• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gwiazda



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Promieniowanie gamma – wysokoenergetyczna forma promieniowania elektromagnetycznego. Za promieniowanie gamma uznaje się promieniowanie o energii kwantu większej od 50 keV. Zakres ten częściowo pokrywa się z zakresem promieniowania rentgenowskiego. W wielu publikacjach rozróżnienie promieniowania gamma oraz promieniowania X (rentgenowskiego) opiera się na ich źródłach, a nie na długości fali. Promieniowanie gamma wytwarzane jest w wyniku przemian jądrowych albo zderzeń jąder lub cząstek subatomowych, a promieniowanie rentgenowskie – w wyniku zderzeń elektronów z elektronami powłok wewnętrznych lub ich rozpraszaniu w polu jąder atomu. Promieniowanie gamma jest promieniowaniem jonizującym i przenikliwym. Promieniowania gamma oznacza się grecką literą γ, analogicznie do korpuskularnego promieniowania alfa (α) i beta (β).Galaktyka Andromedy (zwana również Messier 31, M31 lub NGC 224, a wcześniej także Wielką Mgławicą w Andromedzie) – galaktyka spiralna, leżąca około 2,52 miliona lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Andromedy.
    Słońce, najbliższa Ziemi gwiazda, w dalekim ultrafiolecie.
    Większość gwiazd jest tak odległa od Ziemi, że są one widoczne jedynie jako punkty światła, choć w rzeczywistości osiągają średnice rzędu milionów kilometrów. Na zdjęciu: Chmura gwiazd Strzelca, fragment Ramienia Strzelca Drogi Mlecznej.

    Gwiazdakuliste ciało niebieskie stanowiące skupisko powiązanej grawitacyjnie materii w stanie plazmy bądź zdegenerowanej. Przynajmniej przez część swojego istnienia gwiazda w sposób stabilny emituje powstającą w jej jądrze w wyniku procesów syntezy jądrowej atomów wodoru energię w postaci promieniowania elektromagnetycznego, w szczególności światło widzialne. Gwiazdy zbudowane są głównie z wodoru i helu, prawie wszystkie atomy innych cięższych pierwiastków znajdujące się we Wszechświecie powstały w efekcie zachodzących w nich przemian jądrowych lub podczas wieńczących ich istnienie wybuchów.

    Błysk helowy – proces zachodzący w jądrze gwiazdy mało- lub średniomasywnej (tzn. o masie mniejszej od ok. 2,3 masy Słońca), na późnym etapie jej ewolucji, podczas którego zachodzą reakcje termojądrowe przekształcające hel w węgiel (tzw. proces 3-α). Zjawisko to ma miejsce w temperaturze T>10 K i gęstości plazmy ρ=10 – 10 g/cm³ i ma gwałtowny przebieg. Błysk helowy jest związany z nagłym uwalnianiem znacznych ilości energii.Skorpion (znany także jako Niedźwiadek, łac. Scorpius, dop. Scorpii, skrót Sco) – jedna z konstelacji zodiakalnych. Znajduje się na południowej półkuli nieba, jednak pod koniec lata z terenów Polski da się niekiedy dojrzeć tuż ponad horyzontem kilka gwiazd tego gwiazdozbioru, między innymi β, σ, π i α Scorpii (Antares). W całości widoczny na południe od równoleżnika 45°N. W naszych czasach przez gwiazdozbiór Skorpiona przebiega tylko 6,5° ekliptyki – nieco ponad 1/5 znaku. Słońce przebywa na tle tego gwiazdozbioru od 23 do 30 listopada, po czym kolejne trzy tygodnie spędza w nie należącym do Zodiaku gwiazdozbiorze Wężownika. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 100. Najjaśniejszą gwiazdą tej konstelacji jest Antares.

