• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Hafiz al-Asad

    Przeczytaj także...
    Akrobacja lotnicza – pilotowanie statków powietrznych (samolotów, szybowców, śmigłowców) lub ich grup (akrobacja zespołowa), polegające na wykonywaniu figur. Akrobację lotniczą zalicza się do sportów lotniczych.Huari Bumedien (Houari Boumédiènne), właśc. Muhammad ibn Ibrahim Abu Charuba (Bucharuba), arab. هواري بومدين (ur. 23 sierpnia 1927, zm. 27 grudnia 1978) – algierski polityk, od 19 czerwca 1965 do 27 grudnia 1978 prezydent Algierii oraz Prezes Rady Rewolucyjnej.
    Ibrahim Machus (ur. 1925, zm. 2013) – syryjski lekarz i polityk, minister spraw zagranicznych Syrii w latach 1965–1967
    .mw-parser-output table.zolnierz-lotnictwo td.naglowek{color:black!important;background:#95a7b9!important}.mw-parser-output table.zolnierz-marynarka td.naglowek{color:white!important;background:#6082B6!important}.mw-parser-output table.zolnierz-lądowe td.naglowek{color:white!important;background:#556B2F!important}.mw-parser-output table.zolnierz-paramilitarny td.naglowek{color:black!important;background:#b6b3c7!important}

    Hafiz al-Asad (حافظ الأسد [ˈħa:fezˤ elˈʔasad]; ur. 6 października 1930 w Kardaha, zm. 10 czerwca 2000 w Damaszku) – syryjski wojskowy i polityk, minister obrony w latach 1966–1972, premier w latach 1970–1971, prezydent Syrii sprawujący władzę autorytarną w latach 1971–2000.

    Mandat Syrii i Libanu to terytorium mandatowe utworzone przez Ligę Narodów po I wojnie światowej, po podziale prowincji pokonanego Imperium Osmańskiego. W ciągu dwóch lat po zakończeniu działań wojennych, co miało miejsce w 1918, Francja i Wielka Brytania dokonały podziału dawnych prowincji osmańskich na Bliskim Wschodzie, na swoje strefy wpływów. Była to realizacja Umowy Sykes- Picot zawartej jeszcze w trakcie wojny, 6 maja 1916. Wielkiej Brytanii przypadły Mezopotamia (Irak) i południowa część Wielkiej Syrii (Palestyna). Francja miała kontrolować część Wielkiej Syrii (konkretnie: dzisiejszy Liban, Syria i turecka prowincja Hatay).Libańska Partia Socjalno-Demokratyczna lub Kataeb, czyli Falangi Libańskie (arab. Al-Kata’ib al-Lubnanijja) – konserwatywna libańska partia polityczna, oficjalnie świecka, ale popierana głównie przez maronitów. Kataeb należy do Międzynarodówki Chadeckiej. Przewodniczącym partii jest były prezydent Libanu, Amin Dżemajel, zaś wiceprzewodniczącymi: Szaker Aoun i Sejaan Azzi.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość i wczesna działalność[ | edytuj kod]

    Rodzina, wczesna edukacja[ | edytuj kod]

    Pochodził z alawickiej rodziny chłopskiej ze wsi Kardaha. Był synem Alego Sulajmana i jego drugiej żony Naisy. Urodził się jako czwarte dziecko z tego związku; z poprzedniego małżeństwa jego ojciec miał już trzech synów i dwie córki. Po Hafizie przyszła na świat jeszcze dwójka dzieci.

    Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. Societas Iesu, SI), jezuici – męski papieski zakon apostolski Kościoła katolickiego, zatwierdzony przez papieża Pawła III 27 września 1540. Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła katolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, ćwiczenia duchowe, edukację i udzielanie sakramentów.Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności, równości i sprawiedliwości społecznej.

    Hafiz al-Asad nauczył się czytać od przywódcy miejscowej społeczności religijnej. Następnie był jednym z pierwszych uczniów szkoły podstawowej, którą w jego wsi otworzyły francuskie władze mandatowe. W wieku dziewięciu lat rodzice wysłali go na dalszą naukę do Latakii. Początkowo mieszkał razem z zamężną siostrą. Następnie jednak jej mąż został skierowany do pracy w innym mieście i dziewięciolatek spędził resztę roku szkolnego w pensjonacie prowadzonym przez dalekich krewnych rodziny. Po roku wrócił do rodzinnej wsi i w 1942 zdał egzamin kończący edukację na poziomie podstawowym.

    Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Damaszek (arab. دمشق, transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz największe miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, jedno z czterech świętych miast islamu, a także (od 1268) siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

    W 1944 rozpoczął naukę w szkole średniej w Latakii. W pierwszych dwóch latach nauki był najlepszym uczniem w klasie. Egzamin dojrzałości zdał w 1951. W szkole średniej zainteresował się polityką. W wieku szesnastu lat wstąpił do partii Baas.

    W 1948 zamierzał jako ochotnik wstąpić do sił syryjskich walczących w wojnie izraelsko-arabskiej, nie został jednak przyjęty. Klęska państw arabskich w wojnie z Izraelem znacząco przyczyniła się do rozwoju antysyjonistycznych poglądów al-Asada, które wyrażał on w całej swojej karierze politycznej. Równocześnie, podobnie jak inni członkowie partii Baas, sprzeciwiał się panującemu w niepodległej Syrii ustrojowi. Uczestniczył w demonstracjach antyrządowych (niekiedy wdając się w bójki z sympatykami konkurencyjnych partii oraz z policją), pisał na murach antysystemowe hasła, przemycał partyjne pamflety i ulotki z Damaszku, a następnie rozrzucał je w mieście. W swoim mieszkaniu organizował nielegalne spotkania komórki partyjnej. Jego działalności w partii nie aprobowała rodzina, w szczególności ojciec, co jednak nie wpłynęło na jego postępowanie. W roku, w którym ukończył szkołę średnią, został wybrany na przewodniczącego Związku Studentów Syrii.

    Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii), nazywany też zawałem serca i atakiem serca – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do obszaru serca.Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.

    Nauka w szkole wojskowej[ | edytuj kod]

    Hafiz al-Asad jako kadet

    Po ukończeniu szkoły średniej al-Asad pragnął początkowo studiować medycynę, być może inspirując się postacią Wahiba al-Hanima, jednego z działaczy partii Baas. Mógł kierować się także względami ekonomicznymi, wybierając jeden z najbardziej prestiżowych i najlepiej płatnych zawodów w ówczesnej Syrii. Miał zamiar studiować na Uniwersytecie św. Józefa w Bejrucie prowadzonym przez jezuitów, jednak jego rodzina nie miała funduszy nawet na opłacenie jego przejazdu do Bejrutu w celu załatwienia wstępnych formalności związanych z przyjęciem na studia. Ostatecznie al-Asad rozpoczął jesienią 1951 studia w Akademii Wojskowej w Hims, jedynej szkole tego szczebla, która nie wymagała opłat za naukę, jak również gwarantowała słuchaczom zakwaterowanie, wyżywienie i pensję.

    Zamach stanu w Syrii – wojskowy przewrót przeprowadzony przez Hafiza al-Asada i jego zwolenników w nocy z 12 na 13 listopada 1970.Tadmur (arab. تدمر, trb. Tadmur, trl. Tadmur, starożytna Palmyra) - miasto w Syrii, w muhafazie Hims. Według danych szacunkowych na rok 2010 liczy 61 465 mieszkańców.

    Al-Asad należał do grupy pierwszych piętnastu kadetów szkolonych w Aleppo na potrzeby tworzonych właśnie syryjskich sił powietrznych. Przeszedł zarówno szkolenie lotnicze, jak i ogólnowojskowe. W 1955 ukończył szkołę, uzyskując dodatkowo puchar za osiągnięcia w zakresie akrobacji lotniczej.

    Komunistyczna Partia Syrii – syryjska komunistyczna partia polityczna, jedna z kontynuatorek utworzonej w 1924 Libańskiej Partii Ludowej, od 1925 do 1928 działającej jako Komunistyczna Partia Syrii i Libanu. Jedna z najstarszych partii komunistycznych w świecie arabskim.Bracia Muzułmańscy w Syrii (ar. الإخوان المسلمون في سوريا) – fundamentalistyczna islamska organizacja polityczna działająca w Syrii od lat 1945-1946 lub 1942.

    Jako kadet al-Asad nadal działał w syryjskim ruchu studenckim. Uczestniczył w kongresach studenckich; pod wpływem podróży po kraju i rozmów z innymi studentami doszedł do przekonania, że Syria jest państwem zacofanym, w którym panuje społeczna niesprawiedliwość. Znaczący wpływ na ewolucję jego poglądów miało powstanie chłopskie w 1951.

    Medycyna (łac. medicina „sztuka lekarska”) – nauka empiryczna (oparta na doświadczeniu) obejmująca całość wiedzy o zdrowiu i chorobach człowieka oraz sposobach ich zapobiegania, oraz ich leczenia. Medycyna weterynaryjna rozszerza zakres zainteresowań medycyny na stan zdrowia zwierząt. Za prekursora medycyny starożytnej uważa się Hipokratesa, a nowożytnej Paracelsusa. W czasach najnowszych wprowadza się zasady medycyny opartej na faktach.Émile Jamil Lahoud (arab. اميل لحود, ur. 12 stycznia 1936 w Bejrucie) – generał, prezydent Libanu w latach 1998–2007, Maronita. Uważany za polityka prosyryjskiego, a miejscami nawet za marionetkę w rękach prezydenta tego kraju Baszara al-Assada (podobnie jak wcześniej Hafiza al-Assada). W 2004 roku został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

    Służba wojskowa[ | edytuj kod]

    Po ukończeniu szkoły i promocji na stopień oficerski al-Asad został skierowany do służby w bazie lotniczej Mazza k. Damaszku. Dzięki wyróżniającym umiejętnościom, jak również dzięki silnej pozycji, jaką partia Baas zdobyła w korpusie oficerskim, został wytypowany do dalszego szkolenia i w 1955 wysłany w tym celu do Kairu na półroczny kurs. Do Syrii wrócił w 1956 i kontynuował służbę w bazie w Najrab pod Aleppo. Był szanowany przez żołnierzy, natomiast oficerowie wyżsi stopniem uważali go za zbyt niezależnego.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.6 października jest 279. (w latach przestępnych 280.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 86 dni.

    Po pobycie w Egipcie był zafascynowany postacią Gamala Abdel Nasera i początkowo pozytywnie odniósł się do zawarcia unii egipsko-syryjskiej, po której powstała Zjednoczona Republika Arabska. W połowie 1958 znalazł się w niewielkiej grupie pilotów syryjskich skierowanych na szkolenie w ZSRR. Do państwa tego nastawiony był sceptycznie z uwagi na silny w nim ateizm oraz na fakt błyskawicznego uznania przez nie państwa Izrael w 1948. Równocześnie zdawał sobie sprawę z poparcia, jakiego Związek Radziecki udzielał Egiptowi i Syrii po rewolucji Wolnych Oficerów i pogorszeniu się stosunków obu państw z Zachodem. Kurs w ZSRR trwał 10 miesięcy i al-Asad wrócił z niego do kraju wiosną 1959.

    Salim Hatum (ur. 1928, zm. 26 czerwca 1967) – syryjski wojskowy, uczestnik zamachów stanu w Syrii w 1963 oraz w 1966. Wielka Syria – znana również w historycznym kontekście jako Bilad asz-Szam (arab. بلاد الشام) – irredentystyczny termin określający region historyczny na Bliskim Wschodzie. Składa się on z terenów dzisiejszych państw: Syrii, Libanu, Izraela, Terytoriów Palestyńskich, części Iraku i Jordanii, półwyspu synajskiego i prowincji Hatay w Turcji.

