• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • HMS Glorious



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Supermarine Walrus (pol. mors) amfibijna łódź latająca zaprojektowana przez R. J. Mitchella i produkowana w zakładach Supermarine, używana jako samolot rozpoznawczy i ratowniczy.Scharnhorst – niemiecki pancernik z okresu II wojny światowej, typu Scharnhorst, nazwany imieniem pruskiego generała i reformatora armii Gerharda J. D. von Scharnhorsta (1755-1813). Nazwę tę wcześniej nosił krążownik pancerny "Scharnhorst" z I wojny światowej – flagowiec ostatniego dowódcy tzw. Ostasiengeschwader – wiceadmirała Maximiliana von Spee (1861-1914).
    Opis konstrukcji[ | edytuj kod]
    „Glorious” według stanu na 1917 rok

    W pierwotnej konfiguracji „Glorious” miał długość całkowitą 239,8 m (między pionami 224,06 m), szerokość maksymalną 24,82 m (po pokładzie 24,43 m) i zanurzenie 7,87 m przy wyporności głębokiej równej 22 360 ton angielskich (ts). Wartości wyporności lekkiej i pełnej wynosiły odpowiednio 18 180 oraz 19 180 ts. Kadłub podzielono przy pomocy grodzi wodoszczelnych na 30 przedziałów, podwójne dno obejmowało 83% jego długości. Krążowniki typu Courageous były pierwszymi tak dużymi okrętami Royal Navy, wyposażonymi w turbiny parowe z przekładniami redukcyjnymi. Projektanci dla zaoszczędzenia czasu użyli podwojonego układu turbin i przekładni zainstalowanych na krążowniku lekkim „Champion”, który jako jeden z dwóch pierwszych brytyjskich okrętów otrzymał ten rodzaj napędu. „Glorious” miał cztery zespoły turbin parowych Parsonsa z przekładniami, każdy składający się z turbiny wysokiego i niskiego ciśnienia oraz turbiny biegu wstecznego, poruszające cztery wały napędowe ze śrubami o średnicy 3,5 m. Parę do turbin dostarczało 18 kotłów wodnorurkowych typu Yarrow z opłomkami o małym przekroju o ciśnieniu roboczym 235 psi. Przy projektowanej mocy siłowni 90 000 shp okręt miał osiągać prędkość maksymalną 32 węzłów. Na próbach osiągnięto 31,42 węzła. Normalny zapas paliwa wynosił 750 ton, maksymalny 3160 ton. Przy pełnych zbiornikach krążownik miał zasięg oceniany na 6000 mil morskich przy prędkości 20 węzłów i 11 000 mil morskich przy prędkości 11 węzłów.

    Działo uniwersalne - armata okrętowa, która spełnia zadania zarówno artylerii głównej lub średniej okrętu, jak i przeciwlotniczej (artyleria uniwersalna). Działo uniwersalne, dzięki wysokim kątom podniesienia luf i odpowiednim systemom kierowania ogniem, może zwalczać cele nawodne (naziemne) i cele powietrzne. Zależnie od wielkości okrętu, artylerię uniwersalną stanowią działa kalibrów od 57 - 76 mm, przez 100 mm, do 127 - 130 mm (sporadycznie 152 mm). Działa uniwersalne wywodzą się z dział przeciwlotniczych, a o ich odmiennej klasyfikacji decyduje spełniana funkcja; określane są też w uproszczeniu po prostu jako działa przeciwlotnicze.Funt szterling (ang. pound sterling, £), nieoficjalna nazwa funt brytyjski, symbol międzynarodowy GBP – oficjalna jednostka monetarna w Wielkiej Brytanii.

    Główne uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły cztery armaty BL 15 inch Mk I kal. 381 mm, umieszczone w dwóch podwójnych, poruszanych hydraulicznie wieżach artyleryjskich po jednej na dziobie i rufie okrętu, noszące odpowiednio oznaczenia „A” i „Y”. Artylerię średniego kalibru, przeznaczoną do zwalczania torpedowców i niszczycieli, tworzyło 18 dział BL 4 inch Mk IX kal. 102 mm na sześciu potrójnych podstawach Mk I z osłonami przeciwodłamkowymi. Potrójne stanowiska z uwagi na liczną (32 marynarzy) obsługę oraz osadzenie każdej z armat na osobnych czopach były dość kłopotliwe w eksploatacji. Do kierowania ogniem artylerii głównego kalibru służyły dwa stanowiska kontroli ognia: jedno umieszczone na szczycie bojowego stanowiska dowodzenia, drugie na przednim maszcie. Ponadto każda z wież dysponowała własnym dalmierzem w opancerzonym stanowisku na dachu. Artyleria średniego kalibru posiadała autonomiczny system naprowadzania na cel. Początkowe uzbrojenie przeciwlotnicze składało się z dwóch dział QF 3 inch 20 cwt Mk I kal. 76 mm na podstawach HA Mk II na pokładzie w rejonie masztu głównego oraz pięciu karabinów maszynowych. Okręt był także uzbrojony w dwie podwodne wyrzutnie torped kal. 533 mm z zapasem 10 torped. W 1917 roku otrzymał dodatkowo sześć podwójnych wyrzutni torpedowych zainstalowanych po obu stronach masztu głównego na górnym pokładzie oraz wieży na pokładzie rufowym.

    Stępka – główny wzdłużny element konstrukcyjny szkieletu statku wodnego. Stępka występuje w postaci belkowej i płaskiej. Na stępce opierają się wręgi, a na żaglowcach w nadstępkach także pionowe maszty.Blackburn Roc – brytyjski samolot myśliwski. Produkowany w wytwórni Blackburn w latach 1939-1940 w liczbie 136 sztuk.

    Skromna ochrona pancerna okrętu składała się z pasa burtowego grubości 51 mm (2 cale), posadzonego na 25 mm poszyciu, rozciągającego się pomiędzy wieżami artylerii głównej o wysokości 7,45 m, z czego 7 m znajdowało się powyżej konstrukcyjnej linii wodnej, zamkniętego od strony dziobu i rufy poprzecznymi grodziami grubości odpowiednio 51 i 76 mm (3 cale); trzech pokładów z wysoko wytrzymałej (High Tensile – HT) stali grubości od 19 do 25 mm z dodatkowym pogrubieniem osłony w rejonie komór amunicyjnych i maszyny sterowej oraz wzdłużnych grodzi przeciwtorpedowych grubości 38 mm z wewnętrznym bąblem przeciwtorpedowym, chroniących siłownię okrętową i komory amunicyjne wież artylerii głównej. Same wieże były chronione pancerzem ze stali Kruppa o grubości 229 mm od czoła, 178 do 229 mm z boków, 280 mm z tyłu oraz 108 mm od góry. Barbety miały grubość do 178 mm. Płyty pancerne chroniły również bojowe stanowisko dowodzenia.

    Thorshavn (far. Tórshavn, wym. [ˈtʰɔuʂhaun]; duń. Thorshavn) – największe miasto archipelagu Wysp Owczych, jednocześnie jego stolica i siedziba najwyższych władz tego duńskiego terytorium zależnego. Miasto leży na wyspie Streymoy, zamieszkuje je 12 375 osób. Nazwa Thorshavn oznacza po duńsku Port Thora, nordyckiego boga burzy i piorunów. Molde – norweskie miasto i gmina leżąca w regionie Møre og Romsdal, w regionie Romsdal. Położone jest na półwyspie Romsdalshalvøya, nad wodami Romsdalsfjordu. Jest centrum administracyjnym okręgu Møre og Romsdal, gminy Molde, głównym miastem regionu Romsdal oraz siedzibą diecezji Møre. Gmina ma 362,02 km² kwadratowe, co czyni ją 254. norweską gminą pod względem powierzchni. Zamieszkana jest przez 24 795 osób (2010).

    Liczba członków załogi „Gloriousa” w konfiguracji krążownika wahała się od 768 w początkowym okresie służby do 829–842 pod koniec działalności bojowej.