    Gwiazda powstaje wskutek kolapsu obłoku molekularnego – chmury materii złożonej w większości z wodoru, a także helu oraz śladowych ilości cięższych pierwiastków. Gdy jądro gwiazdy osiągnie dostatecznie dużą gęstość, rozpoczyna się proces stopniowej zamiany składającego się nań wodoru w hel na drodze stabilnych reakcji fuzji jądrowej. Pozostała część materii gwiazdy przenosi energię wyzwalaną w tym procesie z jądra w przestrzeń kosmiczną za pomocą procesów transportu promieniowania oraz konwekcji. Powstałe w ten sposób ciśnienie wewnętrzne zapobiega dalszemu zapadaniu się tworzącej gwiazdę materii pod wpływem grawitacji. Gdy wodór w jądrze ulegnie wyczerpaniu, gwiazdy o masie równej przynajmniej 0,4 masy Słońca znacznie się powiększają i ulegają przeobrażeniu w czerwone olbrzymy, które w niektórych przypadkach zdolne są spalać cięższe pierwiastki bezpośrednio w jądrze bądź w powłokach je otaczających. Gwiazda rozpoczyna wtedy ewolucję do formy zdegenerowanej, zwracając część swojej materii składowej w przestrzeń, gdzie utworzy ona kolejne pokolenie gwiazd o większej zawartości ciężkich pierwiastków.

    Orbita – tor ciała (ciała niebieskiego lub sztucznego satelity) krążącego wokół innego ciała niebieskiego. W Układzie Słonecznym Ziemia, inne planety, planetoidy, komety i mniejsze ciała poruszają się po swoich orbitach wokół Słońca. Z kolei księżyce krążą po orbitach wokół planet macierzystych.Gwiazdy hiperprędkościowe (ang. hypervelocity stars) – gwiazdy poruszające się ze znacznie większą prędkością od innych gwiazd w galaktyce, będące dzięki temu w stanie wyrwać się z pola grawitacyjnego galaktyki.

    Astronomowie mogą ustalić masę, wiek, skład chemiczny oraz wiele innych cech gwiazdy, badając jej spektrum, jasność oraz drogę, jaką przebywa w przestrzeni kosmicznej. Masa gwiazdy stanowi główną determinantę procesu jej ewolucji oraz sposobu, w jaki zakończy ona swe życie. Inne parametry gwiazdy, takie jak średnica, prędkość obrotu wokół własnej osi, sposób poruszania się oraz temperatura, określa się na podstawie jej dotychczasowej ewolucji. Wykres zależności pomiędzy temperaturami gwiazd a ich jasnością nosi nazwę diagramu Hertzsprunga-Russella (H-R) i pozwala oszacować wiek gwiazdy oraz określić stadium życia, w którym się ona znajduje.

    Światło zodiakalne – słaba poświata, ukazująca się na nocnym niebie w pasie przebiegającym wzdłuż ekliptyki (zodiaku, stąd nazwa) w pobliżu Słońca.Jasność Eddingtona – jasność gwiazdy lub innego obiektu o sferycznej symetrii, przy której ciśnienie promieniowania emitowanego przez obiekt działające na atmosferę gwiazdy równoważy przyciąganie grawitacyjne tej atmosfery.

    Z wyjątkiem najbliższej naszej planecie gwiazdy – Słońca – oraz niektórych supernowych, gwiazdy można obserwować z powierzchni Ziemi jedynie na nocnym niebie, gdyż wtedy nie przyćmiewa ich Słońce. Najlepiej widocznym na sferze niebieskiej gwiazdom od dawna nadawano różne nazwy, łączono je także w gwiazdozbiory. Astronomowie pogrupowali gwiazdy oraz inne ciała niebieskie w katalogi astronomiczne, które zapewniają ujednolicone nazewnictwo tych obiektów.

    14 Herculis b – planeta pozasłoneczna najprawdopodobniej typu gazowy olbrzym, orbitująca wokół gwiazdy 14 Herculis. Została odkryta w 1998 roku.Symbol (z gr. σύμβολον) – semantyczny środek stylistyczny, który ma jedno znaczenie dosłowne i nieskończoną liczbę znaczeń ukrytych. Odpowiednik pojęcia postrzegany zmysłowo. Najbardziej ogólnie jest to zastąpienie jednego pojęcia innym, krótszym, bardziej wyrazistym lub najlepiej oddającym jego naturę, albo mniej abstrakcyjnym. Jest to znak odnoszący się do innego systemu znaczeń, niż do tego, do którego bezpośrednio się odnosi. Przykładowo symbol lwa oznacza nie tylko dany gatunek zwierzęcia, lecz często także siłę lub władzę. Symbole są pewnymi znakami umownymi, które w różnych kulturach mogą mieć różne znaczenia - to odróżnia symbol od jednoznacznej alegorii. Znaczenia szczególne to między innymi:

    Wiele gwiazd, choć nie większość, jest związanych grawitacyjnie z innymi, tworząc układy podwójne lub wieloskładnikowe układy gwiazd, w których owe ciała niebieskie poruszają się wokół siebie po w miarę stabilnych orbitach. W ciasnych układach podwójnych, gdzie dwie gwiazdy krążą w małej odległości, ich wzajemne oddziaływanie może istotnie wpływać na przebieg procesów ich ewolucji. Gwiazdy nie są jednorodnie rozrzucone we Wszechświecie, lecz wchodzą w skład dużych struktur utrzymywanych dzięki sile grawitacji, takich jak gromady czy galaktyki.

    Niestabilność Jeansa – proces, który prowadzi do zapadania grawitacyjnego obłoków materii i formowania się gromad galaktyk, galaktyk, gwiazd, itp. Niestabilność zachodzi w przypadku, kiedy obłok gazu nie jest w stanie zachować równowagi hydrostatycznej, którą określa wzór:Zapadanie grawitacyjne (kolaps) – zjawisko kurczenia się skupisk materii pod wpływem siły grawitacji. Jeden z najbardziej powszechnych procesów zachodzących we Wszechświecie w najróżniejszych skalach przestrzennych i czasowych, począwszy od formowania się gromad galaktyk, galaktyk, a skończywszy na narodzinach, ewolucji i śmierci gwiazd. Zapadanie obłoków gazu zachodzi, gdy nie jest możliwe zachowanie równowagi hydrostatycznej, tzn. kiedy ciśnienie całkowite gazu nie jest w stanie zrównoważyć oddziaływań grawitacyjnych. Stan taki osiągany jest przez dowolne skupisko materii, które przekroczy masę krytyczną, zwaną masą Jeansa.

    Rozgwieżdżone niebo inspirowało prace wielu poetów, pisarzy, filozofów oraz muzyków, niejednokrotnie bezpośrednio angażowali się oni w prowadzenie badań astronomicznych.

    Spis treści

  • 1 Obserwacja nocnego nieba
  • 1.1 Instrumenty obserwacyjne
  • 2 Gwiazdozbiory
  • 3 Historia obserwacji
  • 3.1 Czasy prehistoryczne
  • 3.2 Starożytność i średniowiecze
  • 3.3 Czasy nowożytne
  • 3.4 XIX i XX wiek
  • 4 Nazewnictwo
  • 5 Jednostki miar
  • 6 Ewolucja
  • 6.1 Powstanie
  • 6.2 Ciąg główny
  • 6.3 Ewolucja po ciągu głównym
  • 6.3.1 Gwiazdy mało masywne
  • 6.3.2 Duże gwiazdy
  • 6.4 Śmierć gwiazdy
  • 7 Rozmieszczenie
  • 8 Charakterystyki
  • 8.1 Masa
  • 8.2 Rozmiary
  • 8.3 Wiek
  • 8.4 Skład chemiczny
  • 8.5 Kinematyka
  • 8.6 Pole magnetyczne
  • 8.7 Grawitacja powierzchniowa
  • 8.8 Obrót
  • 8.9 Temperatura
  • 9 Promieniowanie
  • 9.1 Jasność
  • 9.2 Wielkość gwiazdowa
  • 10 Klasyfikacja
  • 10.1 Typ widmowy
  • 10.2 Klasa jasności
  • 11 Gwiazdy zmienne
  • 12 Obiekty towarzyszące
  • 13 Budowa
  • 14 Cykle reakcji gwiezdnej nukleosyntezy
  • 15 W kulturze
  • 15.1 Etymologia
  • 15.2 Symbolika
  • 15.3 Literatura, filozofia i muzyka
  • 15.4 Kultura masowa
  • 15.5 W fantastyce naukowej
  • 16 Zobacz też
  • 17 Uwagi
  • 18 Przypisy
  • Spektroskopia – nauka o powstawaniu i interpretacji widm powstających w wyniku oddziaływań wszelkich rodzajów promieniowania na materię rozumianą jako zbiorowisko atomów i cząsteczek. Spektroskopia jest też często rozumiana jako ogólna nazwa wszelkich technik analitycznych polegających na generowaniu widm.NGC 4526 (również NGC 4560, UGC 7718 lub PGC 41772) – galaktyka soczewkowata (SB0), znajdująca się w gwiazdozbiorze Panny. Została odkryta 13 kwietnia 1784 roku przez Williama Herschela.

