• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • HMS Jervis Bay

    Przeczytaj także...
    Zbiornikowiec (pot. tankowiec z ang. tanker) – statek-cysterna, przeznaczony do transportowania materiałów płynnych. Zbiornikowce należą do największych statków handlowych. W przeciwieństwie do innych frachtowców nie posiadają ładowni, a zbiorniki ładunkowe – załadunek/wyładunek odbywa się za pośrednictwem systemu rurociągów i pomp. Mostek zbiornikowca najczęściej znajduje się w części rufowej jednostki.Tona rejestrowa (RT – Register Tonne) – niemetryczna jednostka objętości używana do określania pojemności rejestrowej brutto (BRT / GRT) i netto (NRT) statków handlowych.
    Krążownik pomocniczy – historyczna klasa okrętów powstałych przez przebudowę i uzbrojenie dużych lub średnich statków cywilnych, używana głównie w okresie pierwszej i drugiej wojny światowej. Spotykanym anglojęzycznym skrótem jest AMC (ang. armed merchant cruiser).

    HMS Jervis Bay – brytyjski statek pasażersko-towarowy zbudowany w 1922 roku, podczas II wojny światowej służący jako brytyjski krążownik pomocniczy (znak burtowy F40). Wsławiony starciem z niemieckim „pancernikiem kieszonkowym” „Admiral Scheer” w 1940 roku, w którym został zatopiony.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Terytorium Jervis Bay (Terytorium Zatoki Jervis) – część Australii. Obszar ten został odkupiony od rządu Nowej Południowej Walii przez rząd federalny w 1915, aby zapewnić Australijskiemu Terytorium Stołecznemu (ACT) dostęp do morza. Prawnie jest to osobne terytorium, ale praktycznie traktuje się je jako część ACT. Zatoka Jervis została nazwana na cześć brytyjskiego admirała Johna Jervisa.

    Zbudowany w 1922 roku w brytyjskiej stoczni Vickers w Barrow-in-Furness jako statek pasażersko-towarowy dla państwowego armatora australijskiego Australian Commonwealth Line, nazwany imieniem australijskiej zatoki Jervis Bay. Należał do serii pięciu zamówionych statków, nazwanych od zatok (ang. Bay). Statek miał pojemność 13 839 BRT, długość kadłuba 167,3 m i szerokość 20,7 m. Napęd stanowiły dwa zespoły turbin parowych Parsons o mocy łącznej 9000 KM, co pozwalało na osiągnięcie prędkości 15 węzłów. Zasięg pływania wynosił 14 500 Mm przy tej prędkości. Początkowo zabierał 12 pasażerów I klasy i 732 III klasy oraz posiadał obszerne ładownie na towar, przede wszystkim w wydłużonej części dziobowej, gdzie znajdował się maszt z żurawiami przeładunkowymi. Po przebudowie w 1931 roku zabierał standardowo 270 pasażerów klasy turystycznej, a część ładowni przerobiono na chłodnie.

    Barrow-in-Furness – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie Kumbria, położone nad Morzem Irlandzkim, na obszarze Furness. Liczba mieszkańców w połowie 2008 wynosiła 71,8 tys. Miasto było i jest jednym z głównych centrów przemysłu stalowego i stoczniowego w Wielkiej Brytanii.Krążownik ciężki - historyczna klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników. Klasa ta wykształciła się w latach 20. XX wieku i budowana była do pierwszych lat po II wojnie światowej. Krążowniki ciężkie początkowo nazywane były też krążownikami waszyngtońskimi. Podstawowym ich zadaniem było wspieranie innych okrętów w czasie bitew morskich, współdziałanie w ramach większych zespołów i niszczenie wrogiej żeglugi w ramach działań samodzielnych oraz ochrona własnych linii żeglugowych.

    Wodowany 17 stycznia 1922 roku, wyruszył w pierwszy rej 26 września 1922 roku. Używany był na linii żeglugowej pomiędzy Anglią z Australią. W 1928 roku sprzedany brytyjskiej linii Aberdeen & Commonwealth Line, a w 1933 roku przeszedł do Shaw, Savill & Albion Ltd.