    Przebieg służby[ | edytuj kod]

    I wojna światowa[ | edytuj kod]

    „Glorious” jako krążownik liniowy w 1918

    19 listopada 1916 roku, jeszcze w czasie prób zdawczo-odbiorczych, „Glorious” został przypadkowo staranowany w porcie w Belfaście przez parowiec „Corib”, odnosząc nieznaczne uszkodzenia poszycia burtowego w rejonie rufowej wieży artyleryjskiej. W styczniu 1917 roku dołączył do 1 Eskadry Krążowników Grand Fleet, której okrętem flagowym został bliźniaczy „Courageous”. Początkowo operowały ze Scapa Flow, następnie z Rosyth. Wobec znikomej aktywności okrętów niemieckiej Hochseeflotte przez dłuższy czas nie miały okazji uczestniczyć w akcjach bojowych.

    Zatoka Helgolandzka (niem. Helgoländer Bucht) – zatoka Morza Północnego, u wybrzeża Niemiec, stanowiąca południowo-wschodnią część większej Zatoki Niemieckiej. HMS Acasta – brytyjski niszczyciel typu A z lat 30. XX wieku. Brał udział w II wojnie światowej, podczas której został zatopiony 8 czerwca 1940 przez niemieckie pancerniki. Nosił znak taktyczny H09.

    16 października 1917 roku, po otrzymaniu przez Admiralicję informacji o prawdopodobnym rajdzie nieprzyjaciela przeciwko brytyjskiej żegludze na Morzu Północnym, dowodzący Grand Fleet admirał David Beatty wysłał w morze większość krążowników lekkich i niszczycieli, którymi dysponował. Następnego dnia dołączyły do nich również „Courageous” i „Glorious”. Pomimo szeroko zakrojonej akcji dwa niemieckie krążowniki lekkie: „Brummer” i „Bremse” przemknęły się pomiędzy patrolującymi grupami brytyjskich okrętów i 17 października przechwyciły konwój, przewożący rudę żelaza z Bergen do Lerwick, topiąc dziewięć z dwunastu jego statków oraz dwa broniące go niszczyciele: „Mary Rose” i „Strongbow”. Następnie niemieckie okręty uszły poszukującym ich Brytyjczykom i bezpiecznie powróciły do portu.

    Wojna włosko-abisyńska 1935–1936 (tzw. druga wojna włosko-abisyńska) – jeden z największych w historii konfliktów o podłożu kolonialnym. Był wynikiem włoskich dążeń do stworzenia jednolitej kolonii, obejmującej Abisynię i wcześniej już należące do Włochów – Erytreę i Somali Włoskie, opanowania źródeł Nilu Błękitnego i licznych, eksploatowanych dotychczas w minimalnym stopniu bogactw naturalnych oraz pomszczenia klęski doznanej podczas najazdu w 1896 roku pod Aduą. Wał – część maszyny, najczęściej w kształcie walca, obracająca się wokół własnej osi wraz z zamocowanymi na niej elementami, służąca do przenoszenia momentu obrotowego. Na wale mogą być osadzone: koła zębate, piasty, tarcze hamulcowe itp.
     Osobny artykuł: Bitwa koło Helgolandu (1917).

    Pod koniec 1917 roku Admiralicja zdecydowała o podjęciu akcji ofensywnej przeciwko niemieckim siłom trałowym, systematycznie oczyszczającym przejścia w brytyjskich polach minowych, zagradzających podejścia do niemieckich baz. W jej wyniku miała ulec zniszczeniu jak największa liczba trałowców przeciwnika, operujących w rejonie Zatoki Helgolandzkiej. Do przeprowadzenia akcji wyznaczono 1 Eskadrę Krążowników („Courageous” i „Glorious”) wspieraną dwoma eskadrami krążowników lekkich pod ogólnym dowództwem wiceadmirała Trevylyana D. W. Napiera. Bliską osłonę operacji zapewniała 1 Eskadra krążowników Liniowych wiceadmirała Williama C. Pakenhama, który był jednocześnie dowódcą całej operacji; daleką 1 Eskadra Pancerników admirała Charlesa Maddena.

    Admiralicja (ang. Admiralty) – nazwa kierownictwa brytyjskiej Królewskiej Marynarki Wojennej (Royal Navy). Kiedyś była samodzielnym ciałem, obecnie Admiralicja (Admiralty Board – Rada Admiralicji) jest oddziałem Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii nadzorującym sprawy Marynarki Królewskiej.Lerwick (gael. Liùrabhaig) - największe miasto archipelagu Szetlandów, położone na wyspie Mainland na północ od Szkocji. Zamieszkuje je 7500 mieszkańców, co stanowi ok. 1/3 populacji wysp. Nazwa wywodzi się z języka norn, którym posługiwano się na Szetlandach jeszcze w XIX wieku i oznacza Zatokę Gliny. Lerwick jest najbardziej na północ wysuniętym miastem Wysp Brytyjskich, choć najdalszym zamieszkałym miejscem archipelagu jest niewielka wioska Skaw na szetlandzkiej wyspie Unst, położona ok. 100 km na północ od Lerwick.

    Okręty wyszły w morze 15 listopada, jednak zostały zawrócone do Rosyth, gdy nasłuch brytyjski przechwycił niemiecką prognozę pogody, wykluczającą możliwość operowania trałowców na newralgicznym akwenie. Akcję rozpoczęto ponownie po południu 16 listopada. Rankiem następnego dnia siły admirała Napiera, za którymi w odległości około 10 mil morskich podążały krążowniki liniowe admirała Pakenhama, natknęły się na niemieckie trałowce osłaniane przez cztery krążowniki lekkie i osiem niszczycieli pod dowództwem kontradmirała Ludwiga von Reutera. Jako pierwsze o 7.37 (GMT) otworzyły ogień „Courageous” i krążownik lekki „Cardiff”, chwilę później zaczęły strzelać również działa „Gloriousa”. Niemcy zaczęli wycofywać się pod osłoną zasłony dymnej. W szyki prowadzących pościg Brytyjczyków wkradł się chaos, co spowodowało, że udało im się unieruchomić i później zatopić tylko jeden z trałowców. „Courageous” i „Glorious” ścigały niemieckie krążowniki lekkie, mając kłopoty z uzyskaniem nakrycia celu. Jeden pocisk kal. 381 mm z „Gloriousa” trafił w osłonę działa SMS „Pillau”, ale nie spowodował znaczniejszych uszkodzeń. Wkrótce Brytyjczycy wpłynęli na akwen, na którym według posiadanych przez nich informacji istniało poważne zagrożenie minowe i admirał Napier zdecydował się przerwać pościg. Po zwrocie na południe okręty straciły kontakt z przeciwnikiem i nie odegrały już żadnej roli w dalszym ciągu bitwy. Artylerzyści „Gloriousa” wystrzelili w czasie bitwy 57 pocisków kal. 381 mm oraz 213 kal. 102 mm, uzyskując jedno trafienie. Jednocześnie sam odniósł uszkodzenia od przedwczesnej eksplozji pocisku w lewej lufie dziobowej wieży artylerii głównej oraz od wstrząsów i podmuchu wystrzałów własnych dział. Wymiana rozerwanej lufy armatniej i pozostałe naprawy wymagały pięciodniowego pobytu w stoczni.

    Armata przeciwlotnicza 3-calowa (Ordnance, QF, 3-in, 20 cwt) – brytyjska armata przeciwlotnicza kalibru 76,2 mm. Weszła do służby w roku 1914, pierwsza armata przeciwlotnicza na świecie specjalnie zaprojektowana do tej roli, wcześniejsze konstrukcje były działami polowymi przystosowanymi do strzelania przeciwlotniczego.Rajder − określenie okrętów używanych w trakcie wojny jako korsarskie, do zwalczania i dezorganizowania żeglugi nieprzyjaciela na jego liniach komunikacyjnych (działania rajderskie lub krążownicze). Nie można w tym wypadku mówić o jakiejś klasie okrętów. Słowo „rajder” określa przeznaczenie okrętu w danej chwili i nie determinuje żadnego z parametrów bojowych okrętu.