    Obserwacja nocnego nieba[]

    Droga Mleczna widziana z Ziemi. Rozdzielający ją długi ciemny pas to Wielka Szczelina – kompleks pyłowych obłoków gwiazdotwórczych odległy od naszej planety o około 300 lat świetlnych. Uniemożliwia on bezpośrednią obserwację Centrum Galaktyki w zakresie światła widzialnego. Na zdjęciu dostrzec można także Trójkąt letni, asteryzm charakterystyczny dla nieba letniego na półkuli północnej oraz, na samym dole, Perseidy.

    Najbliższą i najlepiej widoczną z Ziemi gwiazdą jest Słońce. Znajduje się ono w centrum Układu Słonecznego, w średniej odległości 150 milionów kilometrów od naszej planety. Jego bliskość sprawia, że na półkuli, którą akurat oświetla, występuje znaczne rozproszenie światła na cząsteczkach powietrza, przez co inne gwiazdy zostają przyćmione i nie są widoczne. Próby obserwacji Słońca gołym okiem bez specjalistycznych przyrządów mogą prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia wzroku.

    Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.Wielki Obłok Magellana – największa galaktyka satelitarna położona w pobliżu Drogi Mlecznej. Jest ona generalnie nieregularna, ale posiada elementy struktury spiralnej. Jest również jedną z najbliższych galaktyk, leży w odległości ok. 50 kiloparseków; bliżej położone są niektóre galaktyki karłowate, takie jak SagDEG i Karzeł Wielkiego Psa.

    Terminu "gwiazda" najczęściej jednak używa się w odniesieniu do innych ciał niebieskich o podobnych do Słońca właściwościach, lecz dużo bardziej oddalonych. Gdy pozwalają na to warunki pogodowe, czyli nocne niebo nie jest zachmurzone ani zamglone i nie występuje znaczne zanieczyszczenie świetlne, są one widoczne na nim jako różnokolorowe, migoczące z uwagi na wpływ ziemskiej atmosfery, nieruchome w stosunku do siebie nawzajem i innych obiektów na niebie (z wyjątkiem ciał Układu Słonecznego) świetliste punkty.

    Akrecja – w astronomii terminem tym określa się opadanie rozproszonej materii na powierzchnię ciała niebieskiego w wyniku działania grawitacji. Zjawisku temu może towarzyszyć wydzielanie dużej ilości energii w postaci promieniowania elektromagnetycznego, gdy opadająca materia wyświeca część utraconej grawitacyjnej energii potencjalnej. Szczególnie widowiskowa jest akrecja na obiekty zwarte – białe karły, gwiazdy neutronowe czy czarne dziury. Uważa się, że mechanizmem „zasilającym” aktywne jądra galaktyk jest właśnie akrecja materii na supermasywną czarną dziurę.Galaktyka (z gr. γαλα – mleko) – duży, grawitacyjnie związany układ gwiazd, pyłu i gazu międzygwiazdowego oraz niewidocznej ciemnej materii. Typowa galaktyka zawiera od 10do 10 gwiazd orbitujących wokół wspólnego środka masy.