    Wcielony do Royal Navy w sierpniu 1939 roku, został uzbrojony w 7 dział kalibru 152 mm i 2 działa przeciwlotnicze kalibru 76 mm. Skierowany do służby konwojowej w maju 1940 roku.

    Edward Stephen Fogarty Fegen VC (ur. 8 października 1891, zm. 5 listopada 1940) − oficer Royal Navy pochodzenia irlandzkiego wsławiony bitwą, jaką stoczył dowodzony przez niego krążownik pomocniczy AMC HMS „Jervis Bay” z pancernikiem kieszonkowym, „Admiral Scheer” 5 listopada 1940 roku, w którym to boju poniósł śmierć ratując wiele alianckich statków konwoju HX-84 i życie członków ich załóg, za co pośmiertnie odznaczony został Krzyżem Wiktorii.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.
    Tablica Pamiątkowa HMS Jervis Bay, Wick

    Stanowił jedyną eskortę konwoju HX-84 składającego się z 37 statków i płynącego z Halifaksu do Wielkiej Brytanii. 5 listopada 1940 roku doszło do spotkania konwoju z niemieckim pancernikiem kieszonkowym „Admiral Scheer”. Komandor Edward Fegen wydał rozkaz rozproszenia konwoju, jednocześnie skierował swój okręt prosto na pancernik i podjął walkę z niemieckim okrętem, by dać szansę jak największej liczbie statków na ucieczkę. Słabo uzbrojona brytyjska jednostka nie miała szans z uzbrojonym w 280 mm działa przeciwnikiem i została zatopiona. Poświęcenie „Jervis Bay” umożliwiło jednak rozproszenie konwoju, niemiecki pancernik zdołał odnaleźć jedynie 6 jednostek; 5 zostało zatopionych, jedna (zbiornikowiec MV „San Demetrio”) – uszkodzona − dzięki poświęceniu załogi dotarła do portu przeznaczenia.

    HX-84 − konwój transatlantycki składający się z 38 statków handlowych, płynący pod koniec 1940 roku na wschód z Halifaxu w Kanadzie do Liverpoolu w Anglii. Stosowanie konwojów było normalną taktyką w czasie trwania bitwy o Atlantyk (1939-1945) podczas II wojny światowej dla obrony przed atakami U-Bootów i niemieckich rajderów.Mila morska (Mm, ang.: nautical mile – NM, International Nautical Mile – INM) – jest jednostką odległości stosowaną w nawigacji morskiej oraz lotnictwie. Jest to długość łuku południka ziemskiego odpowiadająca jednej minucie kątowej koła wielkiego. W rzeczywistości ze względu na kształt kuli ziemskiej (Geoida) długość łuku 1 minuty kątowej jest różna w zależności od szerokości geograficznej, dlatego umownie przyjęto długość uśrednioną.

    Zginęło 187 członków załogi „Jervis Bay”, 65 rozbitków uratował jeden ze statków konwoju – szwedzki „Stureholm” (trzech z nich zmarło). Kpt. E. Fegen został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wiktorii za „Odwagę w obliczu beznadziejnej sytuacji i oddanie życia w obronie statków których miał obowiązek bronić”.

    Konwoje morskie podczas II wojny światowej odgrywały duże znaczenie dla obu stron konfliktu, przede wszystkim dla strony alianckiej, stając się podstawowym środkiem ochrony jej żeglugi przed atakami okrętów i samolotów państw osi. Umożliwiały przede wszystkim transport zaopatrzenia i materiałów wojennych z USA do Wielkiej Brytanii i ZSRR, zwiększając pośrednio szanse zwycięstwa w wojnie.Krzyż Wiktorii (ang. Victoria Cross, w skrócie: VC) to najwyższe odznaczenie wojenne Imperium Brytyjskiego. Wręczane jest wojskowym Wielkiej Brytanii lub Wspólnoty Brytyjskiej wszystkich rang lub osobom cywilnym pozostającym pod władzą wojskową. Nazwa pochodzi od królowej Wiktorii.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Holicki 2010 ↓, s. 47.
    2. Zatopiony miesiąc później przez U-96

