• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gwiazdozbiór Rylca

    Przeczytaj także...
    Złota Ryba (łac. Dorado, dop. Doradus, skrót Dor) – niewyraźny gwiazdozbiór nieba południowego. Jest mimo to istotny, ponieważ w południowej części gwiazdozbioru znajduje się 2/3 Wielkiego Obłoku Magellana, jednej z dwóch galaktyk satelitarnych naszej Galaktyki. W obrębie tego gwiazdozbioru znajduje się również południowy biegun ekliptyczny. W Polsce niewidoczny. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. Gwiazdozbiór ten został wprowadzony przez nawigatorów holenderskich Petera Dirksza Keysera oraz Fridericka de Houtmana, a po raz pierwszy opisana w ′′Uranometrii′′ Johanna Bayera w 1603 roku.Zestawienie to zawiera gwiazdy w gwiazdozbiorze Rylca do jasności 6,5 magnitudo. Dodatkowo uwzględniono w nim także inne znaczące choć słabsze obiekty gwiazdowe.
    Gołąb (łac. Columba, dop. Columbae, skrót Col) – gwiazdozbiór nieba południowego, w całości widoczny na południe od równoleżnika 47°N. Wprowadzony został przez niemieckiego astronoma Johanna Bayera w 1603 roku. Gwiazdozbiór kojarzony jest z gołębicą z Arki Noego. Konstelacja ta znajduje się nisko nad horyzontem (dla obserwatorów z Polski) a jej południowa część nigdy u nas nie wschodzi. W Polsce widoczny częściowo zimą. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 40.

    Rylec (łac. Caelum, dop. Caeli, skrót Cae) – mały, 81. co do jasności gwiazdozbiór nieba południowego oznaczony w 1751 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego, badacza nieba południowego Nicolasa Louisa de Lacaille’a pierwotnie pod łacińską nazwą Caela Scalptoris. Liczba gwiazd widocznych nieuzbrojonym okiem: około 10. W Polsce widoczny częściowo zimą.

    Nicolas Louis de Lacaille (ur. 15 marca 1713 w Rumigny, Francja, zm. 21 marca 1762 w Paryżu) – francuski astronom, który jako pierwszy podjął próbę zrobienia mapy obejmującej całe niebo południowe. Członek Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk.Masa Słońca M ⊙ {displaystyle M_{odot }} – pozaukładowa jednostka używana w astronomii do określania mas obiektów astronomicznych (gwiazd, gromad, galaktyk itp.).

    Pochodzenie nazwy[]

    Gwiazdy małego fragmentu nieba, wciśniętego między Gołębicę i Erydan, musiały czekać do czasu, aż Nicolas Louis de Lacaille wymyśli figurę, w którą można je dopasować. Stało się to w czasie wizyty astronoma w obserwatorium na Przylądku Dobrej Nadziei pomiędzy rokiem 1751 a 1752. Początkowo nazwał tę figurę Les Burns i narysował jako parę narzędzi do rytowania połączonych wstążką. Gwiazdy te były co prawda znane starożytnym astronomom w Europie i na Bliskim Wschodzie, ale nie ma związanych z nimi legend czy mitów.
    Kilka lat później Lacaille zlatynizował nazwę; dzisiaj Caelum Scapltorium skraca się zazwyczaj do Caelum, co oznacza ‘rylec’, typ dłuta używany do rzeźbienia w metalu. Od tego czasu gwiazdy i kształt gwiazdozbioru nie uległy znaczącym zmianom.

    Mgławice – obłoki gazu i pyłu międzygwiazdowego lub bardzo rozległe otoczki gwiazd (dawniej również tak nazywano galaktyki).Zegar (łac. Horologium, dop. Horologii, skrót Hor) to mało wyraźny gwiazdozbiór nieba południowego, jeden z kilkunastu, jakie w latach 1752-1763 wprowadził francuski astronom, kartograf i duchowny, badacz nieba południowego Nicolas Louis de Lacaille, pierwotnie pod nazwą Zegar Wahadłowy,dla upamiętnienia, wynalezionego 100 lat wcześniej przez holenderskiego fizyka Christiana Huygensa, wahadłowego regulatora chodu zegara - urządzenia spełniającego w pracy astronoma równie ważną rolę jak teleskop. Nie zawiera gwiazd o jasności większej niż 3. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. W Polsce niewidoczny.