    Po powrocie z ZSRR al-Asad przekonał się, że unia z Egiptem nie dała Syrii spodziewanych korzyści. Przekonał się także, że rząd Zjednoczonej Republiki Arabskiej, zdominowany przez Egipcjan, zdelegalizował partię Baas i zwalczał polityczne ambicje syryjskich wojskowych. Oznaczało to zamknięcie dwóch dróg awansu społecznego, z których miał zamiar skorzystać al-Asad. Syryjscy wojskowi podejrzewani o zaangażowanie polityczne – zwłaszcza w Komunistycznej Partii Syrii lub w partii Baas – byli kierowani na emeryturę lub przenoszeni do służby na terytorium Egiptu. W końcu 1959 przeniesiona do Kairu została cała eskadra MiG-19, w której służył al-Asad.

    Abd al-Karim Kasim (1914 – 9 lutego 1963), był nacjonalistycznym irackim wojskowym, który przejął władzę w roku 1958 w drodze zamachu stanu, likwidując tym samym iracką monarchię. Rządził krajem jako premier aż do swojego upadku i śmierci w 1963 roku.Aleppo (arab. حلب Halab, tur. Haleb) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego, na krańcach Pustyni Syryjskiej, w okolicy półpustynnej, o ostrym klimacie. Siedziba władz prowincji Halab. Największe miasto Syrii - 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,0 mln mieszkańców (dane szacunkowe z 2003). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu - od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego i spożywczego, ośrodek tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny - skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Homsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury - uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.

    Komitet Wojskowy[ | edytuj kod]

    W Kairze al-Asad obracał się przede wszystkim w towarzystwie innych wojskowych syryjskich. Nastawienie Egipcjan do unii z Syrią było już w tym czasie negatywne; przede wszystkim działaczy dawnej partii Baas postrzegano nie jako partnerów, lecz osoby podejrzane i sprawiające liczne problemy. Równocześnie syryjscy wojskowi działający dawniej w partii Baas doszli do przekonania, że klęska unii była w znacznej mierze wynikiem błędnej polityki jej cywilnych liderów – Michela Aflaka i Salah ad-Dina al-Bitara. Poglądom takim zaczął hołdować także al-Asad, który w 1960 znalazł się w grupie pięciu oficerów tworzących nową tajną organizację – Komitet Wojskowy. Jako inspiracja dla niej posłużyła organizacja egipskich Wolnych Oficerów, jak również fakt, iż w niepodległej Syrii kilkakrotnie do władzy drogą zamachu stanu dochodzili wojskowi. Liderem grupy był początkowo najwyższy w niej stopniem podpułkownik Muhammad Umran, poza nim w Komitecie Wojskowym znaleźli się majorzy Salah Dżadid oraz Ahmad al-Mir oraz kapitanowie al-Asad i Abd al-Karim al-Dżundi. Al-Asad, Umran i Dżadid byli alawitami, al-Mir i al-Dżundi – ismailitami. Wszyscy przed 1958 działali w partii Baas.

    Kult jednostki − kult w imperialnym, autorytarnym lub totalitarnym systemie władzy, prowadzący niejednokrotnie do deifikacji, władcy lub przywódcy.Salah Dżadid (ur. 1930 lub 1924 w Duwair Babda, zm. 19 sierpnia 1993) − syryjski wojskowy i polityk, przywódca zamachu stanu w Syrii w 1966, odsunięty od władzy i uwięziony po objęciu władzy przez Hafiza al-Asada.

    Początkowo grupa nie planowała samodzielnie przejąć władzy w Syrii. Zamierzała jedynie działać na rzecz odbudowy partii Baas, zachowania i przekształcenia unii z Egiptem oraz obalenia w Syrii dotychczasowego porządku polityczno-społecznego. Obserwując narastanie antyunijnych nastrojów w rodzinnym kraju pod nieformalnymi rządami egipskiego marszałka Abd al-Hakima Amira oraz kierującego służbami bezpieczeństwa Abd al-Hamida as-Sarradża, uznała obronę związku z Egiptem za swoje najważniejsze zadanie. Członkowie Komitetu Wojskowego bezskutecznie ubiegali się o zgodę na powrót do służby w Syrii. Jedynie Dżadid i Umran odbyli kilka podróży do kraju, szerząc program dawnej partii Baas wśród wojskowych i pozyskując nowych sympatyków. Również al-Asad brał udział w budowaniu sieci kontaktów i współpracowników, nie ujawniając jednak istnienia tajnego Komitetu Wojskowego.

    Ateizm – odrzucenie teizmu lub pogląd bądź doktryna głosząca, że bogowie nie istnieją. W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie boga, bóstw i sił nadprzyrodzonych, jako sprzecznych z rozumem i nienaukowych, oraz negujący potrzebę religii.Arabia Saudyjska (arab. السعودية As-Su’udijja), Królestwo Arabii Saudyjskiej (arab. المملكة العربيّة السّعوديّة Al-Mamlaka al-Arabijja as-Su’udijja) – państwo położone w zachodniej Azji, na Półwyspie Arabskim. Graniczy z Irakiem, Jordanią, Kuwejtem, Omanem, Katarem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Jemenem. Stolica znajduje się w Rijadzie. Arabia Saudyjska jest jednym z państw założycielskich Ligi Państw Arabskich.

    We wrześniu 1961 unia egipsko-syryjska została zerwana po zamachu stanu Abd al-Karima an-Nahlawiego, popartym przez warstwę syryjskich notabli miejskich, którzy w Zjednoczonej Republice Arabskiej stracili dawną uprzywilejowaną pozycję. Część syryjskich oficerów przebywających w tym momencie w Egipcie została uwięziona. Al-Asad spędził 44 dni w areszcie, po czym został razem z kolegami wymieniony na grupę oficerów egipskich przebywających we wrześniu 1961 w Syrii i uwięzionych po przewrocie. Nowy głównodowodzący syryjskich sił zbrojnych generał major Zahr ad-Din nie ufał wojskowym przybyłym z Egiptu. Al-Asad początkowo został skierowany na bezterminowy urlop, a następnie razem z 62 innymi oficerami związanymi z partią Baas (w tym czterema towarzyszami z Komitetu Wojskowego) usunięty z armii i skierowany do pracy biurowej w ministerstwie. Trafił do departamentu transportu morskiego w ministerstwie gospodarki. W poczuciu niesprawiedliwego traktowania uchylał się od pracy, zgłaszając się jedynie co miesiąc po wynagrodzenie.

    Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīya al-Lubnānīya, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.Anwar as-Sadat, arab. أنور السادات (ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kaum, zm. 6 października 1981 w Kairze) – egipski wojskowy i polityk, prezydent kraju w latach 1970-1981. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w r. 1978 (wspólnie z Menachemem Beginem).

    Komitet Wojskowy przystąpił w tym czasie do rozbudowywania tajnej organizacji oficerów, którą zapoczątkował jeszcze w Kairze. Członkowie grupy nawiązali także kontakty z wojskowymi o poglądach naserystowskich, zamierzali bowiem walczyć o odnowienie unii z Egiptem. W odróżnieniu od naserystów pragnęli jednak odbudować unię na nowych warunkach, gwarantujących partii Baas istotną pozycję w państwie i ograniczających władzę prezydenta, a nie jedynie domagać się przywrócenia jedności obu państw. Wymienione różnice w poglądach szybko doprowadziły do konfliktu między obydwiema grupami.

    Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    W czasie kryzysu w dniach 28 marca-2 kwietnia 1962 al-Asad, Dżadid i Umran wystąpili najpierw w obronie prezydenta Nazima al-Kudsiego przeciwko drugiemu puczowi an-Nahlawiego, a następnie uczestniczyli w drugim przewrocie, kierowanym przez naserystów, którego celem było przywrócenie unii z Egiptem. Zorientowawszy się, że wbrew ich stanowisku puczyści mają zamiar prosić Egipt o restytucję unii bez żadnych warunków wstępnych, porzucili ich jeszcze przed klęską zamachu stanu. Al-Asad zbiegł do Libanu, jednak został uwięziony w Bejrucie, a następnie odesłany do Syrii, gdzie trafił do więzienia Mazza. Po przesłuchaniu zwolniono go za kaucją, jednak policja nadal podejrzewała go o działalność spiskową.

    Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górskiego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.Muhammad Umran (ur. 1922 w Al-Mucharram, zm. 4 marca 1972 w Bejrucie) – syryjski wojskowy i polityk, jeden z przywódców zamachu stanu w Syrii w 1963.

    W okresie rządów partii Baas[ | edytuj kod]

    Zamach stanu 8 marca 1963[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Zamach stanu w Syrii (1963).

    Od kwietnia 1962 al-Asad i pozostali członkowie Komitetu Wojskowego w tajemnicy przygotowywali się do przejęcia władzy drogą zamachu stanu. Wiedząc, iż w Syrii nie istniał żaden masowy ruch rewolucyjny, zdawali sobie sprawę, że jedyną możliwością zbudowania przez nich rządu i wdrażania lewicowego programu jest uzyskanie niezbędnego poparcia w wojsku. Przygotowując się do przejęcia władzy drogą przewrotu, nie wypracowali szczegółowego programu politycznego i metod wdrażania swoich idei w życie. Wrogo odnosili się jednak do reformistycznej taktyki lansowanej przez liderów cywilnych struktur partii Baas Aflaka i al-Bitara. Komitet Wojskowy poszukiwał sojuszników przede wszystkim wśród oficerów niezwiązanych z żadną partią polityczną oraz ponownie wśród naserystów. W końcu 1962 w ścisłym kierownictwie spisku znaleźli się al-Asad, Dżadid i Umran razem z pozyskanymi do współpracy oficerami: Muhammadem as-Sufim, Raszidem al-Kutajnim oraz Zijadem al-Haririm. Dla powodzenia zamachu stanu, organizowanego przez mało znanych wojskowych, potrzebne było poparcie znacznie bardziej rozpoznawalnych przywódców cywilnych struktur partii, w tym jednego z jej twórców, Michela Aflaka. Ten z kolei zdawał sobie sprawę z faktu, że bez udziału wojska partia Baas nigdy nie dojdzie do władzy. Dlatego, nie znając nawet szczegółów przygotowywanego zamachu i nie poruszając kwestii podziału władzy po sukcesie przewrotu, udzielił Komitetowi Wojskowemu poparcia.

    Ruch Korygujący (arab. الحركة التصحيحية, Al-Haraka at-Taszihijja) – proces ograniczonych przemian politycznych i gospodarczych w Syrii rządzonej przez partię Baas, zainicjowany przez Hafiza al-Asada po tym, gdy przejął on pełnię władzy w kraju drogą zamachu stanu w listopadzie 1970.Sabotaż – umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód. Sabotaż ma na celu uniemożliwienie lub utrudnienie prawidłowego funkcjonowania zakładów albo urządzeń lub instytucji o poważnym znaczeniu dla działania państwa.

    Komitet Wojskowy przyspieszył przygotowania do przewrotu po zamachu stanu w Iraku, w którym działacze miejscowego oddziału partii Baas w porozumieniu ze swoimi sympatykami w wojsku obalili rządzącego autorytarnie od czasu rewolucji irackiej r. 1958 premiera Abd al-Karima Kasima. Ostatecznie zamach stanu miał miejsce w nocy z 7 na 8 marca 1963. W czasie przewrotu al-Asad osobiście brał udział w opanowaniu bazy lotnictwa w Dumajr. Z uwagi jednak na fakt, że był najmłodszym i najniższym stopniem członkiem Komitetu Wojskowego, odegrał przy przeprowadzaniu zamachu mniejszą rolę niż Dżadid i Umran.

