HR 8799

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

HR 8799 – młoda gwiazda zmienna należąca do typu widmowego A, położona w gwiazdozbiorze Pegaza, odległa o 129 ly (40 pc) od Ziemi, okrążana przez co najmniej cztery masywne egzoplanety.

Gwiazda zmienna – gwiazda, która w znaczący sposób zmienia swoją jasność. Ogólnie rzecz biorąc, każda gwiazda wykazuje drobne fluktuacje jasności, ale są one w większości przypadków praktycznie niezauważalne – na przykład jasność Słońca zmienia się o ok. 0,1% w 11-letnim cyklu.Jowisz – piąta w kolejności oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego. Jego masa jest nieco mniejsza niż jedna tysięczna masy Słońca, a zarazem dwa i pół raza większa niż łączna masa wszystkich innych planet w Układzie Słonecznym. Wraz z Saturnem, Uranem i Neptunem tworzy grupę gazowych olbrzymów, nazywaną czasem również planetami jowiszowymi.
Animacja ruchu planet na podstawie zdjęć z Teleskopu Kecka: HR 8799 e (po prawej), HR 8799 d (na dole po prawej), HR 8799 c (na górze po prawej) i HR 8799 b (na górze po lewej); położenie gwiazdy wskazuje biały punkt pośrodku maski koronografu
Wizja artystyczna planety e

W odległości około 60 au od gwiazdy orbituje nieco podobny do pasa Kuipera, choć około 50 razy młodszy, toroidalny pas materii. W 2008 odkryto młody system planetarny tej gwiazdy, a w nim początkowo 3 znacznie masywniejsze od Jowisza planety. Jest to pierwszy w historii pozasłoneczny układ planetarny zaobserwowany bezpośrednio w podczerwieni. W 2010 ogłoszono odkrycie czwartej planety. Układ planetarny HR 8799 jest niezwykły, żadna ze współczesnych teorii na temat powstawania planet nie tłumaczy w jaki sposób tak duże planety mogłyby powstać w tak znacznej odległości od ich gwiazdy.

Radioteleskop – teleskop do obserwacji odległych obiektów astronomicznych z wykorzystaniem fal radiowych. W odróżnieniu od teleskopu optycznego, który pozwala na badanie wyłącznie światła docierającego do Ziemi, radioteleskop umożliwia odbiór szerszego zakresu sygnałów. Wiele obiektów astronomicznych przesłania pył, który jednak nie pochłania fal radiowych. Jednocześnie radioteleskopy mogą być łączone w większe układy, dzięki czemu ich czułość i rozdzielczość kątowa wzrasta.Układ współrzędnych astronomicznych – sferyczny układ współrzędnych stosowany w astronomii. Umożliwia jednoznaczne określenie położenia obiektu na sferze niebieskiej przez podanie jego współrzędnych. Zdefiniowanie układu sprowadza się do ustalenia podstawowego koła wielkiego i ustalenia punktu na tym kole, od którego liczy się pierwszą współrzędną. Oś układu (tj. prosta prostopadła do koła podstawowego) przecina sferę niebieską w punktach nazwanych biegunami, natomiast południk przechodzący przez punkt początkowy jest nazwany południkiem początkowym.

Gwiazdę okrąża także dysk pyłowy, rozciągający się poza orbitami znanych planet, od 145 do 430 au od gwiazdy. Dysk został sfotografowany z wykorzystaniem sieci radioteleskopów ALMA.


Przypisy[ | edytuj kod]

  1. HR 8799 w bazie SIMBAD (ang.)
  2. Planet HR 8799 b (ang.). The Extrasolar Planets Encyclopaedia. [dostęp 2013-07-23].
  3. Astronomers capture first images of newly-discovered planetary system (ang.). W: Informacja prasowa W. M. Keck Observatory [on-line]. 13.11.2008. [dostęp 2011-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-24)].
  4. Quartet of giant planets puzzles astronomers (ang.). 2010-12-08. [dostęp 2010-12-08].
  5. Resolving the Planetesimal Belt around HR8799 (ang.). Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, 2016-08-12. [dostęp 2016-08-16].