    Gwiazdy[]

    Ciemne i rozproszone gwiazdy konstelacji nie ułatwiają znalezienia figury, która miałyby przedstawiać. Jest wśród nich zaledwie jedna gwiazda czwartej wielkości i kilka piątej wielkości. Beta (β) i alfa (α) Caeli tworzą trzon gwiezdnego rylca, wskazującego na południe, na gwiazdozbiory Złotej Ryby i Sieci.

    Czerwony karzeł – gwiazda ciągu głównego późnego typu widmowego (K, M, rzadko L). Gwiazdy te mają masy, rozmiary i jasność niższe niż Słońce, a temperatury ich powierzchni są niższe niż 4000 K. Czerwone karły stanowią najliczniejszy typ gwiazd we Wszechświecie, jednak z powodu ich małej jasności nie są widzialne gołym okiem. W Drodze Mlecznej około 80% gwiazd jest czerwonymi karłami, w galaktykach eliptycznych ich liczba w stosunku do jaśniejszych gwiazd jest nawet 20 razy większa. Z powodu wolnego tempa syntezy wodoru, świecą one długo i ewoluują powoli; szacowany czas życia czerwonych karłów sięga 10 bilionów lat.Droga Mleczna – galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. nasz Układ Słoneczny. Droga Mleczna nazywana jest też po prostu Galaktyką. Ale wtedy dla odróżnienia od innych galaktyk pisana wielką literą "G". Zawiera od 100 (według starszych szacunków) do 400 miliardów (według nowszych szacunków) gwiazd. Ma średnicę około 100 000 lat świetlnych i grubość ok. 1000 lat świetlnych.
  • Alfa (α) Rylca znajduje się na ciemniejszym krańcu czwartej wielkości. Znajduje się w odległości 66 lat świetlnych od Ziemi, dość podobna do Słońca. Jest to gwiazda typu F, około pięć razy jaśniejsza i półtora razy masywniejsza niż nasza gwiazda.Ma małego towarzysza, czerwonego karła klasy M o masie około 30% masy Słońca, ale zaledwie jedną setną jego jasności.
  • Gamma (γ) Caeli to gwiazda podwójna składająca się z pomarańczowego olbrzyma o jasności 4,6 i jego towarzysza ósmej wielkości. Jest to ciasny układ do którego rozdzielania potrzeba teleskopu.
  • Interesujące obiekty[]

    Rylec, podobnie jak niektóre z sąsiednich gwiazdozbiorów jak Malarz czy Zegar, to niebieska pustynia. Leży daleko od Drogi Mlecznej; nie ma w nim żadnych mgławic czy gromad, zaledwie kilka bladych galaktyk. Najlepsze z nich jest trio galaktyczne: NGC 1595, NGC 1598 i ESO 202-23, znajdujące się południowym krańcu konstelacji.

    Gwiazdozbiór (konstelacja) – grupa gwiazd zajmujących określony obszar sfery niebieskiej. Z czasem gwiazdy te połączono w symboliczne kształty i nadano im nazwy pochodzące z mitologii (np. gwiazdozbiór Centaura, Cefeusza itp). Gwiazdy tworzące gwiazdozbiór nie są ze sobą zazwyczaj fizycznie związane, a ich bliskie położenie na niebie jest wywołane geometrycznym efektem rzutowania ich położeń na sferę niebieską.Typ widmowy M – typ widmowy obejmujący najliczniejsze gwiazdy, o czerwonej barwie powierzchni (fotosfery), oraz niektóre brązowe karły. Temperatura efektywna tych ciał mieści się w zakresie od ok. 3800 K (M0) do ok. 2300 K (M9). Gwiazdy typu widmowego M są bardzo różnorodne, należą do niego niewielkie czerwone karły, gwiazdy ciągu głównego, oraz czerwone olbrzymy i nadolbrzymy, które opuściły ciąg główny.