    Liga Państw Arabskich (LPA, Liga Arabska; arab. جامعة الدول العربية, Dżami‘a al-Duwal al-Arabija; ang. League of Arab States, Arab League) – organizacja międzynarodowa utworzona 22 marca 1945 w Kairze na mocy Paktu ustanawiającego Ligę Państw Arabskich przez państwa powiązane wspólnotą języka, historii, kultury i religii. Powstanie Ligi zostało poprzedzone podpisaniem przez 7 krajów założycielskich Protokołu Aleksandryjskiego na konferencji przygotowawczej w Aleksandrii (25 września - 5 października 1944), której przewodniczył premier Egiptu. Obecnie jej członkami są 22 państwa oraz Organizacja Wyzwolenia Palestyny. Siedzibą LPA jest Kair (w latach 1979–1990 był nią Tunis).Siły Rozdzielająco-Obserwacyjne ONZ (ang. United Nations Disengagement Observer Forces, UNDOF) – siły pokojowe powołane przez ONZ po przyjęciu rezolucji nr 350 Sekretarza Generalnego ONZ, podpisanego przez siły Izraela i Syrii na Wzgórzach Golan 31 maja 1974 r. Rezolucja ta mówiła o zawieszeniu broni i zakończeniu walk po wojnie Jom Kippur w 1973 r. Wojska UNDOF jako jedyne siły militarne mogły przebywać w określonej w rezolucji strefie.

    Po zwycięstwie puczu członkowie Komitetu Wojskowego wrócili do służby czynnej w armii syryjskiej; al-Asad otrzymał awans na stopień podpułkownika i został komendantem bazy, którą zdobywał w czasie przewrotu, faktycznie zaś kierował całymi syryjskimi siłami powietrznymi. Znalazł się w najściślejszym kręgu władzy: mimo powołania Narodowej Rady Dowództwa Rewolucji, której przewodził Salah ad-Din al-Bitar, faktyczne kierownictwo spraw państwowych spoczywało w rękach Dżadida, Umrana i al-Asada. Podejmowali oni kluczowe decyzje kolektywnie na tajnych spotkaniach. Zdając sobie jednak sprawę z faktu, że nadal pozostawali postaciami nieznanymi na arenie międzynarodowej, zgodzili się przekazać urząd ministra spraw wewnętrznych w ręce gen. Amina al-Hafiza, pozornie oddając mu władzę. On też przeprowadził na przełomie kwietnia i maja 1963 czystki w armii syryjskiej, usuwając z niej naserystów, opowiadających się za restytucją unii z Egiptem, a następnie stłumił przeprowadzoną przez nich w lipcu próbę zamachu stanu, dowodzoną przez płk. Dżasima Alwana. Z trójki wpływowych członków Komitetu Wojskowego al-Asad był najmniej wrogo nastawiony do naserystów, a części aresztowanych uczestników puczu, którzy odegrali pomniejszą rolę w jego przygotowaniu, umożliwił powrót do armii.

    Bejrut (arab. بيروت, Bayrūt, fr. Beyrouth, gr. Berytos) – stolica i największe miasto Libanu, leżące w środkowej części kraju. Liczy 2 mln 60 tys. mieszkańców (2012), większość pochodzenia arabskiego. Dawniej miasto było nazywane: Birutu, Berytos. Znajduje się tu wiele zabytków i dobytku historycznego kraju.Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.

    1963-1966[ | edytuj kod]

    W 1963 al-Asad został wybrany do ośmioosobowego Przywództwa Regionalnego partii Baas. Była to struktura kierująca działalnością partii na terenie Syrii, podlegająca Dowództwu Narodowemu odpowiedzialnemu za koordynowanie działań organizacji w całym świecie arabskim. Nadal jednak jego wpływ na państwo był mniejszy niż Dżadida i Umrana, był także postacią mniej rozpoznawalną niż gen. al-Hafiz. W Przywództwie Regionalnym znalazł się na lewicy. Opowiadał się w szczególności za likwidacją wszelkiego rodzaju przywilejów, w szczególności wysokiej pozycji miejskiej elity i posiadaczy ziemskich na wsi. Jego umiejętności administracyjne oraz znajomość problemów całego państwa syryjskiego nadal były przy tym niewielkie.

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Po kongresie regionalnym partii Baas w październiku 1963 al-Asad, w porozumieniu z pozostałymi członkami Komitetu Wojskowego, zajął się dalszym upowszechnianiem jego koncepcji wśród żołnierzy. Celem Komitetu było zakończenie politycznych dyskusji i rywalizacji różnych frakcji w armii, uczynienie jej siłą bezwzględnie wierną partii Baas. Al-Asad aktywnie włączył się w tworzenie komórek partyjnych we wszystkich jednostkach, odbywając szereg podróży po syryjskich garnizonach i wprowadzając na stanowiska dowódcze osoby wierne Komitetowi. W kwietniu 1964 na forum Przywództwa Regionalnego poparł stłumienie przy pomocy wojska zamieszek w Hamie. Sprawa Hamy stała się przyczyną pierwszego poważnego konfliktu w Komitecie Wojskowym: podczas gdy Salah Dżadid opowiadał się za spacyfikowaniem powstania zorganizowanego przez miejskich notabli oraz miejscowy oddział Braci Muzułmańskich, Muhammad Umran był skłonny przystąpić do rozmów z buntownikami. Al-Asad podzielił stanowisko Dżadida, które ostatecznie przeważyło. Jeszcze w tym samym roku Umran został usunięty ze wszystkich stanowisk, jakie dotąd sprawował.

    Jordania i Syria uzyskały niepodległość faktycznie w 1946. Przez większość ich historii relacje między obydwoma państwami były trudne, oba państwa współpracowały jedynie okazjonalnie i głównie w kontekście sporu z Izraelem, do którego obydwa były wrogo nastawione (Jordania tylko do 1994, gdy podpisała z Izraelem traktat pokojowy).Michel Aflak lub Michel Aflaq (ur. 1910 - zm. 23 czerwca 1989) – polityk i publicysta arabski, syryjski prawosławny chrześcijanin, założyciel i główny ideolog partii Baas (z siedzibą w Bagdadzie). Od roku 1957 przewodniczący i teoretyk prawicowego odłamu tej partii. W roku 1963 uczestniczył w przewrotach rządowych w Iraku i Syrii. W 1966 r. został usunięty z partii, przebywał na emigracji.

    W grudniu 1964 al-Asad otrzymał awans na generała majora i został dowódcą syryjskich sił powietrznych. Od tego momentu podległe mu siły sporadycznie wspierały partyzantkę palestyńską.

    Po usunięciu Muhammada Umrana relacje al-Asada i Dżadida z cywilnymi przywódcami, założycielami partii Baas jeszcze się pogorszyły. Michel Aflak i Salah ad-Din al-Bitar bezskutecznie starali się doprowadzić do wycofania się armii z syryjskiego życia politycznego. Nieoczekiwanie starsze pokolenie działaczy Baas poparł gen. Amin al-Hafiz, który pragnął sam przejąć władzę w kraju. W listopadzie 1965 doprowadził on do rozwiązania Przywództwa Regionalnego partii Baas, zdominowanego przez wojskowych, i stanął na czele Rady Prezydenckiej, usuwając równocześnie członków Komitetu Wojskowego z Narodowej Rady Dowództwa Rewolucji. Al-Asad, pod pretekstem leczenia choroby pleców i szyi, wyjechał wówczas do Wielkiej Brytanii i pozostał tam przez trzy miesiące.

    Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) (arab. منظمة التحرير الفلسطينية munazzamat at-tahrir al-filastinija) - polityczna reprezentacja arabskiej ludności Palestyny na uchodźstwie. Powstała w 1964 roku z połączenia wielu różnych ugrupowań walczących o utworzenie państwa palestyńskiego. Najważniejsze z nich to Al-Fatah (Palestyński Narodowy Ruch Wyzwolenia), Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowo-Demokratyczny Front na rzecz Wyzwolenia Palestyny. OWP miała koordynować działania wojskowe i polityczne wszystkich walczących Palestyńczyków. Celami łączącymi te ugrupowania było:Powstanie islamistów w Syrii - zbrojne wystąpienie syryjskich radykalnych organizacji islamistycznych trwające od połowy 1979 do lutego 1982, wymierzone w rządy Hafiza al-Asada i partii Baas. Podstawową taktyką islamistów w toku powstania były ataki terrorystyczne na urzędników państwowych i oficerów, jak również osoby należące podobnie jak al-Asad i większość elity władzy do mniejszości alawickiej. Największe poparcie powstańcy zyskali w Hims, Aleppo i Hamie, gdzie w ostatnim tygodniu powstania doszło do otwartych walk i oblężenia miasta. Powstanie zostało stłumione przez wojska rządowe, organizacje terrorystyczne i islamskie faktycznie zlikwidowane. W toku niszczenia oddziałów miejskiej partyzantki islamistycznej w Hamie doszło do masakry mieszkańców starych dzielnic miasta, w której zginęło według różnych szacunków od 3 do 25 tys. osób.

    21 lutego 1966 Salah Dżadid i skupieni wokół niego oficerowie dokonali zamachu stanu, który ostatecznie odsunął od władzy gen. al-Hafiza i starsze pokolenie działaczy partyjnych. Al-Asad wrócił do Syrii, gdy przewrót już trwał. Podległe mu siły powietrzne nie wzięły udziału w walkach; al-Asad wykonywał jedynie telefony do różnych jednostek, przekonując dowódców do poparcia puczu.

    Basil al-Asad (ur. 23 marca 1962, zm. 21 stycznia 1994) – syryjski polityk, inżynier i podpułkownik, dowódca gwardii prezydenckiej, najstarszy syn i bliski współpracownik prezydenta Hafiza al-Asada, przewidywany następca ojca. Po śmierci Basila w wypadku samochodowym rolę tę przejął jego brat Baszar al-Asad.Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.

    Po zamachu stanu w 1966[ | edytuj kod]

    Jedną z pierwszych decyzji nowych władz było powierzenie al-Asadowi funkcji ministra obrony Syrii. Pierwszoplanową postacią w Syrii po przewrocie był jednak Salah Dżadid. Nie objął on żadnego państwowego urzędu i pozostawał jedynie zastępcą przewodniczącego Przywództwa Regionalnego partii Baas. Wprowadził natomiast swoich współpracowników na stanowiska prezydenta, premiera i ministra spraw zagranicznych (zostali nimi odpowiednio Nur ad-Din al-Atasi, Jusuf Zu’ajjin oraz Ibrahim Machus). Al-Asad poparł socjalistyczny program nowego rządu, chociaż jego prywatne poglądy polityczne były mniej radykalne, niż Dżadida.

    Samobójstwo (łac. suicidium, od sui caedere, „zabić się”) – celowe działanie mające na celu odebranie sobie życia. Samobójstwo wynika często z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.Jimmy Carter, właściwie James Earl Carter, junior (ur. 1 października 1924 w Plains) – amerykański polityk, działacz Partii Demokratycznej, 39. Prezydent USA w latach 1977 do 1981, a także międzynarodowy działacz humanitarny i na rzecz praw człowieka, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2002, baptysta, Człowiek Roku 1976 według magazynu „Time” oraz autor wielu książek.

    We wrześniu 1967 próbę obalenia rządu podjął Salim Hatum, oficer związany z partią Baas, uczestnik zamachów stanu z marca 1963 i z lutego 1966, rozczarowany faktem, iż nie uzyskał po nich żadnych znaczących stanowisk. Uzyskał poparcie oficerów pochodzenia druzyjskiego, zaniepokojonych wzrostem znaczenia alawitów. Plany przewrotu zostały częściowo wykryte w sierpniu 1965, jednak sam Hatum nie został z nimi powiązany. Aby uspokoić nastroje wśród Druzów, Salah Dżadid oraz prezydent al-Atassi i Dżamil Szajja, jedyny Druz w regionalnym kierownictwie partii Baas, 8 września osobiście udali się do największego druzyjskiego miasta – Suwajdy. Na miejscu, w czasie spotkania z delegacją władz lokalnych, został uwięziony przez spiskowców Hatuma. Życie uratowała mu interwencja al-Asada, który skierował przeciwko Hatumowi siły powietrzne. Autorzy nieudane go przewrotu zbiegli do Jordanii. Aby ostatecznie zakończyć spiski wojskowe, al-Asad i Dżadid usunęli następnie z wojska ok. 400 oficerów.

