemal wyłącznie kawaleria a zamek lontowy choć prostszy, tańszy i bardziej niezawodny, był trudny w obsłudze w trakcie jazdy, a nawet – z uwagi na użycie otwartego ognia – mógł być niebezpieczny dla jeźdźca i powodować niekontrolowane odpalenie ładunku prochowego.
    Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.
    Hubka – materiał łatwopalny produkowany z nadrzewnych grzybów (tzw. hub) rosnących na drzewach buka, jodły i brzozy. Produkowano ją mocząc w saletrze i odwarze z popiołu drzewnego, następnie miażdżąc i susząc. Otrzymany proszek był łatwopalny i używano go do rozpalania ognia krzesiwem. Do rozniecania ognia używano głównie owocników hubiaka pospolitego (Fomes fomentarius), czyrenia ogniowego (Phellinus igniarius) a także wielu innych grzybów zaliczanych obecnie do rodzaju czyreń (Phellinus). Już w łacińskiej nazwie hubiaka kryje się jego wartość użytkowa. Fomes to po łacinie podpałka a fomentarius - zapalający. Do celów użytkowych wykorzystywano co najwyżej 30% masy owocnika. Do krzesania ognia oprócz hubki potrzebne było jeszcze krzesiwo i krzemień. Krzesiwa były wykuwane z wysoko nawęglonej (bardzo twardej) stali. Ogień krzesano uderzając krzesiwem o krzemień (a nie odwrotnie).
    Arkebuz (spotykano również nazwy: arkabuz, harkabuz, harkebuz) – dawna broń strzelecka używana od trzeciego dziesięciolecia XV do początku XVII wieku. Była to długa ręczna broń palna gładkolufowa kalibru około 10-20 mm, pierwotnie zaopatrzona w zamek lontowy (arkebuzów z takimi zamkami używali konkwistadorzy hiszpańscy na początku XVI wieku). Od I połowy XVI wieku stosowano także zamek kołowy.
    Francja (fr. France, IPA: /fʁɑ̃s/), Republika Francuska (fr. République française /ʁe.py.blik fʁɑ̃.sɛz/) – państwo, którego część metropolitalna znajduje się w Europie Zachodniej, posiadające także zamorskie terytoria na innych kontynentach. Francja metropolitalna rozciąga się od Morza Śródziemnego na południu do kanału La Manche i Morza Północnego na północy, oraz od Renu na wschodzie do Zatoki Biskajskiej na zachodzie. Francuzi często nazywają swój kraj l’Hexagone (sześciokąt) – pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.717 sek.