    Po bitwie koło Helgolandu okręt nie miał już okazji do kontaktu bojowego z przeciwnikiem. Resztę wojny spędził na nieregularnych, przeplatanych ćwiczeniami, patrolach na Morzu Północnym. W 1918 roku na obu wieżach artylerii głównej zainstalowano krótkie platformy startowe dla samolotów Sopwith Camel i Sopwith 1½ Strutter. 5 listopada tegoż roku na stojący na kotwicy w Firth of Forth krążownik zdryfowały niesione sztormem okręt lotniczy (przebudowany z zarekwirowanego statku pasażerskiego) „Campania” i pancernik „Royal Oak”. Uszkodzenia „Campanii” były na tyle poważne, że jednostka zatonęła na płytkiej wodzie, „Glorious” miał jedynie wgniecione poszycie burt i pokład.

    John Arbuthnot Fisher, 1. baron Fisher z Kilverstone GCB, OM, GCVO (ur. 25 stycznia 1841 w Rambodde na Cejlonie, zm. 10 lipca 1920 w Londynie) – brytyjski wojskowy, admirał Royal Navy, pełniący podczas długoletniej kariery rozmaite funkcje dowódcze na morzu i w pracy sztabowej, w latach 1904−1910 i 1914−1915 pierwszy lord morski Admiralicji, najwyższy stanowiskiem oficer brytyjskiej marynarki wojennej. Znany jako kontrowersyjny reformator floty, wprowadził ją z czasów drewnianych żaglowców w erę napędzanych parą pancerników i nowych broni, takich jak torpedy i okręty podwodne. Był promotorem budowy przełomowego okrętu liniowego „Dreadnought” i jednostek nowych klas: niszczycieli i krążowników liniowych. Pomimo że część z propagowanych przez niego idei nie sprawdziła się w praktyce, spowodował przekształcenie się Royal Navy w nowoczesną i najsilniejszą w świecie marynarkę wojenną, która z powodzeniem sprostała zadaniom, stawianym przed nią w czasie działań zbrojnych I wojny światowej.Martindale – wieś i civil parish w Anglii, w Kumbrii, w dystrykcie Eden. W 2001 civil parish liczyła 49 mieszkańców. Posiada 11 wymienionych budynków. Posiada 2 kościoły.

    21 listopada 1918 roku „Glorious” wchodził w skład silnego zespołu Grand Fleet, który przyjmował płynące na internowanie okręty Hochseeflotte. Po zakończeniu działań wojennych dowództwo Royal Navy musiało podjąć decyzję o dalszych losach „wielkich krążowników lekkich”. Były one zbyt nowe i mało zużyte, by je złomować, przy tym koszty ich budowy były znaczące, lecz ich przydatność taktyczna była kwestionowana. Ostatecznie „Courageous” i „Glorious” zostały 1 lutego 1919 roku przesunięte do rezerwy i odstawione w Rosyth.

    HMS Malaya – pancernik typu Queen Elizabeth – drednotów brytyjskich. Okręt został nazwany od Federacji Stanów Malajskich, której rząd opłacił okręt. Uczestniczył w obu wojnach światowych.Operacja Juno - operacja niemieckiej Kriegsmarine, w trakcie kampanii norweskiej podczas II wojny światowej, której pierwotnym celem było zbombardowanie portów norweskich oraz zniszczenie alianckich transportowców na Morzu Północnym w celu zmniejszenia naporu aliantów na Narwik. Siłami niemieckim dowodził admirał Wilhelm Marschall.

    Przebudowa na lotniskowiec[ | edytuj kod]

    „Glorious” wkrótce po przebudowie na lotniskowiec

    W rezerwie krążownik służył jako okręt szkolny dla artylerzystów i członków obsługi wież artyleryjskich. Pomiędzy 1921 a 1922 rokiem pełnił funkcję okrętu flagowego kontradmirała dowodzącego flotą rezerwową w Devonport. Już od 1919 roku planiści Admiralicji prowadzili wstępne prace nad opracowaniem projektu przebudowy okrętu na lotniskowiec, opierając się na doświadczeniach z konwersji i eksploatacji półsiostrzanego „Furiousa”. Podpisany w 1922 roku traktat waszyngtoński, ograniczający tonaż okrętów liniowych największych flot świata, zezwalał na konwersję niektórych istniejących jednostek na lotniskowce. Royal Navy w ramach przyznanego jej limitu mogła dokonać przebudowy obu pozostałych wielkich krążowników, a ich duże kadłuby i wysoka prędkość maksymalna czyniły je idealnymi kandydatami na lotniskowce.

    Zatoka Adeńska (arab. خليج عدن) – obszar wodny (przez Międzynarodowe Biuro Hydrograficzne uznawany za morze) na Oceanie Indyjskim pomiędzy Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią w Afryce. Na północnym zachodzie łączy się z Morzem Czerwonym przez cieśninę Bab al-Mandab.HMS Furious – brytyjski lotniskowiec z okresu obu wojen światowych. Zamówiony w czasie I wojny światowej dla Royal Navy jako zmodyfikowany krążownik liniowy typu Courageous, miał zostać wykorzystany do wsparcia desantu na niemieckim wybrzeżu Morza Bałtyckiego, według planu forsowanego przez Pierwszego Lorda Morskiego Admiralicji, admirała Johna Fishera.

    W 1924 roku w Rosyth rozpoczęto usuwanie z „Gloriousa” całości zabudowy kadłuba powyżej poziomu pokładu dziobowego, następnie okręt został przeholowany do Devonport w celu prowadzenia dalszych prac. Działa kal. 381 mm zmagazynowano i zostały one użyte ponownie w czasie II wojny światowej przy budowie ostatniego pancernika Royal Navy – „Vanguard”. Plany przebudowy, oparte na doświadczeniach z wcześniejszych prac na „Furiousie”, były gotowe w lutym 1925 roku. Na pozostawionym kadłubie zabudowano dwupoziomowy hangar (każdy z poziomów miał wysokość 4,87 m i długość 167,6 m). Górny hangar miał krótki pokład startowy: bliżej dziobu okrętu i poniżej głównego pokładu lotniczego. Jego zadaniem miało być umożliwienie szybkiego startu myśliwców bez konieczności wywożenia ich na górny pokład. Rozwiązanie to sprawdzało się przy lekkich maszynach, takich jak Fairey Flycatcher, w późniejszych latach zostało zarzucone. Hangary były połączone z pokładem lotniczym dwoma podnośnikami – na dziobie i rufie – o wymiarach 14,3 na 14 m. W odróżnieniu od „Furiousa” okręt miał na prawej burcie śródokręcia wyspę, którą tworzyły szeroki pionowy komin oraz poprzedzający go pomost nawigacyjny. Dzięki skróceniu przewodów kominowych powiększyła się szerokość i pojemność hangarów: nominalnie po zakończeniu przebudowy „Glorious” mógł przenosić do 52 samolotów, faktycznie liczba ta była mniejsza i malała z czasem wraz z wprowadzaniem do służby nowych typów maszyn o większych wymiarach. Zapas zabieranego paliwa lotniczego wynosił 157 000 litrów.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Druga bitwa pod Helgolandem była bitwą morską stoczoną 17 listopada 1917 podczas I wojny światowej w pobliżu wyspy Helgoland.