    Latakia (arab. اللاذقية Al-Lazikijja, łac. Laodicea ad mare) – jedno z ważniejszych miast portowych w Syrii. Pierwsza wojna izraelsko-arabska 1948–1949 – nazywana przez Izraelczyków wojną o niepodległość (hebr. מלחמת העצמאות, Milkhemet Ha’atzma’ut) bądź wojną wyzwoleńczą (hebr. מלחמת השחרור, Milkhemet Hashikhrur), przez Arabów natomiast katastrofą (arab. النكبة, an-Nakba). Pierwszy konflikt zbrojny nowożytnego Izraela z jego arabskimi sąsiadami, który zapoczątkował serię wojen izraelsko-arabskich.

    Najważniejszym problemem al-Asada jako ministra obrony były napięte relacje syryjsko-izraelskie. Spór graniczny o odcinek nad Jeziorem Galilejskim między obydwoma krajami rozpoczął się jeszcze przed zamachem stanu z 1966. Al-Asad zdawał sobie sprawę z faktu, że armia syryjska była o wiele słabsza niż siły zbrojne przeciwnika. W pierwszych miesiącach sprawowania przez niego obowiązków ministra na granicy syryjsko-izraelskiej regularnie dochodziło do incydentów, w których Syryjczycy ponosili same porażki. Na ograniczoną skalę wspierał palestyńską partyzantkę, przekazując im broń, udostępniając dwa obozy szkoleniowe i polecając wykonanie niewielkich aktów sabotażu. Od lipca 1966, w odpowiedzi na zestrzelenie dwóch syryjskich MiGów i zniszczenie prowadzonych nad granicą prac inżynieryjnych, al-Asad w porozumieniu z innymi rządzącymi Syrią kierował palestyńskich partyzantów na antyizraelskie rajdy. Najprawdopodobniej syryjska elita polityczna zdawała sobie doskonale sprawę z tego, że tak prowadzona walka z Izraelem nie ma szans na ostateczne zwycięstwo, pragnęła jednak sprawiać wrażenie, że nie ustaje w zwalczaniu największego wroga świata arabskiego.

    Prawica – zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.As-Suwajda (Suwajda) - miasto w południowo-zachodniej Syrii, na zachodnim stoku masywu Dżabal ad-Duruz, ośrodek administracyjny muhafazy As-Suwajda. Około 87 tys. mieszkańców.

    Kwestia palestyńska poróżniła al-Asada z Dżadidem. Al-Asad nie podzielał jego wiary w możliwość wywołania, poprzez wspieranie Palestyńczyków, antyizraelskiej „wojny ludowej”, która mogłaby być równie skuteczna, co wojna konwencjonalna. Minister obrony uważał również, że otwarta wojna z Izraelem byłaby niekorzystna dla Syrii. Ostatecznie jednak Syria (podobnie jak Jordania) podpisała umowę wojskową z Egiptem, którego prezydent Abdel Naser postanowił zbrojnie uderzyć na Izrael po otrzymaniu z ZSRR informacji (być może z gruntu sfałszowanych) o planowanym ataku izraelskim na Syrię.

    Ahmad al-Mir (ur. 1920 lub 1921 w Masjafie) – syryjski wojskowy, jeden z głównych organizatorów zamachu stanu w Syrii w 1963.Izrael i Syria nigdy nie nawiązały stosunków dyplomatycznych. Podobnie jak pozostałe państwa arabskie, Syria nie uznała utworzenia państwa Izrael w Palestynie, którą uważała za część Wielkiej Syrii. Wzięła udział w I wojnie izraelsko-arabskiej, która zakończyła się dla Arabów klęską. Po wojnie tej Syria i Izrael podpisały w 1949 jedynie rozejm, który miał być rozwiązaniem tymczasowym. Konflikt z Izraelem stał się głównym punktem odniesienia dla polityki zagranicznej Syrii, zarówno do 1963, gdy było to państwo demokratyczne, jak i po zamachu stanu w wymienionym roku, który zapoczątkował autorytarne rządy partii Baas. Doktryna partii Baas, głosząca m.in. hasła panarabskie, sprzyjała dalszemu zajmowaniu przez Syrię jednoznacznie antyizraelskiego stanowiska. Przejęcie władzy w Syrii przez radykalne skrzydło partii w 1966 pociągnęło za sobą jeszcze większe zaangażowanie Syrii we wspieranie zbrojnych organizacji palestyńskich. Kolejna wojna państw arabskich przeciwko Izraelowi w 1967 zakończyła się jednak ich całkowitą klęską, a Syria utraciła w wojnie wzgórza Golan. Klęska ta doprowadziła do ostrej walki o władzę wewnątrz partii Baas, która w 1970 zakończyła się przejęciem władzy przez Hafiza al-Asada. Zrezygnował on z planów wywołania antyizraelskiej "wojny ludowej", stwierdził jednak, że celami Syrii pozostawały odzyskanie ziem utraconych w 1967 i obrona praw Arabów palestyńskich (kwestię palestyńską al-Asad wielokrotnie traktował jednak instrumentalnie). Kolejna wojna izraelsko-arabska, wojna Jom Kippur w 1973, przyniosła symboliczne zmiany granicy (Syria odzyskała ok. 10% terenu wzgórz Golan). Obydwa państwa interweniowały w wojnie domowej w Libanie.

    Wojna sześciodniowa. Walka o władzę z Salahem Dżadidem[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Wojna sześciodniowa.

    W wojnie sześciodniowej, jaka wybuchła 5 czerwca 1967, źle wyposażone i wyszkolone wojska syryjskie poniosły klęskę. Początkowo podległe al-Asadowi siły powietrzne zachowywały się biernie; ich działania ograniczyły się do kilkukrotnego zbombardowania izraelskich nadgranicznych miejscowości. Następnie izraelskie uderzenie praktycznie zniszczyło podległe mu oddziały. Po stracie wzgórz Golan i góry Hermon (odpowiednio 10 i 12 czerwca 1967) al-Asad opuścił ministerstwo obrony i przez trzy dni odmawiał widzenia się z kimkolwiek.

    Rewolucja egipska r. 1952, rewolucja Wolnych Oficerów – przewrót wojskowy przeprowadzony w Kairze 23 lipca 1952 przez tajne ugrupowanie Wolnych Oficerów, jak również rewolucja społeczna, jaka po nim nastąpiła.WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

    Klęska zapoczątkowała gwałtowne spory w syryjskiej elicie władzy. Al-Asad odmawiał uznania swojej współodpowiedzialności za klęskę i twierdził, że prawdziwym jej źródłem była błędna polityka Dżadida. Część członków partii Baas domagała się usunięcia al-Asada z organizacji, głosowano również nad wykluczeniem go ze składu Przywództwa Regionalnego partii, ostatecznie jednak kroki takie nie zostały podjęte. Na IX kongresie regionalnym partii Baas w sierpniu 1967 al-Asad opowiadał się jednak za kontynuowaniem dotychczasowej linii politycznej, zarówno w sprawach wewnętrznych, jak i zagranicznych, Dżadid natomiast był gotów spowolnić tempo socjalistycznej transformacji i wdrożyć bardziej umiarkowaną politykę zagraniczną. Został jednak przegłosowany. Dopiero później al-Asad wycofał się z zajętego na kongresie stanowiska i zaczął zdecydowanie krytykować politykę radykalnego skrzydła partii, w szczególności w sprawach zagranicznych. Nie zgadzał się z dalszym wspieraniem palestyńskiej partyzantki w nadziei na wywołanie „wojny ludowej”. Uważał także, że wzmacnianie syryjskich sił zbrojnych w celu odzyskania straconych ziem było ważniejsze niż socjalistyczne przekształcenia w kraju. Opowiadał się ponadto za poprawą stosunków z Irakiem, mimo trwającego od ponad roku sporu z tamtejszym oddziałem partii Baas i udzieleniem przez Bagdad azylu m.in. gen. al-Hafizowi oraz Aflakowi.

    Tygrysy (arab.: Al numūr) lub Brygady Libańskich Tygrysów - zbrojne formacje Narodowej Partii Liberalnej Kamila Szamuna z okresu wojny domowej w Libanie.Republika Syryjska – historyczne państwo na Bliskim Wschodzie, powstałe w 1930 z przekształcenia Państwa Syrii na mocy narzuconej przez francuskie władze mandatowe konstytucji. W ciągu pierwszych trzynastu lat istnienia było nadal terytorium mandatowym zależnym od Francji. Syryjsko-francuska umowa zakładająca pełne usamodzielnienie się Syrii, podpisana w 1936, nie została ratyfikowana przez Francję.

    Na początku 1968 al-Asad i Dżadid byli już w otwartym konflikcie o władzę w Syrii, wokół struktur wojskowych i partyjnych ukształtowały się dwa rywalizujące ośrodki. Stopniowo jednak przewagę zdobywał al-Asad; Dżadid błędnie założył, że będzie w stanie za pomocą cywilnych struktur partyjnych kontrolować armię. Jeszcze w październiku 1968 na dwóch kongresach partii Baas (regionalnym i narodowym) al-Asad zdołał doprowadzić do pozbawienia urzędu premiera Jusufa Zu’ajjina, jednak większość zgłoszonych przez niego wniosków została odrzucona. W końcu roku pozycja al-Asada w państwie była już jednak silniejsza. W pierwszych miesiącach roku następnego, równolegle z publicznymi dyskusjami politycznymi między rywalami, dochodziło do starć pomiędzy wiernymi Dżadidowi siłami bezpieczeństwa i paramilitarnymi oddziałami dowodzonymi przez młodszego brata al-Asada – Rifata. Między 25 a 28 lutego 1969 obaj bracia przy pomocy wojska opanowali radiostacje w Damaszku i Aleppo, redakcje przychylnych Dżadidowi pism partyjnych Al-Bas i As-Saura, jak również siedziby popierających go komórek partyjnych w Latakii i Tartusie. Działania Rifaata al-Asada doprowadziły do samobójstwa stojącego na czele służb bezpieczeństwa Abd al-Karima al-Dżundiego. Według Patricka Seale al-Asad mógł już w tym momencie zlikwidować Przywództwo Regionalne partii Baas, pozbawiając Dżadida wszystkich funkcji, nie uczynił tego jednak, a jedynie zmusił partię do złagodzenia swojej linii politycznej. Według Jerzego Zdanowskiego w obronie radykałów wystąpił wówczas Związek Radziecki i przeprowadzenie przez al-Asada zamachu stanu oznaczałoby wstrzymanie pomocy technicznej, wojskowej i finansowej kierowanej do Syrii z Moskwy. Z oficjalnej retoryki partii zniknęły jednak nawiązania do walki klasowej, zwolniono część więźniów politycznych i zaprzestano ataków na niesocjalistyczne kraje arabskie. Do rządu dopuszczeni zostali politycy bardziej umiarkowani, poprawie uległy stosunki z Irakiem i Jordanią. Równocześnie w marcu 1969 rywalizacja między syryjskimi przywódcami zaczęła być postrzegana jako jeden z ważniejszych problemów świata arabskiego, a Gamal Abdel Naser oraz Huari Bumedien zaoferowali swoją mediację w sporze między nimi. W tym samym miesiącu dzięki mediacji w strukturze syryjskiej partii Baas utworzone zostało Biuro Polityczne, w którym znaleźli się zwolennicy obydwu rywalizujących polityków i które miało wypracowywać kompromisowe rozwiązania.

