• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gwiazda Polarna

    Przeczytaj także...
    Biegun niebieski – punkt przebicia sfery niebieskiej przez jej oś obrotu, zwaną też osią świata. Oś świata jest zawsze równoległa do osi rotacji planety lub księżyca, co powoduje że bieguny niebieskie na innych ciałach mają inne położenie względem gwiazd.Astronawigacja – oznaczanie pozycji statku lub samolotu na podstawie pomiarów położenia niektórych ciał niebieskich.
    Alderamin (α Cep) – najjaśniejsza gwiazda gwiazdozbiorze Cefeusza (wielkość gwiazdowa: 2,45), jej odległość od Słońca to ok. 49 lat świetlnych.
    Droga, po której w wyniku precesji przemieszcza się po nieboskłonie północny biegun niebieski na przestrzeni lat

    Gwiazda Polarna, Gwiazda Biegunowa, Polaris, Cynozura – widoczna gołym okiem gwiazda położona najbliżej północnego bieguna niebieskiego. Na to, która z gwiazd jest obecnie Gwiazdą Polarną, ma wpływ precesja osi ziemskiej.

    Księżyc (łac. Luna, gr. Σελήνη Selḗnē; pol. fraz. „Srebrny Glob”, „srebrny glob”; pol. przest. gw. poet. „miesiąc”; pol. przest. poet. „luna”) – jedyny naturalny satelita Ziemi (nie licząc tzw. księżyców Kordylewskiego, które są obiektami pyłowymi i przez niektórych badaczy uważane za obiekty przejściowe). Jest piątym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym. Przeciętna odległość od środka Ziemi do środka Księżyca to 384 403 km, co stanowi mniej więcej trzydziestokrotność średnicy ziemskiej. Średnica Księżyca wynosi 3474 km, nieco więcej niż 1/4 średnicy Ziemi. Oznacza to, że objętość Księżyca wynosi około 1/50 objętości kuli ziemskiej. Przyspieszenie grawitacyjne na jego powierzchni jest blisko 6 razy słabsze niż na Ziemi. Księżyc wykonuje pełny obieg wokół Ziemi w ciągu 27,3 dnia (tzw. miesiąc syderyczny), a okresowe zmiany w geometrii układu Ziemia-Księżyc-Słońce powodują występowanie powtarzających się w cyklu 29,5-dniowym (tzw. miesiąc synodyczny) faz Księżyca.Precesja lub ruch precesyjny – zjawisko zmiany kierunku osi obrotu obracającego się ciała. Oś obrotu sama obraca się wówczas wokół pewnego kierunku w przestrzeni zakreślając powierzchnię boczną stożka.

    Aktualnie jest nią najjaśniejsza gwiazda Małej Niedźwiedzicy (Małego Wozu): α Ursae Minoris. W 2000 roku znajdowała się ona w odległości ok. 44 minut łuku od bieguna północnego, lecz powoli zbliża się do niego i najbliżej (w odległości 27,15 minuty łuku, czyli trochę mniej niż średnica kątowa tarczy Księżyca) znajdzie się 24 marca 2100 roku. W przeszłości Gwiazdą Polarną były Kochab (β Ursae Minoris, ok. 400 p.n.e.), Thuban z gwiazdozbioru Smoka (ok. 2600 p.n.e.) i Tau Herculis z gwiazdozbioru Herculesa (około 7400 p.n.e.). Około roku 3000 α Ursae Minoris będzie równie odległa od bieguna co γ Cephei (Alrai w gwiazdozbiorze Cefeusza), która to będzie kolejną Gwiazdą Polarną. Następnie Gwiazdami Polarnymi będą kolejno: Alderamin (α Cephei) około roku 7000, Wega (α Lyrae) około roku 14 000 i ponownie Thuban około roku 24 000.

    Herkules (łac. Hercules, dop. Herculis, skrót Her) – wyrazisty gwiazdozbiór nieba północnego, znany już w starożytności. Nazwa jest łacińską formą imienia mitologicznego herosa Heraklesa. Łatwo rozpoznać ten gwiazdozbiór po charakterystycznym czworoboku tworzącym tułów Herkulesa. W Polsce widoczny od wiosny do jesieni. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 140.Mała Niedźwiedzica (łac. Ursa Minor, dop. Ursae Minoris, skrót UMi) – słabo widoczna, ale mimo to ogólnie znana konstelacja okołobiegunowa, ze względu na Gwiazdę Polarną (α UMi), na końcu tzw. Małego Wozu, obecnie odległą o 44′ od północnego bieguna nieba, za 100 lat, wskutek ruchu precesyjnego osi ziemskiej, zbliży się do niego na niecałe 28′. Za 2 tysiące lat rolę gwiazdy polarnej przejmie γ Cephei, przed 5 tysiącami lat spełniała ją α Draconis. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20. W Polsce widoczny przez cały rok.