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Gerald Duskin, Ralph Segman: If the Gods are Good: The Epic Sacrifice of HMS Jervis Bay. Crecy Publishing Limited. ISBN 978-0907-579-731.
  • Wojciech Holicki. Zdarzyło się 70 lat temu (11). HMS Jervis Bay – obietnica komandora Fegena. „Morze, Statki i Okręty”. Nr 11/2010. XV (107), listopad 2010. ISSN 1426-529X. 
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Oficjalna strona Stowarzyszenia HMS Jervis Bay w języku angielskim
  • „Balada o Konwoju HX84” w języku angielskim
  • San Demetrio Londyn w Internetowej bazie filmów
  • HMS „Jervis Bay” krążownik pomocniczy. Konwój HX.84. 5 Listopad 1940 artykuł w języku angielskim
  • Turbina parowa – turbina, w której czynnikiem obiegowym jest para wodna. Pierwowzorem turbiny parowej była bania Herona. Jest to silnik (maszyna cieplna) wykorzystujący energię cieplną pary wodnej, wytworzonej zwykle w kotle parowym lub wytwornicy pary, do wytworzenia energii mechanicznej, odprowadzanej wałem do innej maszyny, np. generatora elektrycznego.Krążowniki typu Deutschland – seria 3 niemieckich krążowników ciężkich zbudowanych na początku lat trzydziestych XX wieku, początkowo klasyfikowanych w Niemczech jako okręty pancerne (Panzerschiffe), później jako krążowniki ciężkie (od 25 listopada 1939). Popularnie znane są jako "pancerniki kieszonkowe" – określenie to zostało nadane jako ironiczne przez ówczesną prasę angielską (ang.: pocket battleship), gdyż były to pierwsze duże okręty pancerne, o wyporności 11.500 t, zbudowane w Niemczech po I wojnie światowej zastępujące stare pancerniki, łączące niektóre cechy krążowników i pancerników (Niemcom po I wojnie światowej wolno było budować okręty jedynie do wyporności 10.200 ton, zupełnie nieadekwatnej w tym okresie). Tak znaczne ograniczenie wagi okrętu uzyskano dzięki zastosowaniu spawania elektrycznego oraz lekkich stopów w kadłubie. Przy wymiarach krążownika ciężkiego, okręty te posiadały wyjątkowo silną artylerię kalibru 280 mm, chociaż słabszą niż na pancernikach tego okresu. Okręty te miały jednak słabe opancerzenie (80 mm pas burtowy), ale za to duży zasięg, uzyskany dzięki zastosowaniu silników spalinowych w miejsce turbin parowych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Admiral Scheer – niemiecki ciężki krążownik typu Deutschland z okresu II wojny światowej. Wraz z jednostkami bliźniaczymi "Lützow" i "Admiral Graf Spee" określany jako "pancernik kieszonkowy". Okręt nazwano imieniem admirała Reinharda Scheera – dowódcy niemieckich sił morskich podczas bitwy jutlandzkiej w 1916.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Węzeł (ang.: knot), w skrócie w. (ang.: kn lub kt albo kts) – jednostka miary, równa jednej mili morskiej na godzinę. Stosowana do określania prędkości morskich jednostek pływających, a w części państw i w ruchu międzynarodowym także statków powietrznych (samolotów, śmigłowców, szybowców, balonów). Ponadto w meteorologii – pomocniczo do określania prędkości wiatrów i prądów morskich (zasadniczą jednostką jest m/s). W żegludze śródlądowej używa się kilometrów na godzinę.
    MV San Demetrio − brytyjski zbiornikowiec motorowy, wsławiony epizodycznym wydarzeniem bitwy o Atlantyk podczas II wojny światowej. Został zbudowany w roku 1938 na zamówienie Eagle Oil and Shipping Company w Glasgow przez stocznię Blythswood Shipbuilding Company, gdzie powstały również jego siostrzane San Conrado (1936) i San Cipriano (1937).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.915 sek.