    Rewolucja w Iraku, rewolucja 14 lipca – wojskowy zamach stanu w Iraku, w rezultacie którego obalone zostały rządy monarchii oraz proces przekształceń politycznych, ekonomicznych i społecznych, jaki po nim nastąpił.Saddam Husajn, właściwie Saddam Husajn Abd al-Madżid at-Tikriti (صدام حسين عبد المجيد التكريتي, ur. 28 kwietnia 1937 roku w Al-Audży, zm. 30 grudnia 2006 roku w Bagdadzie) – iracki polityk, jedyny Marszałek Iraku, generał, prezydent i faktyczny dyktator Iraku w latach 1979–2003, z wykształcenia prawnik. Stracony przez powieszenie w 2006 roku.

    Hafiz al-Asad ostatecznie przejął władzę po kryzysie związanym z wydarzeniami Czarnego Września w Jordanii. Dżadid ponownie ogłosił poparcie Syrii dla Organizacji Wyzwolenia Palestyny i skierował jej na pomoc brygadę pancerną. Początkowo al-Asad uznał tę decyzję za słuszną. Następnie uznał jednak, że Syria jest nadal zbyt słaba, by prowokować Izrael, a jawne popieranie Palestyńczyków jeszcze pogorszy jej pozycję międzynarodową, zwłaszcza w oczach wielkich mocarstw. Wobec tego nie skierował podległych sobie sił powietrznych dla jej wsparcia, co doprowadziło do klęski syryjskiej interwencji.

    Sulajman Kabalan Bajk Farandżijja (arab. سليمان فرنجيّة, ur. 15 czerwca 1910 w Zagharcie-Ehden, zm. 23 lipca 1992 w Bejrucie) – libański polityk, prezydent Libanu w latach 1970-1976.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

    Na nadzwyczajnym kongresie syryjskiej partii Baas w dniach 30 października-12 listopada 1970 działalność al-Asada została, na wniosek Dżadida, potępiona. Kongres pozbawił go stanowiska ministerialnego, a jego protegowanego Mustafę Talasa usunął ze stanowiska szefa sztabu. Decyzje kongresu nigdy nie zostały wdrożone w życie, gdyż natychmiast po zakończeniu obrad al-Asad przeprowadził ze swoimi zwolennikami w armii zamach stanu. 13 listopada Dżadid, jak również prezydent al-Atasi, były premier Zu’ajjin i wierni im działacze partyjni zostali aresztowani. Przewrót miał bezkrwawy przebieg. Al-Asad umożliwił części pokonanych przeciwników politycznych emigrację. Najważniejsi trafili jednak na wiele lat do więzienia: Zu’ajjin był przetrzymywany w więzieniu Mazza dziesięć lat, Nur ad-Din al-Atasi – do 1992, zaś Dżadid do śmierci w 1993. Większość szeregowych działaczy sympatyzujących z Dżadidem została jednak szybko zwolniona lub w ogóle nie podległa aresztowaniom. Al-Asad umożliwił im dalszą działalność pod warunkiem, że nie będą starali się torpedować wdrażania jego programu. Z powodu niedoboru kadr umożliwił powrót do partii nawet osobom z kręgu Michela Aflaka, które w 1966 zostały w niej wykluczone. Dopuszczając powrót starych działaczy, al-Asad zorganizował w 1971 pokazowy proces Aflaka i gen. al-Hafiza (obu sądzono in absentia) oraz ponad setki ich zwolenników. Obydwaj zostali skazani na śmierć za rzekome przygotowywanie przewrotu w Syrii w 1970, za pieniądze irackie; obecni na procesie podsądni otrzymali kary więzienia. Po kilku miesiącach al-Asad odwołał orzeczone wyroki śmierci i zwolnił innych skazanych. Cała sprawa miała być jednak jasnym sygnałem, że powrót dawnych przywódców partii Baas jest niemożliwy.

    Alawizm (arab. علوية, transk. ‘alawiyya), nusajryzm (arab. نصيري, transk. nuṣayrī) − prąd religijny na obrzeżach islamu, wywodzący się od Muhammada Ibn Nusayra an-Namiriego (zmarł około 873 roku). Ich najwybitniejszym teologiem był żyjący w X wieku Husajn ibn Hamdan al-Chasibi. Czczą Alego ibn Abi Taliba, pochodzą od ismailitów.Hermon (hebr.: הר חרמון, Har Chermon; arab.: جبل الشيخ = Dżabal asz-Szajch, Djabl a-Shekh) – najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu. Wznosi się na wysokość 2814 m n.p.m.. Szczyt góry należy do Syrii, gdzie obecnie znajduje się posterunek Sił Rozdzielająco-Obserwacyjnych ONZ. W zasięgu wzroku od posterunku przebiegają granice Izraela oraz Libanu. Najwyższy szczyt Izraela i Syrii. Hermon jest nazywany "siwowłosą górą", "śnieżną górą" i, w Izraelu, "oczami państwa", ze względu na rolę jaką odgrywa w izraelskim systemie wczesnego ostrzegania.

    Sekretarzem generalnym partii Baas został osobiście al-Asad i pod jego kierunkiem wyłoniono nowe Tymczasowe Przywództwo Regionalne. Z czasem z jego składu wyłonił się nowy skład Przywództwa Regionalnego, liczącego 21 osób.

    Samodzielne rządy w Syrii[ | edytuj kod]

    Utrwalanie władzy[ | edytuj kod]

    Inauguracja pierwszej kadencji prezydenckiej al-Asada w parlamencie syryjskim, marzec 1971

    Od zamachu stanu w 1970 al-Asad sprawował władzę w sposób dyktatorski, jednoosobowo. Jedynym organem, który spotykał się regularnie i mógł mu doradzać w sprawach polityki bieżącej, było Przywództwo Regionalne partii Baas. Również na tym forum al-Asad miał jednak decydujący głos. Partia była znaczącym oparciem władzy al-Asada. Przez cały okres jego rządów regularnie odbywały się jej krajowe kongresy. Organizacja zmieniła jednak swój charakter – przestała być organizacją intelektualistów i idealistów, lecz podstawowym narzędziem rządzenia krajem, typową partią władzy.

    Baszszar Hafiz al-Asad, arab. بشار حافظ الأسد, Baššār Ḥāfiẓ al-ʾAsad (ur. 11 września 1965 w Damaszku) – syryjski polityk i wojskowy, od 2000 roku prezydent Syrii i przewodniczący partii Baas. Syn Hafiza al-Asada, będącego prezydentem Syrii w latach 1971–2000.Nazim al-Kudsi (ur. 14 lutego 1906 w Aleppo, zm. 6 lutego 1998) – syryjski polityk, prezydent Syrii w latach 1961-1963.

    Według niektórych autorów dojście al-Asada do władzy zostało przyjęte z zadowoleniem, gdyż był on uważany za bardziej liberalnego niż Dżadid. Ze szczególnym zadowoleniem zamach stanu przyjęło zamożne mieszczaństwo sunnickie, które straciło najwięcej na socjalistycznych reformach w Syrii. System rządów al-Asada opierał się jednak na podobnych założeniach politycznych. Podobnie jak Dżadid, al-Asad opierał swoją władzę na umożliwieniu awansu społecznego najuboższym warstwom społecznym (chociaż starał się zyskać popularność także wśród drobnych właścicieli i rzemieślników miejskich, jak również sunnitów z rodzin dominujących niegdyś w życiu politycznym) i zachował opartą na wzorcach radzieckich centralizację. Inspiracją dla niego był również system rządów Gamal Abdel Nasera.

    Zamach stanu w Syrii, rewolucja 8 marca 1963 - zamach stanu przeprowadzony w Syrii 8 marca 1963 przez grupę oficerów związanych z partią Baas; zapoczątkował nieprzerwane rządy tejże partii w Syrii.Zjednoczona Republika Arabska (ZRA) – państwo powstałe 1 lutego 1958 roku z połączenia Egiptu i Syrii. Istniało do 29 września 1961, gdy w Syrii doszło do przewrotu wojskowego, a proklamowany po nim rząd tymczasowy ogłosił zerwanie unii.

    Natychmiast po dojściu do władzy al-Asad objechał całą Syrię, chcąc stać się postacią rozpoznawalną w kraju, w odróżnieniu od poprzednich dyktatorów kraju. Spotykał się z mieszkańcami całych wsi, przyjmując od nich listy i petycje z prośbami o pomoc. Głównym hasłem propagandowym w tym okresie była potrzeba powrotu do jedności narodowej. W tym celu al-Asad ogłosił również rehabilitację surowo krytykowanych po 1963 polityków działających w latach poprzednich. Bardziej liberalna atmosfera zapanowała również w sztuce: w 1971 zezwolono na inscenizację sztuki Sad Allaha Wannusa ukazującą wojnę sześciodniową w sposób odmienny niż oficjalna propaganda i ujawniającą jej fałszywość.

    Sydon (także Sidon, Zidon lub Sajda; arab. صيدا Ṣaydā; hebr. צִידוֹן Ẓidon) – trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, liczy około 170 tysięcy mieszkańców. Położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ok. 35 km na północ od Tyru i ok. 41 km na południe od Bejrutu.Czarny Wrzesień – radykalna palestyńska organizacja terrorystyczna powstała w 1971 roku jako komórka w obrębie Al-Fatah. Jej działacze stawiali sobie za cel pomszczenie tzw. czarnego września – działań odwetowych, podjętych przez króla Jordanii Husajna I po zamachu na jego życie. Zamach ten związany był z próbą wywołania przez Organizację Wyzwolenia Palestyny rewolucji w Jordanii, jednak zakończył się niepowodzeniem, a akcja wojsk króla przeciw obozom uchodźców palestyńskich zmusiła działaczy OWP do przeniesienia się do Libanu. Wraz z nimi Jordanię opuściły tysiące Palestyńczyków.

    Wkrótce po zamachu stanu al-Asad ograniczył działalność służb bezpieczeństwa, zmniejszył także uprawnienia wojska w zakresie ścigania przestępstw, przekazując je policji. Wycofał niektóre wydane przed zamachem stanu nakazy aresztowania i konfiskaty majątku, jak również ograniczenia w podróżach do Libanu i w handlu z tym krajem. Zachęcał syryjskich emigrantów do powrotu do kraju. Nie chcąc w żaden sposób dzielić się władzą i nie chcąc restytuować instytucji demokratycznych sprzed 1958, al-Asad uważał, że dla pozostania przy władzy musi zyskać możliwie masowe poparcie.

    Abd al-Karim al-Dżundi (ur. 1932 w As-Salamijji, zm. 2 marca 1969 w Damaszku) – syryjski wojskowy i polityk związany z partią Baas.Proces pokojowy w konflikcie izraelsko-egipskim rozpoczął się po zakończeniu Wojny Jom Kippur w 1973 roku i doprowadził do zawarcia traktatu pokojowego pomiędzy Izraelem a Egiptem, kończąc trwającą od 1948 wojnę. Konflikt izraelsko-egipski stanowił część konfliktu izraelsko-arabskiego.

    Prawdopodobnym jest, że al-Asad początkowo nie chciał obejmować urzędu prezydenckiego i łamać wielowiekowej tradycji sprawowania najwyższego stanowiska państwowego przez sunnitę, przedstawiciela największej syryjskiej grupy wyznaniowej. Być może zamierzał pozostać jedynie premierem. Ostatecznie jednak 22 lutego 1971 ogłosił, iż przejmuje „władzę prezydencką”, zaś 12 marca przeprowadził plebiscyt, który potwierdził powierzenie mu tegoż urzędu na siedmioletnią kadencję. Al-Asad obsadził również wszystkie kluczowe stanowiska w państwie lojalnymi wobec siebie osobami. Ministrem obrony w marcu 1972 został jego wieloletni współpracownik gen. Mustafa Talas. Na czele najważniejszej agencji wywiadowczej – Wywiadu Sił Powietrznych – pozostał gen. Muhammad al-Chuli. Premierem al-Asad mianował Abd ar-Rahmana al-Chulajfawiego, zaś ministrem spraw zagranicznych – Abd al-Halima Chaddama.