    Zabudowanie zewnętrznych bąbli przeciwtorpedowych wpłynęło na zwiększenie szerokości kadłuba – po przebudowie wynosiła ona 27,58 m. Szerokość górnego pokładu lotniczego, a zarazem szerokość maksymalna okrętu wynosiła 31,7 m. Wzrost szerokości kadłuba i wyporności (wartość pełnej określono na 24 970 ts, głębokiej na 27 419 ts w 1935 roku) nie zmniejszył znacząco prędkości maksymalnej: na próbach okręt przekroczył 30 węzłów. Podstawowe uzbrojenie „Gloriousa” stanowiło 16 dział uniwersalnych QF 4,7 inch Mk VIII kal. 120 mm, opracowanych dla pancerników typu Nelson, na pojedynczych podstawach HA Mk XII. Były one umieszczone po sześć na sponsonach na każdej z burt, dwa na dolnym pokładzie startowym oraz dwa na rufówce. W połowie lat trzydziestych lotniskowiec otrzymał dodatkowo trzy ośmiolufowe zestawy dział przeciwlotniczych QF 2 pdr Mk VIII kal. 40 mm, tzw. pom-pomów: dwie na pokładzie startowym przed stanowiskami dział kal. 120 mm, trzecią na pokładzie lotniczym za kominem oraz czterolufową podstawę wielkokalibrowych karabinów maszynowych Vickers kal. 12,7 mm na sponsonie na rufie po lewej burcie.

    Bocianie gniazdo - platforma lub kosz umieszczony w górnej części grotmasztu okrętu. W dawnych statkach pełniło funkcję pozycji obserwacyjnej.Ullswater – jezioro w północno-zachodniej Anglii, w hrabstwie Kumbria, drugie pod względem wielkości jezioro parku narodowego Lake District.

    Po przebudowie okręt powrócił do służby 24 lutego 1930 roku. Wcześniej na próbach osiągnął prędkość maksymalną 29,47 węzła. Wszystkie trzy przebudowane na lotniskowce krążowniki miały szereg niedoskonałości, z których najpoważniejszą była mała liczba zabieranych samolotów pokładowych oraz niewielkie wymiary pokładu startowego. Tym niemniej ich wprowadzenie do linii znacząco zwiększyło potencjał lotniczy Royal Navy i pozwoliło na uzyskanie doświadczeń niezbędnych przy projektowaniu lotniskowców nowej generacji. Służący na „Gloriousie” marynarze nazywali go Curious („dziwaczny”) lub Uproarious („wrzaskliwy”).

    Cal (ang. inch) – pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca początkowo potrojonej długości średniego ziarna jęczmienia. Jedna z tzw. jednostek imperialnych. W USA ta jednostka miary jest podstawową jednostką miary używaną m.in. w budownictwie, medycynie, policji (np. do pomiaru wzrostu człowieka), mechanice i wielu innych dziedzinach.Åndalsnes to norweskie miasto leżące w gminie Rauma. Jest zaludnione przez ok. 3 tys. mieszkańców i ulokowane jest na wybrzeżu Romsdalsfjordu.
    Grupa lotnicza

    Pierwszymi maszynami grupy lotniczej „Gloriousa” były myśliwce Fairey Flycatcher, bombowce torpedowe Blackburn Dart i Blackburn Ripon oraz samoloty wielozadaniowe Fairey IIIF należące do Fleet Air Arm. Od 1933 roku do powrotu lotniskowca do Wielkiej Brytanii w kwietniu 1940 roku, z wyłączeniem okresem remontu w połowie lat 30. XX wieku, na okręcie bazował 802 dywizjon, wyposażony w dziewięć samolotów Hawker Nimrod i trzy Hawker Osprey, a od maja 1939 roku w tuzin myśliwców Gloster Sea Gladiator.

    Spithead − cieśnina pomiędzy północno-zachodnim wybrzeżem wyspy Wight a Wielką Brytanią, wschodnia część cieśniny Solent. Stanowi tradycyjne miejsce pokazów i rewii floty Royal Navy.Ludwig von Reuter (ur. 9 lutego 1869 w Guben, zm. 18 grudnia 1943 w Poczdamie) − niemiecki oficer marynarki z okresu I wojny światowej, admirał, znany jako dowódca okrętów Hochseeflotte internowanych w Scapa Flow. 21 czerwca 1919 roku wydał rozkaz samozatopienia podległych sobie jednostek.

    Dywizjony 812 i 823, wyposażone w samoloty torpedowe Blackburn Ripon, Blackburn Baffin i Fairey Swordfish oraz rozpoznawcze Fairey IIIF i Fairey Seal, miały zadania prowadzenia rozpoznania i atakowania jednostek przeciwnika. Po zakończeniu remontu w 1935 roku na lotniskowiec zaokrętowano 825 dywizjon, latający na samolotach Fairey IIIF, a później Fairey Swordfish.

    Aden (Adan) to miasto w Jemenie nad Zatoką Adeńską (Morze Arabskie), 170 km na wschód od cieśniny Bab al-Mandab. Kolonia brytyjska w latach 1839–1962. Dobrze zachowane liczne pałace i nowożytne fortyfikacje nadbrzeżne. Znany ośrodek wypoczynkowy. Miasto liczy 737 811 mieszkańców (dane z grudnia 2004). Drugie co do wielkości miasto kraju.Trikunamalaja (Trinkomali) (tamilski: திருகோணமலை, syngaleski: Tricounamale) - miasto portowe w północno-wschodniej Sri Lance nad Oceanem Indyjskim. Liczy 93 tys. mieszkańców (2003). Miasto położone jest na półwyspie o skomplikowanej linii brzegowej. Jego nazwa wywodzi się z tamilskiego Thiru-kona-malai, co oznacza Święte Wschodnie Wzgórze. Miasto jest znane z plaż, oraz Thirukonesvaram Kovil najstarszej na Sri Lance świątyni hinduistycznej. Chociaż w Trikunamalai znajdują się bazy armii Sri Lanki (lotnicza i morska), Tamilskie Tygrysy uważają miasto za stolicę państwa Ilam, o którego niepodległość walczą.

    Służba przed II wojną światową[ | edytuj kod]

    "Glorious" na kotwicy w 1936

    Po przebudowie „Glorious” powrócił do służby w Royal Navy 24 lutego 1930 roku. Do czerwca operował w składzie Floty Atlantyckiej, potem zastąpił bliźniaczego „Courageousa” we Flocie Śródziemnomorskiej i pozostawał w niej do października 1939 roku. W trakcie rejsu na Morze Śródziemne doznał uszkodzeń turbin, co spowodowało konieczność odstawienia do remontu, zakończonego w końcu roku.

    Okręt flagowy – okręt, na którym znajduje się dowódca zespołu okrętów lub całej floty. Obecność dowódcy symbolizuje flaga lub proporzec na maszcie. Okrętów flagowych może być tyle, ile jest samodzielnie działających zespołów okrętów w czasie wojny. W czasie pokoju jest jeden symboliczny okręt wyznaczony do pełnienia funkcji okrętu flagowego dla całej floty.Barbeta – nieruchoma, opancerzona, niska, cylindryczna osłona na okrętach wojennych, stanowiąca podstawę wieży artyleryjskiej, która obracała się na łożysku na barbecie. Barbeta chroniła mechanizmy i elementy mocowania dział, zwłaszcza przy większych kątach podniesienia lufy, gdy tylna część działa przemieszczała się w dół wewnątrz barbety. Chroniła również mechanizmy zasilania w amunicję oraz obsługę dział. Barbety stosowano przy działach większych kalibrów (z reguły od 150 mm), przede wszystkim na dużych pancernych okrętach artyleryjskich – pancernikach i krążownikach.

    1 kwietnia 1931 roku, podczas ćwiczeń Floty Śródziemnomorskiej u wybrzeży Hiszpanii w pobliżu Malagi, „Glorious” dowodzony przez komandora Charlesa Kennedy-Purvisa, zderzył się we mgle z francuskim liniowcem pasażerskim „Florida”, płynącym z Buenos Aires do Marsylii. W wyniku zderzenia zginął jeden z marynarzy lotniskowca oraz 33 pasażerów i członków załogi liniowca. Ze znajdujących się w chwili wypadku w powietrzu 21 samolotów 17 doleciało do wybrzeża, cztery pozostałe musiały awaryjnie wodować po wyczerpaniu paliwa i utonęły, a ich załogi zostały podjęte z morza. Uszkodzeniu uległa dziobowa część pokładu startowego i pomieszczenia niższych pokładów. Towarzyszące „Gloriousowi” niszczyciele odholowały uszkodzoną „Floridę” do Malagi, skąd okręty brytyjskie odpłynęły do Gibraltaru. Po prowizorycznych naprawach lotniskowiec przeszedł na Maltę, gdzie został poddany remontowi, trwającemu do 21 września. Na rozprawie, która odbyła się w lipcu 1932 roku, uznano obie jednostki winnymi spowodowania kolizji. Komandora Purvisa obciążono za niezmniejszenie prędkości i zignorowanie sygnałów dźwiękowych z liniowca.

