• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Gutaperka

    Przeczytaj także...
    Ebonit (guma twarda, nazwa z gr. ebonos - heban) – tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji naturalnego lub sztucznego kauczuku; gęstość 1,1-1,3 g/cm w 20°C. Należy do tworzyw kauczukowych z grupy duromerów.Leczenie kanałowe – metoda leczenia nieodwracalnych zapaleń miazgi zęba. Polega na usunięciu chorobowo zmienionej miazgi z komory i kanałów zęba oraz wypełnieniu odpowiednim materiałem, najczęściej gutaperką.
    Węglowodory – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze wyłącznie atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.
    Struktura chemiczna gutaperki

    Gutaperka – substancja pochodzenia naturalnego, pozyskiwana i wykorzystywana w podobny sposób jak kauczuk naturalny, z tą różnicą, że gutaperka jest mniej elastyczna. Cząsteczki gutaperki składają się z reszt C5, których liczba dochodzi do kilkuset. W polimerze występują wiązania podwójne wyłącznie w konfiguracji trans. Niektórzy autorzy polimer określają nazwą gutta (lub guta), zaś gutaperką mieszaninę takiego polimeru z alkoholowymi pochodnymi triterpenów. Mieszaniny takie są naturalnym składnikiem soku mlecznego niektórych roślin. Nazwa gutaperka pochodzi z języka malajskiego: getah = guma, pertja = drzewo z którego pozyskuje się substancję.

    Gutaperkowiec, drzewo gutaperkowe, perczowiec (Palaquium gutta (Hook.) Burck.) – gatunek drzewa z rodziny sączyńcowatych. W naturze występował pierwotnie w lasach Półwyspu Malajskiego i na wyspach w Indonezji, ale na stanowiskach naturalnych został niemal całkowicie wytępiony. Występuje jako drzewo uprawne w strefie międzyzwrotnikowej m.in. w obrębie dawnego zasięgu naturalnego, także na Nowej Gwinei, na Filipinach, w północnej części Brazylii.Pieczęć – znak własnościowy i rozpoznawczy osoby fizycznej lub prawnej, wyciskany za pomocą stempla (tłoku pieczętnego). Stanowi świadectwo wiarygodności – nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi. Również jest środkiem zabezpieczającym nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu.

    Występowanie[]

    Gutaperka występuje w soku mlecznym wielu gatunków roślin. Największe znaczenie ma gutaperkowiec (Palaquium gutta) oraz zwięźla kulista (Mimusops balata). Gutaperkowiec jest drzewem rosnącym na Półwyspie Malajskim i w Indonezji. Występuje także w dużych ilościach u eukomii wiązowatej (Eucommia ulmoides). Spośród gatunków europejskich stwierdzona została w dużych ilościach w trzmielinie brodawkowatej i zwyczajnej.

    Golf – sport uprawiany na otwartych trawiastych terenach, polegający na wrzucaniu małej piłki do otworów w ziemi (mających kształt cylindra o średnicy 108 mm) za pomocą uderzeń specjalnymi kijami. Celem gracza jest wrzucenie piłeczki do dołka w jak najmniejszej liczbie uderzeń. Golf był dyscypliną olimpijską w latach 1900-1904. Ponownie zagości na tej imprezie w roku 2016 w Rio de Janeiro.Trzmielina pospolita, t. zwyczajna (Euonymus europaeus L.) – gatunek krzewu należący do rodziny dławiszowatych (Celastraceae). Występuje w Europie i Azji, w Polsce jest dość pospolity na całym obszarze.

    Właściwości[]

    Wyróżniane są dwie formy gutaperki: alfa i beta. Formy te przechodzą w postać amorficzną i stają się płynne w różnym zakresie temperatur mieszczącym się pomiędzy 40 a 70 °C. Dla formy beta temperatura topnienia jest niższa niż dla formy alfa. Forma alfa jest charakterystyczna dla gutaperki wytwarzanej przez drzewa. Obie formy zawierają wiązania trans, a różnią się wielkością cząstek. Gęstość 0,95-1,02 g/cm³.

    Węglowodory aromatyczne, areny – cykliczne węglowodory, w których istnieją sprzężone wiązania wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla. We wszystkich atomach pierścienia aromatycznego zachodzi hybrydyzacja sp2, dzięki czemu cząsteczki są płaskie (o ile dodatkowe czynniki stereochemiczne nie wymuszają odchyłek, jak np. dla fullerenu C60).Zwięźla kulista (Manilkara bidentata subsp. bidentata) – podgatunek drzewa z rodziny sączyńcowatych. Pochodzi z tropikalnej części Ameryki Południowej.

    Jest mniej elastyczna niż kauczuk, wykazuje jednak większa odporność chemiczną oraz dużą odporność na czynniki klimatyczne. Ulega starzeniu od tlenu atmosferycznego, przekształcając się w kruchą masę, ale można temu zapobiec odpowiednimi dodatkami. Rozpuszczalna w węglowodorach aromatycznych i chlorowanych, ulega kwasom tlenowym. Jest dobrym izolatorem elektrycznym.