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  • sky-map.org (ang.)
  • Coming To A Solar System Near You… Super-Earth! (ang.)
  • Teleskopy Kecka – dwa wielkie teleskopy (Keck I i Keck II) pracujące w zakresie światła widzialnego i podczerwieni z tzw. optyką aktywną. Znajdują się w obserwatorium Mauna Kea na Hawajach na wysokości 4145 m n.p.m. Są oddalone od siebie o 85 metrów. Posiadają segmentowe zwierciadła o średnicy 10 metrów złożone z 36 ściśle przylegających sześciokątnych segmentów o grubości 8 cm. Teleskopy połączone razem tworzą interferometr Kecka, będący największym teleskopem na świecie.Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) – największy na świecie interferometr radiowy znajdujący się na płaskowyżu Chajnantor w Chilijskich Andach na wysokości ok. 5000 m n.p.m. W jego skład wchodzi 66 precyzyjnie wykonanych radioteleskopów o średnicach czasz 12 i 7 metrów. Prowadzą one obserwacje w zakresie fal milimetrowych i submilimetrowych. Interferometr powstał we współpracy międzynarodowej krajów Europy, Ameryki Północnej i Azji Wschodniej, przy współudziale Chile.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gwiazdy typu widmowego A – jasne, białe gwiazdy o temperaturze fotosfery w granicach 7500 – 10 000 K, jeden z typów widmowych w klasyfikacji gwiazd.
    Pas Kuipera, zwany też pasem Edgewortha-Kuipera – obszar Układu Słonecznego rozciągający się za orbitą Neptuna, od 30 do około 50 j.a. od Słońca. Jest podobny do pasa planetoid, ale o wiele większy: 20 razy szerszy i 20–200 razy bardziej masywny. Podobnie jak pas planetoid, zawiera wiele małych obiektów, będących pozostałościami po procesie formowania się Układu Słonecznego. Krążą w nim co najmniej trzy planety karłowate: Pluton, Haumea i Makemake. O ile pas planetoid składa się głównie z obiektów skalnych i metalowych, większość obiektów Pasa Kuipera jest zbudowanych z zestalonych prostych związków, takich jak metan, amoniak i woda.
    Koronograf – przyrząd astronomiczny służący do obserwacji korony słonecznej. Jest wyposażony w przesłonę odcinającą światło pochodzące z tarczy Słońca. Dzięki koronografowi możliwa jest obserwacja korony słonecznej niezależnie od momentów całkowitych zaćmień Słońca. Może on także służyć do obserwacji komet znajdujących się blisko Słońca.
    Planeta pozasłoneczna, egzoplaneta (gr. εξω – exo: poza, na zewnątrz) – planeta znajdująca się w układzie planetarnym, krążąca wokół gwiazdy (lub gwiazd) innej niż Słońce.
    Podczerwień (promieniowanie podczerwone) (ang. infrared, IR) – promieniowanie elektromagnetyczne o długości fal pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi. Oznacza to zakres od 780 nm do 1 mm.
    Parsek – jednostka odległości używana w astronomii. Jest to odległość, dla której paralaksa roczna położenia Ziemi widzianej prostopadle do płaszczyzny orbity wynosi 1 sekundę łuku. Parsek można równoważnie opisać jako odległość, z jakiej połowa wielkiej osi orbity ziemskiej (czyli 1 j.a.) jest widoczna jako łuk (na firmamencie obserwującego) o długości 1 sekundy kątowej.
    Pegaz (łac. Pegasus, dop. Pegasi, skrót Peg) – duży i wyraźny gwiazdozbiór leżący na północnej półkuli nieba. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 100. Widoczny w Polsce od lata do jesieni. Jest to jeden z 48 gwiazdozbiorów opisanych przez Ptolemeusza, siódmy pod względem wielkości na niebie.

    Reklama