    Krążownik lekki – klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników, powstała na początku XX wieku. Intensywnie używane podczas obu wojen światowych. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, klasa zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.Karabin maszynowy Vickers 12,7 mm – powiększona wersja karabinu maszynowego Vickers, używana przez flotę i armię brytyjską w czasie II wojny światowej. Konstrukcją nie różnił się od wersji kalibru 7,7 mm.

    W sierpniu 1932 roku okręt, przebywający w pobliżu wyspy Korfu, był wizytowany przez Księcia Walii. W listopadzie odpłynął do Wielkiej Brytanii na przegląd. Po raz kolejny został skierowany do Devonport w 1934 roku, na remont połączony z modernizacją. Wówczas otrzymał dwie hydrauliczne katapulty na górnym pokładzie lotniczym, który jednocześnie został przedłużony ku rufie, aby zminimalizować zawirowania powietrza sprawiające pilotom kłopoty przy lądowaniu. Podniesiono wówczas także o jeden poziom pokład rufowy i zainstalowano stanowiska „pom-pomów”. W drugiej połowie 1935 roku, w związku z włoską agresją na Abisynię został czasowo przesunięty do Aleksandrii. 20 maja 1937 roku „Glorious” brał udział w rewii koronacyjnej Jerzego VI w Spithead. Od września tegoż roku operował w ramach międzynarodowego patrolu nieinterwencji na wodach hiszpańskich. Po raz czwarty opuścił Morze Śródziemne w październiku 1937 roku, udając się na kolejny przegląd do Devonport.

    Sponson – element konstrukcyjny w postaci występu, ryzalitu, służący do umieszczania uzbrojenia lub poprawiania stabilności konstrukcji pojazdu.Belfast (angielska wymowa: [bɛlˈfɑːst]; irl. Béal Feirste) – stolica i największe miasto Irlandii Północnej. Greater Belfast jest podzielony pomiędzy dwa hrabstwa – Antrim i Down, lecz sam Belfast przynależy w całości do Antrim.

    W 1939 roku nowym dowódcą lotniskowca został komandor Guy D'Oyly-Hughes (ur. 1891), oficer okrętów podwodnych z okresu I wojny światowej, dwukrotnie odznaczony Distinguished Service Order. Na początku lat 30. odbył kurs pilotażu i rozpoczął służbę na lotniskowcach. Między innymi przez 10 miesięcy był zastępcą dowódcy „Courageousa”. Był ambitny, nie lubiany przez własnych oficerów i nie umiał znaleźć porozumienia z członkami personelu latającego.

    Czas uniwersalny (ang. universal time, UT; Greenwich Mean Time, GMT) – astronomiczny czas słoneczny średni na południku zerowym, za który przyjęto południk przechodzący przez obserwatorium astronomiczne w miejscowości Greenwich, (obecnie jest to dzielnica Londynu w Wielkiej Brytanii). Jest czasem strefowym pierwszej strefy czasowej, od którego liczy się czas pozostałych stref.Na mapach: 36°08′N 5°21′W/36,133333 -5,350000 Gibraltar (zniekształcone arab. جبل طارق – Dżabal al-Tarik, "góra Tarika") – skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego, u wyjścia Morza Śródziemnego na Ocean Atlantycki; od 1713 terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    W chwili przystąpienia Wielkiej Brytanii do działań wojennych „Glorious” przebywał na ćwiczeniach we wschodniej części Morza Śródziemnego. Zakończył je, zawijając do Aleksandrii 16 września. Na początku października, wraz z pancernikiem „Malaya”, został skierowany przez Kanał Sueski do Zatoki Adeńskiej, skąd oba okręty operowały na Oceanie Indyjskim jako Force J, jedna z grup poszukiwawczych, skierowanych przez Admiralicję przeciwko niemieckim pancernikom kieszonkowym „Admiral Graf Spee” i „Admiral Scheer”. W przerwach pomiędzy wyjściami w morze dokonano wymiany opłomek w kotłach lotniskowca. Bezskuteczna akcja zakończyła się 12 grudnia 1939 roku, gdy „Glorious” zawinął do Trincomalee na Cejlonie, gdzie wymieniono część jego personelu latającego.

    Wieża artyleryjska – element konstrukcji okrętów wojennych, służący do obrotowego mocowania dział oraz ochrony ich mechanizmów i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela lub wpływami atmosferycznymi. Przez zamocowanie obrotowe w wieży działa uzyskują duży kąt ostrzału w poziomie. W celu ochrony dział i obsługi przed ogniem nieprzyjaciela, wieże stosowane w historycznych klasach okrętów artyleryjskich (głównie pancerniki i krążowniki) były opancerzone.Firth of Forth (gael. Linne Foirthe) – zatoka Morza Północnego (Ocean Atlantycki) w Szkocji. Charakteryzuje się tym, że wcina się 80 km. w ląd. Wejście o szerokości 40 km., głębokość do 46 m. Połączona kanałem śródlądowym z zatoką Firth of Clyde. Główny port Edynburg.

    29 grudnia wypłynął wspólnie z krążownikami: brytyjskim „Kent” i francuskim „Suffren”, by dołączając do francuskiego konwoju z Indochin powrócić do Adenu a następnie na Morze Śródziemne. 17 stycznia 1940 roku wpłynął do bazy na Malcie i został odstawiony do stoczni na przegląd, trwający razem z próbami morskimi do końca marca. Następnie wypłynął razem z lotniskowcem „Ark Royal” do Aleksandrii. Po niemieckiej inwazji na Norwegię obie jednostki zostały odwołane ze składu Floty Śródziemnomorskiej i przez Gibraltar skierowane do kraju w eskorcie niszczyciela „Stuart”.

    Pancernik – klasa dużych, silnie opancerzonych i uzbrojonych pełnomorskich okrętów, stanowiących trzon największych flot wojennych od czasu powstania klasy pancerników w drugiej połowie XIX wieku, do okresu II wojny światowej. Przeznaczeniem pancerników było zapewnienie panowania na morzach poprzez wygrywanie bitew artyleryjskich i niszczenie wrogich jednostek nawodnych wszystkich klas. Pierwsze pancerniki pojawiły się w latach 60. XIX wieku i z miejsca zastąpiły drewniane okręty liniowe w roli najpotężniejszych jednostek floty, przejmując także ich nazwę w niektórych językach (zobacz niżej). Szczyt znaczenia pancerniki miały podczas wojny rosyjsko-japońskiej (1904-1905) i I wojny światowej, istotną rolę odgrywały także podczas II wojny światowej, aczkolwiek utraciły wtedy swój prymat na rzecz lotniskowców. Po tej wojnie klasa ta stopniowo zanikła, jedynie nieliczne pozostające w służbie okręty używane były w bardzo ograniczonym zakresie do lat 90. XX wieku. Polska nie posiadała w swojej marynarce okrętów tej klasy.Krążownik liniowy - klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników (duża prędkość) i pancerników (wielkość i uzbrojenie). Krążowniki liniowe zaliczane były obok pancerników do okrętów liniowych. W dawnym polskim piśmiennictwie nazywano je też "krążownikami bojowymi".
    Kampania norweska
    „Glorious” w połowie 1940

    22 kwietnia 1940 roku w Scapa Flow na „Gloriousa” zaokrętowano, obok jego własnej grupy lotniczej, 18 myśliwców Gloster Gladiator z 263 dywizjonu RAF, które miały zostać dostarczone na lotnisko lądowe w Norwegii. Następnego dnia „Glorious” i „Ark Royal”, w zespole z krążownikami „Berwick” i „Curlew” oraz niszczycielami „Fearless”, „Fury”, „Hasty”, „Hereward”, „Hyperion” i „Juno”, wypłynęły ku wybrzeżom Norwegii. Gladiatory 263 dywizjonu przeleciały na lotnisko polowe, samoloty pokładowe atakowały cele w Trondheim i na południe od miasta. Stracono przy tym cztery Skuy, ich załogi zostały uratowane. Pomimo wsparcia z powietrza, wojskom aliantów nie udało się powstrzymać niemieckiego marszu na północ. 27 kwietnia „Glorious” powrócił do Scapa Flow dla uzupełnienia paliwa i zapasów, oraz by zaokrętować nowe samoloty przeznaczone dla wsparcia wojsk walczących w Norwegii.