    Kauczuk naturalny - substancja otrzymywana z soku mlecznego (lateksu) roślin kauczukodajnych - drzew, krzewów lub roślin zielnych.Eukomia wiązowata, eukomia wiązolistna (Eucommia ulmoides Oliver) – gatunek drzewa lub wysokiego krzewu z rodziny eukomiowatych (Eucommiaceae), jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju eukomia. W stanie dzikim rośnie w środkowej i zachodniej części Chin. Uprawiane również w Europie Zachodniej, Ameryce Północnej, Afryce (Algieria), Wietnamie, na Kaukazie (Gruzja), na Ukrainie.

    Zastosowanie[]

    Przekrój przez piłeczkę golfową
  • produkcja gumy do żucia,
  • niegdyś duży udział w izolacji kabli elektrycznych,
  • części aparatury i przyrządów stosowanych w zakładach i laboratoriach chemicznych,
  • leczenie kanałowe – wypełnianie kanałów zębowych,
  • produkcja piłek golfowych,
  • produkcja klejów i papieru gutaperkowego,
  • wyrób form galwanoplastycznych,
  • dodawana jest do syntetycznego kauczuku podczas produkcji ebonitu,
  • tłoki pieczętne z XIX w. i XX w.
  • Przypisy

    1. Kączkowski Jerzy: Biochemia roślin Tom 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, s. 147-148. ISBN 83-01-10285-3.
    2. Strzałka Kazimierz: Procesy anaboliczne W: Fizjologia roślin (red. Kopcewicz Jan, Lewak Stanisław). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 330-385. ISBN 8301137533.
    3. Jerzy Michalak: Trzmielina krzew gutaperkowy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1952, s. 5-7.
    4. Borthakur B J. Search for indigenous gutta percha. „Endodontology”. 14, s. 24-27, 2002. 
    5. Jitladda Tangpakdee, Yasuyuki Tanaka, Ken-ichi Shiba, Seiichi Kawahara i inni. Structure and biosynthesis of trans-polyisoprene from Eucommia ulmoides. „Phytochemistry”. 45 (1), s. 75–80, 1997. DOI: 10.1016/S0031-9422(96)00806-0. ISSN 00319422 (ang.). 
    6. Herbert Schilder, Alvin Goodman, Winthrop Aldrich. The thermomechanical properties of gutta-percha. „Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology”. 38 (1), s. 109–114, 1974. DOI: 10.1016/0030-4220(74)90321-1. ISSN 00304220 (ang.). 
    7. Q. Luo, S. Hiessl, A. Poehlein, A. Steinbuchel. Microbial Gutta-Percha Degradation Shares Common Steps with Rubber Degradation by Nocardia nova SH22a. „Applied and Environmental Microbiology”. 79 (4), s. 1140–1149, 2012. DOI: 10.1128/AEM.03016-12. ISSN 0099-2240 (ang.). 
    Galwanoplastyka – jeden z dwóch podstawowych działów galwanotechniki (drugim jest galwanostegia). Galwanoplastyka zajmuje się wytwarzaniem przedmiotów z metalu, cienkościennych, o skomplikowanych kształtach, zachowujących wiernie kształt podłoża, na którym są wytwarzane metodą osadzania elektrolitycznego.DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Klej – substancja, która prowadzona między powierzchnie przylegające dwóch przedmiotów, wykonanych z takich samych lub różnych materiałów, umożliwia trwałe ich połączenie w procesie klejenia. Kleje są zaliczane do materiałów czynnych powierzchniowo (podobnie jak farby, lakiery i detergenty), których cechą charakterystyczną jest zwiększanie adhezji.
    Trzmielina brodawkowata (Euonymus verrucosus Scop.) – gatunek krzewu należący do rodziny dławiszowatych (Celastraceae R.Br.), zdecydowanie rzadziej spotykany niż trzmielina zwyczajna. Występuje w Europie i Azji, w Polsce osiąga północną i zachodnią granicę zasięgu.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Kauczuk syntetyczny – ogólna nazwa wszystkich kauczuków, otrzymywanych na drodze sztucznej syntezy chemicznej. Stanowi podstawowy składnik sztucznej gumy. Spotyka się je także w elastycznych żelach, sztucznych piankach, wykorzystuje się je do produkcji elastycznych tkanin, lin i wielu innych zastosowań.
    Język malajski, język malezyjski (bahasa melayu, bahasa Malaysia) – język należący do rodziny języków austronezyjskich. W szerszym znaczeniu - makrojęzyk obejmujący kilkanaście spokrewnionych języków w różnych zakątkach Malezji, Indonezji i Tajlandii. Malajski jest językiem rodzimym Malajów zamieszkujących Półwysep Malajski i pewne regiony Sumatry. Jest językiem urzędowym Malezji i Brunei, jednym z czterech języków urzędowych Singapuru oraz językiem roboczym Filipin i Timoru Wschodniego. Forma malajskiego zaadaptowana przez Malezję nazywa się oficjalnie od roku 2007 bahasa malaysia. W Singapurze i Brunei znany jest pod nazwą bahasa melayu. Język malajski został ponadto zaadaptowany do roli języka urzędowego przez Indonezję w momencie uzyskania niepodległości i otrzymał nazwę bahasa indonesia.
    Półwysep Malajski (Malakka) – południowa część Półwyspu Indochińskiego, między Morzem Andamańskim a Morzem Południowochińskim. Od Sumatry oddzielony Cieśniną Malakka. Długość wynosi ok. 1450 km. Powierzchnia: ok. 190 tys. km².

    Reklama