    Gwiazdy wykazują wysoki stopień zróżnicowania pod względem jasności obserwowanej. Za ten stan rzeczy odpowiada duża różnorodność zarówno wśród dzielących nas od nich odległości, jak i wśród ich wielkości absolutnych. Wielka gwiazda może być dziesiątki tysięcy razy jaśniejsza od mało masywnej, przykładowo jedna z najbliższych Ziemi gwiazd, alfa Centauri, jest dopiero trzecią najjaśniejszą gwiazdą na niebie, najjaśniejszą zaś jest leżący ponad dwa razy dalej Syriusz. Drugą najjaśniejszą gwiazdą nieba jest Kanopus, żółty nadolbrzym 70 razy bardziej odległy od Ziemi niż alfa Centauri, ale 20 000 razy od niej jaśniejszy.

    Richard Strauss (ur. 11 czerwca 1864 w Monachium, zm. 8 września 1949 w Garmisch-Partenkirchen) - niemiecki kompozytor muzyki późnego romantyzmu, dyrygent.Museum of Modern Art (MoMA) – muzeum sztuki nowoczesnej mieszczące się na Manhattanie w Nowym Jorku (na 53rd Street, pomiędzy Fifth Avenue a Sixth Avenue). Ekspozycje prac ze zbiorów Muzeum oraz wystawy czasowe (indywidualne i tematyczne) prezentujące malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, fotografię, film, video, instalacje, nowe media.

    Gołym okiem można, przy sprzyjających warunkach pogodowych, dostrzec około 3-4 tysiące gwiazd, dokładna ich liczba zależy od czasu i miejsca obserwacji − regiony nieba o największym zagęszczeniu gwiazd położone są w okolicach Drogi Mlecznej. Niebo na półkuli północnej jest bardziej rozgwieżdżone zimą, niż latem, mimo że to w lecie znajduje się na nim Centrum Drogi Mlecznej. Najwięcej gwiazd można obserwować z półkuli południowej, szczególnie latem. Kierując wzrok w stronę Centrum Galaktyki, można dostrzec mniej gwiazd, niż gdy spoglądamy w przeciwnym kierunku. Istnieją trzy podstawowe przyczyny tej pozornej sprzeczności. Po pierwsze, półkula południowa jest co prawda zwrócona w kierunku przeciwnym do Centrum Galaktyki, lecz za to w stronę Pasa Goulda, przypominającego kształtem łuk dużego zbioru setek młodych, jasnych gwiazd. Drugim czynnikiem jest nasze położenie na wewnętrznym brzegu Ramienia Oriona − tworzące je obiekty leżą stosunkowo blisko, więc spora ich część jest łatwo widoczna w kierunku przeciwnym do Centrum Galaktyki, dla odmiany ramię położone bliżej Centrum − Ramię Strzelca − dzieli od nas kilka tysięcy lat świetlnych. Trzeci czynnik to obecność na północnym niebie licznych pobliskich ciemnych mgławic, kryjących duże regiony gwiazdotwórcze naszego ramienia spiralnego, takie jak kompleksy mgławic w Cefeuszu czy Łabędziu.

    Albert Abraham Michelson (ur. 19 grudnia 1852 w Strzelnie, zm. 9 maja 1931 w Pasadenie) – amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w 1907 za konstrukcję interferometru.Messier 100 (również M100, NGC 4321 lub PGC 40153) – galaktyka spiralna znajdująca się w gwiazdozbiorze Warkocza Bereniki. Odkrył ją 15 marca 1781 roku Pierre Méchain. W katalogu Messiera od 13 kwietnia 1781 roku.

    Instrumenty obserwacyjne[]

    Współcześnie do obserwacji gwiazd używa się szeregu specjalistycznych przyrządów:

  • teleskopów, umieszczonych zarówno na powierzchni Ziemi, jak i w przestrzeni kosmicznej. Te ostatnie mogą pracować niezależnie od pory dnia na Ziemi, gdyż nie ogranicza ich wpływ ziemskiej atmosfery,
  • spektroskopów – urządzeń służących do rejestracji widma promieniowania elektromagnetycznego obserwowanych obiektów,
  • fotometrów – instrumentów mierzących światłość,
  • polarymetrów, przy użyciu których określa się stopień polaryzacji promieniowania elektromagnetycznego.
  • Ludzkie oko w obserwacji zastąpiły nośniki trwale rejestrujące obraz, początkowo były to płyty fotograficzne, obecnie są to najczęściej cyfrowe matryce CCD.