    Yarrow - kocioł parowy opracowany pod koniec XIX wieku przez Alfreda Yarrow. Najpopularniejszy typ kotła parowego na okrętach od końca XIX wieku.HMS Royal Oak (numer taktyczny 08) – pancernik typu Revenge (R), służył w brytyjskiej Royal Navy, storpedowany 14 października 1939 roku przez niemiecki okręt podwodny U-47 w porcie w zatoce Scapa Flow. Zwodowany w 1914 roku i ukończony w 1916 roku okręt pierwszy raz został wykorzystany bojowo podczas bitwy jutlandzkiej. W okresie dwudziestolecia międzywojennego służył we Flocie Atlantyckiej, Home Fleet i Flocie Śródziemnomorskiej, będąc podczas hiszpańskiej wojny domowej kilkakrotnie obiektem przypadkowego ataku. Okręt znalazł się w centrum międzynarodowej uwagi po tym, jak jego starsi oficerowie zostali skazani w 1928 roku podczas kontrowersyjnego procesu. W czasie dwudziestopięcioletniej służby podejmowano próby zmodernizowania okrętu, ale nie zdołano poprawić jego największej wady, jaką była mała prędkość. W konsekwencji, w momencie wybuchu II wojny światowej HMS „Royal Oak” był już przestarzałym okrętem.

    30 kwietnia, po unormowaniu się pogody na Morzu Północnym, wypłynął znów w stronę Norwegii w eskorcie trzech niszczycieli. Z planowanych do zabrania na pokład samolotów zaokrętowano z powodu złej pogody jedynie 12 Swordfishy z 823 dywizjonu, trzy Skuy i jeden Blackburn Roc. 1 maja dołączył do pozostałych okrętów brytyjskich osłaniających ewakuację Åndalsnes i Molde. Myśliwce Sea Gladiator z „Gloriousa” zapewniały osłonę powietrzną zespołu, który przez cały dzień był atakowany przez Luftwaffe. Uszkodziły rozpoznawczego He 111 i zestrzeliły bombowiec nurkujący Ju 87.

    Samozatopienie floty niemieckiej w Scapa Flow – akcja zatopienia własnych okrętów, podjęta 21 czerwca 1919 roku przez oficerów i marynarzy niemieckiej Hochseeflotte na rozkaz swojego dowódcy, admirała Ludwiga von Reutera. Samozatopienie floty miało na celu zapobieżenie przejęciu internowanych na kotwicowisku w Scapa Flow jednostek przez zwycięskie państwa Ententy.Greenock (gael. Grianaig) – portowe miasto położone w zachodniej Szkocji nad rzeką Clyde, w hrabstwie Inverclyde. Liczba mieszkańców (2001): 45.467.

    2 maja „Glorious” i „Ark Royal” powróciły do Scapa Flow. Z pierwszego z nich wyokrętowano samoloty, po czym lotniskowiec skierował się do Firth of Clyde, a następnie do Greenock dla uzupełnienia zapasów i dania wypoczynku załodze. Następnie zaokrętowano sześć łodzi latających Supermarine Walrus z 701 dywizjonu oraz – przy pomocy dźwigu – 18 myśliwców Hawker Hurricane z 46 dywizjonu RAF. Gdy „Glorious” dotarł w okolice Narwiku, Walrusy odleciały do Harstad, ale Hurricane'y pozostały na pokładzie ze względu na złe warunki pogodowe i nieprzygotowanie lotniska w Skånland na przyjęcie maszyn. Po zatankowaniu paliwa w Scapa Flow, lotniskowiec powrócił w rejon Narwiku 26 maja i wówczas myśliwce odleciały na ląd.

    Hawker Hurricane (ang. huragan) – brytyjski samolot myśliwski, jednomiejscowy, jednosilnikowy dolnopłat o konstrukcji metalowej z częściowo płóciennym pokryciem, zaprojektowany i produkowany przez firmę Hawker Siddeley. Używany na wielu frontach II wojny światowej, odegrał znaczącą rolę podczas bitwy o Anglię. Produkowany w wielu wersjach uzbrojenia i z różnymi jednostkami napędowymi. Do zakończenia produkcji w 1944 roku wyprodukowano ponad 14 tysięcy egzemplarzy wszystkich wersji lądowych Hurricane i morskich Sea Hurricane, przystosowanych do działania z pokładów lotniskowców.Royal Navy, Królewska Marynarka Wojenna – marynarka wojenna Wielkiej Brytanii, najstarsza zorganizowana siła zbrojna Zjednoczonego Królestwa.

    Tego samego dnia dowódca lotniskowca otrzymał ze sztabu wojsk walczących na lądzie pod rozwagę propozycję zaatakowania posuwających się na północ oddziałów niemieckich przez samoloty pokładowe. Podczas przygotowywania planu ataku starł się z dowódcą własnej grupy lotniczej, komandorem porucznikiem J. B. Heathem, który uważał, że jego piloci nie mają wystarczającego doświadczenia w nawigowaniu nad lądem, a cele są źle zdefiniowane. W efekcie D'Oyly-Hughes oskarżył Heatha o odmowę wykonania rozkazu i zawiesił w obowiązkach, a po powrocie do Scapa Flow pozostawił go na lądzie w oczekiwaniu sądu wojennego.

    Kumbria (ang. Cumbria) – hrabstwo ceremonialne i niemetropolitalne w północno-zachodniej Anglii, w regionie North West England, położone nad Morzem Irlandzkim, przy granicy ze Szkocją.Edward VIII – właśc. Edward Albert Chrystian Jerzy Andrzej Patryk Dawid (ang. Edward Albert Christian George Andrew Patrick David, ur. 23 czerwca 1894 w Richmond, zm. 28 maja 1972 w Paryżu) – książę Walii od 1911 (inaugurowany w Caernarfon), król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i dominiów, cesarz Indii, Obrońca Wiary od 20 stycznia 1936 do abdykacji 11 grudnia 1936. Po ustąpieniu z tronu otrzymał tytuł księcia Windsoru (Duke of Windsor).

    W tym czasie dowództwo brytyjskie uznało kampanię norweską za przegraną i nocą z 3 na 4 czerwca rozpoczęło ewakuację własnych wojsk (operacja Alphabet). „Glorious” powrócił w rejon Narwiku 2 czerwca, mając na pokładzie jedynie część własnej grupy lotniczej: 10 Sea Gladiatorów z 802 dywizjonu oraz sześć Swordfishów z 823 dywizjonu. Pozostałe miejsca w hangarach miały zostać zajęte przez ewakuowane samoloty RAF. 6 czerwca cztery Swordfishe podjęły nieudaną próbę zbombardowania kwatery generała Dietla. Następnego dnia na „Gloriousa” przyleciało 10 Gladiatorów z ewakuowanego 263 dywizjonu RAF oraz Hurricane'y (źródła podają liczbę od siedmiu do dziesięciu maszyn) z 46 dywizjonu RAF. Piloci tych ostatnich, niemający żadnego doświadczenia w tego typu operacjach dokonali sporego wyczynu, lądując na pokładzie lotniskowca maszynami o znacznie większej od dwupłatowców prędkości lądowania, nie wyposażonymi w haki. Było to pierwsze tego typu udane lądowanie w historii lotnictwa morskiego, możliwe dzięki zaopatrzeniu każdego z myśliwców w 7-kilogramowy worek piasku umieszczony w ogonie, pozwalający na uruchomienie hamulców z pełną mocą natychmiast po przyziemieniu. Efektem tego incydentalnego debiutu Hurricane'a w lotnictwie morskim było zwrócenie przez czynniki decyzyjne Royal Navy uwagi na możliwość bazowania nowoczesnych myśliwców na brytyjskich lotniskowcach.