    Muhammad Abd al-Hakim Amir, Mohamed Abdel Hakim Amer (arab. محمد عبد الحكيم عامر, Muḥammad ʿAbd al-Ḥakīm ʿĀmir; ur. 11 grudnia 1919, zm. 14 września 1967) – egipski wojskowy, działacz ruchu Wolnych Oficerów i uczestnik rewolucji 1952. W latach 1953-1967 głównodowodzący armią egipską, dowodził jej siłami w czasie kryzysu sueskiego, interwencji w Jemenie Północnym oraz wojny sześciodniowej. Obarczony winą za wywołanie wojny i klęskę Egiptu w tym konflikcie, popełnił samobójstwo w więzieniu.Al-Kunajtira (arab. القنيطرة) - miasto w południowo-zachodniej Syrii, stolica muhafazy Al-Kunajtira, wyludniona i w większości zniszczona. Leży przy północnych stokach Wzgórz Golan.

    31 stycznia 1973 al-Asad ogłosił nową konstytucję Syrii, przyjętą w referendum 12 marca tego samego roku. Zachowała ona zapis poprzedniej ustawy zasadniczej zezwalający jedynie muzułmaninowi na objęcie urzędu prezydenckiego, równocześnie jednak, wbrew oczekiwaniom religijnej opozycji, nie uczyniła Syrii państwem islamskim.

    Jasir Arafat (ياسر عرفات; ur. 24 sierpnia 1929 w Kairze jako Muhammad Abd ar-Rahman Abd ar-Ra’uf Arafat al-Kudwa al-Husajni, znany także jako Abu Ammar, zm. 11 listopada 2004 w szpitalu wojskowym Percy w Clamart) – polityk i przywódca palestyński, laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 1994 r, Człowiek Roku 1993 według magazynu Time wspólnie z Nelsonem Mandelą, Frederikiem de Klerkiem i Icchakiem Rabinem.Druzowie, al–muwaḥḥidūn (arab. دروز durūz hebr: דרוזים, druzim) – grupa wyznaniowa, która wyłoniła się z egipskiego ismailizmu w XI wieku na Bliskim Wschodzie.

    Przejęcie władzy przez al-Asada i proces zainicjowanych przez niego ograniczonych zmian w polityce i gospodarce państwa oficjalna propaganda syryjska przedstawiała jako naturalny proces rozwoju rewolucji rozpoczętej w 1963 – odsunięcie kierownictwa partyjnego prowadzącego błędną politykę i triumf sił postępowych. Sam al-Asad określił te wydarzenia mianem Ruchu Korygującego, które to określenie przyjęła krajowa historiografia.

    Abd al-Karim an-Nahlawi (ur. 1926 w Damaszku) – syryjski wojskowy, przywódca zamachu stanu z września 1961, po którym przestała istnieć Zjednoczona Republika Arabska, zaś Syria na nowo stała się niezależnym państwem.Kamal Dżumblatt, także Kamal Dżunbulat (ur. 6 grudnia 1917 w Muchtarze - zm. 16 marca 1977) – libański polityk, pisarz i filozof, syn Fuada Dżumblatta, ojciec Walida.

    Wojna Jom Kipur[ | edytuj kod]

    Walki izraelsko-syryjskie podczas wojny Jom Kipur

    Głównym celem Hafiza al-Asada w pierwszych latach sprawowania dyktatorskiej władzy w Syrii było stoczenie nowej, tym razem zwycięskiej wojny z Izraelem. Zamierzał w ten sposób zrehabilitować siebie i swój kraj; liczył również na to, że dzięki zwycięstwu stanie się nowym nieoficjalnym przywódcą wszystkich Arabów (wobec faktu, że w 1970 zmarł Gamal Abdel Naser). Ponadto obecność wojsk izraelskich na Wzgórzach Golan była realnym zagrożeniem dla bezpieczeństwa Syrii, w tym jej stolicy. W związku z tym al-Asad już kilkanaście dni po przejęciu władzy nawiązał kontakty z egipskim prezydentem Anwarem as-Sadatem, następnie na nowo nawiązał stosunki dyplomatyczne z Marokiem i Tunezją, jak również zadeklarował, że Syria jest gotowa przystąpić do federacyjnego państwa egipsko-libijsko-sudańskiego. Al-Asad przekonywał również przywódców ZSRR, iż jest godnym zaufania przywódcą, by nie stracić pomocy wojskowej z tego kraju. Między lutym 1971 a październikiem 1973 al-Asad odwiedzał ZSRR kilka razy, także nieoficjalnie.

    Porozumienie z Taif (arab. اتفاقية الطائف) – porozumienie kończące libańską wojnę domową zawarte 22 października 1989 roku w Taif w Arabii Saudyjskiej. Weszło w życie 4 listopada 1989 roku. Porozumienie zwane jest również Kartą Zgody Narodowej.Jordania (الأردن Al-Urdunn, pełna nazwa: Haszymidzkie Królestwo Jordanii, المملكة الأردنية الهاشمية Al-Mamlaka al-Urdunnijja al-Haszimijja) – arabska monarchia konstytucyjna na Bliskim Wschodzie.

    Chociaż projekt federacji egipsko-syryjsko-libijsko-sudańskiej szybko upadł, prezydenci Syrii i Egiptu nadal zacieśniali wzajemne kontakty i co najmniej od 1972 przygotowywali się do wspólnego ataku na Izrael. Gdy Sadat demonstracyjnie usunął z Egiptu radzieckich doradców wojskowych, al-Asad przekonał go do zmiany decyzji. Między 21 a 23 sierpnia 1973 miało miejsce tajne wspólne posiedzenie najwyższych dowódców egipskich i syryjskich, zaś 12 września tego samego roku Hafiz al-Asad i Anwar as-Sadat ustalili datę ataku. Zgodzili się również, że celem ataku ma być nie zniszczenie armii izraelskiej, a zadanie jej strat na tyle poważnych, by Izrael musiał zgodzić się na zwrot ziem zajętych w 1967. Zarówno Egipcjanie, jak i Syryjczycy mieli zająć wyłącznie utracone podczas wojny sześciodniowej ziemie, a następnie ich bronić. Przygotowując się do wojny, Syria i Egipt nawiązały również kontakty dyplomatyczne z Jordanią.

    Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta – drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne (po Orderze Orła Białego), nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego. Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu.Jerzy Zdanowski (ur. 10 września 1949 w Opolu Lubelskim) – polski historyk i arabista, profesor nauk humanistycznych, wykładowca akademicki.
     Osobny artykuł: Wojna Jom Kipur.

    Syria i Egipt odniosły znaczące sukcesy wojskowe w początkowej fazie wojny, jednak uległy izraelskim kontratakom. Syria straciła 3100 zabitych i 6 tys. rannych, nie zdołała utrzymać zajętych w pierwszym etapie konfliktu terenów na wzgórzach Golan. Postawa armii syryjskiej była o wiele lepsza niż podczas wojny sześciodniowej. Wynik wojny przedstawiono w syryjskiej propagandzie państwowej jako wielkie, bezwzględne zwycięstwo. W odróżnieniu od prezydenta Egiptu Hafiz al-Asad kontynuował konflikt z Izraelem. Syryjska artyleria i snajperzy regularnie ostrzeliwali izraelskie posterunku na Wzgórzach Golan. Hafiz al-Asad uważał, że winnym ostatecznego wyniku wojny był przede wszystkim Anwar as-Sadat, zwolennik strategii walki z Izraelem na dwóch frontach. As-Sadat z kolei uważał, że przyczyną niepowodzenia była postawa armii syryjskiej i jej klęska na Wzgórzach Golan. Mimo różnic zdań Hafiz al-Asad chciał kontynuować współpracę z Egiptem, to jednak okazało się niemożliwe, gdyż Anwar as-Sadat zgodził się przystąpić do procesu pokojowego z Izraelem. W odróżnieniu od Egipcjan, przedstawiciele Syrii nie wzięli udziału w konferencji pokojowej w Genewie w grudniu 1973. W lutym 1974 Hafiz al-Asad wziął udział w konferencji w Algierze, w której brali udział także król Arabii Saudyjskiej Fajsal, prezydent Algierii Huari Bumedien oraz prezydent Egiptu. Podczas konferencji omawiano dalszą strategię postępowania w stosunku do Izraela. Do śmierci w 1975 król Fajsal, zwolennik arabskiego nacjonalizmu, był sojusznikiem al-Asada, po zakończeniu wojny Jom Kipur przekazał Syrii znaczne sumy na odbudowę gospodarki. Złe były natomiast stosunki iracko-syryjskie.

    Al-Mazza (arab. المزة) – jedna z 15 dzielnic Damaszku, stolicy Syrii. Przebiega przez nią wylotowa ulica Fajiz Mansur, zwana także autostradą Al-Mazza. Geograficznie zdominowana przez górę Mazza, na której znajduje się Pałac Prezydencki. Niegdyś podmiejska wieś założona przez imigrantów z Jemenu między VII a VIII w., w okresie kalifatu Umajjadów . Naseryzm jest arabską nacjonalistyczną ideologią polityczną, bazującą na myśli byłego egipskiego prezydenta Gamala Abdela Nasera. Naseryzm wywierał największy wpływ na politykę panarabską w latach 50. i 60. XX wieku, potem przerodził się częściowo w inne nacjonalistyczne ruchy w latach 70. Sam Nasser zmarł w 1970 roku.

    W 1973 otrzymał też Order Odrodzenia Polski I klasy.

    Ostatecznie zawieszenie broni zostało wypracowane pod naciskiem ZSRR i USA w czerwcu 1974. CHafiz al-Asad podczas negocjacji w sprawie zawieszenia broni zdołał doprowadzić do odzyskania przez Syrię części (10% terytorium) wzgórz Golan z Al-Kunajtirą, gdzie ustanowiono pas neutralny strzeżony przez Siły Narodów Zjednoczonych ds. Nadzoru Rozdzielenia Wojsk na Wzgórzach Golan. W kolejnych latach Syria wszelkimi środkami, zarówno dyplomatycznymi, jak i wojskowymi, dążyła do wzmocnienia swojej pozycji względem Izraela i nadal deklarowała, że utworzenie państwa palestyńskiego jest kluczowym celem jej polityki zagranicznej. Na forum ONZ Hafiz al-Asad w 1975 utrzymywał, że konflikt bliskowschodni może być rozwiązany tylko wtedy, gdy społeczność międzynarodowa uzna prawo Palestyńczyków do własnego państwa, a Organizację Wyzwolenia Palestyny – do ich reprezentowania. W rzeczywistości rozumiał już wtedy, że wobec postawy Stanów Zjednoczonych nie jest możliwe ani powstanie Palestyny na Zachodnim Brzegu, ani realizacja celów, jakie stawiała sobie Syria przed wojną w październiku 1973.

    Więzienie w Palmyrze – syryjskie więzienie wojskowe, w latach autorytarnych rządów Hafiza al-Asada w Syrii jedno z miejsc, w których przetrzymywani byli członkowie organizacji opozycyjnych (lewicowych i fundamentalistycznych islamskich).Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.

    Wojna domowa w Libanie[ | edytuj kod]

    Od 1975 Hafiz al-Asad szczególnie interesował się działaniami organizacji palestyńskich oraz sytuacją w Libanie. W styczniu 1975 dał wyraz dążeniu do zbliżenia z Libanem, spotykając się w Szturze z prezydentem Libanu Sulajmanem Farandżijją. Hafiz al-Asad wykonał również gesty pod adresem Organizacji Wyzwolenia Palestyny i Jordanii. W czerwcu 1976 odbył wizytę w Ammanie, a następnie podejmował w Damaszku króla Husajna. Według Patricka Seale’a al-Asad pragnął nawiązać do koncepcji Wielkiej Syrii. Liban i Jordania miały znaleźć się pod faktyczną kontrolą syryjską, zapewniając bezpieczeństwo ziem państwa syryjskiego. W dalszej perspektywie czwartym członem tak powstałego organizmu miało być państwo palestyńskie na Zachodnim Brzegu Jordaniu, utworzone przez Organizację Wyzwolenia Palestyny kontrolowaną z Damaszku. W ten sposób Syria miałaby stać się liderem świata arabskiego, przejmując tę pozycję od Egiptu. W 1974 Hafiz al-Asad publicznie nazwał Palestynę Syrią Południową. Do Organizacji Wyzwolenia Palestyny i Jasira Arafata miał natomiast wrogi stosunek, mimo publicznych gestów.

