Haecceitas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Haecceitas (łac. haec – ta właśnie) – nieprzetłumaczalny termin pochodzący z filozofii Dunsa Szkota, oznaczający zasadę jednostkowienia, czyli to, co czyni każde konkretne indywiduum akurat tym indywiduum, którym to indywiduum jest, konkretną rzeczą czy osobą.

Sztywny desygnator – w logice modalnej termin, który desygnuje (odnosi się do, wyróżnia) ten sam obiekt we wszystkich możliwych światach, w których ten obiekt istnieje. Wyrażenie to zdefiniował po raz pierwszy Saul Kripke w książce "Naming and Necessity". Kripke uważa, że imiona są sztywnymi desygnatorami.Tomasz z Akwinu, Akwinata, łac. Thoma de Aquino (ur. ok. 1225, zm. 7 marca 1274) – filozof scholastyczny, teolog, członek zakonu dominikanów. Był jednym z najwybitniejszych myślicieli w dziejach chrześcijaństwa. Święty Kościoła katolickiego; jeden z doktorów Kościoła, który nauczając przekazywał owoce swej kontemplacji (łac. contemplata aliis tradere).

Dany obiekt posiada haecceitas, jeśli nie odnosi się do niego zasada identyczności (tożsamości) bytów nierozróżnialnych. Według tej zasady dwa indywidua są tym samym indywiduum (są identyczne/tożsame ze sobą), jeśli posiadają wszystkie te same własności. Termin "własność" jest tutaj rozumiany jako powszechnik (a więc np. "bycie identycznym z Janem" nie jest własnością w tym sensie; a dokładniej "bycie identycznym z X-em", gdzie X jest sztywnym desygnatorem, nie jest własnością w tym sensie).

Powszechnik (łac. universale, l.mn. universalia) – w metafizyce to, co jest (realnie lub w jakimś możliwym świecie) posiadane przez wiele różnych jednostkowych rzeczy. Uniwersalia podzielić można na rodzaje/gatunki (np. ssak, człowiek), cechy (np. czerwony, krótki) i relacje (np. znajdowanie się obok, bycie dłuższym).Osoba (πρόσωπον [prosopon], łac. persona) – pierwotnie, zarówno po grecku, jak i po łacinie słowo to oznaczało „maskę”, którą zakładali aktorzy w teatrze starożytnym. Następnie zaczęto go używać w odniesieniu do roli, jaką jednostka odgrywa w dramacie życia. Podmiot o rozumnej naturze. Może nim być człowiek, a także Bóg, rozumiany jako byt wyróżniający się najdoskonalszą formą istnienia. We współczesnej filozofii pojęcie kluczowe dla chrześcijańskiego i niechrześcijańskiego personalizmu, mającego źródła w chrześcijańskim (zwłaszcza tomistycznym) rozumieniu człowieka jako bytu odrębnego od świata rzeczy, przyrody, w tym także zwierząt.

Tomasz z Akwinu głosił, że nie jest możliwe, aby istniał Bóg będący innym indywiduum niż ten, który faktycznie istnieje. Według Akwinaty Bóg nie posiada więc haecceitas.

Zdaniem Dunsa Szkota to nie materia, jak głosił Tomasz z Akwinu, lecz forma jest zasadą jednostkowienia, jednocześnie istnieją różne formy o odmiennych stopniach ogólności, a haecceitas jest właśnie formą najbardziej szczegółową.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • quidditas
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Ta współczesna definicja pochodzi z: R. Swinburne, "The Evolution of the Soul", Oxford University Press, 2007, s. 334.
    2. Suma Teologiczna, P. I, q. 11, a. 3, ad. 1, tł. Pius Bełch OP: sam Bóg jest swoją naturą; a zatem: dzięki temu samemu Bóg jest Bogiem i tym oto Bogiem. A więc wielobóstwo jest zgoła niemożliwe.
    Zasada identyczności przedmiotów nierozróżnialnych (łac. principium identitatis indiscernibilium) – teza ontologiczna stwierdzająca, że jeśli dane obiekty, indywidua, zbiory, etc. mają wszystkie własności wspólne, to są one identyczne (stanowią ten sam obiekt, indywiduum, zbiór, etc.). Zasada ta przyczynia się do dowodzenia szeregu twierdzeń o identyczności.Konkret (łac. concretus - gęsty, twardy, mocny) - pojęcie dopełniające pojęcie abstraktu. Konkret jest przedmiotem:




    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Duns Szkot OFM właściwie Johannes Duns Scotus (ur. 1266 w Duns, zm. 8 listopada 1308 w Kolonii) − szkocki filozof i teolog, franciszkanin, błogosławiony Kościoła katolickiego, nazywany doctor subtilis (doktor subtelny).
    Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Reklama