    David Richard Beatty, 1. hrabia Beatty GCB, OM, GCVO, DSO (ur. 17 stycznia 1871 w Nantwich, zm. 11 marca 1936 w Londynie) – brytyjski admirał, uczestnik I wojny światowej, dowódca Eskadry (1913–1915), po reorganizacji – Floty Krążowników Liniowych (1915–1916), dowódca Grand Fleet (1916–1918), Pierwszy Lord Morski (1919–1927).Mila morska (Mm, ang.: nautical mile – NM, International Nautical Mile – INM) – jest jednostką odległości stosowaną w nawigacji morskiej oraz lotnictwie. Jest to długość łuku południka ziemskiego odpowiadająca jednej minucie kątowej koła wielkiego. W rzeczywistości ze względu na kształt kuli ziemskiej (Geoida) długość łuku 1 minuty kątowej jest różna w zależności od szerokości geograficznej, dlatego umownie przyjęto długość uśrednioną.
    Ostatni rejs
    „Glorious” sfotografowany w maju 1940 z pokładu „Ark Royal”, niszczyciel obok to „Diana”
     Osobny artykuł: Operacja Juno.

    W nocy z 7 na 8 czerwca druga grupa transportowców wiozących ewakuowanych żołnierzy Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego odpłynęła w kierunku Wielkiej Brytanii. W skład jej eskorty miały wchodzić lotniskowce „Ark Royal” i „Glorious”, jednak dowódca tego drugiego zwrócił się do dowódcy zespołu, wiceadmirała Wellsa, o zgodę na odłączenie się i niezależne podążanie do Scapa Flow. Według historyków powodem takiego postępowania D'Oyly-Hughesa była chęć jak najszybszego załatwienia sprawy sądu nad J. B. Heathem. Po uzyskaniu zgody „Glorious” odłączył się od konwoju i wyruszył w samodzielny rejs, eskortowany jedynie przez dwa niszczyciele, „Acasta” (dowódca komandor porucznik Charles F. Glasfurd) i „Ardent” (komandor podporucznik John F. Barker). Początkowo płynął z prędkością 22 węzłów, zredukowaną następnie do 17 węzłów, z wykorzystaniem 12 z 16 kotłów.

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Buenos Aires (hiszp. Pomyślne Wiatry) – stolica Argentyny, największe miasto tego kraju i jedno z największych w Ameryce Południowej.

    Na pokładzie lotniskowca, pomimo przebywania w strefie działań wojennych, panował obniżony, czwarty stopień gotowości bojowej. Żaden z brytyjskich okrętów nie dysponował radarem, mimo to w bocianim gnieździe nie było obserwatorów, samoloty pokładowe nie prowadziły patroli wokół macierzystej jednostki, żaden z nich nie stacjonował nawet na pokładzie startowym. Pogoda była bardzo dobra, powietrze przejrzyste, wiatr słaby. O 15.46 (GMT) dym z komina lotniskowca został dostrzeżony przez obserwatora z niemieckiego pancernika „Scharnhorst”. Wraz z bliźniaczym „Gneisenau” prowadził on od 4 czerwca akcję przeciwko brytyjskim liniom komunikacyjnym z Norwegii, pod kryptonimem Juno. Zespołem niemieckim dowodził admirał Wilhelm Marschall.

    Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy drętwokształtnych – Torpediniformes, rzędu ryb chrzęstnoszkieletowychIndochiny Francuskie – dawna kolonia francuska na Półwyspie Indochińskim (Azja Południowo-Wschodnia), w jego wschodniej części nazywanej przez Europejczyków właśnie Indochinami. Obecnie niepodległe państwa: Laos, Kambodża i Wietnam.

    Brytyjczycy zauważyli zbliżające się do nich niezidentyfikowane okręty około 16.00. „Ardent” został wysłany na rozpoznanie, a na lotniskowcu rozpoczęto podnoszenie pięciu Swordfishy na pokład startowy. Okręt zwiększył prędkość i skierował się pod wiatr, aby umożliwić ich start. O 16.20 na „Gloriousie” ogłoszono alarm bojowy. O 16.27 „Scharnhorst” otworzył ogień do „Ardenta”, trzy minuty później dołączył do niego „Gneisenau”. Brytyjski niszczyciel wystrzelił salwę torpedową i wycofał się stawiając zasłonę dymną. Jeden z wystrzelonych przez jego artylerzystów pocisków kal. 120 mm trafił w „Scharnhorsta”, ale wkrótce „Ardent” został kilka razy trafiony przez niemieckie pociski średniego kalibru i zatonął około 17.25.

    Sopwith 1½ Strutter – (dosł. „półtora zastrzałowiec”) brytyjski jedno lub dwumiejscowy samolot myśliwski i rozpoznawczy z okresu I wojny światowej w układzie dwupłata zbudowany przez Sopwith Aviation Company. Nazwa maszyny 1½ Strutter pochodzi od konstrukcji skrzydeł samolotu, które były połączone jednym pełnym zastrzałem i drugim, mniejszym, łączącym tylko górny płat z kadłubem, który uznano za „połowę zastrzału”. Oficjalnie w służbie RFC maszyna nosiła oznaczenie Sopwith Two-Seater (ang. „dwumiejscowy Sopwith”), a w wersji morskiej wykorzystywanej przez Royal Navy Air Service Sopwith Type 9400.Malta, Republika Malty (Repubblika ta’ Malta, Republic of Malta) – państwo wyspiarskie położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, na południe od Sycylii.

    O 16.32 artyleria „Scharnhorsta” przeniosła ogień na lotniskowiec. Już w trzeciej salwie Niemcy uzyskali bezpośrednie trafienie: pocisk kal. 280 mm uderzył w dziobowy pokład lotniczy i eksplodował w górnym hangarze, wzniecając duży pożar. Wybita przezeń dziura w pokładzie startowym uniemożliwiła jakiekolwiek operacje lotnicze, zniszczone zostały dwa gotowe do akcji Swordfishe. Odłamki przecięły przewody kominowe i dym dostał się do systemu wentylacyjnego, który rozprzestrzenił go po całym okręcie. Wkrótce „Gloriousa” trafiły kolejne pociski. Jeden z nich uderzył w rejon pomostu nawigacyjnego, zabijając lub raniąc wszystkich tam obecnych, w tym dowódcę. Pomiędzy 16.58 a 17.20 lotniskowiec skrył się za zasłoną dymną, co uniemożliwiło Niemcom prowadzenie skutecznego ostrzału.

    Jerzy VI (ang. George VI, ur. 14 grudnia 1895 w Sandringham House, zm. 6 lutego 1952 tamże) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i dominiów (1936–1952), cesarz Indii (1936–1947), król Indii (1947–1949), król Irlandii (1936–1949). Brat Edwarda VIII i jego następca po abdykacji Edwarda. Zyskał popularność i szacunek, gdy podczas niemieckich nalotów na Londyn nie opuścił miasta, mimo iż dziewięć razy bombardowany był pałac.Witraż – ozdobne wypełnienie okna, wykonane z kawałków kolorowego szkła wprawianych w ołowiane ramki osadzone między żelazne sztaby. Ramki stanowią kontur rysunku, kreskowanie na szkle lub malowanie na nim przeźroczystymi farbami podkreśla charakterystyczne elementy (głowę, oczy, ręce, fałdowanie szat, cieniowanie figur itp.). Witraże stosowano głównie w budownictwie sakralnym. Technika witrażu znana była w starożytności jednak została rozpowszechniona od wczesnego średniowiecza, a rozwinęła się w sztuce gotyckiej. Renesans witrażownictwa nastąpił na przełomie wieków XIX i XX w sztuce secesji.