    Wzgórza Golan (hebr. רמת הגולן, Ramat HaGolan; arab. هضبة الجولان, Hadbat al-Dżūlān) – górzysty region położony na granicy Izraela, Syrii i Libanu. Biblijny (starotestamentowy) Baszan.Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do stworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenie Palestyny. Syjonizm doprowadził do powstania państwa Izrael w 1948 r. Współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany w końcu XIX wieku miał wiele nurtów i postaci, powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako nacjonalizm żydowski, rasistowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy, wreszcie jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Ahad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.
     Osobne artykuły: wojna domowa w Libaniewojna libańska.

    W 1976 Syria wysłała swoje wojska do pogrążonego w wojnie domowej Libanu. W Syrii żywe było przekonanie, że oba państwa zostały rozdzielone jedynie na skutek kolonialnej polityki francuskie. Hafiz al-Asad nie mógł ponadto pozwolić na przejęcie kontroli nad Libanem przez Izrael. Początkowo starał się wystąpić w konflikcie wewnętrznym w Libanie jako rozjemca i wypracować kompromis między maronitami a Palestyńczykami i Druzami, których liderem był Kamal Dżumblatt. Kiedy starania te okazały się bezowocne, al-Asad przystał na zasugerowany przez Henry’ego Kissingera podział stref wpływów z Izraelem. Do jesieni 1976 Syria ustanowiła swoją dominację w większej części Libanu, na północ od Sydonu, z zastrzeżeniem, iż nie miała bez zgody izraelskiej używać lotnictwa. Syryjczycy spodziewali się, że formacje palestyńskie nie będą ich atakować, stało się jednak inaczej. Wzmogło to jeszcze niechęć al-Asada do Arafata i Palestyńczyków, których syryjski dyktator uznał za niewdzięczników. Syria wsparła prawicowe organizacje chrześcijańskie, tj. Falangi Libańskie i Tygrysy, doprowadzając do zepchnięcia Palestyńczyków i lewicowych sił do defensywy. Polityka al-Asada została przyjęta w świecie arabskim z niedowierzaniem. Irak skierował swoje wojska na granicę z Syrią, a Saddam Husajn nazwał prezydenta Syrii megalomanem, którego chore ambicje doprowadziły do rozlewu krwi. Egipt zerwał z Syrią stosunki dyplomatyczne, oskarżając Damaszek o ludobójstwo. Państwa Zatoki Perskiej, wspierające Damaszek od 1973, wycofały się z tego. Do manifestacji antysyryjskich, podczas których wznoszono hasła wymierzone wprost w prezydenta, doszło w Bejrucie. Polityka al-Asada wzbudziła także niezadowolenie radzieckiego sojusznika Syrii. Hafiz al-Asad twierdził następnie, że ZSRR nie zrozumiał istoty relacji syryjsko-libańskich. Związek Radziecki zatrzymał dostawy broni do Damaszku i wznowił je dopiero po tym, gdy prezydent Egiptu Anwar as-Sadat odbył podróż do Jerozolimy. W październiku 1976 siły syryjskie w Libanie otrzymały mandat Ligi Arabskiej.

    Maronici – chrześcijańska ludność z Bliskiego Wschodu zamieszkująca pierwotnie na terenie Syrii i Libanu. Maronici są w przeważającej mierze wschodnimi katolikami, członkami Kościoła maronickiego.Jasim Alwan (ur. 1928) – syryjski wojskowy, naserysta, przywódca nieudanego przewrotu naserystowskiego w lipcu 1963 w Syrii, przeprowadzonego w odpowiedzi na zamach stanu dokonany w marcu tego samego roku przez Komitet Wojskowy partii Baas.

    Rachuby al-Asada, iż poparcie udzielone maronitom zapobiegnie interwencji izraelskiej w Libanie, okazały się chybione. Przyjmując pomoc syryjską, libańscy chrześcijanie pozyskiwali wsparcie również od południowego sąsiada. Izrael był zdecydowany wyprzeć dowództwo palestyńskich organizacji zbrojnych z Libanu i ostatecznie pokonać palestyński ruch narodowy. W dalszej kolejności zamierzał usunąć z północnego Libanu wojska syryjskie.

    Fajsal ibn Abd al-Aziz Al Su’ud (ur. 14 kwietnia 1906 w Rijadzie, zm. 25 marca 1975) – trzeci syn Abd al-Aziza ibn Su’uda, twórcy i pierwszego króla Arabii Saudyjskiej, król Arabii Saudyjskiej w latach 1964-1975.Reformizm (łac. reformare - przekształcać) - socjaldemokratyczna teoria ewolucyjnego, stopniowego "przerastania" kapitalizmu w socjalizm, świadomie negująca marksistowską drogę rewolucyjnego znoszenia stosunków kapitalistycznych. Reformizm narodził się na przełomie XIX i XX wieku w niemieckiej socjaldemokracji. Założenia i cele ideologiczne i polityczne reformizmu streszczają się w dewizie Eduarda Bernsteina, głównego ideologa reformizmu: "Cel jest niczym, ruch wszystkim". Filozoficznym fundamentem reformizmu jest pozytywistyczny ewolucjonizm przyrodniczy, zapoznający jakościowe różnice między przyrodą a społeczeństwem.
    Spotkanie Hafiza al-Asada i Jimmy’ego Cartera, 1977

    W 1977 Hafiz al-Asad spotkał się z nowym prezydentem Stanów Zjednoczonych Jimmym Carterem. Amerykański przywódca zrobił na prezydencie Syrii bardzo dobre wrażenie i al-Asad miał nadzieję, że pomoże on rozwiązać konflikt arabsko-izraelski po myśli Damaszku. Nadzieje te jednak pozostały niespełnione. 16 listopada 1977 al-Asad po raz ostatni przyjął w Damaszku Anwara as-Sadata. Starał się nakłonić go do przerwania izraelsko-egipskiego procesu pokojowego, argumentując, że wystąpienie przez Egipt ze wspólnego frontu państw arabskich pozwoli Izraelowi pokonać wszystkie pozostałe, każde z osobna. Rozmowa ta nie przyniosła jednak żadnych rezultatów. 19 listopada, dzień, w którym prezydent Egiptu udał się do Jerozolimy, na polecenie al-Asada był w Syrii dniem żałoby narodowej.

    Wojna libańska 1982-1985 (hebr מלחמת לבנון, Milkhemet Levanon; arab. الإجتياح, Al-Ijtiah) jest nazywana przez Izrael Operacją "Pokój dla Galilei" (hebr. מבצע שלום הגליל, lub מבצע של"ג; Mivtsa Shlom HaGalil lub Mivtsa Sheleg), jednak później przyjęto nazwę Pierwsza Wojna Libańska. Wojna rozpoczęła się 6 czerwca 1982 roku, od izraelskiej inwazji na południowy Liban. Rząd Izraela jako usprawiedliwienie agresji przedstawił ją jako odwet za zamach (nieudaną próbę morderstwa) na izraelskiego ambasadora Shlomo Argova w Londynie (4 czerwca 1982). Zamach przeprowadziła Organizacja Abu Nidala z Libanu.Zamach stanu w Syrii w 1966 – zamach stanu przeprowadzony w Syrii przez radykalną frakcję rządzącej partii Baas. W jego rezultacie z elity władzy wyeliminowana została frakcja umiarkowana tejże partii, a nowy rząd Syrii przyjął kurs radykalnie socjalistyczny. Faktycznie na czele państwa stanął Salah Dżadid, formalnie niepełniący stanowisk państwowych.

    W czerwcu 1982 wojska izraelskie wkroczyły do Libanu. Wojska syryjskie zmieniły wówczas front i rozpoczęły walkę z Izraelem i jego chrześcijańskimi sojusznikami. Stronę chrześcijańską wsparł natomiast prezydent Iraku Saddam Husajn będący rywalem al-Asada w ruchu baasistowskim. Ani Syria, ani Izrael nie był w stanie pokonać przeciwnika; Syria, mimo radzieckiej pomocy, była za słaba militarnie, zaś dla Izraela interwencja w Libanie i ewentualne wkroczenie do Syrii łączyłoby się ze zbyt wielkimi stratami. Wojna zakończyła się oficjalnie w 1989 roku po podpisaniu porozumienia z Taif, a władzę w Libanie przejęli politycy prosyryjscy.

    SUDOC (fr. Système Universitaire de Documentation, pol. Uniwersytecki System Dokumentacji) – centralny katalog informacji bibliograficznej francuskiego szkolnictwa wyższego.Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky) – biblioteka narodowa Czech z siedzibą w Pradze. Biblioteka znajduje się w gmachu Clementinum. Jedna z najstarszych bibliotek na terenie Czech, której zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów.

    Walka z fundamentalizmem islamskim[ | edytuj kod]

    Ruiny Hamy po pacyfikacji powstania w 1982
     Osobny artykuł: Powstanie islamistów w Syrii.

    Na fali ożywienia religijnego w świecie arabskim, zauważalnego po wojnie sześciodniowej i spadku popularności świeckiego panarabizmu, także w Syrii zaczęły rozwijać się nielegalne sunnickie organizacje dążące do obalenia rządów partii Baas i ustanowienia państwa wyznaniowego. Obok najsilniejszej, krajowego oddziału Stowarzyszenia Braci Muzułmanów, duże znaczenie zyskali Żołnierze Boga na czele z Marwanem al-Hadidim, Młodzież Mahometa, Islamska Partia Wyzwolenia, Islamski Ruch Wyzwolenia z centrum w Aleppo. Organizacje te uzyskiwały wsparcie finansowe z Arabii Saudyjskiej, a ich społecznym zapleczem było mieszczaństwo, zwłaszcza młodzi potomkowie sunnickich rodzin kupieckich i rzemieślniczych.

    Muhammad al-Chuli (ur. 1937 w Bajt Jaszut) - syryjski wojskowy, pierwszy dyrektor Wywiadu Sił Powietrznych, jednej z czterech agencji wywiadu w Syrii pod rządami partii Baas.Abd al-Hamid as-Sarradż (ur. 1925, zm. 25 września 2013 w Kairze) – syryjski wojskowy i polityk. W latach 1958-1961, jako minister spraw wewnętrznych Prowincji Północnej Zjednoczonej Republiki Arabskiej oraz szef służb bezpieczeństwa, był faktycznie najpotężniejszą osobą w Syrii i zarządzał nią w porozumieniu z prezydentem Egiptu Gamalem Abdel Naserem.