    Obecna Gwiazda Polarna ma wielkość gwiazdową 1,97. Na niebie można ją odnaleźć według przedstawionego poniżej schematu:

    Zirkumpolar ani.gif

    Jak widać na tej animacji, Gwiazda Polarna niemal nie zmienia położenia w ciągu nocy. Dzięki temu była od wieków wykorzystywana do znajdowania kierunków świata (leży zawsze na północy) oraz do wyznaczania szerokości geograficznej sekstantem.

    Zobacz też[]

  • astronawigacja
  • Polaris Australis (południowa gwiazda biegunowa)
  • Przypisy

    1. α Ursae Minoris w bazie SIMBAD (ang.)
    2. Joe Rao: The North Star: Polaris (ang.). space.com, 2012-05-07. [dostęp 2014-03-09].
    3. Gamma Cephei is a future North Star (ang.). EarthSky, 2013-09-30. [dostęp 2014-03-09].
    Gwiazda – kuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej. Przynajmniej przez część swojego istnienia gwiazda w sposób stabilny emituje powstającą w jej jądrze w wyniku procesów syntezy jądrowej atomów wodoru energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego, w szczególności światło widzialne. Gwiazdy zbudowane są głównie z wodoru i helu, prawie wszystkie atomy innych cięższych pierwiastków znajdujące się we Wszechświecie powstały w efekcie zachodzących w nich przemian jądrowych lub podczas wieńczących ich istnienie wybuchów.Wega (alfa Lyrae, α Lyr) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni, piąta co do jasności gwiazda nieba, a trzecia na niebie północnym (wielkość gwiazdowa: +0,03). Odległa od Słońca o 25,3 lat świetlnych. Nazwa gwiazdy pochodzi z arabskiego i znaczy „pikujący orzeł”. Wega była zauważana jako ważna gwiazda przez arabskich astronomów, dawnych mieszkańców Polinezji, Asyryjczyków oraz w chińskiej i hinduskiej mitologii.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Cefeusz (łac. Cepheus, dop. Cephei, skrót Cep) – gwiazdozbiór nieba północnego, leżący w pobliżu północnego bieguna nieba.
    Sekstant – kątomierz lusterkowy, optyczny przyrząd nawigacyjny, stosowany niegdyś w żeglarstwie i astronomii, służący do mierzenia wysokości ciał niebieskich nad horyzontem, a także kątów poziomych i pionowych pomiędzy obiektami widocznymi na Ziemi. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa sexta, co znaczy szóstą część, ponieważ kątomierz (limbus) – podstawowa część przyrządu - stanowi wycinek jednej szóstej koła. Najczęstszym zastosowaniem sekstantu jest określenie astronomicznej pozycji obserwowanej na podstawie pomiaru wysokości Słońca z kulminacji - tj. o godzinie 12 w południe czasu słonecznego, astronomicznej linii pozycyjnej na podstawie pomiaru wysokości Słońca i czasu (UTC), pomiaru lub określenie pozycji na podstawie pomiarów wysokości gwiazd rano i wieczorem - np. określenie szerokości geograficznej z pomiaru wysokości Gwiazdy Polarnej.
    Gołe oko, oko nieuzbrojone – określenie używane w astronomii dla zaznaczenia, iż jakaś obserwacja jest przeprowadzana bez dodatkowego sprzętu (np. bez teleskopu, lunety itp.). Astronomowie mówią, że np. dana gwiazda jest widoczna „gołym okiem” – można ją dostrzec bez użycia dodatkowych instrumentów, bądź też jest poza możliwością obserwacji „gołym okiem” – nie można jej zobaczyć bez pomocy odpowiedniego sprzętu.
    Smok (łac. Draco, dop. Draconis, skrót Dra) – konstelacja znana wielu starożytnym kulturom i przeważnie kojarzona z potworem reprezentującym siły chaosu, sprzeciwiające się uznanym bogom. W Babilonii była to Tiamat, a w Grecji – Ladon – smok pilnujący złotych jabłek Hesperyd, które Herakles musiał zdobyć w trakcie jednej ze swoich 12 prac. Zabitego podstępem smoka Hera za wierną służbę przeniosła pomiędzy gwiazdy. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 80. W Polsce widoczny przez cały rok.
    Polaris Australis (sigma Octantis, σ Oct) – gwiazda nieba południowego o jasności gwiazdowej 5,42 (tj. z trudem dostrzegalna gołym okiem) w gwiazdozbiorze Oktanta. Jest położona niemal dokładnie na południowym biegunie niebieskim, stąd często stosowana dla niej nazwa Polaris Australis – „biegun południowy”, obok sigma Octantis. Gwiazda powoli oddala się od bieguna, najbliżej niego była około 1872 roku (0,75°).
    SIMBAD (the Set of Identifications, Measurements, and Bibliography for Astronomical Data) – baza danych obiektów astronomicznych spoza Układu Słonecznego sporządzana i zarządzana przez Centre de Données astronomiques de Strasbourg (CDS) we Francji.
    Obserwowana wielkość gwiazdowa (także widzialna, pozorna lub widoma, oznaczana literą m) – wielkość gwiazdowa obiektu widzianego z Ziemi (przy założeniu braku atmosfery). Zależy od mocy promieniowania (jasności) gwiazdy i jej odległości od Ziemi.

    Reklama