    Wkrótce po jego wznowieniu jeden z pocisków trafił w maszynownię „Gloriousa”, powodując natychmiastowy spadek jego prędkości i wejście w cyrkulację. Jednocześnie okręt przechylał się na prawą burtę. Pancerniki, zbliżając się, prowadziły ogień do 17.40. Minutę wcześniej w „Scharnhorsta” trafiła jedna z torped wystrzelonych przez prowadzący samotną walkę niszczyciel „Acasta”, który ostatecznie, rozbity pociskami, zatonął o 18.20. Dziesięć minut wcześniej „Glorious” przewrócił się i zatonął.

    Sri Lanka (Demokratyczno-Socjalistyczna Republika Sri Lanki; syng. ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය, trl. Śrī Laжkā Prajātantrika Samājavādi Janarājya, trb. Sri Lanka Pradźatantrika Samadźawadi Dźanaradźja; tamilski இலங்கை சனநாயக சோஷலிசக் குடியரசு, trb. Ilangaj Dźananajaka Soszalisak Kudijarasu) – państwo w Azji Południowej, na wyspie Cejlon (pod tą nazwą znane do 1972) wraz z mniejszymi przybrzeżnymi wyspami. Oddzielone od Półwyspu Indyjskiego cieśniną Palk i zatoką Mannar. Od wschodu oblewane przez Zatokę Bengalską, od południa otwartym Oceanem Indyjskim. Największe miasta kraju to: Kolombo, Dehiwala, Moratuwa, Dżafna, Kandy, Galle, Kalmunai.Kanał Sueski (arab. قناة السويس, trl. Qanā al-Suways) – kanał głębokowodny dla statków morskich łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym, wykopany w latach 1859-1869. W południowej części trasa kanału przebiega przez Jezioro Krokodyli, Wielkie Jezioro Gorzkie i Małe Jezioro Gorzkie.

    W wodzie znalazło się około 900 rozbitków z lotniskowca. Jednak brakowało dla nich szalup i tratw ratunkowych, a na tych, które były, nie było wystarczającej ilości wody i żywności. Niemcy nie podjęli akcji ratunkowej. Woda morska była bardzo zimna – jej temperatura nie przekraczała 1 °C. Większość rozbitków zmarła pierwszej nocy. Royal Navy rozpoczęła akcję ratunkową przed wieczorem 9 czerwca, po ogłoszeniu przez niemiecką propagandę wiadomości o sukcesie. Wprawdzie radiogram z „Gloriousa” o rozpoczęciu bitwy został odebrany na krążowniku ciężkim „Devonshire”, ale ponieważ na jego pokładzie znajdowała się norweska rodzina królewska, dowódca okrętu nie zdecydował się na przerwanie ciszy radiowej i nie przekazał sygnału dalej. 10 czerwca norweski trawler „Borgund” uratował 37 marynarzy, z których dwóch zmarło po przewiezieniu ich do Thorshavn. Inny norweski trawler, „Svalbard II”, uratował pięciu ludzi, ale został zawrócony z kursu i skierowany z powrotem do Norwegii przez niemiecki samolot. Jeden z uratowanych zmarł jeszcze na pokładzie trawlera, czterej pozostali zostali jeńcami wojennymi. Prawdopodobnie jeszcze jeden marynarz został podniesiony z wody przez niemiecki wodnosamolot.

    Armata przeciwlotnicza 40 mm (2pdr) Mark VIII, potocznie nazywana pom-pom - brytyjska morska automatyczna armata przeciwlotnicza z lat 30. XX wieku, standardowe lekkie działo przeciwlotnicze brytyjskich okrętów okresu II wojny światowej, używana głównie w postaci sprzężonej po 4 i 8 luf.Luftwaffe (pol. broń powietrzna) – Siły Powietrzne III Rzeszy (1933-1945), powołane 26 lutego 1935 roku rozkazem Hitlera, również oficjalna nazwa powojennych sił powietrznych Republiki Federalnej Niemiec aż do dzisiaj.

    Ogółem zginęło 1519 ludzi, w tym 1207 z „Gloriousa”, 160 z „Acasty” i 152 z „Ardenta”. Wśród poległych był dowódca lotniskowca i wszyscy, oprócz jednego, oficerowie. Zatopienie „Gloriousa” przez niemieckie pancerniki było pierwszym, jednym z dwóch zaledwie przypadków zniszczenia lotniskowca bezpośrednim ostrzałem artyleryjskim. Drugim tak zatopionym okrętem tej klasy był amerykański „Gambier Bay” w trakcie bitwy koło wyspy Samar 25 października 1944 roku.

    Katapulta startowa samolotu – urządzenie stałe lub przewoźne, umożliwiające start samolotu z pasa o ograniczonej długości i dowolnej powierzchni. Obecnie najczęściej stosowane na lotniskowcach, gdyż ze względu na dużą masę i małą wydajność nie zyskały popularności w lotnictwie lądowym. Opracowywane rozwiązania katapult wystrzeliwujących samolot z dowolnego miejsca na lądzie nie wyszły poza stadium eksperymentów, a obecnie zaniechano dalszego rozwoju tego typu konstrukcji ze względu na upowszechnienie się samolotów o zdolnościach VTOL.Heinkel He 111 — podstawowy średni bombowiec niemieckiej Luftwaffe wykorzystywany w początkowej fazie II wojny światowej i prawdopodobnie najbardziej charakterystyczna niemiecka maszyna bombowa wykorzystywana podczas bitwy o Anglię. He 111 został opracowany jeszcze przed wybuchem wojny w wytwórni Heinkel i znajdował się na wyposażeniu Luftwaffe do końca wojny (a w lotnictwie hiszpańskim aż do 1965 roku).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Korfu, starożytna Kerkyra (gr. Κέρκυρα = Kerkira, łac. Cercyra; wł. Corfu), górzysta wyspa w Grecji, w północnej części Morza Jońskiego u wybrzeży Albanii, łącznie z kilkoma pobliskimi wysepkami wchodzi w skład prefektury Kerkira w regionie administracyjnym Wyspy Jońskie. Stolicą wyspy i prefektury jest miasto Korfu (zwane też Kerkirą). Najwyższy szczyt na wyspie to Pantokrator (906 m n.p.m.).
    HMS Vanguard – brytyjski pancernik, który wszedł do służby po II wojnie światowej. Był to ostatni i największy z brytyjskich pancerników.
    Junkers Ju 87 Stuka (z niem. Sturzkampfflugzeug) – niemiecki bombowiec nurkujący z okresu II wojny światowej. Zaprojektowana przez Hermanna Pohlmanna i oblatana 17 września 1935 maszyna, swój chrzest bojowy przeszła w 1936 roku podczas wojny domowej w Hiszpanii. W niemieckiej propagandzie samolot stał się symbolem wielkości Luftwaffe.
    HMS Juno – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, należący do typu J (J/K/N), w służbie Royal Navy w latach 1939-1941. Nosił znaki taktyczne F46, G36. Służył głównie na Morzu Śródziemnym, gdzie został zatopiony 21 maja 1941 w obronie Krety.
    Wodowanie – wprowadzenie statku wodnego albo innej jednostki pływającej na wodę po budowie, remoncie, transporcie itp.
    Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.
    HMS Courageous – brytyjski krążownik liniowy z okresu I wojny światowej, przebudowany po jej zakończeniu na lotniskowiec, wiodący okręt typu Courageous.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.12 sek.