    Od 1976 w Syrii zaczęło dochodzić do aktów terroru indywidualnego. Ofiarami zamachów padali oficerowie, urzędnicy państwowi, nauczyciele, lekarze i inni przedstawiciele inteligencji, w większości alawici. 16 czerwca 1979 w ataku na Szkołę Artylerii w Aleppo zamordowanych zostało od 32 do 83 kadetów wywodzących się ze społeczności alawickiej. 8 marca 1980 Hafiz al-Asad zapowiedział surową rozprawę z fundamentalizmem islamskim; stwierdził, że jest wierzącym muzułmaninem, a jego przeciwnicy tylko instrumentalnie posługują się hasłami religijnymi. 26 czerwca 1980 fundamentaliści muzułmańscy przeprowadzili zamach na al-Asada, jednak zakończył się on niepowodzeniem; prezydentowi uratował życie ochroniarz. Kilka godzin później dokonano rzezi ok. 550 islamistów, osadzonych w więzieniu w Palmyrze. Bracia Muzułmańscy i pozostałe organizacje fundamentalistyczne odpowiedziały nasileniem ataków terrorystycznych. Punktem kulminacyjnym był bunt w mieście Hama w lutym 1982 r. Bracia Muzułmańscy ogłosili Hamę miastem wyzwolonym i wezwali Syryjczyków do powstania przeciwko „niewiernemu” przywódcy, jednak wbrew ich nadziejom bunt nie rozlał się na cały kraj. Reakcja władz była zdecydowana i brutalna. Hafiz al-Asad wysłał do miasta Kompanie Obrony pod dowództwem swojego brata Rifata. Po dwóch tygodniach ciężkich walk miasto opanowano. Po zdobyciu miasta miały miejsce masowe tortury i egzekucje prawdziwych bądź domniemanych bojowników, w wyniku których zginęło, według różnych szacunków, od 5 do nawet 25 tys. osób.

    Zachodni Brzeg (arab. الضفة الغربية ad-Diffa al-Gharbija) (zwany także Zachodnim Brzegiem Jordanu; dawna nazwa Cisjordania, w źródłach izraelskich określana też jako Judea i Samaria – יהודה ושומרון) – część Palestyny administrowana przez Izrael i obejmująca obszar historycznych izraelskich krain Judei i Samarii na zachód od doliny rzeki Jordan.Zamach stanu w Iraku 8 lutego 1963, także rewolucja 14 Ramadana – przewrót wojskowy zorganizowany przez partię Baas i wojskowych z Abd as-Salamem Arifem na czele. W jego rezultacie obalony został rząd Abd al-Karima Kasima, a on sam zamordowany.

    Nieudany pucz w 1984[ | edytuj kod]

    W 1984 r. al-Asad doznał ataku serca i musiał być hospitalizowany. Na czas leczenia powołał sześcioosobową radę, na czele której stanął minister obrony i wieloletni przyjaciel Asada, Mustafa Talas. Wszyscy członkowie rady byli sunnitami, co miało wyeliminować prawdopodobieństwo puczu. Mimo to krążyły plotki, że Asad zmarł lub jest bliski śmierci. Wykorzystał to brat prezydenta Rifat. Mając pod swym dowództwem 50 000 żołnierzy, a także czołgi i samoloty, ustawił blokady wokół Damaszku. Napięcia między ludźmi lojalnymi wobec prezydenta, a zwolennikami Rifata omal nie doprowadziły do wojny. Pucz upadł, kiedy chory Asad przemówił do narodu. Rifat został następnie wygnany z kraju.

    Zamieszki w Hamie – wystąpienie przeciwko rządom partii Baas w Syrii w 1964 roku zorganizowane przez syryjskich Braci Muzułmańskich.Wojna Jom Kippur – wojna Izraela z koalicją Egiptu i Syrii w 1973 roku (znana także jako wojna październikowa lub wojna ramadanowa; hebr. יום הכיפורים, Milchamat Jom HaKipurim, arab. حرب تشرين, ħarb Tishrin), trwająca od 6 do 26 października. Wojna rozpoczęła się w dniu żydowskiego święta Jom Kippur, od zaskakującego uderzenia połączonych sił Egiptu i Syrii. Najechały one półwysep Synaj i Wzgórza Golan, które pozostawały pod kontrolą Izraela od czasu wojny sześciodniowej w 1967 roku.
    Przydrożny plakat z prezydentem

    Przeprowadził wiele reform społecznych i gospodarczych mających poprawić byt ludności, takich jak np. program powszechnej edukacji. Na Eufracie zbudowano elektrownię wodną, która do dziś produkuje najwięcej elektryczności. Sekularyzm jego rządów sprawiał, że mniejszości religijne, takie jak druzowie, alawici i chrześcijanie, popierali go, bojąc się powrotu dyskryminacji, jaka miała miejsce przed 1963. Nacisk na arabizację sprawił, że niearabska ludność była dyskryminowana. Szczególnie Kurdowie najbardziej opierali się tej polityce i tylko represje sprawiły, że nie doszło do otwartego buntu.

    Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).

    Władza w państwie była i jest zdominowana przez alawitów, odłam islamu stanowiący mniejszość w Syrii. Państwo stawało się coraz bardziej autorytarne, a Asad zaczął wprowadzać kult jednostki, który przedstawiał go jako mądrego i sprawiedliwego władcę Syrii i całego świata arabskiego.

    Śmierć[ | edytuj kod]

    Hafiz al-Asad zmarł 10 czerwca 2000 r. w wyniku zawału serca, jakiego doznał podczas rozmowy telefonicznej z prezydentem Libanu, Émile Lahoudem. Pierwotnie jego następcą miał zostać jego najstarszy syn, Basil, jednak zginął on w wypadku samochodowym w 1994 r. Wobec tego nowym prezydentem został młodszy syn, Baszszar. Hafiz al-Asad został pochowany w rodzinnej miejscowości Al-Kardaha.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Seale 1989 ↓, s. 5-6, 8.
    2. Seale 1989 ↓, s. 8.
    3. Seale 1989 ↓, s. 11–12.
    4. Seale 1989 ↓, s. 25–26.
    5. Seale 1989 ↓, s. 27.
    6. Seale 1989 ↓, s. 35–37.
    7. Seale 1989 ↓, s. 38–40.
    8. Seale 1989 ↓, s. 43–44.
    9. Seale 1989 ↓, s. 41.
    10. Seale 1989 ↓, s. 49.
    11. Seale 1989 ↓, s. 50, 52.
    12. Seale 1989 ↓, s. 53.
    13. Seale 1989 ↓, s. 54–55.
    14. Seale 1989 ↓, s. 57.
    15. Seale 1989 ↓, s. 58.
    16. Seale 1989 ↓, s. 59.
    17. Seale 1989 ↓, s. 60.
    18. Seale 1989 ↓, s. 65.
    19. Seale 1989 ↓, s. 69–71.
    20. Seale 1989 ↓, s. 72.
    21. Seale 1989 ↓, s. 86.
    22. Seale 1989 ↓, s. 74–75.
    23. Seale 1989 ↓, s. 76–77.
    24. Seale 1989 ↓, s. 78–83.
    25. Fyderek 2011 ↓, s. 90.
    26. Seale 1989 ↓, s. 86–88.
    27. Seale 1989 ↓, s. 89–90.
    28. Seale 1989 ↓, s. 94.
    29. Seale 1989 ↓, s. 96.
    30. Seale 1989 ↓, s. 124.
    31. Seale 1989 ↓, s. 100–103.
    32. Seale 1989 ↓, s. 104–106.
    33. Seale 1989 ↓, s. 111–113.
    34. Seale 1989 ↓, s. 118–121.
    35. Seale 1989 ↓, s. 125.
    36. Fyderek 2011 ↓, s. 48–52.
    37. A. Hourani: Historia Arabów. Gdańsk: Wydawnictwo MARABUT, 1995, s. 408–409. ISBN 83-85893-21-0.
    38. Seale 1989 ↓, s. 117.
    39. Seale 1989 ↓, s. 138.
    40. Seale 1989 ↓, s. 142.
    41. Seale 1989 ↓, s. 144.
    42. Seale 1989 ↓, s. 142–143.
    43. Batatu 2012 ↓, s. 173.
    44. Seale 1989 ↓, s. 147.
    45. Seale 1989 ↓, s. 148–153.
    46. Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 240–242. ISBN 978-83-04-05039-6.
    47. Batatu 2012 ↓, s. 174.
    48. Seale 1989 ↓, s. 158.
    49. Seale 1989 ↓, s. 161–162.
    50. Seale 1989 ↓, s. 163–165.
    51. Seale 1989 ↓, s. 169–173.
    52. Seale 1989 ↓, s. 174–179.
    53. J. Zdanowski, Historia Bliskiego Wschodu..., s. 244.
    54. S. M. Moubayed, Steel & Silk,s. 259-260.
    55. Seale 1989 ↓, s. 181–182.
    56. Fyderek 2011 ↓, s. 51-52, 54.
    57. Seale 1989 ↓, s. 185–186.
    58. J. McHugo, Syria, s. 156.
    59. Seale 1989 ↓, s. 186–188.
    60. Seale 1989 ↓, s. 191.
    61. Seale 1989 ↓, s. 192.
    62. Seale 1989 ↓, s. 194.
    63. M. Pogońska-Pol, Arabsko-izraelska..., s. 52.
    64. P. Robins, A History of Jordan, s. 140.
    65. J. McHugo, Syria, s. 157–159.
    66. Ł. Fyderek, Pretorianie..., s. 56.
    67. Seale 1989 ↓, s. 226–228.
    68. Seale 1989 ↓, s. 235.
    69. Seale 1989 ↓, s. 240–241.
    70. Seale 1989 ↓, s. 262–264.
    71. Wojciech Stela: Polskie ordery i odznaczenia (Vol. I). Warszawa: 2008, s. 49.
    72. J. McHugo, Syria, s. 158.
    73. I. Rabinovich, The View from Damascus. State, Political Community and Foreign Relations in Modern and Contemporary Syria, Vallentine Mitchell, London-Portland 2011, s. 180–183.
    74. Ł. Fyderek, Pretorianie i technokraci..., s. 208–211.
    75. Ł. Fyderek, Pretorianie..., s. 55.
    76. Seale 1989 ↓, s. 255.
    77. Seale 1989 ↓, s. 268–269.
    78. I. Rabinovich, The View..., s. 175.
    79. I. Rabinovich, The View..., s. 237.
    80. Robert Fisk: Pity the Nation: Lebanon at War. Nation Books, 2002, s. 78–81. ISBN 0-19-280130-9.
    81. J. McHugo, Syria, s. 163–164.
    82. Seale 1989 ↓, s. 284.
    83. Seale 1989 ↓, s. 285–286.
    84. Seale 1989 ↓, s. 287.
    85. Seale 1989 ↓, s. 289.
    86. J. McHugo, Syria, s. 167.
    87. Seale 1989 ↓, s. 295–297.
    88. Seale 1989 ↓, s. 304–305.
    89. Seale 1989 ↓, s. 306.
    90. J. McHugo, Syria, s. 168–171.
    91. Malik Ryszard, Saddam Husajn. Gangster z Tikritu s. 64-65.
    92. Ł. Fyderek, Pretorianie.., s. 56–57.
    93. Seale 1989 ↓, s. 316–317.
    94. Seale 1989 ↓, s. 327.
    95. N. van Dam, The Struggle..., s. 105–106.
    96. J. McHugo, Syria, s. 192–193.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Hanna Batatu: Syria’s Peasantry, the Descendants of Its Lesser Rural Notables, and Their Politics. Princeton: Princeton University Press, 2012. ISBN 978-1-4008-4584-2. (ang.)
  • Ł. Fyderek: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011. ISBN 978-83-7638-111-4.
  • McHugo J.: Syria. From the Great War to the Civil War. Londyn: Saqi Books, 2014. ISBN 978-0-86356-753-7.
  • S. M. Moubayed, Steel & Silk. Men and Women who shaped Syria 1900-2000, Cune Press, ​ISBN 978-1-885942-41-8​.
  • Pogońska-Pol M.: Arabsko-izraelska wojna październikowa z 1973 roku w stosunkach międzynarodowych. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-851-2.
  • Robins P.: A History of Jordan. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. ISBN 978-0-521-59117-1.
  • P. Seale: Asad of Syria. The Struggle for the Middle East. Berkeley-Los Angeles: University of California Press, 1989. ISBN 0-520-06667-7.
  • Zdanowski J.: Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2010, s. 240–242. ISBN 978-83-04-05039-6.
  • Bernd Jordan, Aleksander Lenz: Księga 100 polityków stulecia, tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, ​ISBN 83-7060-508-7​.




  • Reklama

    Czas generowania strony: 1.377 sek.