    Przypisy

    1. Praca zbiorowa: Kosmos. Warszawa: Buchmann Sp. z o.o., 2012, s. 324-325. ISBN 978-83-7670-323-7.
    2. Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: PARK Sp. z o.o., 2002, s. 159. ISBN 83-7266-156-1.

    Zobacz też[]

  • gwiazdozbiór
  • lista gwiazd w gwiazdozbiorze Rylca
  • lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
  • Bibliografia[]

  • Encyklopedia Wszechświata, praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, ISBN 978-83-01-14848-5.
  • NGC 1598 (również PGC 15204, ESO 202-26, AM 0427-475 lub IRAS04271-4753) – galaktyka spiralna z poprzeczką (SBc), znajdująca się w gwiazdozbiorze Rylca. Odkrył ją John Herschel.Dopełniacz (łac. genetivus) – forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie – używany jest zamiast biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już ablativus na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Słońce (łac. Sol, Helius, gr. Ἥλιος Hḗlios) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.
    Malarz (łac. Pictor, dop. Pictoris, skrót Pic) – słabo widoczny gwiazdozbiór nieba południowego nazwany w 1752 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i opata, Nicolasa Louisa de Lacaille. De Lacaille nazwał go Sztaluga Malarska (łac. Equuleus Pictoris), tak też przedstawiany na dawnych mapach nieba. Jednak gwiazdozbiór został przechrzczony przez Międzynarodową Unię Astronomiczną na Malarza. Przypuszczalnie, nazwę zmieniono, by uniknąć możliwości mylenia go z gwiazdozbiorem Źrebięcia (łac. Equuleus). Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 30. W Polsce niewidoczny.
    Sieć (łac. Reticulum, dop. Reticuli, skrót Ret) – mały gwiazdozbiór nieba południowego, położony niedaleko Wielkiego Obłoku Magellana,zaproponowany w 1624 roku przez niemieckiego astronoma Jakoba Bartscha jako Romb, zmieniony w 1752 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego Nicolasa Louisa de Lacaille′a na Sieć Rombową. Wyobraża umieszczoną w okularze teleskopu sieć z nici pajęczych, służącą do dokładnych pomiarów odległości kątowych ciał niebieskich. W Polsce niewidoczny. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 15.
    NGC 1595 (również PGC 15195, ESO 202-25 lub AM 0426-475) – galaktyka eliptyczna (E3), znajdująca się w gwiazdozbiorze Rylca. Odkrył ją John Herschel.
    Gołe oko, oko nieuzbrojone – określenie używane w astronomii dla zaznaczenia, iż jakaś obserwacja jest przeprowadzana bez dodatkowego sprzętu (np. bez teleskopu, lunety itp.). Astronomowie mówią, że np. dana gwiazda jest widoczna „gołym okiem” – można ją dostrzec bez użycia dodatkowych instrumentów, bądź też jest poza możliwością obserwacji „gołym okiem” – nie można jej zobaczyć bez pomocy odpowiedniego sprzętu.
    Przylądek Dobrej Nadziei (ang. Cape of Good Hope, afr. Kaap die Goeie Hoop, port. Cabo da Boa Esperança), pierwotnie Przylądek Burz (port. Cabo das Tormentas) – przylądek leżący w Republice Południowej Afryki, 160 km na północny zachód od Przylądka Igielnego. Stanowi zakończenie Półwyspu Przylądkowego, u którego nasady leży Kapsztad.
    Erydan (łac. Eridanus, dop. Eridani, skrót Eri) – rozległy gwiazdozbiór nieba równikowego, znany starożytnym, którzy kojarzyli go z Nilem, Eufratem, Gangesem lub dowolną inną większą rzeką. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 100. W Polsce widoczny częściowo zimą. W całości widoczny na południe od równoleżnika 32°N.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.093 sek.