    Układ planetarny – planety i inne ciała niebieskie, krążące wokół centralnej gwiazdy lub układu gwiazd. System planetarny, w którym znajduje się Ziemia nosi nazwę Układu Słonecznego.Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który zawsze jest skierowany od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.

    Najważniejszym osiągnięciem w dziedzinie eliminowania powodowanych przez atmosferę ziemską zakłóceń jest zastosowanie układów optyki adaptatywnej. Pozwalają one w przypadku największych teleskopów, takich jak Large Binocular Telescope czy należący do Europejskiego Obserwatorium Południowego Very Large Telescope, osiągać zdolność rozdzielczą przewyższającą możliwości Teleskopu Hubble'a (lecz nie dorównują mu w dalszym ciągu pod względem pola widzenia). Istnieją jednak obszary obserwacji, które bezwzględnie wymagają wyniesienia teleskopów w przestrzeń kosmiczną. W szczególności całkowita nieprzezroczystość atmosfery dla promieniowania rentgenowskiego i gamma powoduje, że teleskopy prowadzące badania w tych zakresach są umieszczane wyłącznie poza Ziemią.

    Metale – w astronomii: pierwiastki o liczbie atomowej większej niż 2 (czyli wszystkie oprócz wodoru i helu). Pierwiastki cięższe od helu zostały wytworzone w procesach nukleosyntezy zachodzących we wnętrzu gwiazd, w odróżnieniu od powstałych we wczesnym Wszechświecie wodoru i helu. Łącznie stanowią one około 2% masy materii barionowej Wszechświata.Strefa konwektywna – obszar wnętrza gwiazdy, w którym transport energii odbywa się na drodze konwekcji. Obszar, który jest objęty przez transport ciepła i materii na tej drodze, jest różny w zależności od masy gwiazdy i jej wieku.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Fryderyk Franciszek Chopin (ur. 22 lutego lub 1 marca 1810 roku w Żelazowej Woli, zm. 17 października 1849 roku w Paryżu) – polski kompozytor i pianista. Od roku 1830 zamieszkały we Francji.
    Mechanika klasyczna – dział mechaniki w fizyce opisujący ruch ciał (kinematyka), wpływ oddziaływań na ruch ciał (dynamika) oraz badaniem równowagi ciał materialnych (statyka). Mechanika klasyczna oparta jest na prawach ruchu (zasadach dynamiki) sformułowanych przez Isaaca Newtona, dlatego też jest ona nazywana „mechaniką Newtona” (Principia). Mechanika klasyczna wyjaśnia poprawnie zachowanie się większości ciał w naszym otoczeniu.
    Jednostka astronomiczna, oznaczenie au (dawniej również AU, w języku polskim czasem stosowany jest skrót j.a.) – pozaukładowa jednostka odległości używana w astronomii równa dokładnie 149 597 870 700 m. Dystans ten odpowiada w przybliżeniu średniej odległości Ziemi od Słońca. Definicja i oznaczenie zostały przyjęte podczas posiedzenia Międzynarodowej Unii Astronomicznej w Pekinie w 2012 roku.
    Potencjał pola grawitacyjnego – wielkość skalarna ϕ {displaystyle phi ,} równa stosunkowi energii potencjalnej punktu materialnego umieszczonego w rozpatrywanym punkcie pola do masy tego punktu materialnego.
    Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie. Słowo „wszechświat” może być też używane w innych kontekstach jako synonim słów „kosmos” (w rozumieniu filozofii), „świat” czy „natura”. W naukach ścisłych słowa „wszechświat” i „kosmos” są równoważne.
    Ekliptyka – (z gr. έκλειψις zaćmienie) wielkie koło na sferze niebieskiej, po którym w ciągu roku pozornie porusza się Słońce obserwowane z Ziemi.
    Ramię Oriona (także Ramię Lokalne, Ramię w Orionie) – ramię spiralne Drogi Mlecznej, zawierające Układ Słoneczny i Ziemię. Jest dużą strukturą, choć mniejszą od głównych ramion Galaktyki.

    Reklama