• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Haiku



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Buson Yosa (jap. 与謝蕪村, Yosa Buson, ur. 1716 r., zm. 25 grudnia 1783 r.), pierwotne nazwisko Taniguchi (谷口) – japoński poeta haiku i malarz.Agnieszka Żuławska-Umeda (ur. 1950) – japonistka, tłumaczka języka japońskiego, doktor nauk humanistycznych. Adiunkt japonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, filolog. Córka Juliusza Żuławskiego, bratanica Wawrzyńca Żuławskiego, żona Yoshiho Umedy.

    Haiku (jap. 俳句 haiku, nazywane też hokku, haikai)japońska forma poetycka reprezentatywna dla okresu Edo (1603–1868).

    Nazwa[ | edytuj kod]

    Choć współcześnie pojęcia haiku, hokku i haikai stosowane są wymiennie, ich znaczenia różnią się. Haikai (dosł. żart; skrót od haikai no renga – żartobliwa pieśń wiązana) to dłuższy utwór składający się z kilkunastu do kilku tysięcy wersów. Pierwszy wers nosi nazwę hokku (dosł. wers wyjściowy) i nazwy tej używa się w odniesieniu do pierwszego wersu każdej pieśni wiązanej, nie tylko haikai. Natomiast haiku powstało z wyodrębnienia pierwszego wersu haikai jako samodzielnego utworu (innymi słowy hokku z haikai samo stało się utworem), stąd nazwa haiku – żartobliwy wers. Znaczenia haikai i hokku zawierają też znaczenie haiku, ale nie odwrotnie.

    Tanka (jap. 短歌, tanka, "krótka pieśń", "krótki wiersz") - jedna z najstarszych form poezji japońskiej (oryginalnie jeden ze stylów waka) powstała około VI wieku. Każda tanka składa się z 31 sylab ułożonych w pierwszej części wiersza (kami-no ku) w wersy według schematu 5 + 7 + 5 sylab, a w drugiej części (shimo-no ku) według schematu 7 + 7 sylab. Jest jedną z najżywotniejszych form poezji japońskiej, uprawianą również obecnie.Mariusz Parlicki (ur. 31 stycznia 1974 w Radomiu) - polski poeta, prozaik, satyryk, krytyk literacki, eseista. Mariusz Parlicki jest absolwentem Filologii Polskiej - Teatrologii Uniwersytetu Jagiellońskiego z 1999 roku. W 2005 roku otrzymał stopień naukowy doktora nauk humanistycznych w zakresie nauk o zarządzaniu. Obecnie pracuje jako nauczyciel akademicki, adiunkt, kierownik Zakładu Zdrowia Rodziny na Wydziale Psychologii i Nauk Humanistycznych Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Wykładał w Instytucie Spraw Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, na Wydziale Rehabilitacji Ruchowej Akademii Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha w Krakowie i na Wydziale Humanistycznym Wyższej Szkoły Umiejętności im. Stanisława Staszica w Kielcach W latach 1991 - 1993 był redaktorem naczelnym radomskiego kwartalnika społeczno-kulturalnego Na luzie, oraz w latach 1992- 1993 współpracownikiem "Dziennika Radomskiego". W 1996 roku otrzymał roczne Stypendium Twórcze Miasta Krakowa w dziedzinie literatury. Od 1994 roku jest członkiem Związku Literatów Polskich.

    Powstanie[ | edytuj kod]

    Twórcą haiku jest Matsuo Bashō. W Japonii okresu Edo komponowanie poezji należało do rozrywek osób wykształconych, dlatego także Bashō komponował wiersze w najpopularniejszym wówczas stylu haikai na spotkaniach towarzyskich oraz notował wierszem wrażenia w swoim dzienniku. Wers wyjściowy haikai no renga – żartobliwej pieśni wiązanej jest najważniejszą częścią utworu, ponieważ określa jego tematykę i nastrój. Proces kompozycji wyglądał następująco:

    Bashō Matsuo (jap. 松尾芭蕉, Matsuo Bashō, ur. 1644, zm. 28 listopada 1694) – pseudonim Matsuo Munefusy, japońskiego poety, znanego też po prostu jako Bashō, gdyż tak najczęściej podpisywał swoje dzieła. Powszechnie uznawany jest za jednego z największych pisarzy okresu Edo, szczególnie ceniony jest jego wkład w rozwój haikai, za twórcę którego jest uważany, a jego imię stało się nierozerwalne z tym gatunkiem poezji.Ewa Tomaszewska (ur. 14 kwietnia 1947 w Płocku) – polska polityk, działaczka związkowa, nauczyciel akademicki, działaczka opozycji w PRL, posłanka na Sejm III kadencji, senator VI kadencji, od 2007 do 2009 deputowana do Parlamentu Europejskiego.
  • układano hokku o liczbie sylab: 5 + 7 + 5 (pisanych w jednej linijce)
  • odpowiedzią na to było waki (dosł. kolejny wers) o liczbie sylab 7 + 7 (również w jednej linijce)
  • w powyższy sposób powstawała pierwsza zwrotka
  • analogicznie komponowano kolejne zwrotki.
  • Najczęściej pieśni wiązane komponowane były grupowo jako rozrywka towarzyska. Wers wyjściowy układała osoba najbardziej poważana w towarzystwie, po czym każdy uczestnik po kolei wymyślał następny wers, a całość była notowana. Matsuo Bashō chciał w swoich pamiętnikach szybko zanotować chwilowe wrażenia, jakich doświadczał, dlatego zaczął spisywać tylko wersy wyjściowe haikai (można ten sposób notowania myśli porównać do Lapidariów Kapuścińskiego), by ostatecznie dojść do wniosku, że mogą być samodzielną formą poetycką.

    Wers (fr. vers, z łac. versus – wiersz) – podstawowa jednostka wersyfikacyjna, niemal zawsze wyodrębniona jako pojedyncza linijka tekstu. Wers można także zdefiniować jako odcinek mowy wierszowanej między dwiema pauzami wersyfikacyjnymi.Leszek Engelking (ur. 2 lutego 1955 w Bytomiu) – polski poeta, nowelista, tłumacz, literaturoznawca i krytyk literacki.

    Słowo haikai oznacza żart i rzeczywiście pierwsze utwory haikai no renga, ze względu m.in. na użycie języka kolokwialnego były żartobliwe i lekkie w porównaniu z klasyczną poezją tanka, jednak poziom żartu różnił się w zależności od twórcy. Haikai wśród ogółu stało się medium treści wulgarnych, ale wybitni poeci tego nurtu posługiwali się inteligentnym humorem. Matsuo Bashō natomiast odrzucił humor na rzecz impresji, wzruszenia, kontemplacji przyrody.

    Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Ryszard Kapuściński (ur. 4 marca 1932 w Pińsku, zm. 23 stycznia 2007 w Warszawie) – polski reportażysta, publicysta, poeta i fotograf, zwany "cesarzem reportażu".

    Do najwybitniejszych twórców haiku zalicza się następujących poetów: Matsuo Bashō (1644-1694), Yosa Buson (1716-1783), Kobayashi Issa (1763-1828), Masaoka Shiki (1867-1902).

    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Lapidaria to zapiski i notatki Ryszarda Kapuścińskiego ogłaszane drukiem w kilku częściach. Lapidaria były zapisywane spontanicznie i obejmują notatki od roku 1980 do 2006. Pierwsza część zawiera także zapiski z Meksyku z roku 1972.
    New Scientist - międzynarodowy anglojęzyczny tygodnik naukowy oraz strona internetowa omawiająca najnowsze osiągnięcia światowej nauki jak również zagadnienia związane z ochroną środowiska. Wydany pierwszy raz w 1956 roku, od 1996 roku prowadzona jest również strona WWW. Chociaż pierwotnie był to brytyjski magazyn, obecnie Amerykanie i Australijczycy posiadają również swoje edycje tego tygodnika.
    Liryka (gr. λυρικóς, lyrikos – odnoszący się do liry) – jeden z trzech rodzajów literackich, obok dramatu i epiki.
    Shiki Masaoka (jap. 正岡子規, Masaoka Shiki, ur. 17 września 1867 w Matsuyamie, zm. 19 września 1902 w Tokio) – japoński pisarz, poeta, krytyk i dziennikarz. Twórca haiku. Znany był ze swojej krytyki Bashō Matsuo.
    Epoka Edo (jap. 江戸時代, Edo-jidai, 1603-1868) – okres w historii Japonii, w którym rzeczywistą władzę sprawowali sioguni z rodu Tokugawa.
    Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.